yeminli mali müþavirlik ve denetim
III.BÖLÜM
GELÝR VE KURUMLAR VERGÝSÝ MÜKELLEFLERÝNDE
ARGE HARCAMALARI ÝNDÝRÝMÝ
yeminli mali müþavirlik ve denetim
A-GÝRÝÞ ;
Globalleþen Dünya ekonomisinde iþgücü ve sermayeye dayalý üretim ve faaliyetler, yerini teknolojik
ve katma deðeri yüksek üretim ve faaliyetlere býrakmakta; ülkeler de teknolojiye ve teknolojik yatýrýmlara
yöneldiði ve gerçekleþtirebildiði ölçüde kalkýnmakta ve dünya ölçeðinde ekonomik deðer ve önemini
artýrabilmektedir.
Teknolojiye yönelmenin ve teknolojik yenilikleri takip ederek yatýrým ve üretimi artýrmanýn ise iki yolu
vardýr. Bunlardan birincisi Teknoloji Transferi ki, bu yöntem pahalý ve her zaman tam anlamýyla takibi ve satýn
alýnmasý mümkün olmayan bir yöntemdir. Ýkincisi ve asýl önemli olaný ise gerek firma bazýnda, gerekse ülke
çapýnda yapýlan ARGE faaliyetleridir.
5746 Sayýlý Kanun ve buna baðlý Yönetmelik ile önemi, deðeri ve katkýlarý artan ve Dünyada olduðu
gibi Türkiye'de de giderek yaygýnlaþan ARGE Destek ve Teþvikleri ile buna dayalý ARGE faaliyetleri, belirttiðimiz
önem ve miktarýna nazaran yeteri kadar faydalanýlmayan bir teþvik ve destek müessesesidir.
Türkiye'de yeteri kadar yaygýnlaþmamasý ve gerektiði þekilde kullanýlamamasýnýn nedenleri,
- mevzuatýnýn karmaþýk olmasý,
- konularýn fazlaca teknik boyutlu olmasý,
- birkaç kurumu (Maliye Bakanlýðý, Tübitak, Sanayi Bakanlýðý)ayný anda ilgilendirmesine karþýlýk, bu
kurumlar arasýnda ayný düzen ve hýzda yeterli ve gerekli koordinasyon olmamasý,
- yeterince tanýtým ve bilgilendirme yapýlmamýþ olmasýdýr.
Bu aksaklýklara raðmen yapýlan deðerlendirme ve ilgili kuruluþlarýn iddiasý, Tüm dünya teþvik
mevzuat ve uygulamalarý içerisinde, Araþtýrma ve Geliþtirme Faaliyetlerine en fazla Teþvik ve Desteðin hem
oransal olarak, hem de miktar olarak Türkiye' de olduðu yönündedir.
Bizlerin bu eðitim çalýþmasýndaki temel amaç ve hedefimiz ise, Türkiye gibi Geliþmekte olan ülkeler
açýsýndan hayati önem taþýyan ve hatta ekonomik mücadele anlamýnda tek çýkýþ yolu gibi gözüken ARGE
faaliyetleri konusunda saðlanan bu önemli ve nitelikli, teþvik ve destekleri daha somut ve anlaþýlýr bir biçimde
sizlerle paylaþarak, uygulama sorunlarýný tartýþmak , deðerlendirmek ve bu konudaki deneyimli ekibimizin bilgi
birikimlerini sizlere aktarmaktýr.
Bu aþamada bizim sizlerle paylaþacaðýmýz teþvik unsuru, destekler içinde en önemlilerinden birisi
olan ARGE Ýndirimi müessesesidir.
A.1 NE ÞEKLÝDE BAÞLADI VE NE OLDU ;
ARGE harcamalarý konusunda ilk Vergi Desteði " Vergi Ertelemesi" müessesesi olup, buna göre,
mükelleflerin kendi bünyelerinde yaptýklarý ARGE harcamalarýnýn tutarýný geçmemek üzere yýllýk olarak
ödeyecekleri verginin % 20'sinin kanuni süresinde tahsilinden vazgeçilmekte ve bu orana isabet eden vergi üç
yýl süreyle faizsiz olarak ertelenmekte idi. Ertelenen vergi ise bu üç yýllýk süre içerisinde gelir ve kurumlar
vergisinin ödenme süresi içerisinde eþit taksitler halinde ödenmekteydi.
þeklinde
Bu türden harcamalarýn özel sektör tarafýndan yapýlmasýný teþvik etmek için faizsiz vergi ertelemesi
u y g u l a n a n b u t e þ v i k u n s u r u , e k o n o m i k g e l i þ m e l e r, e n f l a s y o n v e f a i z
34
yeminli mali müþavirlik ve denetim
oranlarýnýn düþmesi nedenleriyle eski önemini kaybetmiþtir. Bu nedenle bu teþvik unsuru ekonomik sürece
paralel olarak geliþtirilmiþ ve yapýlan harcama tutarýna baðlý olarak daha etkin bir destek olan ARGE Ýndirimi
sistemi getirilmiþtir.(5228 Sayýlý Kanun )
A.2 ARGE FAALÝYETLERÝNÝN VERGÝ MEVZUATINDA KÝ YERÝ ;
ARGE Faaliyetleri ile ilgili olarak çeþitli kanunlarda Vergi teþvikleri yeralmaktadýr. Bu ve izleyen
bölümlerde detaylý olarak deðinilecek olan Gelir ve Kurumlar Vergisinde ARGE Ýndirimi ile birlikte, 4691 sayýlý
Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanunu ve 3065 sayýlý Katma Deðer Vergisi Kanunu'nda da ARGE faaliyetleri ile
ilgili önemli istisnalar yer almaktadýr.
A.2.1- 4691 sayýlý Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanunu'nun Geçici.2'nci maddesi:
Yönetici þirketlerin bu Kanun uygulamasý kapsamýn da elde ettikleri kazançlar ile Bölgede faaliyet
gösteren Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerinin, münhasýran bu bölgedeki yazýlým ve ARGE faaliyetlerinden
elde ettikleri kazançlarý 31.12.2013 tarihine kadar Gelir ve Kurumlar vergisinden müstesnadýr.
Bölgede çalýþan araþtýrmacý, yazýlýmcý ve ARGE personelinin bu görevleri
31.12.2013 tarihine kadar her türlü vergiden müstesnadýr.
ile ilgili ücretleri
A.2.2- 3065 sayýlý Katma Deðer Vergisi Kanunu'nun Geçici 20'nci maddesi:
4691 sayýlý Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanununa göre teknoloji geliþtirme bölgesinde faaliyette
bulunan giriþimcilerin kazançlarýnýn gelir veya kurumlar vergisinden istisna bulunduðu süre içinde münhasýran
bu bölgelerde ; Ürettikleri ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iþ uygulamalarý, sektörel, internet, mobil ve
askeri komuta kontrol uygulama yazýlýmý þeklindeki teslim ve hizmetleri katma deðer vergisinden müstesnadýr.
Maliye Bakanlýðý; program ve lisans türleri itibarýyla istisnadan yararlanýlacak bedele iliþkin olarak
asgari sýnýr belirlemeye, istisna uygulanacak yazýlým programlarýný tanýmlamaya ve uygulamaya iliþkin usul ve
esaslarý tespit etmeye yetkilidir.
A.2.3 - 193 sayýlý GVK 'nun 89/9'uncu madde:
Gelir vergisi matrahýnýn tespitinde, gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aþaðýdaki
indirimler yapýlabilir:
"… Mükelleflerin, Ýþletmeleri bünyesinde gerçekleþtirdikleri münhasýran yeni teknoloji ve bilgi arayýþýna yönelik
araþtýrma ve geliþtirme harcamalarý tutarýnýn % 40 'ý oranýnda (01.04.2008 tarihinden itibaren %100)
hesaplanacak "ARGE indirimi". Araþtýrma ve geliþtirme faaliyetleri ile doðrudan iliþkili olmayan giderler den ve
tamamen araþtýrma ve geliþtirme faaliyetlerinde kullanýlmayan amortismana tabi iktisadi kýymetler için
hesaplanan amortisman tutarlarýndan verilen paylar üzerinden ARGE indirimi hesaplanmaz.
ARGE indiriminden yararlanýlacak harcamalarýn kapsamý ile uygulamadan yararlanýlabilmesi için
gerekli belgeleri ve usulleri belirlemeye Maliye Bakanlýðý yetkilidir
35
yeminli mali müþavirlik ve denetim
A.2.4 - 5520 sayýlý kanun ;
Madde 10-(1) Kurumlar vergisi matrahýnýn tespitinde; kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrýca
gösterilmek þartýyla, kurum kazancýndan sýrasýyla aþaðýdaki indirimler yapýlýr:
a) Mükelleflerin, iþletmeleri bünyesinde gerçekleþtirdikleri münhasýran yeni teknoloji ve bilgi arayýþýna yönelik
araþtýrma ve geliþtirme harcamalarý tutarýnýn % 40'ý oranýnda (01.04.2008 tarihinden itibaren %100)
hesaplanacak "ARGE indirimi".
Araþtýrma ve geliþtirme faaliyetleri ile doðrudan iliþkili olmayan giderlerden ve tamamen araþtýrma
ve geliþtirme faaliyetlerinde kullanýlmayan amortismana tâbi iktisadî kýymetler için hesaplanan amortisman
tutarlarýndan verilen paylar üzerinden ARGE indirimi hesaplanmaz. Matrahýn yetersiz olmasý nedeniyle ilgili
dönemde indirim konusu yapýlamayan tutar, sonraki hesap dönemlerine devreder. ARGE indiriminden
yararlanýlacak harcamalarýn kapsamýný ve uygulamadan yararlanýlabilmesi için gerekli belgeler ile usulleri
belirlemeye Maliye Bakanlýðý yetkilidir."
5520 Sayýlý Kanun 1 seri nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliði:
Bu teblið ile, ARGE indirimi konusunda detaylý açýklamalar yapýlmýþ olup, çalýþmamýzýn izleyen bölümünde
ayrýntýlý olarak deðinilecektir. Bu düzenlemeler uyarýnca uygulanmakta olan ARGE Ýndirimi müessesesi 1 Nisan
2008 Tarihinden itibaren Yürürlüðe giren 5746 sayýlý ARGE DESTEKLERÝNÝN GELÝÞTÝRÝLMESÝ VE
YAYGINLAÞTIRILMASI HAKKINDA KANUN ve 1 Aðustos 2008 tarihinden itibaren yürürlüðe
giren 5746 sayýlý Kanun YÖNETMELÝÐÝ ile birlikte yepyeni bir þekil ve boyut kazanmýþtýr.
5746 sayýlý Kanun ve baðlý yönetmelikle getirilen en önemli düzenleme ise, daha önce % 40 olarak
uygulanan ARGE Ýndiriminin %100'e çýkarýlmýþ olmasýdýr.
