TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ – EKİM 2014 (SAYI: 30)
(Ekim 2014 TÜİK HİA Verilerinin Değerlendirilmesi)
AÇIKLAMA
TÜİK, Şubat 2014 döneminden itibaren Hanehalkı İşgücü İstatistikleri’nde yeni zaman
serisi başlatmış, ne var ki belirli göstergeler dışında Şubat 2014 öncesi verilerle analiz
yapma olanağı kalmamıştır.
TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ, Ocak 2009 tarihinden beri yayımlanmakta ve
yapılan değerlendirmelerde genellikle bir önceki yılın aynı dönemine ait değişimler esas
alınmaktadır.
Bu nedenle, Şubat 2015 dönemine -12 aylık süre tamamlanana- kadar, TİSK İŞGÜCÜ
PİYASASI BÜLTENİ Temmuz 2014, Ekim 2014 ve Ocak 2015 sayılarında geçiş dönemi
formatında yayımlanacak; Nisan 2015 sayısından itibaren kendi sunum formatında
yayımlanmaya devam edecektir.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Temmuz 2014 Hanehalkı İşgücü İstatistikleri,
15 Ekim 2014 tarihli Haber Bülteni ile açıklanmıştır. Bu çalışmanın ilk bölümünde söz
konusu veriler kapsamında işgücü piyasasında ön plana çıkan gelişmeler, ana başlıklar
halinde özetlenecektir. İkinci bölümde, işgücü piyasasında Ekim 2014 sonrası dönemdeki
güncel gelişmelerin görülebilmesi amacıyla Türkiye İş Kurumu’nun (İŞKUR) açıkladığı
işsizlik ödeneğine başvuranların sayısındaki gelişmeler ile reel kesimin ve tüketicilerin
anketlerden elde edilen istihdama yönelik beklentilerinden yararlanılacaktır. Üçüncü
bölümde ise Genel Değerlendirme yapılmıştır.
I.
İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ DURUM VE GELİŞMELER
(TEMMUZ 2014 İTİBARİYLE)
a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU:
Son bir yılda Türkiye’de 15 yaş ve üzerindeki nüfus 996 bin kişi artmış; 762 bin kişi de
işgücü piyasasının dışında kalan kitleden ayrılarak çalışma talebinde bulunmuştur.
Böylece işgücü artışı 1 milyon 758 bin kişi olmuştur (Grafik 1). 2013 Temmuz
döneminde 958 bin kişi olan işgücü artışı bir yılda %83,5 oranında büyümüştür. Yıllık
işgücü artışı Aralık 2013’te 459 bin kişi olmuştu.
İşgücü içinde istihdam edilenler 1 milyon 262 bin kişi; işsiz sayısı 497 bin kişi artmıştır.
2
Grafik 1
İşgücü Kompozisyonundaki Değişim
100%
80%
60%
40%
20%
0%
-20%
-40%
(Temmuz 2014 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre; bin kişi)
Çalışma
Çağındaki
Nüfus (996)
İstihdam (1.262)
İşsiz (497)
İDO (*) (-762)
15+ yaş nüfus
İşgücü yapısı
(*) İşgücüne dahil olmayanlar.
b. İŞGÜCÜNE KATILMA ORANI:
İşgücüne katılma oranı Temmuz 2014 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre
2,2 puan artarak %49,1’den %51,3’e çıkmıştır. Oran, erkeklerde %72,3; kadınlarda
%30,8’dir (Grafik 2).
İşgücüne katılma oranı Temmuz 2014 itibariyle 15-24 yaş grubunda %44,1; genç
erkeklerde %58,6 ve genç kadınlarda %29,6’dır.
Grafik 2
15+ Nüfusta ve Genç Nüfusta
İşgücüne Katılma Oranı, Temmuz 2014
72,3
51,3
58,6
44,1
30,8
Toplam
Erkek
15+ Yaş
29,6
Kadın
15-24 Yaş
Grafik 3
İşgücüne Katılma Oranının Seyri
Ocak 2012-Temmuz 2014
51,3
52,0
51,0
49,1
50,0
49,0
50,5
48,3
48,0
48,4
47,0
46,0
47,4
45,0
Mevsim Etkisinden Arındırılmamış
Mevsim Etkisinden Arındırılmış
3
Oran, mevsim etkisinden arındırılmış verilere göre incelendiğinde de yıllar itibariyle artış
eğiliminde olduğu; bir yılda 1,8 puan yükseldiği, bununla birlikte Haziran ve Temmuz
2014 dönemlerinde Mayıs 2014 seviyesinin değişmediği görülmektedir (Grafik 3).
