TBB AVUKATLAR İÇİN HUSUSİ (YEŞİL) PASAPORT ÇALIŞMA
KOMİSYONU
08.05.2014 Tarihli 1.Çalışma Toplantısı
Türkiye Barolar Birliği 12.Olağanüstü Genel Kurul toplantısında; meslektaşlarımızın
yurtdışına gerçekleştirdikleri ziyaretlerde yaşadıkları sıkıntıların sona ermesinin sağlanması
bakımından kamu hizmeti niteliğinde bir serbest meslek yürütmekte olan meslektaşlarımıza
hususi pasaport hakkından yararlanması amacıyla bir çalışma grubu kurulması konusunda
TBB Yönetim Kuruluna verilen yetkiye dayanılarak; Hususi pasaport konusunda gerekli
çalışmaları yapmak üzere TBB Yönetim Kurulu Üyesi Av.Gülcihan TÜRE’nin başkanlığında ;
Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa, Kayseri, Konya, Kahramanmaraş, Afyonkarahisar ve Trabzon
Barosu Başkanlarından oluşan komisyonumuzun 08.05.2014 tarihli 1. Toplantısında aşağıdaki
konularda çalışma yapılmasına ve alıntılanan havana kuralları, yasa metinleri ve yasa
değişikliği teklifleri üzerinde çalışma yapılmasına ; bir sonraki toplantının 27.05.2014 tarihinde
saat 10.00 da gerçekleştirilmesine aşağıda isimleri bulunan komisyon başkan ve üyelerinin oy
birliği ile karar verilmiştir…
YAPILACAK FAALİYETLER
1)İçişleri Bakanlığı (Erzurum Baro Başkanı aracılığı ile)
2)Dışişleri Bakanlığı (Konya Baro Başkanı aracılığı ile)
3)Maliye Bakanlığı (Batman Baro Başkanı aracılığı ile)
4)Adalet Bakanlığı ile görüşme ve yazışmalar…(Yozgat Baro Başkanı aracılığı
ile)
5)TBMM Başkanı Cemil ÇİÇEK ile görüşme yapılması (HSYK Üyesi Av.Ali
AYDIN aracılığı ile)
6)Antalya Milletvekili Av.Gürkut ACAR aracılığı ile TBMM’ne, kimlere ve kaç
adet Yeşil pasaport verildiği hususunda soru önergesi verilmesi
7)AB üyesi ülke baroları ile temas ve Havana Kuralları gereği ülkemizin
avukatlara yeşil pasaport verilmesi konusunda talepte bulunmalarının temini…
8) Yeşil pasaport alamadığı için yurt dışındaki dava ve işlemleri kaçıran
avukatların tesbiti, bu konudaki bilgilerinin derlenmesi
9)Uluslararası Hukuk dayanağımız olan Havana Kuralları ile ulusal hukuk
dayanağımız olan avukatları yargı mensubu, kamu görevlisi olarak tanımlayan
kanun metinlerinin tesbiti ile bu metinlerden yola çıkılarak bir talep belgesi
oluşturulması…
10) TBB Yasa izleme Kurulu ve Barolarımız tarafından ,Türkiye benzeri (AB’ne
üye olmayan) ülkelerde faaliyet gösteren avukatların pasaport ve vize
problemlerini nasıl çözdüklerinin araştırılması,
11) 10 yıllık ve 15 yıllık avukat sayılarının ayrı ayrı belirlenmesi
1998 yılında kayıtlı avukat sayısı 38.986 (15 yıl ve daha üzeri kıdeme sahip)
2004 yılında kayıtlı avukat sayısı 52.195 (10 yıl ve daha üzeri kıdeme sahip)
(Kaynak http://www.barobirlik.org.tr/Detay19809.tbb )
12)Avukatlar’a öncelikli silah ruhsatı verilmesine dair düzenlemenin gözden
geçirilmesi ve gerekirse emsal olarak değerlendirilmesi,
13)İzmir Baro Başkanlığının avukatlara yeşil pasaport verilmesi konusunda
2008 tarihinde TBMM’ne yaptığı başvuru neticesinin sorulması…
14)İnternet taraması ile bu konuda, geçmişte yapılan çalışmaların, tartışma ve
görüşmelerin saptanması…
KONU İLE İLGİLİ METİNLER:
AVUKATLARIN ROLÜNE DAİR TEMEL PRENSİPLER (HAVANA KURALLARI)
Avukatlık Faaliyetinin Güvencesi
16. Hükûmetler avukatların;
a. Hiçbir baskı, engelleme, taciz veya yolsuz bir müdahaleyle gerek karşılaşmadan her turlu
mesleki faaliyeti yerine getirmelerini;
b. Yurt içinde ve yurt dışında serbestçe seyahat etme ve müvekkilleriyle görüşebilmelerini;
c. Kabul görmüş meslek ahlak kurallarına, görevlerine, standartlarına uygun faaliyette
bulundukları için kovuşturma veya idari, ekonomik veya başka bir yaptırımla sıkıntı çekmemelerini
veya tehditle karşılaşmamalarını sağlar.
