ÖZET
Projemizde ilk olarak Yapay Zeka
(Artifical İntelligent) kavramını inceledik.
Daha sonra Yapay Zekanın alt bölümü
olan Uzman sistemler (Expert Systems) ve
Bulanık Mantık (Fuzzy Logic) konularını
açıkladık.
Yapay Zeka ile giriş yaparak araştırmamız
olan konunun mantığını anlatmaya çalıştık.
Konumuza giriş yaparak uzman sistemin
ne olduğundan, çeşitlerinden, nasıl
çalıştığından bahsettik. Ayrıca uzman
sistemleri avantaj ve dezavantajlarından
bahsettik.
Bulanık Mantık hakkında genel bilgi
vererek, projemizle ilgili genel giriş yaptık.
Halı Yıkama Makinasının işleyişini,
Bulanık Mantık ile modelledik.
Proje hakkında sonuç değerlendirmesi
yaptık.
GİRİŞ
Bulanık mantık doğrusal olmayan,
karmaşık, modellenmesi oldukça güç
niteliklerinin belirsiz olduğu durumlarda
prosesleri kontrol etmek için kullanılan bir
metottur. Bulanık sistemler, eğitilebilir
dinamik sistemlerdir. Bir fonksiyonu,
çıktıların girdilere ne şekilde bağlı
olduğunun matematiksel modelini tahmin
etmede
kullanılır.
Bulanık
mantık
matematiksel modelin elde edilmesi çok
zor olan sistemler için uygundur.
Günümüzde bulanık mantık otomotiv,
endüstri fren sistemleri, elektronik
sistemler, proses planlama ve ev
elektroniği gibi alanlarda yaygın olarak
uygulama alanı bulmuştur.
Ev aletlerine bulanık mantık uygulanması
ile birlikte enerji ve zaman tasarrufu
sağlanmıştır.
Biz,
çalışmamızda
günümüzde yeni yeni kullanılmaya
başlanan halı yıkama makinası için bulanık
mantık modeli kurduk.
Araştırmalarımız sonucunda ev aletleriyle
ilgili birçok uzman sistem tasarlandığını
fakat halı sektörüyle ilgili bir çalışma
olmadığını öğrendik ve böyle bir sistem
geliştirmeye karar verdik.
Tasarlamış olduğumuz makine, boyutu ve
maliyeti göz önüne alındığında, ev
kullanıcısının sahip olamayacağı bir
makinadır. Halı yıkama firmaları ve
otellerde yani halı temizliğinin yoğun
olacağı yerlere hitaben geliştirilmiştir.
Halılar ilk aşamada, makinanın giriş
bölümüne yerleştirilir ve burada analiz
yapılır. Sistem; halını türünü, kirlilik
derecesini, renk çeşitlerini ve halının tüy
özelliklerini (uzunluk, sertlik vb.) tanımlar
ve derecelendirir. Geliştirmiş olduğumuz 9
programdan uygun olanı belirleyerek,
yıkama işlemine geçer. Genel olarak
sistemimiz bu şekilde çalışmaktadır.
Projenin devamında detaylı olarak tüm
adımlara yer verilmiştir.
YAPAY ZEKA
Yapay Zeka insanın zekasını kullanarak
yapabildiği işleri yapabilen makinaların
oluşturulması
hakkındaki
bilimdir.
Bilgisayarların
kişileştirilmesi
de
diyebiliriz. Biz projemizde yapay zekanın
çeşitli problemleri çözerken yararlandığı
algoritmayı insanın problem çözmedeki
mantığı ile birleştirdik.
UZMAN SİSTEM
Uzman sistemler bir yapay zeka
programıdır. Uzman sistemler danışma
niteliği taşıyan analiz ve sınıflandırma
yapabilen teşhis koyabilen vb. uzmanlık
gerektiren
işleri
yerine
getirebilen
programlardır. Genel olarak bir algoritma
kullanmazlar, veri tabanından çok bilgi
önemlidir.
Yapay zeka ile uzman sistemleri
birbirinden ayıran en önemli özellik, yapay
zekada insan gibi düşünerek problemi
çözmek varken uzman sistemlerde uzman
gibi davranarak çözüme ulaşan bilgisayar
programı vardır.
Uzman Sistem Çeşitleri



Bulanık Uzman Sistemler
Yapay Sinir Ağları
Genetik Algoritmalar
Uzman Sistemlerin Avantajları







Üretim Artışı
Süreklilik
Maliyet Tasarrufu
Kalite Düzeyinin Yükselmesi
Uzmanlığın Yaygınlaştırılması
Güvenilirlik
Tam ve Kesin Olmayan Bilgi ile
çalışabilme