Grafik 4a
İşgücüne Dahil Olmayanların Nedene Göre Dağılımı, Kadınlar
Temmuz 2014
İş bulma ümidi
olmayanlar; 240
Diğer (1); 1.354
Diğer (2); 1.383
Emekli; 807
Mevsimlik Çalışanlar; 63
Çalışamaz
Halde;
2.554
Ev İşleriyle Meşgul;
11.550
Eğitim Öğretim; 2.004
Grafik 4b
İşgücüne Dahil Olmayanların Nedene Göre Dağılımı, Erkekler
Temmuz 2014
Diğer (2); 507
İş bulma ümidi
olmayanlar; 349
Diğer (1); 636
Mevsimlik Çalışanlar; 26
Çalışamaz
Halde;
1.402
Eğitim Öğretim;
1.889
Emekli; 2.980
(1) Diğer: İş aramayan ancak çalışmaya hazır kişiler (ümitsizler hariç)
(2) Diğer: İçeriğine dair bilgi yoktur
Temmuz 2014’de işgücüne dahil olmayan toplam 27 milyon 745 bin kişinin 19 milyon 956
binini kadınlar, 7 milyon 789 binini erkekler oluştururken, %9,3’ünü iş aramayıp,
çalışmaya hazır olanlar (ümitsizler %2,1; diğerleri %7,2), %0,3’ünü mevsimlik çalışanlar,
%41,6’sını ev kadınları, %14’ünü eğitimdekiler, %13,6’sını emekliler, %14,3’ünü
çalışamaz halde olanlar ve %6,8’ini TÜİK’in içeriğini açıklamadığı “diğerleri” meydana
getirmiştir.
İşgücü dışındaki erkekler bakımından en büyük iki grup emekliler (%38,3) ve eğitim
görenlerdir (%24,3). Buna karşılık, kadınlar bakımından emeklilerin ve öğrenim
görenlerin nispeten arka planda kaldığı, ev kadınlarının 11 milyon 550 bin kişilik kitle ile
yarıdan fazla pay aldığı dikkati çekmektedir (Grafik 4a ve 4b).
4
c. İSTİHDAM:
Temmuz 2014 dönemi itibariyle toplam istihdam 26 milyon 410 bin kişi olup, istihdam
edilmeyenler (işgücüne dahil olmayanlar ve işsizler) 30 milyon 612 bin kişi ile çok daha
büyük bir kitledir. Bir başka ifadeyle çalışma çağındaki nüfusun yarısından azı (%46,3)
çalışma ve kazanç sağlama olanağına sahip; yarısından fazlası (%53,7) ise bundan
yoksundur (Grafik 5).
Görüldüğü gibi %46,3 düzeyindeki istihdam oranını yükseltmek açısından en fazla
potansiyele sahip grup, ev kadınlarıdır.
Grafik 5
Kurumsal Olmayan Nüfusta İstihdam Edilenler ve Edilmeyenler,
Temmuz 2014 (Bin Kişi, 15+ Yaş)
15+ Yaş Nüfus:
57.021
İşgücüne Dahil Olmayanlar;
27.745
İşgücü; 29.276
İstihdam Edilmeyenler: 30.612
İstihdam
26.410
İşsiz
2.867
Ev Kadını
11.550
Çalışmaya
Hazır
2.580
Mevsimlik; 89
EğitimdeEmekli
3.893 3.787
Diğer
1.890
Çalışamaz
Halde
3.955
5
Toplam İstihdam ve İstihdam Oranı:
Temmuz 2014 döneminde toplam istihdam, bir önceki yılın aynı dönemine göre %5 gibi yüksek
bir oranda artmıştır. Bir yıl önce bu artış oranı %2,5 olmuştu (Tablo 1).
İstihdam artışının Kasım 2013’te sıfıra yaklaştığı, Aralık 2014 döneminden itibaren hızlı biçimde
yükseldiği, ancak bu ivmenin Nisan 2014 döneminden itibaren zayıfladığı anlaşılmaktadır.
Nitekim mevsim etkisinden arındırılmış istihdam artışı bir önceki döneme göre (Haziran 2014) 0,1
puan azalmıştır (Grafik 6).