PASAPORT KANUNU
Madde 14 – A) (Değişik: 28/5/1988 - 3463/2 md.) Hususi damgalı pasaportlar;
(Değişik birinci fıkra: 22/8/1989 - KHK - 378/1 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyeleri, eski bakanlar ile
birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı
ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve
diğer kamu görevlilerine; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya
kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. (Ek cümle: 19/10/2005 - 5411/168 md.) Bankacılık Düzenleme
ve Denetleme Kurulu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve
emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz.
Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir.
(Değişik: 3/3/1993-3868/1 md.) (…) (2) il ve ilçe belediye başkanlarına, görevleri süresince hususi damgalı pasaport
verilir. (2)
Hususi damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların eşlerine de aynı nevi pasaport verilir. Hususi damgalı
pasaport almaya hakkı bulunduğu sırada vefat edenlerin dul eşlerine başkası ile evlenmemiş ise ayrı neviden pasaport
verilmesi mümkündür.
(Değişik son paragraf: 23/7/2010-6009/58 md.) Hususi damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların ergin
olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam eden çocuklarına
25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan, aynı zamanda
bedensel, zihinsel veya ruhsal engellerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık
kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hususi damgalı pasaport verilir. (3)
B) (Değişik: 25/2/1981 - 2418/2 md.) Hizmet Damgalı Pasaportlar:
Bu Kanun gereğince kendilerine diplomatik veya hususi damgalı pasaport verilmesi mümkün olmayan kimselere,
Hükümetçe, hususi idarelerce veya belediyelerce resmi vazife ile dış memleketlere gönderildiklerinde veya dış
memleketlerde vazifeye alındıklarında verilir.
Türkiye Cumhuriyetinin üyesi bulunduğu milletlerarası kuruluşlarda memur statüsünde çalışanlar ile Türk Hava
Kurumu ve Türkiye Kızılay Cemiyetince görevlendirilenlere de aynı nevi pasaport verilir.
(Değişik son paragraf: 23/7/2010-6009/58 md.) Hizmet damgalı pasaport alanların eşlerine, ergin olmayan veya
ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının
ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan aynı zamanda bedensel,
zihinsel veya ruhsal engellerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının
düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hak sahibi kişinin pasaportu ile aynı süre geçerli hizmet
damgalı pasaport verilir. (4)
C) (Değişik: 19/6/1984 - KHK - 240; Değiştirilerek kabul: 7/11/1984 - 3073/4 md.) Hususi ve Hizmet Damgalı
Pasaportlar:
Talep edenin mensup bulunduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca verilir, Bu nev'i
pasaportlar aynı şart dahilinde İçişleri Bakanlığının muvafakatı ve Dışişleri Bakanlığının vereceği talimat üzerine, Türkiye
Cumhuriyeti büyükelçilik ve elçiliklerince de verilebilir. Yukarıdaki "A" ve "B" bendlerinde yazılı eşlere ve çocuklara hususi
veya hizmet damgalı pasaport verilmesi veya çocukların refakat hanesine kaydı için de aynı yazılı başvuruya lüzum vardır.
Emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanların hususi damgalı pasaport alabilmeleri için durumlarını
gösteren belgelerle, doğrudan İçişleri Bakanlığına müracaat etmeleri lazımdır.
(Değişik: 28/5/1988 - 3463/2 md.) (Değişik birinci cümle: 23/7/2010-6009/58 md.) Hususi damgalı pasaportlar altı
aydan az olmamak kaydıyla İçişleri Bakanlığınca belirlenecek sürelerde; hizmet damgalı pasaportlar altı aydan az olmamak
kaydıyla pasaport sahibinin görevinin müddetine göre İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek süre için geçerli olmak üzere
tanzim edilir.Bu pasaportlardan süresi bitenlerin, bu bendin birinci fıkrasında yazılı başvuru, İçişleri Bakanlığının muvafakatı
ve Dışişleri Bakanlığının vereceği talimat üzerine Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve elçiliklerince de aynı müddetler için
beşer defa uzatılması mümkündür.
Bu pasaportların sahiplerinin ve varsa refakat hanesine kayıtlı bulunanların birer fotoğraflarının pasaportlarına
yapıştırılması lazımdır.
–––––––––––––––––
(1) 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürlerinden” ibaresi
“engellerinden”
şeklinde değiştirilmiştir.
(2) 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Büyükşehir” ibaresi madde
metninden çıkarılmıştır.
(3) 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu paragrafta yer alan “özürlerinden” ibaresi
“engellerinden” şeklinde değiştirilmiştir.
(4) 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu paragrafta yer alan “özürlerinden” ibaresi “engellerinden”
şeklinde değiştirilmiştir.
KANUN TEKLİFİ ÖRNEĞİ 1 :
Madde : 1- 15.07.1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14.maddesinin (A) bendinin 1.fıkrası
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Hususi damgalı pasaportlar;
Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyeleri, eski bakanlar ile birinci, ikinci ve üçüncü derece
kadrolarda bulunan veya kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli
kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ile diğer
kamu görevlilerine, meslekte 10 yılını doldurmuş olan avukatlara; diplomatik pasaport verilmesini
gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere
gittikleri zaman verilir.