B-ARGE ÝNDÝRÝMÝN UYGULAMASI
B.1. GENEL
Mükelleflerin, münhasýran yeni teknoloji ve bilgi arayýþýna yönelik araþtýrma ve geliþtirme faaliyetleri
çerçevesinde, iþletmeleri bünyesinde 2008 hesap döneminden itibaren yaptýklarý harcamalarýn %100'ü kurum
kazancýnýn tespitinde ARGE indirimi olarak dikkate alýnabilecektir. 2008 hesap dönemine iliþkin olarak, birinci
geçici vergi döneminde yapýlan araþtýrma geliþtirme harcamalarý üzerinden %40 oranýnda ARGE indirimi
hesaplanmasý gerekmekte olup ikinci ve müteakip geçici vergi dönemlerinde ise birinci geçici vergi döneminde
yapýlan harcamalar da dahil olmak üzere, yapýlan araþtýrma ve geliþtirme harcamalarýnýn toplamý üzerinden
%100 oranýnda ARGE indirimi hesaplanmasý gerekmektedir. Öte yandan, daha önceki hesap dönemlerinde
gerçekleþtirilen araþtýrma ve geliþtirme harcamalarý üzerinden ise %40 oranýnda ARGE indirimi
hesaplanacaktýr.
B.1.1-ARGE Harcamalarýnýn Kayýtlarda Ýzlenmesi
1 nolu teblið hükümlerine göre Kurumlar, hesap dönemi içerisinde gayri maddi hakka yönelik yaptýklarý
araþtýrma ve geliþtirme harcamalarýnýn tamamýný aktifleþtirmek zorundadýrlar. Ancak, gayri maddi hakka
yönelik olmayan ve Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde aktifleþtirilmesi gerekmeyen harcamalar
doðrudan gider yazýlabilir.
36
yeminli mali müþavirlik ve denetim
ARGE projesi için ayrý bir departman kurularak bu kapsamdaki harcamalarýný, iþletmenin diðer
faaliyetlerine iliþkin harcamalarýndan ayýrarak, ARGE indiriminin doðru hesaplanmasýna imkan verecek þekilde
muhasebeleþtirmeleri gerekir.
5746 sayýlý Kanun ve ilgili yönetmelik uyarýnca ise, kurumlarýn ARGE ve yenilik faaliyeti kapsamýndaki
harcamalar ayrýca, Vergi Usul Kanununa göre aktifleþtirilmek suretiyle amortisman yoluyla itfa edilir.
Bize göre gerek ARGE faaliyetlerinin ve gerekse ARGE projesinin tanýmlarý ve niteliði gereði bu
iþlemler sonucunda bir gayrimaddi hak çýkmamasý mümkün deðildir. Bir proje ARGE Projesi olarak
nitelendirilebiliyorsa, sonucunda da mutlak surette bir gayrimaddi hak oluþacaktýr.Bu nedenle de ARGE
harcamalarýnýn yapýldýðý dönemde aktife alýnmasý ve amortisman ayrýlmak suretiyle itfa edilmesi yerinde
olacaðý gibi, Maliye Bakanlýðýnýn uygulamadaki yaklaþýmý da bu yöndedir.
Ýster aktifleþtirilsin ister doðrudan gider yazýlsýn ilgili dönemde yapýlan ARGE harcamalarýnýn tamamý
üzerinden %100 oranýnda ARGE indirimi ayrýca hesaplanacak ve indirim konusu yapýlacaktýr.
B.1.2- ARGE Ýndiriminin Uygulanmasý
ARGE indirimini, beyanname üzerinde kazançtan indirilerek uygulanýr. ARGE faaliyetine baþlandýðý
tarihten itibaren hem geçici vergi beyannamesinde, hem de yýllýk beyannamede uygulanabilir. "Hesaplanan
ARGE indirimi tutarý, kurumlar vergisi mükellefleri tarafýndan yýllýk kurumlar vergisi beyannamesinde "Tablo 5Zarar Olsa Dahi Ýndirilecek Ýstisna ve Ýndirimler" bölümünün ilgili satýrýna, gelir vergisi mükellefleri tarafýndan
yýllýk gelir vergisi beyannamesinde "Tablo 2- Gelir Bildirimi" bölümünün ilgili satýrýna, geçici vergi
beyannamesinde ise; kurumlar vergisi mükellefleri tarafýndan "Tablo I - Matrah Bildirimi" bölümünün 10
numaralý satýrýna, gelir vergisi mükellefleri tarafýndan ayný bölümün 20 numaralý satýrýna yazýlarak kazançtan
indirilecektir."
Dönem kazancýnýn ARGE indirimlerinden az olmasý durumda, 5746 sayýlý Kanuna göre indirlemeyen
tutarlar sonraki yýllarda yeniden deðerleme oranýyla arttýrýlarak, kurum kazancýndan indirilebilecektir. 5520
sayýlý Kanuna göre ise 1 Nolu Tebliðde buna iliþkin bir deðiþiklik yapýlmadýðýndan devreden ARGE Ýndirimlerinin
yeniden deðerleme oranýnda artýrýlýp artýrýlmayacaðý belirsizdir. Þu haliyle yeniden deðerlemeye tabi tutulmasý
mümkün gözükmemekle birlikte Maliye Bakanlýðýnca yapýlan Teblið çalýþmasýnda bu deðiþikliðin iþleneceðini
tahmin etmekte ve beklemekteyiz.
B.1.3- Aktifleþtirilen Kýymetlerin Devri
Henüz tamamlanmamýþ bir ARGE projesinin, baþka bir kuruma satýlmasý halinde aktifleþtirilen
tutarlar kazanç tutarýnýn tespitinde maliyet unsuru olarak dikkate alýnacaktýr.
ARGE indirimi uygulamasýnda, henüz tamamlanmamýþ bir ARGE projesinin baþka bir kuruma satýlmasý
durumunda, ARGE projesini devralan kurumun bu projeye iliþkin olarak ilave yaptýðý harcamalar ARGE
indiriminden yararlanabilecek olup devreden kurumda yapýlan ARGE harcamalarý için indirimden yararlanýlmasý
söz konusu olmayacaktýr.
Tamamlanmýþ bir ARGE projesinin baþka bir kuruma satýlmasý durumunda ise ARGE projesini
devralan kurumun ARGE indiriminden yararlanmasý söz konusu deðildir.
37
yeminli mali müþavirlik ve denetim
B.2 - YAPILMASI GEREKENLER;
B.2.1. Ýstenecek Belgeler Ve Diðer Hususlar
ARGE indiriminden yararlanmak isteyen mükellefler, proje ve uygulama aþamalarýnda aþaðýda
belirtilen belgeleri ilgili birimlere göndereceklerdir.
ARGE indiriminin uygulanmaya baþlanacaðý döneme ait geçici vergi beyannamesinin verileceði
tarihe kadar ARGE faaliyetiyle ilgili olarak Ek-1'de yer alan formata uygun olarak hazýrlanacak rapor, bir yazý
ekinde iki nüsha olarak Gelir Ýdaresi Baþkanlýðýna elden veya posta yoluyla gönderilecektir.
Bakanlýk, raporun genel deðerlendirmesini yaptýktan sonra, projenin bilimsel olarak incelenerek
münhasýran yeni bilgi ve teknoloji arayýþýna yönelik olup olmadýðýnýn tespit edilmesi amacýyla, projeyi Türkiye
Bilimsel ve Teknolojik Araþtýrma Kurumuna (TÜBÝTAK) ve/veya üniversiteler ile araþtýrma yapýlan konuda
uzmanlaþmýþ kuruluþlara intikal ettirecektir. Mükellefe, proje bütçesinin %0,3'ü oranýnda bir tutarý incelemeyi
yapan kuruluþa ödemesi için bir yazý gönderilecek, ancak bu tutar 15.000.- YTL'yi aþmayacaktýr.
ARGE projesine iliþkin incelemeyi yapacak kuruluþ, ihtiyaç duymasý halinde ilave bilgi veya belgeleri
de isteyerek, kendi uzmanlarý veya görevlendireceði baþka kuruluþlara ait uzmanlar marifetiyle gerekli
incelemeleri kýsa sürede yaptýracak, Ek-2'de yer alan formata göre düzenlenen deðerlendirme raporunun bir
örneðini Gelir Ýdaresi Baþkanlýðýna ve baþvuru sahibine gönderecektir.
Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu Kararlarýna istinaden uygulanan ARGE yardýmýna iliþkin mevzuat
çerçevesinde TÜBÝTAK tarafýndan daha önce incelemesi yapýlmýþ olan projelerle ilgili olarak yeniden inceleme
yapýlmasýna ihtiyaç bulunmamaktadýr. Bu kapsamda TÜBÝTAK tarafýndan incelenerek desteklenmesi uygun
bulunmuþ ARGE projesi bulunan mükelleflerin bu projeler hakkýnda ayrýca bir inceleme yapýlmasý için Gelir
Ýdaresi Baþkanlýðýna müracaat etmelerine gerek olmayýp, desteklenmesi uygun bulunmuþ projelere iliþkin
ARGE deðerlendirme raporlarýnýn örneðinin YMM tasdik raporuna eklenmesi yeterli olacaktýr. Ayrýca 5746 sayýlý
kanunda belirtilen ARGE MERKEZÝ bünyesinde yapýlacak ARGE indirim uygulamasýnda da benzer bir þeklide
uygulama yapýlacaktýr.
B.2.2. Projenin Reddinin Sonuçlarý
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araþtýrma Kurumu (TÜBÝTAK) ve/veya üniversiteler ile araþtýrma
yapýlan konuda uzmanlaþmýþ kuruluþlarca ARGE projesi olarak deðerlendirilmeyen projeler nedeniyle mükellef
tarafýndan haksýz yere indirim konusu yapýlan tutarlar, vergi ziyaý cezasý ve gecikme faizi ile birlikte mükelleften
aranacaktýr.
B.2.3. YEMÝNLÝ MALÝ MÜÞAVÝR TASDÝK RAPORU
02/01/1990 tarihli Resmi Gazete'de yayýmlanan "Yeminli Mali Müþavirlerin Tasdik Edecekleri
Belgeler, Tasdik Konularý ve Tasdike Ýliþkin Usul ve Esaslar Hakkýnda Yönetmelik" hükümleri uyarýnca "ARGE
indirimi" ile ilgili iþlemler yeminli mali müþavirlerin tasdik edeceði konular kapsamýna alýnmýþtýr.
38
yeminli mali müþavirlik ve denetim
ARGE indiriminden yararlanan mükelleflerin, kurumlar vergisi beyannamesinde yararlanýlan ARGE
indiriminin doðru hesaplandýðý ve uygulandýðýna iliþkin YMM tasdik raporunu ilgili mevzuatta belirtilen süre
içinde baðlý bulunduklarý vergi dairelerine vermeleri gerekmektedir. ARGE proje deðerlendirme raporlarýnýn,
YMM tasdik raporlarýnýn verilmesi gereken ay içinde veya daha sonra gelmesi halinde de mükellefler ARGE
indiriminden yararlanabileceklerdir. Bu durumda, deðerlendirme raporunun ilgili vergi dairesi kayýtlarýna
girdiði tarihten itibaren 30 gün içerisinde YMM tasdik raporunun ibraz edilmesi gerekecektir. Söz konusu
raporun bu süreler içinde verilememesi halinde ise ARGE indiriminden yararlanýlamayacaðý tabiidir.