Tablo 1: İstihdam Göstergelerinin Aylar İtibariyle Değişimi
(Bir Önceki Yılın Aynı Ayına Göre)
Tarım
Dışı
Genç
Toplam İstihdam
Sanayi
İstihdam Oranı İstihdam İstihdamı İstihdamı
(Yüzde) (Puan) (Yüzde) (Yüzde) (Yüzde)
5,0
1,3
5,8
4,8
4,2
4,4
1,1
5,4
5,0
4,7
3,5
0,7
4,9
6,0
4,3
3,0
0,5
4,3
5,4
4,5
2,5
0,3
3,6
4,5
3,8
2,4
0,2
3,4
4,6
4,2
1,4
-0,2
2,5
3,8
0,3
0,7
-0,5
2,3
3,5
-3,4
0,2
-0,8
1,9
1,2
-3,7
1,4
-0,2
3,4
1,6
0,3
3,2
0,5
3,7
3,1
5,0
5,5
1,5
5,6
6,7
10,1
6,1
1,8
6,0
5,5
9,7
5,7
1,7
5,7
3,8
8,3
5,4
1,6
5,0
3,1
7,8
4,8
1,4
4,6
3,3
6,4
5,0
1,4
5,4
1,9
6,1
Dönem
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
2014 Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
2013
Grafik 6
Toplam İstihdamın Yıllık Değişimi,
Ocak 2012-Temmuz 2014 (Yüzde)
Mevsim Etkilerinden Arındırılmamış
Mevsim Etkilerinden Arındırılmış
TEMMUZ
MAYIS
HAZİRAN
MART
NİSAN
ŞUBAT
ARALIK
2014 OCAK
EKİM
KASIM
EYLÜL
AĞUSTOS
TEMMUZ
HAZİRAN
NİSAN
MAYIS
MART
ŞUBAT
2013 OCAK
KASIM
ARALIK
EKİM
EYLÜL
AĞUSTOS
HAZİRAN
TEMMUZ
NİSAN
MAYIS
MART
ŞUBAT
2012 OCAK
6,5
6,0
5,5
5,0
4,5
4,0
3,5
3,0
2,5
2,0
1,5
1,0
0,5
0,0
6
Grafik 7
Temmuz 2014 Döneminde Cinsiyete ve
Eğitim Durumuna Göre İstihdam Oranı (Yüzde)
Okur-yazar olmayanlar
16,2
30,1
Lise altı eğitimliler
24,3
Lise
24,8
64,1
64,8
32,7
Mesleki veya teknik lise
75,7
58,3
Yükseköğretim
77,3
Kadın
Erkek
Kadın nüfusun istihdam oranı %27,2 ile erkeklerdeki %65,9 oranına kıyasla çok
düşüktür. İstihdam oranı okur-yazar olmayan kadınlarda %16,2’ye inerken, meslek lisesi
mezunu kadınlarda %32,7’ye; yükseköğretim mezunu kadınlarda %58,3’e çıkmaktadır
(Grafik 7).
Yüksekokuldan mezun olmanın, kadın istihdam oranında %24-33’ten %58’e sıçrama
sağladığı görülmektedir.
Sektörel İstihdam:
Tarım dışı istihdam Temmuz 2014 döneminde bir yıl önceki yılın aynı dönemine göre
1 milyon 46 bin kişi artarak 20 milyon 496 bin kişiye çıkmış ve yıllık artış oranı %5,4
olmuştur (Tablo 2).
Tablo 2: Sektörel İstihdam, Temmuz 2013 ve Temmuz 2014 (Bin Kişi)
Tarım
Sanayi
İnşaat
Hizmetler
Toplam
Tarım Dışı
Temmuz 2013
Bin Kişi
(%)
5.698
22,7
5.146
20,5
1.847
7,3
12.457
49,5
25.148
100
19.450
77,3
Temmuz 2014
Bin kişi
(%)
5.914
22,4
5.243
19,9
1.915
7,3
13.338
50,5
26.410
100
20.496
77,6
Değişim
(%)
3,8
1,9
3,7
7,1
5,0
5,4
Tarım dışı istihdam artışının Mart döneminden itibaren gösterdiği zayıflama eğiliminin
aksine, Temmuz 2014’te yükselme kaydedilmiştir.
Tarım dışı istihdam seyrine mevsim etkisinden arındırılmış veriler kullanılarak
bakıldığında da bir önceki döneme göre (Haziran 2014) artış hızının yükseldiği
anlaşılmaktadır (Grafik 8).
Bir yıl içerisinde istihdamın en yüksek oranda arttığı sektör %7,1 ile hizmetlerdir; onu
%3,8 ile tarım sektörü ve %3,7 ile inşaat sektörü izlemiştir.
7
Grafik 8
Tarım Dışı İstihdamın Yıllık Değişimi,
Ocak 2012-Temmuz 2014 (Yüzde)
6,5
5,5
4,5
3,5
2,5
1,5
Mevsim Etkilerinden Arındırılmamış
Mevsim Etkilerinden Arındırılmış
Grafik 9
Sektörlere ve Cinsiyete Göre İstihdam,
Temmuz 2014 (Bin Kişi)
Hizmetler
İnşaat
Sanayi
Tarım
Tarım Dışı
9.565
1.820
4.069
3.119
3.774
95
1.174
2.794
15.454
Toplam
5.043
18.573
7.837
Erkek
Kadın
Sanayi %1,9 ile toplam istihdam artışına kıyasla geride kalmış ve sanayinin toplam
istihdam içerisindeki payı 0,6 puan azalmıştır.