Madde : 2- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde : 3- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
GENEL GEREKÇE
Bilindiği üzere 15.07.1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14.maddesi'nin (A) bendinin
1.fıkrası hususi damgalı (yeşil) pasaport alabilecekleri belirtmekte ve aynı maddenin diğer fıkraları da
hususi damgalı pasaportlarla ilgili diğer konulan düzenlemektedir.
Söz konusu madde ile hususi damgalı pasaport alabilecekler olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi
eski üyeleri, eski bakanlar belirtilmiş ve bunların yanında birinci, İkinci ve üçüncü derece kadrolarda
bulunan veya kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri
bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu
görevlileri de bu haktan yararlandırılmıştır.
Görüldüğü üzere birinci, ikinci ve üçüncü derecede bulunan Devlet memurları ve hatta sözleşmeli
olarak çalışan Devlet memurları bile hususi damgalı pasaport alabilmektedir.
Yasa teklifimiz ile 10 yıl görev yapmış olan avukatların da çalışma süreleri dikkate alındığında
hususi damgalı pasaport almaya hakkı olan Devlet memurları ile aynı süre hizmet vermiş olduklarından
ve kamu hizmeti yapıyor olmaları nedeniyle de bu haktan yararlanmalarının sağlanması
amaçlanmaktadır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde : 1- 15.07.1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14.maddesi'nin (A) bendinin
1.fıkrasında Hususi Damgalı Pasaport alma hakkı olanlar sayılmış olup, yasa kapsamında bulunan hak
sahiplerinin belirlenmesinde yapmış oldukları görevler, taşıdıkları vasıflar ve kamu görevi olarak
yaptıkları hizmetin süresinin dikkate alındığı, ölçü olarak bu kıstasların esas alındığı görülmektedir.
Hangi kıstas dikkate alınırsa alınsın bu fıkrada hak sahibi olarak sayılanların arasında, belli kıdemi
havi olmak kaydıyla avukatların bulunmamasının bir anlamı yoktur. Zira, kamu görevi yapmış olma
kıstası avukatlar için de geçerli olup savunmanın, yargı faaliyetinin üç ayağından biri olduğu kimsenin
inkar edemeyeceği bir gerçektir. Bu bağlamda, birinci, ikinci ve üçüncü derecelerdeki kadrolarda bulunan
devlet memurları ile aynı koşullardaki sözleşmeli devlet memurlarının bu haktan yararlanması mümkün
iken kamu görevi ifa eden avukatların ise kapsam dışı bırakılması anlamsızdır.
Birçok batı ülkesinde avukatların bu ve benzer haklara sahip olduğu da dikkate alındığında bir
kamu görevi olan savunma mesleğini yapan avukatların da kapsama alınması doğru olacaktır.
Türkiye'deki avukat sayısının fazla olması nedeniyle madde kapsamının nicelik olarak çok geniş
olacağı iddiaları da, 10 yıl çalışmış olmak şartı nedeniyle bertaraf edilmekte, nicelik olarak yaşanacak
sıkıntının da önüne geçilmiş olmaktadır. Zira bu değişiklik ile birkaç bin avukat kapsama alınmaktadır.
Ancak yasa teklifimiz ile sağlanmak istenen değişiklik gerçekleştiği taktirde daha önce çok sık
karşılaştığımız, örneğin bir Baro Başkanımızın vize nedeniyle mağdur olması ve Türkiye
Cumhuriyeti'nin bir Baro Başkanının bu anlamda rencide edilmesinin de önüne geçilmiş olacaktır.
Nasıl ki, yargının diğer ayaklarını iddia mercii olarak temsil eden Cumhuriyet Savcılarımız ile
karar mercii olarak temsil eden yargıçlarımız bu madde ile hak sahibi iseler savunma tarafı olarak
avukatlarımızın da bu haktan yararlanmasına hiçbir mani yoktur. Aksine yararlandırılmamaları açıkça bir
hak ve hukuk ihlalidir. Yasa teklifimiz İie bu haksızlığın ve adil olmayan uygulamanın önüne geçilmesi
ve maddenin daha adil ve hakkaniyete uygun hale getirilmesi amaçlanmaktadır.
Madde : 2- Yapılacak değişikliğin bir an önce yürürlüğe girmesi ve mağduriyetin hemen
giderilmesi amacıyla kanunun yayım tarihinde yürürlüğe girmesi amaçlanmaktadır.
Madde : 3- Yürütme maddesidir.
KANUN TEKLİFİ ÖRNEĞİ 2 :
Av.Gülcihan TÜRE
TBB Yönetim Kurulu Üyesi
Av.Ekrem DEMİRÖZ
Bursa Baro Başkanı
Av.Metin DOĞAN
K.Maraş Baro Başkanı
Av.Mehmet ŞENTÜRK
Trabzon Baro Başkanı
Av.Fevzi KONAÇ
Kayseri Baro Başkanı
Av.Turgay ŞAHİN
Afyonkarahisar Baro Başkanı
Download

Toplantı Tutanağı İçin TIKLAYINIZ