ARGE indirimine iliþkin hususlara tam tasdik raporunda yer verilmiþ olmasý durumunda, ARGE
indirimine iliþkin olarak ayrýca tasdik raporu düzenlenmesine gerek bulunmamaktadýr.
YMM tasdik raporunda en az aþaðýdaki bilgilerin bulunmasý gerekmektedir:
?
Tasdik raporuna eklenecek olan ve teknik kuruluþlarca düzenlenmiþ olan "ARGE Projesi Deðerlendirme
Raporu"nda belirtilen projenin veya projelerin hangi aþamada bulunduðu, bu projelerin sonuçlarý ile
uygulanma durumuna iliþkin mükellef kurumdan alýnan bilgiler,
?
ARGE departmanýna iliþkin mükellef kurumdan alýnan bilgiler (yeri, hacmi, teknik donanýmý ve varsa
kullanýlan diðer laboratuvarlar v.b.),
?
ARGE indirimine konu olan harcamalarýn ana gruplar itibarýyla dökümü (harcamalarýn ayrýntýlý
dökümüne rapor ekinde yer verilecektir),
?
Dönem içinde ARGE departmanýnda kullanýlan ve ARGE indirimine konu edilen sabit kýymetlere iliþkin
liste ve bunlar için ayrýlan amortisman tutarlarý.
?
Dönem içinde alýnan ilk madde, yarý mamül ve diðer sarf malzemeleri listesi, kullaným, iade, satýþ ve
çýkan firelere iliþkin tutar ve miktar itibarýyla bilgiler,
?
ARGE ünitesinde çalýþanlar ve ücretleri (ARGE indiriminden yararlanabilecek personelin listesi ve ilgili
dönemde bunlara ödenen ve gider kaydý yapýlan ödemelere iliþkin döküm),
?
Dýþarýdan alýnan danýþmanlýk, ekspertiz ve benzeri hizmetlere iliþkin bilgiler (alýnan kiþi/kurum adý, vergi
kimlik numarasý, fatura tarih ve numarasý, tutarý ve KDV'si),
?
Geçici vergi dönemleri itibarýyla uygulanan ARGE indirimi tutarlarý,
?
Uygulanmasý gereken ARGE indiriminin hesaplanmasý.
C- DÝÐER KURUMLARDAN SAÐLANAN ARGE DESTEKLERÝ
94/6401 sayýlý Ýhracata Yönelik Devlet Yardýmlarý Kararý çerçevesinde Para - Kredi Koordinasyon
Kurulu'nun 09.09.1998 tarih ve 98/16 sayýlý Kararý'na istinaden yayýmlanan 98/10 sayýlý Araþtýrma-Geliþtirme
(ARGE) Yardýmýna Ýliþkin Teblið çerçevesinde Dýþ Ticaret Müsteþarlýðý tarafýndan, sanayi kuruluþlarýnýn uzman
kurumlar tarafýndan ARGE niteliðine sahip olduðu tespit edilen projeleri kapsamýnda izlenip deðerlendirilebilen
giderlerinin belli bir oranýnýn hibe þeklinde karþýlanmakta veya bu projelere geri ödeme koþuluyla sermaye
desteði saðlanmaktadýr.
Yukarýda belirtilen mevzuat çerçevesinde geri ödeme koþuluyla sermaye desteði olarak saðlananlar,
borç mahiyetinde olup ticari kazanca dahil edilmesi söz konusu deðildir. Ancak, bu mevzuat çerçevesinde hibe
þeklinde saðlanan destek tutarlarý ile diðer kurumlardan bu mahiyette saðlanacak her türlü destek tutarlarý
ticari kazancýn bir unsuru olarak kazanca dahil edilecektir. Maliyetleri saðlanan bu tür desteklerle karþýlanan
ARGE harcamalarý da, ARGE indiriminin hesabýnda dikkate alýnacaktýr.
39
yeminli mali müþavirlik ve denetim
1 Seri No.lu KVK Genel Tebliðinde de belirtildiði üzere, hibe þeklinde saðlanan destek tutarlarý
ticari kazancýn bir unsuru olarak kazanca dahil edilecektir. Bize göre bu tür parasal teþviklerin, hak
sahibinin banka hesabýna intikal ettirildiði tarihte gelir yazýlmasý gerekmektedir. Yani bu gelir unsuru için tahsil
esasý uygulanmalýdýr. Prensip itibariyle bu tür destekleme ödemeleri vergiye tabidir.
5746 sayýlý Kanun ve ilgili Yönetmeliðe göre ise, ARGE ve yenilik faaliyetlerine iliþkin olarak kamu kurum
ve kuruluþlarý, kanunla kurulan vakýflar ile uluslararasý fonlardan alýnan destekler özel bir fon hesabýnda tutulur.
Bu fonda yer alan tutarlar, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre vergiye tabi kazancýn
tespitinde gelir, ARGE indirimi tutarýnýn tespitinde ARGE harcamasý olarak dikkate alýnmaz. Bu
konudaki detaylý görüþümüz 2. bölümde detaylý olarak açýklanmýþtýr.
Ayrýca 16 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Sirkülerinde açýklandýðý üzere, teknoparklarda yürütülen
ARGE faaliyetleri dolayýsýyla alýnan ARGE yardýmlarý vergiye tabi tutulmayacaktýr. Bu konudaki
detaylý görüþümüz de yine 2. bölümde detaylý olarak açýklanmýþtýr.
D-TEKNOLOJÝ GELÝÞTÝRME ve SERBEST BÖLGELERDE YAPILAN ARGE HARCAMALARI
ARGE indirimi kapsamýna sadece iþletme içi araþtýrma ve geliþtirme faaliyetlerine yönelik
harcamalar girmektedir. Bu yönüyle ARGE faaliyetlerine yönelik olarak 4691 sayýlý Teknoloji Bölgeleri
Kanunu'nda yer alan teþvik edici düzenlemenin bir tamamlayýcýsý niteliðindedir.
Bilindiði üzere 4691 sayýlý Kanun'un geçici 2. maddesine göre, teknoparklarda faaliyet gösteren
mükelleflerin, buralardaki yazýlým ve ARGE faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar 31.12.2013 tarihine kadar
gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadýr.
ARGE indirimi uygulamasý açýsýndan, ARGE departmanýnýn bulunduðu yerin önemi
bulunmamaktadýr. Firmanýn faaliyet yeri olmasý þartýyla, gerek firma merkezinin bulunduðu yerde veya ayrý bir
yerde, gerekse teknokentlerde kurulan ARGE departmanlarýnda yapýlan harcamalardan yazýmýzýn IV/B1.
bölümünde açýklanan kriterlere uyanlar ARGE indirimi kapsamýnda ifade edilmekle birlikte;
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 8. maddesinin son fýkrasýnda "kurumlarýn kurumlar vergisinden istisna
edilen kazançlarýna iliþkin ödemelerin kurum kazancýndan gider olarak indirilmesinin kabul edilemeyeceði"
hüküm altýna alýnmýþ bulunmaktadýr. Dolayýsýyla, teknokentlerde ki ARGE faaliyetlerinden bir kazanç doðmasý
ve bu kazançla ilgili olarak 4691 sayýlý Kanun'un geçici 2. maddesinde öngörülen istisnadan yararlanýlacak
olmasý durumunda, istisna uygulanacak kazancýn elde edilmesine yönelik olarak yapýlan harcamalar ARGE
indirimi kapsamýnda deðerlendirilmeyecektir. Diðer bir ifadeyle, kazancýna istisna uygulanacak ARGE
faaliyetleri için yapýlan harcamalarýn ARGE indiriminden yararlanmasý söz konusu deðildir.
Ancak, teknokentlerde yürütülen ARGE faaliyetlerinin iþletmenin kendi
faaliyetiyle ilgili olmasý ve 4691 sayýlý Kanunla öngörülen istisnaya konu olmamasý
durumunda, bu tür harcamalar ARGE indirimi kapsamýnda
40
yeminli mali müþavirlik ve denetim
deðerlendirilecektir. Teknokentlerde yürütülen ve ARGE indiriminden yararlanýlan proje sonucunda
elde edilen ürünün veya hakkýn satýlmasý durumunda, giderleri diðer kazançlardan indirim konusu
yapýlmýþ olan bu proje dolayýsýyla elde edilen kazançla ilgili olarak 4691 sayýlý Kanun'un geçici 2.
maddesinde öngörülen istisnadan yararlanýlmasý söz konusu olmayacaktýr. Ýstisna ile ARGE indiriminin
ayný anda uygulanmasý mümkün deðildir.
E. ARGE ÝNDÝRÝMÝ MÜESSESESÝNÝN GENEL DEÐERLENDÝRÝLMESÝ ;
(5520 KVK-5746 ARGE KANUNU KARÞILAÞTIRMALI)
ARGE indirimi, iþletmelerin kendi bünyesinde yapmakta olduklarý araþtýrma ve geliþtirme
faaliyetlerini, bu iþletmelerin üzerindeki Kurumlar Vergisi yükünü azaltarak, kýsmen de olsa bu tür
faaliyetlerdeki maliyetlerini devletin paylaþmasý amacýyla düzenlenmiþ bir teþvik müessesesidir. Bu suretle
iþletmeler yeni bilgi ve teknoloji araþtýrmalarý yapacak, daha az maliyetli, daha az kaynak israf eden, çevreye
daha az zararlý üretim teknolojileri ve ürünler geliþtirecek,uluslar arasý rekabet güçleri de artacaktýr.Böylece
kýsa vadede iþletmeye, orta ve uzun vadede ise ülke ekonomisine önemli katkýlar saðlanacak ve geliþmiþ ülkeler
düzeyine ve onlarýn teknolojik seviyelerine ulaþýlabilecektir.
ARGE Ýndirimi esas olarak 5520 sayýlý Kurumlar Vergisi Kanunu ve 1 seri nolu Kurumlar Vergisi Genel
Tebliðindeki esaslar dahilinde uygulanmaktadýr. Bu düzenlemelere göre iþletmelerin ARGE harcamalarý gider
yazýlmalarýnýn yanýsýra, belirlenen þartlara uygun olan harcamalar ayný tutarda yani %100 oranýnda ayrýca
ARGE indirimi olarak Gelir ve Kurumlar Vergisi Beyannamelerinde Beyan edilen Gelir ve Kurum kazancýndan
düþülmekte ve bu suretle iþletmelere %200 oranýnda bir avantaj saðlanmaktadýr.