Öte yandan hizmetler sektörünün kadın istihdamının yaklaşık yarısını, tarım sektörünün
ise üçte birini yarattığı anlaşılmaktadır (Grafik 9).
İşteki Duruma Göre İstihdam:
Temmuz 2014 döneminde toplam istihdamın %65,2’si, erkek istihdamının %68’i ve kadın
istihdamının %58,6’sı “ücretli veya yevmiyeli”dir.
Kadın istihdamı içinde en büyük ikinci payı %31,3 ile “ücretsiz aile işçisi” kadınlar
almaktadır. Buna karşılık “kendi hesabına” veya “işveren” olarak çalışan kadınların payı
toplam olarak sadece %10,1’dir. 2 milyon 452 bin kadın ücretsiz aile işçisi olarak
çalışmaktadır (Grafik 10).
8
Grafik 10
İstihdamın İşteki Duruma ve Cinsiyete Göre Dağılımı,
Temmuz 2014 (Bin Kişi, Yüzde)
30.000
26.410 (%100)
25.000
7.837; %29,7
20.000
17.226 (%100)
15.000
4.595; %26,7
10.000
18.573; 70,3
12.630; %73,3
4.494 (%100)
1.211 (%100)
5.000
3.479 (%100)
692; %15,4
0
98; %8,1
1.113; %91,9
3.802; %84,6
2.452; %70,5
1.027; %29,5
İşveren
Kendi Hesabına
Ücretsiz Aile İşçisi
Ücretli veya
Yevmiyeli
Erkek
Toplam
Kadın
Gençlerin İstihdamı:
Genç nüfusun (15-24 yaş) istihdamı Temmuz 2013’te 3 milyon 986 bin kişi iken, 1 yıl
sonra, Nisan 2014’te %6,1 oranında artarak 4 milyon 231 bin kişiye yükselmiştir. Ancak
artış hızı Mart döneminden beri azalmaktadır (Grafik 11).
Genç istihdamının yaklaşık üçte ikisi (%67,2) erkeklere aittir. İstihdam oranı genç
erkeklerde %48,5 iken, genç kadınlarda sadece %23,6’dır; genç kadın nüfusun yalnızca
yaklaşık dörtte biri istihdam imkanına sahiptir.
Grafik 11
Genç İstihdamının Değişimi
Ocak 2012-Temmuz 2014
350
12,0
300
10,0
250
8,0
200
6,0
150
100
4,0
2,0
50
0,0
0
Yüzde
TEMMUZ
MAYIS
HAZİRAN
MART
NİSAN
ŞUBAT
ARALIK
2014 OCAK
EKİM
KASIM
EYLÜL
TEMMUZ
AĞUSTOS
MAYIS
HAZİRAN
MART
Bin Kişi
NİSAN
ŞUBAT
2013 OCAK
ARALIK
EKİM
KASIM
EYLÜL
AĞUSTOS
TEMMUZ
MAYIS
HAZİRAN
MART
-6,0
NİSAN
-4,0
- 150
ŞUBAT
-2,0
2012 OCAK
- 50
- 100
9
Kayıt Dışı İstihdam:
Temmuz 2014 döneminde kayıt dışı istihdam büyüklüğü 9 milyon 622 bin kişidir; bunun 5
milyon 665 bin kişisi erkek, 3 milyon 957 bin kişisi kadındır.
Mutlak büyüklük bakımından tarım dışı sektörlerdeki ücretliler, tarımda kendi hesabına
çalışanlar ve yine tarımdaki ücretsiz aile işçileri ilk sıralarda gelmektedir (Grafik 12a).
Öte yandan kayıt dışı istihdamın yoğunluğu (kayıt dışı istihdamın toplam istihdamdaki
payı) açısından bakıldığında ise tarımdaki ücretsiz aile işçilerinin %93,5 ile ilk sırada
geldiği, tarım dışı sektörlerdeki ücretliler bakımından söz konusu oranın %17,8’e indiği
görülmektedir (Grafik 12b).