Ara Sonuçları Gösterebilme
Sonuçlardan Yararlanma
Uzman Sistemlerin Dezavantajları






Uzmanlık Bilgisinin Olmayışı
Uzmanlardan Bilgi Edilmesindeki
Aynı Konuya Uzmanların Farklı
Bakış Açıları
Dar Alana Yönelik Olması
Üst
Düzey
Yöneticilerin
Tutuculuğu
Uzmanların Objektif ve Bağımsız
Denetim
Uzman
Alanları





Sistemlerin
Kullanım
Yorumlama
Arıza Teşhisleri ve Tamir Önerileri
Tasarım
Planlama
Kontrol
Uzman Sistemin Yapısı ve İşleyişi
Bir uzman sistemin genel yapısında en
önemli
etken,
karar
verecek,
geliştirilebilecek, bilgi toplayıp bunu
işleyebilecek bir yapıda olmasıdır. Bu
kurulan sistem, bir konuda yeterli bilgiden
çok uzman bilgi seviyesine sahip olmalıdır.
Tek başına bir uzman sistemin yeterli
gelmediği yerlerde başka sistemlerle de
desteklenmelidir.
Uzman Sistemin Temel Yapıtaşları:







Kurallar Belleği
İşçi Bellek
Çıkarım Mekanizması
Bilginin Elde Edilme Alt Sistemi
Doğal Dilde Etkileşim Araçları
Açıklama Sistemi
Arama Yöntemleri
ayrım yoktur. Başka bir ifade ile karar
ortamlarında siyah ve beyazın yanında gri
tonu da vardır.
Bu belirsizliğe çözüm getirmek için
çalışmalar başlamıştır. Bu çalışmaların
sonunda alternatif bilimsel yaklaşım
düşüncesi ortaya çıkmıştır.
Klasik
Mantık
Bulanık
Arasındaki Temel Farklılıklar
Mantık
Bulanık Mantığın Özellikleri




BULANIK MANTIK
Bulanık Mantık ve Karar Verme
İnsan
beyninin
çalışma
sisteminin
benzetilmesi sonucunda ortaya çıkan ve
yapay zekanın bölümlerinden biri olan
Bulanık Mantık, bulanık küme teorisine
dayanan bir sistemdir. Bulanık mantıkta
kullanılan kontrol sistemlerinin temelinde
mantıksal ifadeler ve bunların birbirleriyle
ilişkileri bulunur.
Karar vericiler hangi durumlarda ve
şartlarda karar verirlerse versinler, bir
belirsizlik ortamında bu işlevlerini yerine
getirmek
zorundadırlar.
Kararların
doğruluğu ise, söz konusu belirsizliğin
riske dönüşebildiği ölçüde sağlanmalıdır..
Ancak karar vericiler karar sürecinde
klasik bilimsel yöntemleri kullanıyorlarsa,
sonuçta verilen kararlar, doğru – yanlış,
siyah – beyaz ya da 0 – 1 gibi yönlü
kararlar olacaktır. Fakat günlük hayatta bu
“doğru”, ”çok doğru”, ”az çok
doğru” v.b. gibi ifade edilen
doğruluk derecelerine sahiptir.
Geçerliliği kesin değildir, yaklaşık
kurallara sahiptir
Her kavramın bir derecesi vardır.
Her
mantıksal
sistemin
bulanıklaştırılabiliyor olmalıdır.
Bulanık
Kümeler
ve
Üyelik
Fonksiyonları
Klasik küme teorisinde, herhangi bir nesne
bir kümeye ya aittir, ya da ait değildir.
Bulanık kümelerde ise elemanlar bu
kümelere kısmen ait olabilmektedirler.
Bulanık Mantığın Avantajları



Bulanık Mantığın Dezavantajlar
İnsan düşünme tarzına yakındır.
Matematiksel modele ihtiyaç
duyulmaz.
Yazılımı basit ve ucuzdur.



