tepav
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı
TEPAV nedir, ne yapar?
Ankara, 21 Eylül 2014
Dokuzuncu yılında TEPAV
Politika Tasarımı Süreci
Bilgi
üretenler
(akademi)
??
Karar vericiler
??
Etki grupları, STK’lar
(Odalar, sektör
dernekleri, sendikalar,
lobi şirketleri)
(siyaset, kamu
kurumları)
2
Dokuzuncu yılında TEPAV
Politika Tasarımı Süreci
3
Küresel
aktörler
(OECD, AB,
Dünya Bankası,
IMF, DTÖ, vb.)
Bilgi
üretenler
(akademi)
??
Karar vericiler
??
Etki grupları, STK’lar
(Odalar, sektör
dernekleri, sendikalar,
lobi şirketleri)
(siyaset, kamu
kurumları)
Dokuzuncu yılında TEPAV
Politika Tasarımı Süreci
Düşünce Kuruluşları
(çok temalı-çok disiplinli
kurumlar, araştırma merkezleri)
Bilgi
üretenler
(akademi)
??
Küresel
aktörler
(OECD, AB,
Dünya Bankası,
IMF, DTÖ, vb.)
Karar vericiler
??
Etki grupları, STK’lar
(Odalar, sektör
dernekleri, sendikalar,
lobi şirketleri)
4
(siyaset, kamu
kurumları)
Dokuzuncu yılında TEPAV
Niye Başlamıştık?
 Türkiye son derece ciddi bir iktisadi krizin
yaralarını sarmaya çalışıyordu.
 Küresel eğilimlere uygun hızlı bir modernleşme
süreci başlıyordu.
 Türkiye’nin içinden geçmekte olduğu yapısal
dönüşümü anlamak ve anlatmak gerektiğini
düşünüyorduk.
 Dönüşüm sürecinin düzenli bir biçimde
sürdürülebilmesini sağlayacak malumat setini
oluşturmak ve amaçla uyumlu politikaları
tasarlamak gerektiğine inanıyorduk.
Slide 5
Dokuzuncu yılında TEPAV
Slide 6
Neye Başlamıştık?
1. İktisadi dönüşüm sürecini tanımlayacak bir
araştırma programı oluşturmak.
2. Programı uygulayacak bir araştırma kapasitesi
inşa etmek.
3. Politika önerilerinin içerisinde tartışılabileceği yerel
ve uluslararası bir kurumsal ilişkiler ağı (network)
tesis etmek.
4. Akademik doğruluğu tartışılmayan, ciddi bir
kurum olarak, referans olarak gösterilmek.
5. Gündemdeki tartışmalara bir taraf olarak değil,
tarafsız bir referans kurum olarak katılmak.
Dokuzuncu yılında TEPAV
Bugün TEPAV’a nasıl bakalım?
TEPAV disiplinler arası ve somut proje
odaklı çalışan bir düşünce kuruluşudur
«think&do tank»
Ekonomi
Çalışmaları
Yönetişim
Çalışmaları
Dış Politika
Çalışmaları
7
Dokuzuncu yılında TEPAV
8
Son dönem projelerimizden örnekler
 KKTC Devletinde Kurumsal Fonksiyonel Gözden Geçirme Projesi (KKTC
Yardım Heyeti)
 Anayasa Platformu’nun “Türkiye Konuşuyor” vatandaş toplantıları (TOBB)
 Küresel Girişimcilik Programı Türkiye faaliyetleri (ABD Dış İşleri Bakanlığı)
 Avrupa Birliği-Türkiye Küresel İş Köprüleri Fizibilite Etüdü Projesi (Avrupa
Birliği Türkiye Delegasyonu)
 Kentleşme Analizi Projesi (Dünya Bankası)
 Bölgesel Rekabet Gündemleri Araç-seti Geliştirme Projesi (UNDP)
 Gıda Sektörü Değer Zinciri Analizi Projesi (ASAV)
 Konya’da Tarımsal Sanayide Rekabet Gücü Projesi (Konya Ticaret Borsası)
 İzmir’de Girişimcilik Ekosistemi Analizi Projesi (İzmir Kalkınma Ajansı)
 Lisanslı Depoculuk Projesi (EBRD)
 Tarım Satış Kooperatifleri Projesi (Gümrük ve Ticaret Bakanlığı)
 Okul Öncesi Eğitimin Güçlendirilmesi Projesi (UNICEF)
 İklim Değişikliği Projesi (UNDP)
Dokuzuncu yılında TEPAV
Birlikte çalıştığımız kurumlara örnekler
Yurtiçi
 Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık
Kamu
Özel sektör
Sivil toplum
Yurtdışı
 Dünya Bankası, İslam Kalkınma
 Ekonomi, Kalkınma, Dışişleri, Milli
Bankası ve Birleşmiş Milletler