Grafik 12a
Kayıt Dışı İstihdam, Temmuz 2014 (Bin Kişi)
Ücretsiz Aile İşçisi
2.771
Kendi Hesabına
1.601
İşveren 24 155
Ücretli veya Yevmiyeli
383
3.153
1.163
2.765
179
574
2.951
Tarım
3.524
Tarımdışı
Grafik 12b
Kayıt Dışı İstihdam Oranı,
Temmuz 2014 (Yüzde)
93,5
Ücretsiz Aile İşçisi
74,4
71,7
Kendi Hesabına
İşveren
Ücretli veya Yevmiyeli
51,4
51,1
13,3
85,7
17,8
Tarım
Tarımdışı
10
d. İŞSİZLİK:
İşsizlik yükselmektedir. Temmuz 2014 döneminde işsizlik oranı %9,8 olmuş ve bir önceki
yılın aynı dönemine göre 1,2 puan artmıştır. İşsiz sayısı ise aynı dönemler itibariyle 2
milyon 370 bin kişiden 497 bin kişi artışla 2 milyon 867 bin kişiye çıkmıştır (Grafik 13).
Veriler mevsim etkisinden arındırıldığında Temmuz 2014’te %10,4 olan işsizlik oranının
bir önceki döneme (Haziran 2014’e) göre 0,4 puan arttığı görülmektedir. 2012 yılında
%8’lerde seyreden işsizlik oranı, 2014’ün yaz aylarında %10’lara çıkmıştır (Grafik 14).
Grafik 13
Toplam İşsizlik Oranının Seyri,
Ocak 2012-Temmuz 2014 (Yüzde)
10,5
10,0
9,5
9,0
8,5
8,0
7,5
TEMMUZ
MAYIS
HAZİRAN
MART
NİSAN
ŞUBAT
2014 OCAK
ARALIK
EKİM
KASIM
EYLÜL
AĞUSTOS
HAZİRAN
TEMMUZ
MAYIS
MART
Mevsim Etkilerinden Arındırılmamış
NİSAN
ŞUBAT
2013 OCAK
KASIM
ARALIK
EKİM
EYLÜL
AĞUSTOS
HAZİRAN
TEMMUZ
NİSAN
MAYIS
MART
ŞUBAT
2012 OCAK
7,0
Mevsim Etkilerinden Arındırılmış
Grafik 14
Tarım Dışı İşsizlik Oranının Seyri,
Ocak 2012-Temmuz 2014 (Yüzde)
14,0
13,0
12,0
11,0
10,0
9,0
2011 OCAK
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKİM
KASIM
ARALIK
2012 OCAK
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKİM
KASIM
ARALIK
2013 OCAK
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKİM
KASIM
ARALIK
2014 OCAK
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
8,0
Mevsim Etkilerinden Arındırılmamış
Mevsim Etkilerinden Arındırılmış
Tarım dışı işsizlik oranına gelince, Temmuz 2013’te %10,7 iken Temmuz 2014’te 1,3
puan artışla %12’ye çıkmıştır.
Mevsim etkisinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranı Temmuz 2014’te bir önceki
döneme (Haziran 2014’e) göre 0,5 puan artarak %12,5 olmuştur. Bu verilere göre de
2012 yılına kıyasla işsizliğin 2-2,5 puan yükseldiği izlenmektedir.
11
İşsizlik oranı eğitim durumuna göre incelendiğinde, en yüksek oranın %13,1 ile genel lise
mezunlarında olduğu, bunu sırasıyla yükseköğretim mezunlarının (%11,5), meslek lisesi
mezunlarının (%10,5), lise altı eğitimlilerin (%8,8) izlediği, en düşük oranın ise %4,9 ile
okur-yazar olmayanlarda bulunduğu anlaşılmaktadır.
Grafik 15
Eğitim Durumuna Göre İşsizlik Oranı,
Temmuz 2014 (Yüzde)
Okur-yazar olmayanlar
2,1
11,3
8,8
8,8
Lise altı eğitimliler
21,0
Lise
10,3
19,8
Mesleki veya teknik lise
7,6
16,2
Yükseköğretim
8,5
Kadın
Erkek
Grafik 16
İş Arama Sürelerine Göre İşsizler,
Temmuz 2014
1 yıldan fazla; 19,5%
6-11 ay; 12,2%
1-5 ay;
68,3%
İşsizlik oranı genel lise mezun kadınlarda %21’e yükselmekte, onları %19,8 ile meslek
lisesi mezunu kadınlar takip etmektedir (Grafik 15).
İşsizlerin %68,3 ile çoğunluğu 5 ay ve daha kısa süreden beri iş aramaktadır. 6-11 ay
süredir işsiz olanların payı %12,2; bir yıl ve daha uzun süredir işsiz durumda
bulunanların payı ise %19,5’tir (Grafik 16).
2014 Temmuz döneminde iş arayan her 100 kişiden 28’i işsiz kalmıştır.
2014 Temmuz döneminde Türkiye’nin klasik işsizlik oranı açısından durumu diğer
ülkelerle karşılaştırıldığında, dünyadaki belli başlı 44 ülke içinde işsizliğin en yüksek
olduğu 10’uncu ülke olduğu anlaşılmaktadır (Grafik 17).