Uygulama bu þekilde yürütülürken 01.04.2008 tarihinden itibaren yürürlüðe giren 5746 sayýlý ARGE
Kanunu ile uygulama yeni bir boyut kazanmýþtýr.ARGE Ýndiriminin temel esaslarý ayný kalmakla birlikte, 5746
sayýlý Kanun ile yeni getirilen ARGE Merkezleri ve Kurumsal destekli (Tübitak, TTGV ve Diðer Kamu Kuruluþlarý
ile AB Destekli) ARGE projeleri için daha kapsamlý ve nitelikli destekler getirilmiþtir.
Her iki kanun uygulamasý açýsýndan temel kavramlar ayný olmakla birlikte, 5520 sayýlý Kanunda
yalnýzca ARGE Ýndirimi desteði varken, 5746 sayýlý Kanunda ARGE Ýndirimine ilave destekler de
uygulanmaktadýr.
Ancak ARGE faaliyetinde bulunan iþletmeler, bu müesseselerden yalnýzca birinden yararlanabilecek
ve bunu tercih ederek ilerlemek durumunda kalacaklardýr.
Her iki Kanunun ayrýldýðý en temel nokta ARGE Projeleridir.Bir ARGE projesinin 5520
sayýlý Kanun Kapsamýnda ARGE Ýndiriminden yararlanabilmesi için herhangi bir Kurumsal
(Tübitak, TTGV, vb.) destek alamsý þartý bulunmaz iken, 5746 sayýlý Kanun kapsamýnda bir ARGE
projesinin ARGE Ýndiriminden yararlanabilmesi için ya bu projenin ARGE MERKEZÝNDE
yürütülmesi ya da mutlak surette kurumsal olarak (Tübitak, TTGV, vb.) onaylanan ve
desteklenen bir proje olmasý gerekmektedir.
Bu durumda Kurumsal destekli projeler her iki Kanun kapsamýnda da ARGE Ýndiriminden
yararlanabilmektedir.Ancak iþletmeler bazý uygulama ve teknik þartlarý farklý olan bu iki müesseseden birini
tercih ederek uygulamak zorundadýrlar.
41
yeminli mali müþavirlik ve denetim
Ýleride de detaylý olarak açýklanacaðý üzere, bizim bu konudaki önerimiz kurumsal destekli olan ARGE
projeleri için 5746 sayýlý Kanundan, Destek kapsamýnda olmadan yürütülen ARGE Projeleri için ise 5520 sayýlý
Kanundan yaralanmaktýr.
ARGE merkezlerinde yapýlan harcamalar için ise tek seçenek 5746 sayýlý kanun kapsamýndan istifade
etmektir.
Temelde ayný fakat uygulama ve kapsamýnda bazý farklýlýklar bulunan bu iki temel Kanunun ARGE
faailyetleri ve ARGE Ýndirimi konusundaki düzenlemeleri aþaðýda karþýlaþtýrmalý olarak ele alýnmýþ, bu suretle
her iki kanunun benzer ve farklý yönleri ortaya konularak, birbirlerine olan avantaj ve dezavantajlarý da, bu
konudaki bizim görüþ ve deðerlendirmelerimiz ile birlikte iþlenmiþtir.
Ancak bu karþýlaþtýrmadan önce her iki Kanunun uygulamasýný teþkil eden 1 Nolu Kurumlar Vergisi
GenelTebliði ile 5746 sayýlý Kanun Yönetmeliðindeki temel esaslarý öncelikle ele alýp, daha sonra her iki
uygulamanýn karþýlaþtýrýlmasýna geçilecektir.
E.1 5520 SAYILI KANUNUN 1 NOLU TEBLÝÐÝNDE YER ALAN HUSUSLAR
Tanýmlar
ARGE Harcamalarý: Tebliðin "10.2.2. ARGE faaliyetleri" bölümünde belirtilen faaliyetlerle ilgili olarak yapýlan
ve aktifleþtirilerek amortisman yoluyla itfa edilen veya doðrudan gider kaydedilen harcamalar, ARGE
harcamalarýdýr.
ARGE Ýndirimi: ARGE harcamalarý üzerinden (2 Seri No'lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliði'nin 5. maddesiyle
deðiþtirilen oran)%100 oranýnda hesaplanarak kurum kazancýndan indirilecek tutar, ARGE indirimidir.
ARGE Projesi: Amacý, kapsamý (genel ve teknik tanýmý), süresi, bütçesi, özel þartlarý, diðer kurum, kuruluþ,
gerçek ve tüzel kiþilerce saðlanacak ayni ve/veya nakdi destek tutarlarý, sonuçta doðacak ihtira haklarýnýn
paylaþým esaslarý belirlenmiþ ve ARGE faaliyetlerinin her safhasýný belirleyecek mahiyette ve bilimsel esaslar
çerçevesinde hazýrlanan proje, ARGE projesidir.
Teknoloji: Teknik üretme ve bu tekniðin uygulanmasý ile ilgili gerekli alet, makine ve malzemeleri
geliþtirebilme bilgisidir.
Yenilik: Bir fikrin; pazarlanabilir hale veya bir mal/hizmet üretiminde kullanýlan yeni veya geliþtirilmiþ bir
yöntem haline dönüþtürülmesidir. Bu açýdan teknolojik yenilik yapma süreci, bir dizi bilimsel, teknolojik, mali ve
ticari etkinliði içerir.
Þekil, renk ve dekorasyondaki deðiþiklikler gibi bütünüyle görsel ve estetik deðiþiklikler ile ürünün yapý, nitelik
ve performansýný teknik açýdan deðiþtirmeyen, küçük tasarým ve görünüm farklarýndan ibaret basit deðiþiklikler
yenilik sayýlmaz.
Üründe Yenilik: Teknolojik açýdan yeni ürün, önceki ürün kuþaðýyla karþýlaþtýrýldýðýnda malzemesi, parçalarý
ve yerine getirdiði iþlevler açýsýndan, öze iliþkin, teknolojik farklar gösteren bir ürünü ifade eder.
42
yeminli mali müþavirlik ve denetim
Üretim Yöntemlerinde Yenilik: Geleneksel üretim tesislerinde üretilemeyen, halen üretilmekte olan veya
yeni ürünlerin yeni tekniklerle üretilmesinde kullanýlan bir yöntem teknolojik açýdan yeni sayýlýr.
Yazýlým: Bir bilgisayar, iletiþim cihazý veya bilgi teknolojilerine dayalý diðer bir cihazýn çalýþmasýný ve kendisine
verilen verilerle ilgili gereken iþlemleri yapmasýný saðlayan komutlar dizisinin veya programlarýn ve bunlarýn kod
listesinin, iþletim ve kullaným kýlavuzlarýný da içeren bilgi ve belgelerin tümünü ifade eder.
ARGE faaliyetleri
Yapýlan bir harcamanýn ARGE indirimine konu edilebilmesi için ARGE faaliyeti kapsamýnda yapýlmýþ olmasý
gerekmekte olup aþaðýda belirtilen amaçlara yönelik faaliyetler ARGE faaliyetleridir:
?
Bilimsel ve teknolojik alanlardaki belirsizlikleri gidermek ve bunlarý aydýnlatmak amacýyla, bilim ve
teknolojinin geliþmesini saðlayacak yeni teknik bilgilerin elde edilmesi,
?
Yeni yöntemlerle yeni ürünler, madde ve malzemeler, araçlar, gereçler, iþlemler, sistemler geliþtirilmesi,
tasarým ve çizim çalýþmalarý ile yeni teknikler ve prototipler üretilmesi,
?
Yeni ve özgün tasarýma dayanan yazýlým faaliyetleri,
?
Yeni üretim yöntem, süreç ve iþlemlerinin araþtýrýlmasý veya geliþtirilmesi,
?
Bir ürünün maliyetini düþürücü, kalite, standart veya performansýný yükseltici yeni tekniklerin
/teknolojilerin araþtýrýlmasý.
?
ARGE sayýlmayan faaliyetler
Aþaðýda sayýlan faaliyetler ARGE faaliyetleri kapsamýnda deðerlendirilmez:
?
Pazar araþtýrmasý ya da satýþ promosyonu,
?
Kalite kontrol,
?
Sosyal bilimlerdeki araþtýrmalar,
?
Petrol, doðalgaz, maden rezervleri arama ve sondaj faaliyetleri,
?
Ýcat edilmiþ ya da mevcut geliþtirilmiþ süreçlerin kullanýmý,
?
Biçimsel deðiþiklikler (Tebliðin "10.2.2. ARGE faaliyetleri" bölümündeki amaçlara yönelik olmayan þekil,
renk, dekorasyon v.b., estetik ve görsel deðiþiklikler),
?
Bilimsel ve teknolojik yenilik doðurmayan rutin faaliyetler (rutin veri toplama, rutin analizler için kullanýlan
program, yazýlým gibi üretilen prototiplerin rutin ayarlamalarý),
?
Ýlk kuruluþ aþamasýnda kuruluþ ve örgütlenmeyle ilgili araþtýrma giderleri,
?
Proje sonucunda geliþtirilen ürüne iliþkin fikri mülkiyet haklarýnýn korunmasýna yönelik çalýþmalar,
?
Numune verilmek amacýyla prototiplerden kopyalar çýkarýlýp daðýtýlmasý ve reklam amaçlý tüketici testleri.
ARGE faaliyetinin sýnýrý
ARGE faaliyeti, esas itibarýyla denemelerin son bulduðu, ilk üretimin yapýldýðý aþamada sona erer.
ARGE projesi neticesinde elde edilen ürünün pazarlanabilir aþamaya geldiði andan itibaren ARGE projesi bitmiþ
sayýlýr. Bu tarihten sonra yapýlan harcamalar ARGE harcamasý kapsamýnda deðerlendirilmez. Ancak,
tamamlanan bir proje sonucunda elde edilen ürünün geliþtirilmesi amacýyla yapýlacak çalýþmalar, yeni ARGE
projesi olarak deðerlendirilir.
43
yeminli mali müþavirlik ve denetim
Nihai ürünün oluþturulmasý aþamasýnda elde edilen ürünlerin kullanýlabilirliðini ölçmek ve
gerektiðinde deðiþiklik yapýlmak üzere iþletme içinde veya dýþýnda test edilmesi amacýyla yapýlan harcamalar
ARGE faaliyeti kapsamýndadýr. Ancak, ticari üretimin planlanmasý ve seri üretim sürecine iliþkin harcamalarla,
ürünün tanýtýlmasý amacýyla üretilip daðýtýlan numuneler için yapýlan harcamalar ARGE faaliyeti kapsamý
dýþýndadýr.
Tebliðin "10.2.2. ARGE faaliyetleri" bölümünde belirtilen amaçlara yönelik olmayýp, mevcut
teknolojinin kullanýlmasýyla elde edilen, þekil ve estetiðe yönelik deðiþiklikler ARGE faaliyeti kapsamý dýþýndadýr.
ARGE harcamalarý
ARGE harcamalarýnýn bu Teblið kapsamýnda deðerlendirilebilmesi için iþletmelerin ayrý bir ARGE
departmaný kurmalarý zorunlu olup ARGE faaliyeti kapsamýnda deðerlendirilen harcamalar aþaðýda
gösterilmiþtir.