Kararlılık
analizinin
yapılışının
zorluğu
Üyelik fonksiyonlarının deneme
yanılma
yoluyla
bulunmasından
dolayı uzun zaman alabilmesi
Uygulamada kullanılan kuralların
oluşturulmasının bulanıklığa bağlılığı
gibi dezavantajları vardır.
1. PROGRAM
2. PROGRAM
3. PROGRAM
Kısa Süreli Yıkama
Az Miktarda Deterjan
Suyun Derecesi Soğuk
Az Süreli Sıkma Az
Süreli Kurutma
Kısa Süreli Yıkama
Orta
Miktarda
Deterjan
Suyun
Derecesi
Soğuk
Az Süreli Sıkma
Az Süreli Kurutma
Kısa Süreli Yıkama
Çok
Miktarda
Deterjan
Suyun
Derecesi Soğuk Az
Süreli Sıkma
Az Süreli Kurutma
4. PROGRAM
5. PROGRAM
6. PROGRAM
Orta Süreli Yıkama
Az Miktarda Deterjan
Suyun Derecesi Soğuk
Orta Süreli Sıkma
Orta Süreli Kurutma
Orta Süreli Yıkama
Orta
Miktarda
Deterjan
Suyun
Derecesi Ilık
Orta Süreli Sıkma
Orta Süreli Kurutma
Orta Süreli Yıkama
Çok
Miktarda
Deterjan
Suyun
Derecesi Sıcak Orta
Süreli Sıkma
Orta Süreli Kurutma
7. PROGRAM
8. PROGRAM
9. PROGRAM
Uzun Süreli Yıkama
Az Miktarda Deterjan
Suyun
Derecesi
Soğuk Uzun Süreli
Sıkma Uzun Süreli
Kurutma
Uzun Süreli Yıkama
Orta
Miktarda
Deterjan
Suyun
Derecesi Ilık Uzun
Süreli Sıkma
Uzun
Süreli
Kurutma
Uzun Süreli Yıkama
Çok
Miktarda
Deterjan
Suyun
Derecesi Sıcak Uzun
Süreli Sıkma Uzun
Süreli Kurutma
GİRİŞLER
ÇIKIŞLAR
KURALLAR
1. Eğer halı az yünlü, kısa tüylü, az
renkli, küçük boylu hafif kullanımlı
dokuma halısı ise 1.program
kullanılır.
2. Eğer halı az yünlü orta tüylü, renkli
orta boylu orta kullanımlı yün halısı
ise 2.program kullanılır.
3. Eğer halı az yünlü, uzun tüylü, çok
renkli, uzun boylu ağır kullanımlı
makina halısı ise 3.program
kullanılır.
4. Eğer halı orta yünlü kısa tüylü az
renkli küçük boylu hafif kullanımlı
dokuma halısı ise 4.program
kullanılır.
5. Eğer halı orta yünlü orta tüylü
renkli küçük boylu orta kullanımlı
yün halısı ise 5.program kullanılır.
6. Eğer halı orta yünlü, uzun tüylü,
çok renkli, küçük boylu ağır
kullanımlı makina halısı ise
6.program kullanılır.
7. Eğer halı çok yünlü kısa tüylü az
renkli küçük boylu hafif kullanımlı
dokuma halısı ise 7.program
kullanılır.
8. Eğer halı çok yünlü orta tüylü
renkli orta boylu orta kullanımlı
yün halısı ise 8.program kullanılır.
9. Eğer halı çok yünlü, uzun tüylü,
çok renkli, büyük boylu ağır
kullanımlı makina halısı ise
9.program kullanılır.
10. Eğer halı az yünlü, orta tüylü,
renkli, uzun boylu orta kullanımlı
dokuma halısı ise 1.program
kullanılır.
11. Eğer halı orta yünlü uzun tüylü, çok
renkli küçük boylu hafif kullanımlı
yün halısı ise 2.program kullanılır.
12. Eğer halı çok yünlü, kısa tüylü, az
renkli, orta boylu ağır kullanımlı
makina halısı ise 3.program
kullanılır.
13. Eğer halı orta yünlü, uzun tüylü, az
renkli, orta boylu hafif kullanımlı
dokuma halısı ise 6.program
kullanılır.
14. Eğer halı çok yünlü orta tüylü,
renkli orta boylu hafif kullanımlı
yün halısı ise 8.program kullanılır.
15. Eğer halı az yünlü, uzun tüylü, az
renkli, uzun boylu ağır kullanımlı
makina halısı ise 2.program
kullanılır.
16. Eğer halı orta yünlü uzun tüylü çok
renkli küçük boylu hafif kullanımlı
dokuma halısı ise 5.program
kullanılır.
17. Eğer halı çok yünlü orta tüylü
renkli küçük boylu orta kullanımlı
yün halısı ise 6.program kullanılır.
18. Eğer halı orta yünlü, uzun tüylü,
çok renkli, küçük boylu hafif
kullanımlı makina halısı ise
6.program kullanılır.
19. Eğer halı çok yünlü uzun tüylü az
renkli küçük boylu ağır kullanımlı