Öte yandan, işsizlik oranı %11,5 ile Euro Bölgesi’nde Türkiye’den yüksektir.
12
Grafik 17
Klasik İşsizlik Oranı (%)
Temmuz 2014
27,0
Yunanistan (**)
25,5
Güney Afrika (*)
24,5
İspanya
12,7
Slovakya
Slovenya
12,7
İtalya
12,6
Polonya (***)
11,7
Euro Bölgesi
11,5
11,5
İrlanda
10,3
Fransa
9,8
Türkiye
9,3
Kolombiya
8,8
Litvanya
8,5
Belçika
8,2
Hollanda
7,9
Macaristan
7,4
Çek Cumhuriyeti
İsveç
7,1
Lüksemburg
7,1
Kanada (**)
7,1
Finlandiya
7,0
Estonya (*)
6,9
Venezüella
6,7
6,7
Almanya
6,5
Şili
Avustralya
6,4
İngiltere (**)
6,2
6,2
ABD
5,6
Peru
5,2
Meksika
Danimarka
5,1
Brezilya (***)
5,0
Rusya
4,9
4,9
Avusturya
4,1
Çin (*)
Tayvan
4,0
Japonya
3,8
3,4
Güney Kore
Norveç
3,4
Hong Kong
3,3
İsviçre
3,2
3,1
İzlanda
2,8
Malezya
Ukrayna
Tayland
1,6
1,0
(*) 2. Çeyrek
(**) Haziran 2014
(***) Ağustos 2014
Kaynak: The Economist, Türkiye için TÜİK
13
Alternatif İşsizlik Oranları
İşgücü piyasasındaki gelişmeleri daha sağlıklı takip ve analiz edebilmek açısından, klasik
işsizlik tanımı yanında alternatif işsizlik tanımları da kullanılabilmektedir. Alternatif
tanımlarla klasik tanım birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki tespitler ön plana
çıkmaktadır.
•
U-1 tanımlı yeni işsizler açısından, işsizlik oranı klasik tanıma göre daha
düşüktür.
•
U-3 tanımında yer alan iş bulma ümidi olmayanlar dahil edildiğinde, oran,
klasik tanımdan daha yüksek düzeydedir.
•
İşgücü piyasasının dışında kalan önemli miktarda bir potansiyel nüfus
bulunmaktadır. Potansiyel nüfusun işsizlik tanımına dahil edilme derecesine
bağlı olarak en geniş tanımlı işsizlik oranı (U-6) %19 ve işsiz sayısı 6 milyon
55 bin kişidir (Tablo 3).
Tablo 3: Alternatif İşsizlik Oranları, Temmuz 2014
Yüzde
Bin Kişi
U-1 Yeni İşsizler
6,7
1.958
U-2 Klasik Tanım
9,8
2.867
U-3 Ümitsizler
11,6
3.456
U-4 Çalışmaya Hazırlar
17,1
5.446
U-5 Mevsimlik ve Eksik İst.
11,8
3.476
U-6 Hepsi Dahil
19,0
6.055
Alternatif Tanımlar:
U-1 Beş ay ve daha kısa süredir iş arayanları
U-2 TÜİK tarafından açıklanan klasik tanımı
U-3 Klasik tanım + iş bulma ümidi olmayanları
U-4 Klasik tanım + ümitsizleri + iş aramayıp çalışmaya hazır olanları
U-5 Klasik tanım + mevsimlik çalışanları + eksik istihdamı
U-6 Klasik tanım + ümitsizleri + iş aramayıp çalışmaya hazır olanları
+ mevsimlik çalışanları + eksik istihdamı içermektedir.
14
II.
İŞGÜCÜ PİYASASI İLE İLGİLİ KISA VADELİ BEKLENTİLER
a. İŞSİZLİK ÖDENEĞİ İÇİN BAŞVURANLAR:
İşsizlik sigortası kapsamında işsizlik ödeneği talep edenlerin sayısı ile ilgili olarak
İŞKUR tarafından derlenen bilgiler, işgücü piyasası hakkında TÜİK’in Hanehalkı
İşgücü Araştırmasına göre daha güncel eğilimler sunmaktadır.
İŞKUR verilerine göre, işsizlik ödeneğine başvuranların sayısı 2007 yılında 246 bin
iken, 2009 yılında Krizin etkisiyle 546 bine varmış, 2010’da 427 bine gerilemiştir.