Ýlk Madde ve Malzeme Giderleri: Her türlü direkt ilk madde, yardýmcý madde, iþletme malzemesi, ara
mamul, yedek parça ve benzeri giderleri ile amortisman uygulamasýna konu olmayan maddi ve gayrimaddi
kýymet iktisaplarýna iliþkin giderleri kapsar. Hammadde ve diðer malzeme stoklarýndan ARGE faaliyetlerinde
fiilen kullanýlan kýsma iliþkin maliyetler ARGE harcamasý kapsamýndadýr. Bu nedenle, henüz ARGE
faaliyetlerinde kullanýlmamýþ olan hammadde ve diðer malzemelere iliþkin maliyet tutarlarýnýn stoklar
hesabýnda; kullanýlan, satýlan ya da elden çýkarýlanlarýn da stoklar hesabýndan mahsup edilmek suretiyle
izlenmesi gerekmektedir.
Personel Giderleri: ARGE faaliyetlerinin yürütülmesi amacýyla çalýþtýrýlan ve faaliyetin gerektirdiði nitelikte
personel ile ilgili olarak tahakkuk ettirilen ücretler ile bu mahiyetteki giderlerdir.
Ýþletmenin ARGE departmanýnda çalýþtýrýlan hizmetliler ve benzeri vasýfsýz personel ile ARGE departmanýna
tahsis edilmemiþ olup günün bir kýsmýnda ARGE departmanýnda çalýþan personele ödenen ücretler bu
kapsamda deðerlendirilmeyecektir.
Genel Giderler: ARGE faaliyetlerini yürütmek amacýyla elektrik, su, gaz, bakým-onarým, haberleþme, nakliye
ile ARGE faaliyetlerinde kullanýlan makine ve teçhizata iliþkin bakým ve onarým giderleri gibi ARGE faaliyetinin
devamlýlýðýný saðlamak için katlanýlan diðer giderleri kapsar. Sigorta giderleri, ARGE faaliyetlerinin bizzat
yürütülmesi amacýyla kullanýlan tesis için ödenen kira giderleri ile kitap, dergi ve benzeri bilimsel yayýnlara ait
giderler de bu kapsamdadýr.
Bu giderlerin, ARGE harcamasý olarak deðerlendirilebilmesi için ARGE departmanýnda fiilen
kullanýldýðýnýn tespit ve tevsik edilmesi gerekmektedir. Çeþitli kýstaslara göre genel iþletme giderleri üzerinden
hesaplanacak paylar bu kapsamda deðerlendirilmez.
Dýþarýdan Saðlanan Fayda ve Hizmetler: Normal bakým ve onarým giderleri dýþýnda ARGE faaliyetleriyle ile
ilgili olarak iþletme dýþýnda yerli veya yabancý diðer kurum ve kuruluþlardan mesleki veya teknik destek alýnmasý
veya bunlara yaptýrýlan analizlerle ilgili olarak yapýlan ödemelerle, bu mahiyetteki diðer ödemelerdir.
Vergi, Resim ve Harçlar: Doðrudan ARGE faaliyetlerine iliþkin olan ve kurumlar vergisi matrahýnýn
tespitinde
gider olarak dikkate alýnan ayni vergi, resim ve harçlarý kapsar. Doðrudan ARGE
faaliyetlerinin yürütüldüðü
t a þ ý n m a z l a r i ç i n ö d e n e n v e r g i l e r, A R G E p r o j e s i n d e
44
yeminli mali müþavirlik ve denetim
kullanýlmak üzere ithal edilen mallarla ilgili gümrük vergileri ile benzeri vergi, resim ve harçlar bu kapsamdadýr.
Amortisman ve Tükenme Paylarý: Doðrudan ARGE faaliyetlerinde kullanýlan bina, makine-tesis ve cihazlar,
taþýtlar, döþeme ve demirbaþ gibi maddi ve maddi olmayan duran varlýklar için ayrýlan amortisman ve tükenme
paylarýndan oluþur. Diðer taraftan, iktisadi kýymetin münhasýran ARGE faaliyetlerinde kullanýlmasý ve bu
kullanýmýn sürekli olmasý gerekmektedir. ARGE departmaný dýþýnda baþka faaliyetlerde de kullanýlan iktisadi
kýymetlere iliþkin amortismanlar ARGE harcamasý kapsamýnda deðildir.
Finansman Giderleri: ARGE projesi bazýnda yerli, yabancý ve uluslararasý kurumlardan temin edilen kredilere
iliþkin finansman giderleridir.
E.2. 5746 SAYILI KANUN YÖNETMELÝÐÝNDE YER ALAN HUSUSLAR
ARGE ve Yenilik Faaliyetlerine Ýliþkin Hususlar, Ýndirim, Ýstisna,
Destek ve Teþvik Unsurlarý
ARGE ve yenilik faaliyetleri
Yapýlan bir harcamanýn ARGE indirimine konu edilebilmesi için bu harcamanýn ARGE ve yenilik
faaliyeti kapsamýnda yapýlmýþ olmasý gerekir. ARGE ve yenilik faaliyetleri; kültür, insan ve toplumun bilgisinden
oluþan bilgi daðarcýðýnýn artýrýlmasý ve bunun yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanýlmasý
amacýyla sistematik bir temelde yaratýcý çalýþmalar yürütmek suretiyle alanýnda bilimsel ve teknolojik geliþme
saðlayan, bilimsel ve teknolojik bir belirsizliðe odaklanan, çýktýlarý özgün, deneysel, bilimsel ve teknik içerik
taþýyan çevre uyumlu ürün tasarýmý ve yazýlým faaliyetleri dâhil olmak üzere yenilik süreçlerini de içeren
faaliyetlerdir.
ARGE ve yenilik sayýlmayan faaliyetler
Aþaðýda sayýlan faaliyetler, bu Yönetmeliðin uygulanmasýnda ARGE ve yenilik faaliyeti kapsamýnda
deðerlendirilmez:
a) Pazarlama faaliyetleri, piyasa taramalarý, pazar araþtýrmasý ya da satýþ promosyonu,
b) Kalite kontrol,
c) Sosyal bilimlerdeki araþtýrmalar,
ç) Petrol, doðalgaz, maden rezervleri arama ve sondaj faaliyetleri,
d) Ýlaç üretim izni öncesinde en az 2 aþamasý yurt içinde gerçekleþtirilmeyen klinik çalýþmalar ile
üretim izni sonrasýnda gerçekleþtirilen klinik çalýþmalar,
e) Bir ARGE projesi kapsamýnda olmaksýzýn icat edilmiþ ya da mevcut geliþtirilmiþ süreçlerin
kullanýmý,
f) 5 inci maddede sayýlan amaçlara yönelik olmayan þekil, renk, dekorasyon ve benzeri estetik ve
görsel deðiþiklikleri içeren biçimsel deðiþiklikler,
g) Programlama dilleri ile iþletim sistemleri hariç olmak üzere internet sitelerinin ve benzerlerinin
hazýrlanmasýna yardýmcý mevcut yazýlýmlarýn kullanýlmasý suretiyle yapýlan yazýlým geliþtirme faaliyetleri,
ð) Yazýlýmlara iliþkin, bilimsel ve/veya teknolojik ilerlemeler veya teknolojik belirsizliklerin
çözülmesini içermeyen olaðan ve tekrarlanan faaliyetler,
h) Ýlk kuruluþ aþamasýnda kuruluþ ve örgütlenmeyle ilgili araþtýrma giderleri,
ý) ARGE ve yenilik faaliyetleriyle geliþtirilen ürüne veya sürece iliþkin fikrî mülkiyet haklarýnýn edinimi
dýþýnda bu haklarýn korunmasýna yönelik çalýþmalar,
i) Numune verilmek amacýyla prototiplerden kopyalar çýkarýlýp daðýtýlmasý ve reklam amaçlý tüketici
testleri,
j) Üretim ve üretim altyapýsýna yönelik yapýlan yatýrým faaliyetleri, ticari üretimin planlanmasý ve seri
üretim sürecine iliþkin harcamalar,
k) Bir ARGE projesi kapsamýnda olmaksýzýn yeni süreç, sistem veya ürün ortaya konulmasýna hizmet
etmeyen doðrudan veya gömülü teknoloji transferi.
45
yeminli mali müþavirlik ve denetim
ARGE indirimi uygulama esaslarý
(1) Teknoloji merkezi iþletmelerinde, ARGE merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluþlarý ile kanunla
kurulan vakýflar tarafýndan veya uluslararasý fonlarca desteklenen ARGE ve yenilik projeleri ile rekabet öncesi
iþbirliði projelerinde ve teknogiriþim sermaye desteklerinden yararlanan iþletmelerce gerçekleþtirilen ARGE ve
yenilik harcamalarýnýn tamamý 31/12/2023 tarihine kadar Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesine
göre kurum kazancýnýn ve Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesi uyarýnca ticari kazancýn tespitinde indirim
konusu yapýlýr.
(2) 500 ve üzerinde tam zaman eþdeðer ARGE personeli istihdam eden ARGE merkezlerinde o yýl
yapýlan ARGE ve yenilik harcamasýnýn bir önceki yýla göre artýþýnýn yarýsý kurum kazancý veya ticari kazancýn
tespitinde ayrýca indirim konusu yapýlýr. Bir iþletmenin ayrý yerleþkelerde kurulmuþ birden çok ARGE merkezi
bulunmasý hâlinde, iþletmenin toplam ARGE personeli sayýsý, bu merkezlerde çalýþan ARGE personelinin
toplamý olarak dikkate alýnýr.
(3) Kanun kapsamýnda ARGE indiriminden yararlananlar, Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu
maddesinin (9) numaralý bendi ile Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fýkrasýnýn (a) bendi
hükmünden ayrýca yararlanamazlar.
(4) Hesaplanan ARGE indirimi, yýllýk gelir ya da kurumlar vergisi beyannameleri ile geçici vergi
beyannamelerinin ilgili satýrýna yazýlýr.
(5) Ýlgili dönemde kazancýn yetersizliði nedeniyle indirim konusu yapýlamayan ARGE indirimi tutarý
sonraki hesap dönemlerine devredilir. Devredilen tutarlardan Kanunun yürürlüðe girdiði tarihten sonraki
dönemlere ait olanlar, takip eden yýllarda Vergi Usul Kanununa göre her yýl belirlenen yeniden deðerleme
oranýnda artýrýlarak dikkate alýnýr.
(6) ARGE ve yenilik faaliyeti kapsamýndaki harcamalar ayrýca, Vergi Usul Kanununa göre
aktifleþtirilmek suretiyle amortisman yoluyla itfa edilir.