 Avrupa Komisyonu
 ABD Dışişleri Bakanlığı
 İsviçre Dışişleri Bakanlığı
 Türkiye İş Bankası, Garanti
 Lockheed Martin, General Electric,
 Yerel Oda ve Borsalar (Ankara,
 Carnegie Endowment for Peace,
Eğitim, Aile ve Sosyal Politikalar,
Adalet, Ulaştırma ve Enerji
Bakanlıkları
 Kalkınma Ajansları
Bankası, Mcrosoft Türkiye, İntel
Türkiye, Pegasus, Turkcell, Ülker,
Vodafone, Koltar
Bursa, Denizli, Kayseri, Sivas,
Kahramanmaraş, Diyarbakır,
İzmir, Konya, Tekirdağ, Gebze,
Kocaeli, İstanbul, Gaziantep,
Edirne)
Google, Gazprom, AllWorld
Network
Brookings Enstitüsü, Uluslararası
ve Stratejik Araştırmalar Merkezi,
GMF
 Avrupa Kalkınma Araştırmaları
Enstitüleri Birliği
9
Dokuzuncu yılında TEPAV
10
Ekibimiz en önemli kaynağımız
 Türkiye’de olmayan, yeni bir kariyer patikası
tasarladık (politika analistliği)
 Üç kademeli, hiyerarşik olmayan, yatay bir yapıyı
oturttuk
 Direktör, Politika Analisti, Araştırmacı
 Hepsi en az yüksek lisans mezunu 50 araştırmacı
 Araştırmacı ve analistlerimizin yaş ortalaması 28,5
 Yurtdışı ve Türkiye’nin en iyi okullarından gençleri
çekebildik (5 Harvard’lı, LSE, Sorbonne vb)
 Hem Türkiye’de hem de bölgede benzer bir araştırma
kapasitesine sahip başka bir düşünce kuruluşu yok
Dokuzuncu yılında TEPAV11
tepav
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı
Yeni bir ekonomik gündeme olan
ihtiyaç artık daha belirgin
Ankara, 21 Eylül 2014
Çerçeve
 Türkiye’nin iktisadi dönüşüm: Tarımdan
sanayiye geçiş
 Birinci nesil reformlar tamamlandı Türkiye
Ortadoğu’dan ayrıştı
 Şimdi sıra ikinci nesil reform sürecinde
 Artık ihtiyaç daha acil
Kalkınma Ajansları ve Oda/Borsa Sistemi
Hızlı kentleşme: Türkiye iç göçle büyüdü
Kentsel Nüfus (toplam %)
90
Güney Kore
80
Türkiye
70
İran
60
50
Mısır
40
30
20
10
Kaynak: World Bank WDI
2012
2010
2008
2006
2004
2002
2000
1998
1996
1994
1992
1990
1988
1986
1984
1982
1980
1978
1976
1974
1972
1970
1968
1966
1964
1962
1960
0
Slide 15
Sessiz bir tarım ülkesiydik, orta teknoloji
üretim merkezi haline geldik
En fazla ihraç edilen 5 ürün
(1980, %)
En fazla ihraç edilen 5 ürün
(2012, %)
5,45
13,57
11,09
3,47
3,01
7,95
6,16
2,93
4,48
0
2,42
5
10
15
0
2
4
6
Source: UN COMTRADE
Slide 16
1990’ların ortasında bölgenin önemli sanayi
ülkeleri arasına katılmıştık…
Share in exports of the region and level of industrialization (1996)
Country’s share in
total manufacturing
exports of the region
35%
30%
Russia
25%
20%
Israel
Turkey
15%
10%
Greece
Saudi Arabia
Romania
5%
0%
Bulgaria
Algeria
0%
10%
Egypt
Azerbaijan
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
Share of manufacturing in Country’s total exports (%)
Source: UN COMTRADE, TEPAV Calculations
Slide 17
Gümrük Birliği Anlaşması’nın da katkısıyla artık bölgenin
en önemli sanayi ülkesi olduk
Share in exports of the region and level of industrialization (2010)
Country’s share in
total manufacturing
exports of the region
35%
30%
Turkey
25%
Russia
20%
Israel
15%
Romania
UAE
10%
Egypt
5%
Qatar
Greece
Bulgaria
Serbia
Kazakhstan
Moldova
0%
0%
Azerbaijan
10%
20%
30%
40% Armenia
50%
Georgia
60%
70%
Tunisia
Jordan
80%
Malta
90%
100%
Share of manufacturing in Country’s total exports (%)
Source: UN COMTRADE, TEPAV Calculations
Turkey's ecoonomic and political transformation
Geçtiğimiz 50 yıldaki ekonomik
performansımız nasıldı?