2011 yılı genelinde ise yeniden yükselmiş ve 441 bin olmuştur. Başvuru sayısının
2012 yılında 609 bine yükselmesi ve 2013 yılında 732 bine çıkarak 2009 seviyesini
yaklaşık dörtte bir oranında aşmış bulunması dikkat çekicidir.
Başvuru sayısı aylık olarak incelendiğinde ise, 2013 Mart ayında 58 bin seviyesinde
olan başvuru sayısının 2014 Ocak ayında 87 bine çıktığı, Şubat ve Mart’ta 60 binlere
inmesine karşılık Temmuz’da 84 bine yükseldiği görülmektedir. Bu gözlem, işsizlik
oranındaki artış eğilimi ile uyumludur (Grafik 18 ve 19). Öte yandan işsizlik
ödeneğine başvurular Ağustos’ta 68 bine geriledikten sonra Eylül’de 73 bine
yükselmiştir.
Grafik 18
İşsizlik Ödeneğine Başvuranların Sayısı, (Bin Kişi)
90.000
80.000
70.000
60.000
50.000
40.000
30.000
20.000
10.000
Grafik 19
İşsizlik ve Ödenek Başvuruları, (2008=100)
Ödeneğe başvuru
400,0
sayısı
NİSAN
TEMMUZ
2014 OCAK
EKİM
TEMMUZ
NİSAN
EKİM
2013 OCAK
NİSAN
TEMMUZ
2012 OCAK
EKIM
TEMMUZ
NİSAN
EKİM
2011 OCAK
NİSAN
TEMMUZ
2010 OCAK
EKİM
TEMMUZ
NİSAN
EKİM
2009 OCAK
TEMMUZ
NİSAN
2008 OCAK
31.846; 2008 Yılı Ortalaması (küresel kriz öncesi durum)
İşsiz
sayısı
375,0
350,0
325,0
300,0
275,0
250,0
225,0
200,0
175,0
150,0
125,0
100,0
75,0
50,0
25,0
0,0
351,0
301,0
251,0
201,0
151,0
101,0
TÜİK İşsiz Sayısı
Eylül
Temmuz
Mayıs
Mart
2014 Oc.
Eylül
Kasım
Temmuz
Mart
Mayıs
2013 Oc.
Kasım
Eylül
Temmuz
Mayıs
Mart
2012 Oc.
Eylül
Kasım
Temmuz
Mart
Başvuru sayısı
Mayıs
Kasım
2011 Oc.
Eylül
Temmuz
Mart
Mayıs
2010 Oc.
Eylül
Kasım
Temmuz
Mart
Mayıs
2009 Oc.
Eylül
Kasım
Temmuz
Mart
Mayıs
2008 Oc.
51,0
1,0
15
a. REEL KESİMİN İSTİHDAM, TÜKETİCİLERİN İŞSİZLİK BEKLENTİLERİ
Merkez Bankası tarafından gerçekleştirilen İktisadi Yönelim Anketi’nde imalat
sanayinde faaliyet gösteren 2.200 civarında reel kesim katılımcısından gelecek üç
aydaki istihdam beklentileri de sorulmaktadır. Söz konusu beklentilerde Haziran
2014’ten bu yana istihdam “artacak” diyenlerin oranı genel eğilim olarak küçülürken,
istihdam “azalacak” diyenlerin oranı ise genel eğilim olarak büyümüştür.
Eylül 2014 itibariyle ağırlıklı görüş, gelecek üç ayda istihdam
değişmeyeceği yönündedir. Bununla birlikte iyimser beklentiler,
beklentilerin önüne geçmiştir (Grafik 20).
düzeyinin
kötümser
Grafik 20
Reel Kesim İstihdam Beklentisi (Yüzde)
5 500
5 400
5 300
5 200
5 100
5 000
4 900
4 800
4 700
4 600
4 500
30,0
20,0
10,0
0,0
-10,0
-20,0
-30,0
-40,0
OCAK 2012
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKİM
KASIM
ARALIK
OCAK 2013
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKİM
KASIM
ARALIK
OCAK 2014
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
-50,0
Sanayi İstihdamı
RKGE (gelecek 3 ay için istihdam beklentisi)
Grafik 21
Tüketicinin Gelecek 12 Aylık Dönemde
İş Bulma Olanakları Beklentisi
OCAK 2012
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKİM
KASIM
ARALIK
OCAK 2013
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKİM
KASIM
ARALIK
OCAK 2014
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
100,0
95,0
90,0
85,0
80,0
75,0
70,0
65,0
60,0
Tüketicinin İstihdam Beklentisi
Tüketici Güveni
16
Diğer taraftan, TÜİK ve Merkez Bankası tarafından ortaklaşa yapılan Tüketici Güven
Endeksi kapsamında tüketiciye, gelecek 12 aylık dönemde işsiz sayısı beklentisi de
sorulmaktadır. Endeksin 100’den küçük olması tüketici güveninde kötümser durumu
ifade etmektedir. Tüketicinin iş bulma olanakları beklentisi, endeksin hesaplanmaya
başladığı 2012 yılının başından bu yana kötümser alanda seyretmektedir. Ancak
Eylül 2014’te iyimserlikte artış olduğu tespit edilmektedir (Grafik 21).