(7) Projelerin tamamlanmasýna zorunlu nedenlerle imkân kalmamasý veya projenin baþarýsýzlýkla
sonuçlanmasý nedeniyle iktisadi kýymet oluþmamasý hâllerinde, ARGE ve yenilik faaliyeti kapsamýnda yapýlan ve
önceki yýllarda aktifleþtirilmiþ olan tutarlar doðrudan gider yazýlýr.
(8) Tamamlanmamýþ ARGE ve yenilik projesinin devredilmesi hâlinde, devri gerçekleþtiren
iþletmelerce aktifleþtirilen tutarlar kazanç tutarýnýn tespitinde maliyet unsuru olarak dikkate alýnýr. ARGE ve
yenilik projesini devralan iþletmelerce devir tarihinden sonra proje kapsamýnda yapýlan harcamalar ARGE
indirimine konu olur. Projenin devri için ayrýca bir bedel ödenmiþse, bu bedel ARGE indirimine konu edilemez.
(9) Tamamlanmýþ bir ARGE ve yenilik projesinin devredilmesi durumunda, ARGE ve yenilik projesini
devralan iþletme ARGE indiriminden yararlanamaz.
(10) ARGE ve yenilik faaliyetlerine iliþkin olarak kamu kurum ve kuruluþlarý, kanunla kurulan vakýflar
ile uluslararasý fonlardan alýnan destekler özel bir fon hesabýnda tutulur. Bu fonda yer alan tutarlar, Gelir Vergisi
Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre vergiye tabi kazancýn tespitinde gelir, ARGE indirimi tutarýnýn
tespitinde ARGE harcamasý olarak dikkate alýnmaz. Bu þekilde saðlanan karþýlýksýz fonlardan yapýlan
harcamalar, yapýldýðý yere göre doðrudan gider ya da amortismana tabi iktisadi kýymet olarak
muhasebeleþtirilir.
(11) ARGE ve yenilik harcamalarýnýn, iþletmelerin diðer faaliyetlerine iliþkin harcamalarýndan
ayrýlarak, ARGE indiriminin doðru hesaplanmasýna imkân verecek þekilde muhasebeleþtirilmesi zorunludur.
ARGE indiriminin uygulamasýnda izlenecek yöntem
(1) ARGE indiriminden yararlanacak iþletmeler, yýllýk gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi
ekinde aþaðýda belirtilen belgeleri baðlý bulunulan vergi dairesine verirler. Bu belgelerin, ARGE ve yenilik
projeleriyle teknogiriþim sermayesi desteðinden yararlanan iþletmeler için destek veren kamu kurumu,
kuruluþu, idaresi veya kanunla kurulan vakýf; ARGE merkezleri ile rekabet öncesi iþbirliði projeleri için baþvuru
yapýlan kamu kurumu; teknoloji merkezi iþletmeleri için Teknoloji Merkezi Müdürlüðü; Türkiye'nin
antlaþmalarla taraf olduðu ikili ya da çok taraflý uluslararasý ARGE iþbirliði programlarý fonlarýndan malî olarak
desteklenen ARGE ve yenilik projeleri için ise TÜBÝTAK tarafýndan onaylanmýþ olmasý gerekir.
46
yeminli mali müþavirlik ve denetim
a) Kanun kapsamýnda ilk defa ARGE indiriminden yararlanacak olan ARGE merkezlerinden "ARGE
Merkezi Belgesi"; proje esaslý ARGE indiriminden yararlanacak olanlardan ise teknik kuruluþlarca düzenlenmiþ
olan "ARGE ve Yenilik Projesi Deðerlendirme Raporu" veya "Rekabet Öncesi Ýþbirliði Projesi Deðerlendirme ve
Denetim Komisyonu Kararý" veyahut proje sözleþmesi istenir. Ancak, ARGE Merkezi Belgesini veya ARGE ve
Yenilik Projesi Deðerlendirme Raporunu daha önce vergi dairesine vermiþ olup ayný kapsamda ARGE indirimine
devam eden iþletmelerden, izleyen vergilendirme dönemlerinde bu belgelerin yeniden ibrazý istenmez.
b) ARGE ve yenilik projesi veya projeleri ile rekabet öncesi iþbirliði projesi veya projelerinin,
teknogiriþim sermayesinden yararlanan iþletmeler için desteði veren merkezî yönetim kapsamýndaki kamu
idaresince onaylanmýþ bulunan proje sözleþmesi ve eki iþ planýnýn, ARGE merkezleri ile teknoloji merkezi
iþletmelerinde yürütülen ARGE ve yenilik projelerinin hangi aþamada bulunduðu, bu projelerin veya iþ planýnýn
uygulama durumuna iliþkin belgeler,
c) ARGE indirimine konu olan harcamalarýn ana gruplar itibarýyla yýllýk tutarlarý ve ayrýntýlý dökümünü
gösteren liste,
ç) ARGE merkezleri, teknoloji merkezi iþletmeleri, ARGE ve yenilik projeleri ile rekabet öncesi iþbirliði
projeleri ve teknogiriþim sermaye desteðinden yararlanan iþletmelerde çalýþanlarýn projeler itibarýyla sayýlarý ve
nitelikleri, bu personelin projelerde görev aldýðý süreler, ücretleri, kesilen ve istisna edilen vergi tutarlarýný
gösteren liste,
d) Dýþarýdan alýnan danýþmanlýk, ekspertiz ve benzeri hizmetlere iliþkin olarak, hizmet saðlayan
kiþi/kurum adý, T.C. kimlik no/vergi kimlik numarasý, alýnan hizmetin mahiyeti, fatura tarihi ve numarasý, tutarý,
stopaj ve KDV tutarýna iliþkin liste.
(2) ARGE merkezlerinde ve rekabet öncesi iþbirliði projelerinde ARGE indiriminin uygulanabilmesi
için birinci fýkrada belirtilen belgeleri de içeren yeminli malî müþavir tasdik raporunun ilgili mevzuatta belirtilen
süre içinde baðlý bulunulan vergi dairesine verilmesi zorunlu olup, ARGE merkezleri ve rekabet öncesi iþbirliði
projeleri için yukarýda sayýlan belgelerin beyannameyle birlikte ayrýca verilmesi istenilmez.
(3) ARGE indirimine iliþkin birinci fýkrada belirtilen belgelere tam tasdik raporu ekinde yer verilmiþ
olmasý durumunda, ARGE indirimine iliþkin olarak ayrýca tasdik raporu düzenlenmesine gerek
bulunmamaktadýr
E.3 5520 - 5746 SAYILI KANUNLAR KIYASLAMASINDA FARKLI YÖNLER
E.3.1. Faaliyet Kapsamý Yönünden ;
5520 KVK 1 NOLU
TEBLÝÐ UYGULAMASI
ARAÞTIRMA VE
GELÝÞTÝRME
FAALÝYETÝ
(AR_GE)
- Bilimsel ve teknolojik
alanlardaki belirsizlikleri
gidermek ve bunlarý
aydýnlatmak amacýyla,
bilim ve teknolojinin
geliþmesini saðlayacak
yeni teknik bilgilerin elde
edilmesi,
- Yeni yöntemlerle yeni
ü r ü n l e r, m a d d e v e
m a l z e m e l e r, a r a ç l a r,
gereçler, iþlemler, sistemler
geliþtirilmesi, tasarým ve
çizim çalýþmalarý ile yeni
5746 SAYILI KANUN VE
ÝLGÝLÝ YÖNETMELÝK
UYGULAMASI
ARGE ve yenilik
faaliyetleri; kültür, insan
ve toplumun bilgisinden
oluþan bilgi daðarcýðýnýn
artýrýlmasý ve bunun yeni
süreç, sistem ve
uygulamalar tasarlamak
üzere kullanýlmasý
amacýyla sistematik bir
temelde yaratýcý
çalýþmalar yürütmek
suretiyle alanýnda bilimsel
ve teknolojik geliþme
saðlayan, bilimsel ve
teknolojik bir belirsizliðe
odaklanan, çýktýlarý özgün,
47
NOTLAR
yeminli mali müþavirlik ve denetim
ARGE
SAYILMAYAN
FAALÝYETLER
teknikler ve prototipler
üretilmesi,
- Yeni ve özgün tasarýma
dayanan yazýlým faaliyetleri,
- Yeni üretim yöntem, süreç
ve iþlemlerinin araþtýrýlmasý
veya geliþtirilmesi,
- Bir ürünün maliyetini
düþürücü, kalite, standart
veya performansýný yükseltici
yeni tekniklerin /teknolojilerin
araþtýrýlmasý.
deneysel, bilimsel ve teknik
içerik taþýyan çevre uyumlu
ürün tasarýmý ve yazýlým
faaliyetleri dâhil olmak üzere
yenilik süreçlerini de içeren
faaliyetlerdir.
- Ýcat edilmiþ ya da mevcut
geliþtirilmiþ süreçlerin
kullanýmý,
- Bilimsel ve teknolojik
yenilik doðurmayan rutin
faaliyetler (rutin veri
toplama, rutin analizler için
kullanýlan program, yazýlým
gibi üretilen prototiplerin
rutin ayarlamalarý),
- Bir ARGE projesi
kapsamýnda olmaksýzýn icat
e d i l m i þ ya d a m e v c u t
geliþtirilmiþ süreçlerin
kullanýmý,
- Yazýlýmlara iliþkin, bilimsel
ve/veya teknolojik ilerlemeler
veya teknolojik belirsizliklerin
çözülmesini içermeyen
o l a ð a n v e t e k ra r l a n a n
faaliyetler,
- Ýlaç üretim izni öncesinde
en az 2 aþamasý yurt içinde
gerçekleþtirilmeyen klinik
çalýþmalar ile üretim izni
sonrasýnda gerçekleþtirilen
klinik çalýþmalar,
- Programlama dilleri ile
iþletim sistemleri hariç olmak
üzere internet sitelerinin ve
benzerlerinin hazýrlanmasýna
yardýmcý mevcut yazýlýmlarýn
kullanýlmasý suretiyle yapýlan
yazýlým geliþtirme faaliyetleri,
- Üretim ve üretim
altyapýsýna yönelik yapýlan
48
yeminli mali müþavirlik ve denetim
yatýrým faaliyetleri, ticari
üretimin planlanmasý ve seri
üretim sürecine iliþkin
harcamalar,
- Bir ARGE projesi
kapsamýnda olmaksýzýn yeni
süreç, sistem veya ürün
ortaya konulmasýna hizmet
etmeyen doðrudan veya
gömülü teknoloji transferi.