Kişi başı milli gelir (cari, ABD doları)
24.000
22.000
20.000
18.000
16.000
14.000
12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0
Türkiye
1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015
Kaynak: Dünya Bankası
Turkey's ecoonomic and political transformation
Ortadoğu ile kıyaslarsanız gayet iyi
Kişi başı milli gelir (cari, ABD doları)
24.000
22.000
20.000
18.000
16.000
14.000
12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0
Türkiye
Mısır
1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015
Kaynak: Dünya Bankası
Turkey's ecoonomic and political transformation
Birinci nesil reformlar:
1980 reformları
24.000
22.000
20.000
18.000
16.000
14.000
12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0
• Fiyatlar serbestleşti
• Finansal serbestlik
• Ticaret serbestleşti
• Türk lirası convertıbl oldu
2001 reformları + AB süreci
• Bankacılık reformu
• Özelleştirmeler
• Bağımsız otoriteler
• Para ve maliye politikalarında disiplin
Türkiye
Mısır
1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015
Kaynak: Dünya Bankası
Daha iyisi her zaman mümkün
Kişi başı milli gelir (cari, ABD doları)
24.000
22.000
20.000
18.000
16.000
14.000
12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0
Kore
Türkiye
Mısır
1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015
Kaynak: Dünya Bankası
Neden böyle oldu?
İkinci nesil reformları
ıskaladık:
• Kamu yönetimi ve yerelleşme
24.000
22.000
20.000
18.000
16.000
14.000
12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0
• Vergi ve kayıtdışılık
• Yargı sistemi
• Eğitim reformu
• İşgücü piyasasındaki aksaklıklar
• Yeni anayasa
+ sanayi politikası
Kore
Türkiye
Mısır
1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015
Kaynak: Dünya Bankası
İkinci nesil reformlara olan ihtiyaç
neden artık daha belirgin
1. Türkiye, orta gelir tuzağına yakalanmıştır
2. Türkiye, sanayisizleşmektedir
3. Küresel yatırımcıların yeni bir Türkiye
hikayesine ihtiyacı vardır
ABD’nin kişi başı gelirine oranla
baktığımızda yerimizde saymışız
Kaynak:Angus Maddison Veritabanı, TEPAV hesaplamaları
2000’li yıllarda kişi başı milli gelir
seviyesini hızla yükselttik. Ama…
Kişi başı milli gelir (cari fiyatlarla, ABD doları)
10.661
10.946
10.605
4.220
Kaynak: Dünya Kalkınma Göstergeleri
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1991
1990
2.791
Türkiye, 1990 ve 2000’de imalat sanayi üretimi en büyük 15
ülkeden biriyken, 2010 yılında ilk 15 içinde yer alamadı
İmalat sanayi üretimi en büyük olan 15 ülke
Sırala
ma
ABD
ABD
ABD
Almanya
Japonya
Japonya
Japonya
Almanya
Almanya
Japonya
İngiltere
İtalya
Çin
Almanya
Fransa
İngiltere
İngiltere
İtalya
İtalya
Fransa
İtalya
Brezilya
Çin
Çin
Fransa
G. Kore
Brezilya
Brezilya
G. Kore
Fransa
İspanya
İspanya
Kanada
Kanada
Kanada
Meksika
Meksika
G.Kore
İspanya
İngiltere
Hindista
n
Rusya
Avustralya
Meksika
Brezilya
Hollanda
Türkiye
Hindista
n
Tayvan
Tayvan
Hindista
n
Türkiye
Arjantin
Hindista
n
Kaynak: McKinsey Global Institute
ABD
Çin
Meksika
Endonez
ya
İspanya
Kanada
Türkiye
Türkiye’de imalat sanayi üretiminin ekonomi içindeki göreli önemi
azalırken, orta gelir tuzağından çıkmak güçleşmektedir
Seçilmiş ülke gruplarında ve Türkiye’de 2000-2010