dokuma halısı ise 7.program
kullanılır.
20. Eğer halı az yünlü orta tüylü renkli
orta boylu orta kullanımlı dokuma
halısı ise 7.program kullanılır.
NOT: Sonuçlar bu şekilde devam
etmektedir. Genel olarak bu şekilde
ifade ettik.
SONUÇ
Çalışmamızda,
halı
yıkama
makinası için genel bir bulanık
model tasarladık. Bu model ile
halının türüne, kirlilik derecesine,
renk çeşitlerine ve tüy özelliklerine
göre en uygun ve ekonomik yıkama
şartlarının
sağlanması
amaçlanmıştır.
Giriş
için
belirlediğimiz halının yün miktarı,
tüy uzunluğu, renk grubu, kirlilik
oranı, kullanım koşulları, boy
uzunluğu ve cinsi ile çıkış olarak
belirlenen suyun derecesi, deterjan
miktarı, yıkama, sıkma ve kurutma
süresi
belirlenmiştir.
Bu
parametrelerin gerekli görüldüğü
takdirde
üzerinde
değişiklik
yapılabilir. Modelimizdeki çıkış
parametrelerinin
kontrolleriyle
daha temiz bir halı elde edilirken,
aynı zamanda su, deterjan, elektrik
ve zamandan tasarruf sağlanacaktır.
Ayrıca belirlediğimiz giriş ve çıkış
parametrelerine karşılık insana
ihtiyaç duyulmadan, sistemimiz
otomatik
olarak
kendi
programlarına
uygun
yıkama
işlemlerini gerçekleştirecektir.
Modellediğimiz makinamız oteller
ve tatil beldeleri, halı yıkama
firmaları, halı çiftlikleri ve halı
üretimi
yapılan
firmalarda
kullanımı amaçlanmıştır.
KAYNAKÇA
Genel Olarak Halı ve Halı Yıkama Hakkındaki Kaynaklar;
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
http://www.drycenter.com/hali-yikama/
http://www.liderhaliyikama.com/hali-cinsleri-hakkinda
http://baharkurutemizleme.com.tr/hali_hakkinda_genel_bilgiler.aspx
http://www.leketemizlememerkezi.com/
http://www.dogalhaliyikama.com.tr/HaliTemizligiNasil.asp
http://www.agarhaliyikama.net/yikama_teknikleri_Hali-Yikama_65.html
http://www.tasmishaliyikama.com/hali-yikama.html#.Us19F_RdWtc
Halı Yıkama Makinalarının Genel Çalışma
Oluştururken Bilgi Edindiğimiz Kaynaklar;
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Prensipleri
ve Modelleme
http://www.kromtasmakina.com/index.htm
http://www.gengmachinery.com/urunler.html
http://www.otekmakina.com.tr/
http://www.gar-mak.com/?do=yikama
http://www.ckmmakina.com.tr/hali-yikama-makinasi.html
http://www.siltem.com/hali-yikama-makinalari/
http://www.uzunlaryapitemizlik.com/urun/1/otomatik-hali-yikama-makinasi
http://haliyikamamakinalari.com.tr/
Yapay Zeka ve Bulanık Mantık ile Bilgiler Hakkında Kaynaklar;
1.
2.
3.
4.
http://tr.wikipedia.org/wiki/Yapay_zek%C3%A2
http://www.yapay-zeka.org/
http://www.sakirkocabas.com/files/bumat.rtf
http://www.forumgercek.com/bilimsel-calismalar-ve-haberler/95658-yapayzeka-amaci-ve-tarihcesi-gelecekte-yapay-zeka.html
5. http://www.bilgiustam.com/yapay-zeka-nedir-uygulama-alanlari-nelerdir/
6. http://www.ihaltas.com/downloads/publications/3e_99_07_BM_01.pdf
7. http://80.251.40.59/science.ankara.edu.tr/ozbek/bulanik-1.htm
8. http://www.hho.edu.tr/HutenDergi/2003TEMMUZ/10.pdf
9. http://ijmeb.org/index.php/zkesbe/article/view/439/pdf
10. http://inet-tr.org.tr/inetconf14/bildiri/74.pdf
11. http://d7.elektrik.gen.tr/icerik/uzman-sistemler-genel-bak%C4%B1%C5%9F
TEŞEKKÜR
Bu projemizde, bizden yardımını esirgemeyen başta Sayın Hocamız
Arş. Gör. Zafer BOZYER’e, Milas 4 Tepe Halı Yıkama Fabrikası
çalışanlarına, Milas Aloğlu Halı yıkama çalışanlarına, Milas Ildız
Halı Çiftliği sorumlusu Sayın Orhan ÖZER’e ve ekipteki çalışma
arkadaşlarımıza teşekkür ederiz…
Download

buradan