E.3.2 ARGE Harcamalarý yönünden
5520
Ýlk Madde ve
Malzeme
Her türlü direkt ilk madde,
yardýmcý madde, iþletme
malzemesi, ara mamul,
yedek parça ve benzeri
giderleri ile amortisman
uygulamasýna konu olmayan
maddi ve gayrimaddi kýymet
iktisaplarýna iliþkin giderleri
kapsar. Hammadde ve diðer
malzeme stoklarýndan ARGE
faaliyetlerinde fiilen
kullanýlan kýsma iliþkin
maliyetler ARGE harcamasý
kapsamýndadýr. Bu nedenle,
henüz ARGE faaliyetlerinde
kullanýlmamýþ olan
hammadde ve diðer
malzemelere iliþkin maliyet
tutarlarýnýn stoklar
hesabýnda; kullanýlan, satýlan
ya da elden çýkarýlanlarýn da
stoklar hesabýndan mahsup
edilmek suretiyle
5746
Her türlü doðrudan ilk
madde, yardýmcý madde,
iþletme malzemesi, ara
m a m u l , ye d e k p a r ç a ,
prototip ve benzeri giderler
ile 04.01.1961 tarihli ve 213
sayýlý Vergi Usul Kanununa
göre amortismana tabi
tutulmasý mümkün olmayan
maddi kýymetlerin iktisabýna
iliþkin giderleri kapsar.
Hammadde ve diðer
malzeme stoklarýndan ARGE
ve yenilik faaliyetlerinde
fiilen kullanýlan kýsma iliþkin
maliyetler ARGE ve yenilik
harcamasý kapsamýndadýr.
Bu nedenle, henüz ARGE ve
y e n i l i k fa a l i y e t l e r i n d e
kullanýlmamýþ olan
hammadde ve diðer
malzemelere iliþkin
49
yeminli mali müþavirlik ve denetim
izlenmesi gerekmektedir.
ARGE faaliyetlerinin
yürütülmesi amacýyla
çalýþtýrýlan ve faaliyetin
gerektirdiði nitelikte
personel ile ilgili olarak
tahakkuk ettirilen
ücretler ile bu
mahiyetteki giderlerdir.
Personel
Giderleri
GENEL
GÝDERLER
Ýþletmenin ARGE
departmanýnda
çalýþtýrýlan hizmetliler
ve benzeri vasýfsýz
personel ile ARGE
departmanýna tahsis
edilmemiþ olup günün
bir kýsmýnda ARGE
departmanýnda çalýþan
personele ödenen
ücretler bu kapsamda
deðerlendirilmeyecektir
.
maliyet tutarlarýnýn stok
hesaplarýnda;
kullanýlan, satýlan ya da
elden çýkarýlanlarýn da
stok hesaplarýndan mahsup
edilmek suretiyle
izlenmesi gerekir.
Kanun kapsamýnda
gerçekleþtirilen ARGE ve
yenilik faaliyetlerinin
yürütülmesi amacýyla
çalýþtýrýlan ARGE
personeliyle ilgili olarak
tahakkuk ettirilen ücretler
ile bu mahiyetteki
giderlerdir.
Tam zamanlý ARGE personeli
sayýsýnýn %10'unu aþmamak
üzere, ARGE ve yenilik
faaliyetlerine katýlan ve bu
faaliyetlerle doðrudan iliþkili
destek personelinin ücretleri
ile bu mahiyetteki giderler
de personel gideri
kapsamýndadýr.
Kýsmi çalýþma halinde,
personelin ARGE ve yenilik
faaliyetlerine ayýrdýðý
zamanýn toplam çalýþma
zamanýna oraný dikkate
alýnmak suretiyle bulunan
ücret tutarlarý, ARGE ve
yenilik harcamasý olarak
dikkate alýnýr
ARGE faaliyetlerini
yürütmek amacýyla
elektrik, su, gaz, bakýmonarým, haberleþme,
nakliye ile ARGE
faaliyetlerinde kullanýlan
makine ve teçhizata
iliþkin bakým ve onarým
giderleri gibi ARGE
faaliyetinin devamlýlýðýný
saðlamak için
katlanýlan diðer
50
5520'de Destek
Personeli yok,
5746 da % 10
'luk Destek
Personeli var.
5520'de kýsmi
çalýþma hiç
kabul
edilmezken,574
6'da kýsmi
çalýþma halinde
ARGE ve yenilik
faaliyetlerine
ayýrdýðý
zamanýn toplam
çalýþma
zamanýna oraný
dikkate
alýnmakta ve bu
tutar ARGE
harcamasý
olarak kabul
edilmektedir.
yeminli mali müþavirlik ve denetim
DIÞARIDAN
SAÐLANAN
FAYDA
VE
HÝZMETLER
giderleri kapsar. Sigorta
giderleri,
ARGE
faaliyetlerinin bizzat
yürütülmesi amacýyla
kullanýlan tesis için
ödenen kira giderleri ile
kitap, dergi ve benzeri
bilimsel yayýnlara ait
giderler de
bu
kapsamdadýr.
Bu
giderlerin, ARGE
harcamasý
olarak
deðerlendirilebilmesi için
ARGE departmanýnda
fiilen kullanýldýðýnýn tespit
ve
tevsik edilmesi
gerekmektedir. Çeþitli
kýstaslara göre genel
iþletme
giderleri
üzerinden hesaplanacak
paylar bu kapsamda
deðerlendirilmez
saðlamak için yapýlan
giderleri kapsar.
ARGE
ve
yenilik
faaliyetlerine iliþkin sigorta
giderleri, kitap, dergi ve
benzeri bilimsel yayýnlara
ai t
giderler de bu
kapsamdadýr. Ancak, büro
ve kýrtasiye gibi sarf
malzemelerine iliþkin
giderler bu kapsamda
deðerlendirilmez.
Bu giderlerin, ARGE ve
yenilik harcamasý olarak
deðerlendirilebilmesi için
ARGE merkezinde fiilen
kullanýldýðýnýn tespit ve
tevsik
edilmesi
gerekmektedir. Çeþitli
kýstaslara göre genel
iþletme giderleri üzerinden
hesaplanacak
paylar bu
kapsamda
deðerlendirilmez
Her iki kanunda
da çeþitli kýstaslara
göre genel
iþletme giderleri
üzerinden hesaplanacak
paylar kabul
edilmemektedir.
Normal bakým ve onarým
giderleri dýþýnda ARGE
faaliyetleriyle ile ilgili olarak
iþletme dýþýnda yerli veya
yabancý diðer kurum ve
kuruluþlardan mesleki veya
teknik destek alýnmasý veya
bunlara
yaptýrýlan
analizlerle ilgili
olarak
yapýlan ödemelerle, bu
mahiyetteki
diðer
ödemelerdir.
Normal bakým ve onarým
giderleri hariç olmak üzere,
ARGE
ve
yenilik
faaliyetleriyle ilgili olarak
iþletme dýþýnda yerli veya
yabancý diðer kurum ve
kuruluþlardan mesleki veya
teknik destek alýnmasý veya
bunlara yaptýrýlan analizlerle
ilgili
olarak
yapýlan
ödemelerle, bu mahiyetteki
diðer ödemelerdir. Bu
þekilde alýnan danýþmanlýk
hizmeti ve diðer hizmet
alýmlarýna iliþkin harcamalar
ARGE ve yenilik harcamasý
kapsamýnda gerçekleþtirilen
toplam harcama tutarýnýn
%20'sini geçemez.
5520'de bu tür
giderlerin tamamý
kabul edilirken,
5746'da bu türdeki
harcamalarýn ARGE
ve yenilik harcamasý
kapsamýnda
gerçekleþtirilen
toplam harcama
tutarýnýn %20'sini
aþan kýsmý kabul
edilmemektedir
51
yeminli mali müþavirlik ve denetim
VERGÝ,
RESÝM VE
HARÇLAR
AMORTÝSMANLAR
FÝNANSMAN
GÝDERLERÝ
Doðrudan ARGE
faaliyetlerine iliþkin olan
ve gelir ve kurumlar
vergisi matrahýnýn
tespitinde gider olarak
dikkate alýnan ayni
vergi, resim ve harçlarý
kapsar. Doðrudan
ARGE
faaliyetlerinin
yürütüldüðü taþýnmazlar
için ödenen vergiler,
ARGE projesinde
kullanýlmak üzere ithal
edilen mallarla ilgili
gümrük vergileri ile
benzeri vergi, resim ve
harçlar bu kapsamdadýr.
Doðrudan ARGE
faaliyetlerinde kullanýlan
bina, makine-tesis ve
cihazlar, taþýtlar, döþeme
ve demirbaþ gibi maddi
ve maddi olmayan duran
varlýklar için ayrýlan
amortisman ve tükenme
paylarýndan oluþur. Diðer
taraftan, iktisadi kýymetin
münhasýran ARGE
faaliyetlerinde
kullanýlmasý ve bu
kullanýmýn sürekli olmasý
gerekmektedir. ARGE
departmaný dýþýnda baþka
faaliyetlerde de kullanýlan
iktisadi kýymetlere iliþkin
amortismanlar ARGE
harcamasý kapsamýnda
deðildir.
ARGE projesi bazýnda
yerli, yabancý ve uluslararasý
kurumlardan temin edilen
kredilere
Doðrudan ARGE ve yenilik
faaliyetlerine iliþkin olan ve
31.12.1960 tarihli ve 193 sayýlý
Gelir Vergisi Kanunu ile
13.06.2006 tarihli ve 5520
s a y ý l ý Ku r u m l a r Ve r g i s i
Kanununa göre gelir veya
kurumlar vergisi matrahýnýn
tespitinde gider olarak dikkate
alýnabilen vergi, resim ve
harçlarý kapsar. Doðrudan
ARGE ve yenilik faaliyetlerinin
yürütüldüðü taþýnmazlar için
ödenen vergiler, ARGE ve
yenilik
faaliyetlerinde
kullanýlmak üzere ithal edilen
mallarla ilgili gümrük vergileri
ile benzeri vergi, resim ve
harçlar bu kapsamdadýr
ARGE ve yenilik
faaliyetlerinin yürütülmesi
amacýyla iktisap edilen
amortismana tabi iktisadi
kýymetler için ayrýlan
amortismanlardan oluþur.
ARGE ve yenilik faaliyeti
dýþýnda baþka
faaliyetlerde de kullanýlan
makine ve teçhizata
iliþkin amortismanlar,
bunlarýn ARGE ve yenilik
faaliyetlerinde kullanýldýðý
gün sayýsýna göre
hesaplanýr.
Tanýmlamasý yok
52
5746 sayýlý kanun
uygulamasýnda
AYNÝ tanýmý
yer almamýþtýr.
5520'de iktisadi
kýymetin münhasýran
ARGE faaliyetlerinde
kullanýlmasý ve bu
kullanýmýn sürekli
olmasý
gerekmektedir.
Baþka faaliyetlerde
de kullanýlanlarýn
amortismaný kabul
edilmemektedir.
5746'da baþka
faaliyetlerde de
kullanýlan makine ve
teçhizata iliþkin
amortismanlar,
bunlarýn ARGE ve
yenilik
faaliyetlerinde
kullanýldýðý gün
sayýsýna göre
hesaplanýr.
5520 kanun
uygulamasýnda
finansman giderleri
indirim kapsamý
yeminli mali müþavirlik ve denetim
iliþkin finansman giderleridir.
dahilinde
düþünülmüþken,
5746 uygulamasýnda
ise
finansman giderleri
dahil edilmemiþtir.