dönemindeki toplam büyüme (%)
80
79
46
17
Üst-orta Orta gelir
gelir
Büyümeye
imalatın
katkısı (%)
18.5
18
Türkiye
Yüksek
gelir
6.3
1.6
Türk bankacılık sektörünün kullandırdığı nakdi
krediler içerisinde imalat sanayi şirketlerinin payı
%
50
40
30
20
10
0
2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012
Kaynak: Dünya Kalkınma Göstergeleri, TCMB, TEPAV hesaplamaları
En büyük 20 ekonomide imalatın
katma değer içindeki payı (%, 2010)
G. Kore
Çin
Endonezya
Üst-orta gelir
Almanya
Orta gelir
Japonya
İsviçre
Polonya
Meksika
Türkiye
İtalya
Rusya
Brezilya
Yüksek gelir
Hindistan
Hollanda
ABD
İspanya
Kanada
İngiltere
Fransa
Avustralya
Paydaki değişim
(2000-2010)
30,6
29,6
24,8
21,3
20,9
20,2
19,5
19,2
18,5
18,0
17,7
16,7
16,4
16,2
16,0
14,5
13,3
13,2
12,8
12,0
11,4
10,7
9,3
2.3
-2.5
-3.0
-1.5
-2.2
-1.2
-1.9
0.2
-0.02
-2.3
-4.8
-4.1
-0.7
-1.0
-2.4
-0.8
-2.3
-2.7
-5.9
-7.2
-5.9
-5.3
-3.9
İleri teknolojili ürünlerin payını arttırmadan gelişmiş ülkelerin ihracat
sofistikasyon düzeylerine ulaşmak mümkün değildir
Dünyanın en büyük 20 ekonomisinin ihracat sofistikasyon endeksi (EXPY) değeri, 2010
Normalize edilmiş değerler, İsviçre = 100, Nijer=0
100
100
95
90
85
80
75
70
65
89
87
85
84
82
81
80
77
76
73
73
73
67
65
61
61
60
55
55
55
54
50
Kaynak: BM Comtrade, TEPAV hesapları
Sanayisizleşmeyi durdurmak, üretimin niteliğini arttırmak
için nereden başlamalı?
1. Vergi sistemindeki aksaklıkların giderilmesi
2. İşgücünün beceri düzeyinin geliştirilmesi
3. Adalet sisteminin etkinliğinin arttırılması
(Endeks genelinde, 2012’de dünyada 43. sıradayız)
Küresel Rekabet Gücü Endeksi alt bileşenlerinde
Türkiye’nin sırası
2006
2012
2. Vergi
95
117
3. Adalet
56
83
4. Eğitim
58
74
-15
Mar-02
Jun-02
Sep-02
Dec-02
Mar-03
Jun-03
Sep-03
Dec-03
Mar-04
Jun-04
Sep-04
Dec-04
Mar-05
Jun-05
Sep-05
Dec-05
Mar-06
Jun-06
Sep-06
Dec-06
Mar-07
Jun-07
Sep-07
Dec-07
Mar-08
Jun-08
Sep-08
Dec-08
Mar-09
Jun-09
Sep-09
Dec-09
Mar-10
Jun-10
Sep-10
Dec-10
Mar-11
Jun-11
Sep-11
Dec-11
Mar-12
Jun-12
Sep-12
Dec-12
Mar-13
Jun-13
Volatilite
İzmir Ekonomisi Nasıl Sıçrar?
Ortalama Büyüme %6.02
Cari Denge(%GSYİH, dönem ort.) -%4.01
-20
30
Düşük büyümeyle, yüksek cari açığı sorunsuz finanse
etmek için yeni bir Türkiye hikayesine ihtiyaç var
10
5
0
-5
-10
Ortalama Büyüme %3.94
Cari Denge (%GSYİH, ort.) -%6.32
Sonuç
 Türkiye, birinci nesil reformları başarıyla
tamamlamış ve Ortadoğu ülkelerinden
ayrışmış, Avrupa’ya yaklaşmıştır
 Ancak, ikinci nesil reformları gerçekleştirme
konusunda bir atalet baş göstermiş ve
bunun sonuçları olmuştur
 10 bin dolarda direnç, sanayisizleşme, kredi
yeterliliği
 Türkiye’nin adalet, vergi ve yargıdan
başlamak üzere yeni bir reform sürecini
vakit kaybetmeden başlatması gereklidir
Ekler
Verimlilik seviyesinde zengin Avrupa
ülkelerinin gerisinde olmaya devam ediyoruz
Çalışan başına üretim, 2010 (bin ABD doları, 2000 fiyatları)
Lüksemburg
116,38
İrlanda
67,14
İsveç
66,31
Danimarka
62,24
Belçika
59,51
İngiltere
59,44
Finlandiya
58,91
Avusturya
54,03
Almanya
52,82
Hollanda
52,14
İtalya
49,93
İspanya
38,37
Yunanistan
Portekiz
Türkiye
33,33
25,02
16,67
Kaynak: Dünya Kalkınma Göstergeleri
Download

Türkiye