TÜDEF
TÜKETİCİ DERNEKLERİ FEDERASYONU
TÜKETİCİ KANUNU VE ÜRÜN GÜVENLİĞİ
Tüketicinin en temel evrensel haklarından biri sağlık ve güvenlik hakkı,diğeri ise
bilgilenme hakkıdır. Tüketicinin yasal ve evrensel haklanının korunması Devletin
sorumluluğundadır.Bu bağlamda 28 mayıs 2014 tarihinde yürürülüğe giren 6502 sayılı
Tüketicinin Korunması Hakkında kanun, ürün güvneliği konusunda tüketiciye aşağıdaki hakları
sunmaktadır.Kanunun amaç bölümünde;
Bu Kanunun amacı; “ kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile
ekonomik çıkarlarını koruyucu, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden
korunmasını sağlayıcı, tüketiciyi aydınlatıcı ve bilinçlendirici önlemleri almak, tüketicilerin
kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konulardaki politikaların
oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.”
Şeklinde güvenceye alınmıştır.
Ayıplı mal başlığı altındaki tanımlamada ise, malın tanıtma ve kullanma klavuzu ve
teknik düzenlemesinde tespit edilen niteliğe aykırı olan yönlere atıfta bulunarak ürün güvenliğine
yer vermiştir.
İspat yükü bölümünde ise; Teknik düzenlemesine uygun olmayan ürünler hiçbir
şekilde piyasaya arz edilemez. Bu ürünlere, Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır,
hükmünü getirmiştir
Tanıtma ve kullanma klavuzu başlığı altında; Malların ilgili teknik düzenlemesi
uyarınca kişinin sağlığı ile çevreye zararlı veya tehlikeli olabilmesi durumunda, bu malın
güvenli kullanılabilmesi için malın üzerine veya tanıtma ve kullanma kılavuzuna bu
durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve uyarılar açıkça görülecek ve okunacak şekilde konulur
veya yazılır,hükmüne yer vermiştir.
Üretim veya satışın durdurulması ve malın toplatılması güvenceye alınmış;
“Toplatılan mallar taşıdıkları risklere göre kısmen veya tamamen imha edilir veya
ettirilir. İmha edilen malla ilgili tüketicinin dava ve tazminat hakları saklıdır.
Satışa sunulan bir seri malın, tüketicinin güvenliğini tehlikeye sokan bir ayıp taşıması
durumunda Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair
Kanun hükümleri saklıdır.” Hükmüne yer vermiştir.
Denetim başlığı altında;Bu Kanun kapsamına giren hususlarda, yetkili ve görevli
kişi veya kuruluşlara her türlü bilgi ve belgenin doğru olarak gösterilmesi veya
istenmesi hâlinde belgelerin aslının veya onaylı kopyalarının verilmesi zorunluluğunu
getirmiştir.
Tüketici ürünü ve hizmet denetimide; Tüketici ürünleri ile tüketiciye sunulan hizmetler;
can ve mal güvenliğine ve çevreye zarar vermemeli, uygulanması zorunlu her türlü idari ve
teknik düzenlemeye uygun olmasını ve;
Genel Mrk: Gazi Mustafa Kemal ( GMK) Bulvarı; No: 12 Onur İşhanı; Kat: 3 Daire No: 64 Kızılay / ANKARA
Tel : (0312) 425 15 29 Faks: ( 0312) 425 15 29 e-posta : [email protected]
TÜDEF
TÜKETİCİ DERNEKLERİ FEDERASYONU
Bakanlık sorumlu olduğu tüketici ürünlerinin piyasa gözetimi ve denetimini Ürünlere
İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümlerine göre yerine
getirmekle görevli kılınmıştır.
Yiyecek taklidi ürünler başlığı altında; “Piyasaya arz edilmiş olan bu ürünlerin
güvensizliğinin tespit edilmesi hâlinde alınacak önlemler ile bu önlemlerin Avrupa
Komisyonuna bildirilmesi hususunda Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve
Uygulanmasına Dair Kanun hükümlerinin uygulamasını, Bakanlığın, bu kapsamdaki
ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimini yapmakla görevlidir.”Güvencesini getirmiştir.
Yine en önemli başlıklardan biri de “test muayene ve analizler” başlığı adı altıda
getirilen düzenlemedir. “Test ve muayene sonuçlarının ilgili idari ve teknik düzenlemesine
aykırı çıkması hâlinde buna ilişkin tüm giderler üretici veya ithalatçıdan Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Tahsil
olunan test ve muayene ücretleri bütçeye gelir kaydedilir.” Hükmüdür.Ancak bu hükümde,
tüketici örgütleri üst kuruluşlarının labratuvarlardan ücretsiz yararlanmalarına olanak
verilmemiştir.Bu talebimiz aynı zamanda TÜDEF'in temsil edildiği PGDKK 'da da güclü
birşekilde dile getirilmiş,ancak talebimize olumlu bir yanıt verilmemiştir.Oysa test
labratuvarları, gerek uygunluk değerlendirmede, gerekse PGD faaliyetleri açısından son derece
hayati önem taşımaktadır.