E.3.3. Diðer Hususlar Yönünden ;
5520 Sayýlý KVK Ar-Ge
Ýndirimi
Yürürlük
Ýndirim
Hesabýnda
Kullanýlacak
Oran
YMM Raporu
5746 Sayýlý Yasa Ar-Ge Ýndirimi
01/04/2008
01/01/2006
%100
%100
Y M M Ta s d i k R a p o r u
zorunludur.Ancak Tam
Tasdik Raporu bulunan ve
raporun ilgili bölümünde
gerekli açýklama ve
hesaplamalar
yapýlanlar için , ayrýca YMM
Tasdik Raporu verilmesi
gerekmemektedir
YMM Tasdik Raporu zorunludur.
Ancak Tam Tasdik Raporu bulunan
ve raporun ilgili bölümünde gerekli
açýklama ve hesaplamalar
yapýlanlar için , ayrýca YMM
Tasdik Raporu verilmesi
gerekmemektedir.
* Gelir Vergisi Stopajý Teþviki
* Sigorta Primi Desteði
(SSK Ýþveren Payýnýn %50'si)
* Damga Vergisi Ýstisnasý
Diðer
Destek
Unsurlarý
53
yeminli mali müþavirlik ve denetim
Kamu Kurum ve
Kuruluþlarýndan
Saðlanan Hibe
Vergi Matrahýna
Dahil edilir.
Vergi Matrahýna Dahil Edilmez.
( 5 yýl süreyle özel bir fon hesabýnda,
sermayeye ilavesi dýþýnda iþletmeden
çekildiði takdirde vergilendirilir )
F. DÝÐER HUSUSLAR
1. ARGE Ýndirimi Uygulamasý Ýhtiyaridir.
2. ARGE faaliyetine baþlandýðý andan itibaren hem Yýllýk beyannamede (Gelir ve Kurumlar ) hem de Geçici
Vergi beyannamelerinde uygulanabilir
3. Kazanç varken indirilmeyen ARGE harcamasý , sonraki yýllarýn kazancýndan indirilemez.
4. 1 no lu Teblið ile , 5746 sayýlý Kanun Yönetmeliðinde "ARGE Sayýlmayan Faaliyetler" karþýlaþtýrýldýðýnda, 5746
Yönetmeliðinde , sayýlmayan faaliyetlerin daha fazla ve geniþ kapsamlý olduðu görülmektedir.Bu fazlalýðýn
nedeni, 1 Nolu tebliðin bu bölümünde yeralmamakla birlikte uygulamada bu güne kadar yapýlan yorumlar,
verilen görüþ ve muktezalar ýþýðýnda bu yeni eklenen faaliyetlerin ARGE Faaliyeti sayýlmayacaðý uygulamadan
gelen bir görüþ olarak benimsenmiþ olduðundan , 5746 Yönetmelik düzenlemesinde hukuki durum fiili duruma
uygun hale getirilmiþtir.Dolayýsýyla her iki kanun uygulamasýnda da (5520-5746) 5746 Yönetmeliðinin bu
bölümünün esas alýnmasý ve, bir faaliyetin ARGE Faaliyeti sayýlýp sayýlmayacaðý tespitinin, bu maddeler
doðrultusunda yapýlmasý uygun ve yerinde olacaktýr.
5. 5746 sayýlý Kanun ve ilgili Yönetmelik uyarýnca "500 ve üzerinde tam zaman eþdeðer ARGE personeli
istihdam eden ARGE merkezlerinde o yýl yapýlan ARGE ve yenilik harcamasýnýn bir önceki yýla göre artýþýnýn
yarýsý kurum kazancý veya ticari kazancýn tespitinde ayrýca indirim konusu yapýlýr. Bir iþletmenin ayrý
yerleþkelerde kurulmuþ birden çok ARGE merkezi bulunmasý hâlinde, iþletmenin toplam ARGE personeli sayýsý,
bu merkezlerde çalýþan ARGE personelinin toplamý olarak dikkate alýnýr."
5746 uygulamasýnda yeni bir müessese olarak getirilen "ARGE Merkezi" uygulamasýnda daha fazla
personel istihdamýný ve ARGE faaliyetlerini artýrmayý amaçlayan bu düzenlemede, mevcut %100'lük ARGE
Ýndirimine ilaveten yukarýdaki esaslara göre bulunacak ilave tutar ayrýca kurum kazancýndan indirilebilecektir.
Ýlave indirim hakký olarak tanýnan bu tutar, iþletme tarafýndan yapýlan fiili bir ARGE harcamasý olmadýðýndan
kanaatimizce aktife alýnmasý ve üzerinden amortisman ayrýlmasý mümkün bulunmamaktadýr.
6. 5746 sayýlý Kanun Yönetmeliðinde "Ýlgili dönemde kazancýn yetersizliði nedeniyle indirim konusu
yapýlamayan ARGE indirimi tutarý sonraki hesap dönemlerine devredilir. Devredilen tutarlardan Kanunun
yürürlüðe girdiði tarihten sonraki dönemlere ait olanlar, takip eden yýllarda Vergi Usul Kanununa göre her yýl
belirlenen yeniden deðerleme oranýnda artýrýlarak dikkate alýnýr." Hükmü yer almaktadýr.Bu hüküm yalnýzca bu
yönetmelikte yer almýþ, 1 nolu
54
yeminli mali müþavirlik ve denetim
tebliðde buna iliþkin herhangi bir deðiþiklik yapýlmamýþtýr. Þu haliyle 5520 ve 1 nolu tebliðe göre yaralanýlan ARGE
Ýndirimlerinde, kazancýn yetersizliði nedeniyle indirilemeyip sonraki yýllara devreden Ýndirim tutarlarýnda yeniden
deðerleme oranýnda artýrým mümkün gözükmemektedir. Bu durum ise Proje bazlý olarak her iki müesseseden de
yararlanan iþletmeler için içinden çýkýlmasý ve sonraki yýllarda saðlýklý bir þekilde takibi çok güç bir durum
oluþacaktýr. Bu nedenle 5746'ya paralel bir düzenlemenin 1 Nolu tebliðde de acilen yapýlmasý gerektiði
görüþündeyiz.
7. 5746 sayýlý Kanun Yönetmeliðinde, " ARGE ve yenilik faaliyetlerine iliþkin olarak kamu kurum ve kuruluþlarý,
kanunla kurulan vakýflar ile uluslararasý fonlardan alýnan destekler özel bir fon hesabýnda tutulur. Bu fonda yer alan
tutarlar, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre vergiye tabi kazancýn tespitinde gelir, ARGE
indirimi tutarýnýn tespitinde ARGE harcamasý olarak dikkate alýnmaz. Bu þekilde saðlanan karþýlýksýz fonlardan
yapýlan harcamalar, yapýldýðý yere göre doðrudan gider ya da amortismana tabi iktisadi kýymet olarak
muhasebeleþtirilir." Hükmü yer almaktadýr. Buna göre alýnan destekler gelir olarak kabul edilmemekle beraber,
buna iliþkin harcamalar da ARGE harcamasý olarak dikkate alýnmayacaktýr.Dolayýsýyla da ARGE indirimine konu
edilmeyecektir.
Ancak; bilindiði üzere TÜBÝTAK destekli projelerde önce harcama yapýlarak aktife alýnmakta,
üzerinden amortisman ayrýlýp, ARGE indirimi dönemsel olarak yapýlmaktadýr. Ýndirim yapýldýktan sonra onaylanan
destek tutarý iþletmeye ödenmektedir. Tübitakta ki deðerlendirme esnasýnda bazý harcamalar destek uygulama
esaslarý çerçevesinde kabul edilmeyip destek kapsamýndan çýkarýlabilmektedir. Bu durumda ise daha önce tam
destek alacaðý düþünülerek hesaplanýp, ARGE Ýndirimine konu edilmeyen ve fakat ödeme esnasýnda reddedilen
harcamalar boþta kalmakta ve indirim hakkýndan yararlanamamýþ olunmaktadýr. Böyle bir durumda, iki seçenek
karþýmýza çýkabilecektir;
?Ya önceki dönem beyannameleri buna göre düzeltilip fazla ödenen vergilerin iade veya mahsubu
istenebilir.
?Ya da söz konusu destek kapsamýndan çýkarýlan ancak gerçekte ARGE faaliyetleri için harcanan bu
tutarlar izleyen dönem beyannamesinde Ar- Ge Ýndirimine konu edilebilir.
Bu durumda bize göre; TUÝBTAK tarafýndan ödemenin kimsi olarak reddedildiði dönemde ARGÝ
indiriminden faydalanabilmek uygulama kolaylýðý saðlayacaktýr. Ancak bu konuda düzenleyici bir teblið ve/veya
sirki düzenlemesine ihtiyaç bulunmaktadýr.
8.Her iki Kanun uygulamasýnda da yararlanýlamayan ARGE Ýndirimi izleyen yýlara devredilerek haktan
yaralanmaya devam edilecektir. Bu devir yaralanmada herhangi bir zamanaþýmý ve süre kýsýtlamasý yapýlmamýþtýr.
Dolayýsýyla hak edilen Ýndirim tamamlanýncaya ve kazanç yeterli oluncaya kadar izleyen yýllara devretmek
mümkün olacaktýr.
9. ARGE Harcamalarý Ýndirimi 01.04.2008 tarihinden itibaren %40'dan, %100'e çýkarýlmýþ ve izleyen geçici vergi
döneminden itibaren uygulanacaktýr.2 seri nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliðinde,"… Buna göre, mükelleflerin,
münhasýran yeni teknoloji ve bilgi arayýþýna yönelik araþtýrma ve geliþtirme faaliyetleri çerçevesinde, iþletmeleri
bünyesinde 2008 hesap döneminden itibaren yaptýklarý harcamalarýn %100'ü kurum kazancýnýn tespitinde ARGE
indirimi olarak dikkate alýnabilecektir. 2008 hesap dönemine iliþkin olarak, birinci geçici vergi döneminde yapýlan
araþtýrma geliþtirme harcamalarý üzerinden %40 oranýnda ARGE indirimi hesaplanmasý gerekmekte olup ikinci ve
müteakip geçici vergi dönemlerinde ise birinci geçici vergi döneminde yapýlan harcamalar da dahil olmak üzere,
yapýlan araþtýrma ve geliþtirme harcamalarýnýn toplamý üzerinden %100 oranýnda ARGE indirimi hesaplanmasý
gerekmektedir. Öte yandan, daha önceki hesap dönemlerinde gerçekleþtirilen araþtýrma ve geliþtirme
harcamalarý üzerinden ise %40 oranýnda ARGE indirimi hesaplanacaktýr." denilmiþtir. Buna göre 01.01.2008
tarihinden itibaren yapýlan harcamalar için %100 ARGE Ýndirimi uygulanýrken, önceki yýllarda yapýlan ARGE
Harcamalarý için %40 indirim oraný uygulanacaktýr.
55
Download

İndir - Sistem Global Danışmanlık Hizmetleri