17
GENEL DEĞERLENDİRME
Temmuz 2014 itibariyle TÜİK Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçları,
İŞKUR’un derlediği işsizlik ödeneğine başvuranların sayısındaki gelişmeler
ve kısa vadeli istihdam beklentilerine yönelik olarak yapılan anketlerin
sonuçları birlikte değerlendirildiğinde, işgücü piyasasında ön plana çıkan
temel sonuçlar ve ana değişim eksenleri aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
İşgücü artışı bir yılda %83,5 gibi yüksek bir oranda büyüdü.
İşgücüne katılma oranı yıllık bazda arttı, bir önceki döneme göre
değişmedi.
Çalışma çağındaki nüfusun yarısından azı (26 milyon 410 bin kişi)
istihdam edilerek çalışma ve kazanç sağlama olanağına sahip;
yarısından fazlası (30 milyon 612 bin kişi) ise bundan yoksun.
İstihdam oranını yükseltmek açısından en fazla potansiyele sahip grup,
11 milyon 550 bin kişi ile ev kadınlarıdır.
Toplam istihdam son bir yılda %5 arttı. Ancak, istihdamdaki artış ivmesi
Nisan’dan bu yana zayıflıyor.
Yüksekokul mezunu olmak, kadınların istihdam şansını %20-30’ardan
%60’a yükseltiyor.
Tarım dışı istihdam %5,4 oranında arttı. Bir yıl içerisinde istihdamın en
yüksek oranda arttığı sektör %7,1 ile hizmetler; onu %3,7 ile inşaat
sektörü izledi. Sanayi sektörü %1,9 ile geride kaldı.
Sanayinin toplam istihdamdaki payı azaldı.
Hizmetler sektörü kadın istihdamının yaklaşık yarısını, tarım sektörü ise
üçte birini yarattı.
Temmuz 2014 döneminde toplam istihdamın %65,2’si, erkek
istihdamının %68’i ve kadın istihdamının %58,6’sı “ücretli veya
yevmiyeli”. 2 milyon 452 bin kadın ise “ücretsiz aile işçisi”.
Genç istihdamındaki artış Mart döneminden beri zayıflıyor.
Kayıt dışı istihdam 10 milyona yaklaştı. Kayıtdışı istihdam oranının en
yüksek olduğu grup %93,5 ile tarımdaki ücretsiz aile işçileri. Bu oran
tarım dışı sektörlerdeki ücretliler açısından %17,8. Buna karşılık en fazla
sayıda kayıtdışı istihdam, tarım dışı ücretlilerde.
İşsizlik yükseliyor. İşsizlik oranı son bir yılda 1,2 puan artarak %9,8 oldu.
Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,4
puan arttı.
18
Tarım dışı işsizlik oranı da 1,3 puan artışla %12’ye çıktı.
2 yıl önce %8’lerde seyreden arındırılmış işsizlik oranı, bu yılın yaz
aylarında %10’lara çıktı.
En yüksek işsizlik oranı %13,1 ile genel lise mezunlarında. Bunu
sırasıyla yükseköğretim mezunları (%11,5), meslek lisesi mezunları
(%10,5) ve lise altı eğitimliler (%8,8), izledi. En düşük oran ise %4,9 ile
okur-yazar olmayan kişilere ait.
Genel lise mezunu kadınlar işsizlik açısından en dezavantajlı grup.
İşsizlerin %68,3’ü 5 ay ve daha kısa süreden beri iş arıyor. Uzun süreli
(1 yıl ve daha çok) işsizlerin payı %19,5.
Temmuz’da iş arayan her 100 kişiden 28’i işsiz kaldı.
Türkiye işsizlik oranının yüksekliği açısından dünyada 10’uncu sırada.
En geniş işsizlik tanımına göre Türkiye’de işsizlik oranı %19 ve 6 milyon
55 bin işsiz var.
İşsizlik sigortasına başvuranların sayısı Eylül’de 73 bine yükseldi.
Haziran ayında reel kesimin ve tüketicinin istihdam artışı beklentisi
hafifçe yükseldi.
Yayın hakları TİSK’e aittir, kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Download

Tisk İşgücü Piyasası Bülteni - Ekim 2014 Dökümanı İçin Tıklayınız