Yasal mevzuat; ürün güvenliğinin korunmasının birinci boyutudur.İkinci boyutu
ise,uygunluk değerlendirme uygulamaları ve denetim boyutudur.Ülkemizde son aylarda yaşanan
olaylara baktığımızda her şeyin yolunda olduğunu söylemek pek mümkün görünmemektedir.
Tüketici derneklerimize gelen şikayetlerde piyasada güvensiz ürünlerin bulunduğu
anlaşılmaktadır.Otomobil,çocuk oyuncakları,gıda,akaryakıt ürünleri,tekstil ürünleri,televizyonlar
ve diğer çeşitli elektronik cihazların,kozmetik ürünlerinin,asansölerin,ders araç ve gereçlerinin
piyasada bulunduğu ve tüketicilerin kullanımına sunulduğu görülmektedir.Bu durum aynı
zamanda yetkili kuruluşların yaptığı PGD sonuçlarından da anlaşılmaktadır.
Ürünlerin mevzuata,teknik düzenlemeye uygun ve güvenli bir şekilde piyasaya sunulması
üreticinin ve ithalatçının sorumluluğundadır.Üretici ve ithalatçının her zaman bu sorumluluğu
çerçevesinde piyasaya mal sunduğunu söyleyemeyiz.Bu nedenle Devlet,yetkili kuruluşları
vasıtası ile yapacağı sağlıklı ve sürekli denetim önem kazanmaktadır.Tüketicinin sağlık ve
güvenliği ancak piyasanın etkin bir şekilde denetimi ile korunabilir.
ABD Tüketici Ürünleri Güvenliği Kanununa göre,ithalat işlemlerinin başlangıcından
itibaren sürekli izleme yolu ile önlem alınmasına odaklı bir sisteme yönelmiştir.Bu sistemle
güvenlik açısından risk taşıyan ürünlerin ABD sınırlarına ulaşmadan önlem alınmasını
hedeflemektedir.AB ülkelerinde ise acil uyarı sistemleri ile tüketici bilgilendirilmekte ve
korunmaktadır.Ülkemizde de benzer güvenli uygulamaların bir an önce hayata geçirilmesi
gerektiğini düşünmekteyiz.
Ülkemizde PGD çerçevesinde yürütülen tüm işlemlerde güvenlikten ziyade uygunluk
esas alınmaktadır.Düzenlenmemiş alan,CE işareti taşıması gerekli olmayan veya sokaklarda
satılan ürünlerle ilgili denetim faaliyeti yapılamamaktadır.
PGD faaliyetini yürüten denetim elamanları yeterince yasal güvence altında
değildirler.Bu nedenle etkin ve kararlı bir şekilde denetim faaliyetlerini sürdürmeleri olanaklı
görünmemektedir.
Genel Mrk: Gazi Mustafa Kemal ( GMK) Bulvarı; No: 12 Onur İşhanı; Kat: 3 Daire No: 64 Kızılay / ANKARA
Tel : (0312) 425 15 29 Faks: ( 0312) 425 15 29 e-posta : [email protected]
TÜDEF
TÜKETİCİ DERNEKLERİ FEDERASYONU
PGD faaliyetleri için yeterli kaynak aktarılmamaktadır.Bazı iyileştirmelere rağmen
denetimde yetki dağınıklığı devam etmektedir.Tüketici açısından risk sonuçları kısa süre içinde
sonuçlanmamaktadır.
PGD faaliyetlerinde farkındalık yaratmaya yönelik ciddi çabalara ve yerel bazda
bilgilendirmelere ihtiyaç bulunmaktadır.
Yetkili kuruluşlar tarafından yapılan PGD sonuçları internet sitelerinde yayınlamaları
olumlu bir uygulamadır.Bu uygulamalardan yararlanmak için tüketicinin internet okuryazarlığına ihtiyaç bulunmaktadır.Aksi takdirde internete erişim ve bilgilendirmelerden
tüketicinin yararlanması mümkün değildir.Bu nedenle tüketici örgütleriyle bu konuda ortak
projelerin hayata geçirilmesi yararlı sonuçlar doğuracaktır.
Devletin 2007 yılından bu güne, tüketici sağlık ve güvenliğini öne alan politikaları
uygulamaya koyması ve PGDKK'da TÜDEF'in temsiliyetine yer vermesini olumlu bir adımın
başlangıcı olarak değerlendirmektedir.
Sonuç olarakTÜDEF; yukarıda açıkladığımız nedenlerle PGD faaliyetinin bağımsız bir
kurum tarafından yürürtülmesinin ve siyaset kurumunun bu konuda düzenletici konumda
bulunmasının tüketici sağlığı ve güvenliği açısından daha yararlı sonuçlar doğuracağına
inanmaktadır.
Sıtkı YILMAZ
TÜDEF Başkanlar Kurulu Üyesi
Genel Mrk: Gazi Mustafa Kemal ( GMK) Bulvarı; No: 12 Onur İşhanı; Kat: 3 Daire No: 64 Kızılay / ANKARA
Tel : (0312) 425 15 29 Faks: ( 0312) 425 15 29 e-posta : [email protected]
Download

Sıtkı Yılmaz