2014 EYLÜL
KISA VADELİ DIŞ BORÇ
İSTATİSTİKLERİ GELİŞMELERİ
19 Kasım 2014
Kısa vadeli dış borçlara ilişkin Eylül 2014 verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)
tarafından 19 Kasım 2014 tarihinde yayımlandı.
Kısa vadeli dış borçlar, temel olarak bankaların aylık döviz vaziyeti stokları, özel sektörün yurt dışından
sağladığı kredilerin izlendiği veri tabanı, ticari kredilere ilişkin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ithalat
verileri ve Merkez Bankası aylık döviz vaziyeti kaynaklarından derlenmektedir.
Buna göre, kısa vadeli dış borç stoku 2014 yılı üçüncü çeyrek sonu itibariyle bir önce yılın aynı
çeyreğine göre yüzde 5 artarak 130,7 milyar ABD doları olarak gerekleşmiştir (Şekil 1). Aynı dönemde
bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku yüzde 6 artarak 94 milyar ABD dolarına yükselirken, diğer
sektörler kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku da yüzde 4 artmış ve 36,3 milyar ABD doları olmuştur.
Şekil 1: Kısa Vadeli Dış Borç Stoku (1990:Q1-2014:Q3)
140,000
Milyon ABD Doları
130,730
120,000
100,000
80,000
60,000
40,000
20,000
1990Q1
1990Q3
1991Q1
1991Q3
1992Q1
1992Q3
1993Q1
1993Q3
1994Q1
1994Q3
1995Q1
1995Q3
1996Q1
1996Q3
1997Q1
1997Q3
1998Q1
1998Q3
1999Q1
1999Q3
2000Q1
2000Q3
2001Q1
2001Q3
2002Q1
2002Q3
2003Q1
2003Q3
2004Q1
2004Q3
2005Q1
2005Q3
2006Q1
2006Q3
2007Q1
2007Q3
2008Q1
2008Q3
2009Q1
2009Q3
2010Q1
2010Q3
2011Q1
2011Q3
2012Q1
2012Q3
2013Q1
2013Q3
2014Q1
2014Q3
0
Kaynak: TCMB
Kısa vadeli dış borç stokunun yüzde 72’si bankalar kaynaklı borçlardan oluşmaktadır. Bankalar kaynaklı
borçların yaklaşık yarısını ise krediler oluşturmaktadır. Bankaların yurtdışından kullandıkları kısa vadeli
krediler 2014 yılı üçüncü çeyreği itibariyle 46,5 milyar ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Bu rakam, söz
1
konusu borç stokunda bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yaklaşık yüzde 14’lük bir artış yaşandığı
anlamına gelmektedir. Bunun yanı sıra yurtdışı yerleşiklerin döviz tevdiat hesabı ile TL cinsinden
mevduatları aynı dönemde, sırasıyla, yüzde 17,5 ve yüzde 29,3 oranında bir artış göstermiştir. Banka
mevduatları ise yüzde 19’luk azalışla 22 milyar ABD dolarına gerilemiştir (Tablo 1).
Diğer sektörlerin yurtdışından sağladığı ticari krediler ise bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 3,2
oranında artarak 31,4 milyar ABD dolarına yükselmiştir. İthalat borçlarında yaşanan artış ise yüzde 4,6
olmuştur.
Tablo 1: Kısa Vadeli Dış Borç Stoku (2012:Q1-2014:Q3)
2012
2013
2014
Milyar ABD Doları
Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
Q3
MERKEZ BANKASI
BANKER KREDİ
MUHABİR AÇIKLARI
KREDİ MEKTUPLU DTH
DÖVİZE ÇEV. MEVDUAT & DİĞER
1.2
0.0
0.0
1.2
0.0
1.1
0.0
0.0
1.1
0.0
1.1
0.0
0.0
1.1
0.0
1.0
0.0
0.0
1.0
0.0
1.0
0.0
0.0
1.0
0.0
1.0
0.0
0.0
1.0
0.0
0.9
0.0
0.0
0.9
0.0
0.8
0.0
0.0
0.8
0.0
0.8
0.0
0.0
0.8
0.0
0.7
0.0
0.0
0.7
0.0
0.4
0.0
0.0
0.4
0.0
GENEL HÜKÜMET
0.0
0.0
0.0
0.0
0.0
0.0
0.0
0.0
0.0
0.0
0.0
BANKALAR
KREDİLER
DÖVİZ TEVDİAT HESABI
BANKA MEVDUATI
TL CİNSİNDEN MEVDUAT
57.4
23.8
8.5
15.9
9.2
62.7
26.6
8.8
16.6
10.6
64.3
27.1
8.4
17.3
11.6
68.4
29.4
8.8
18.6
11.6
79.4
36.3
9.0
21.6
12.4
86.1
37.6
9.7
25.7
13.1
88.7
40.9
10.7
27.1
10.0
91.0
43.1
11.5
25.4
11.1
88.8
43.2
11.5
24.0
10.1
93.6
46.1
12.1
22.9
12.5
94.0
46.5
12.6
22.0
12.9
DİĞER SEKTÖRLER
TİCARİ KREDİLER
İTHALAT BORÇLARI
PREF.&PEŞİN İHRACAT
DİĞER KREDİLER
KAMU
ÖZEL
29.3
25.3
20.2
5.1
4.0
0.0
4.0
32.5
27.6
22.9
4.7
4.8
0.0
4.8
32.2
27.0
22.5
4.5
5.3
0.0
5.3
30.8
26.4
22.1
4.3
4.4
0.0
4.4
33.8
29.7
25.3
4.4
4.1
0.0
4.1
37.3
33.2
28.6
4.5
4.2
0.0
4.2
35.0
30.4
25.9
4.5
4.6
0.0
4.6
37.5
32.3
27.8
4.5
5.1
0.0
5.1
35.1
30.0
25.5
4.5
5.1
0.0
5.1
36.4
31.4
26.9
4.4
5.0
0.0
5.0
36.3
31.4
27.1
4.3
4.9
0.0
4.9
Kaynak: TCMB
Kısa vadeli dış borç stokunun borçlu bazında dağılımı incelendiğinde, tamamı kamu bankalarından oluşan
kamu sektörünün borcunun 2013 yılı üçüncü çeyreğine göre yüzde 14 oranında (2,3 milyar ABD dolar)
arttığı ve 18,9 milyar ABD dolarına ulaştığı görülmektedir. Aynı dönemde özel sektörün kısa vadeli borç
stoku ise yüzde 4 oranında artmış ve 111,4 milyar ABD doları seviyesinde gerçekleşmiştir.
Alacaklı bazında dağılım incelendiğinde ise parasal kuruluşlara olan kısa vadeli borçların 2014 yılı Eylül ay
sonu itibariyle, bir önceki yılın aynı dönemine göre, yüzde 1,5 oranında arttığı ve 82,3 milyar ABD doları
seviyesinde gerçekleştiği görülmektedir. Parasal olmayan kuruluşlara olan kısa vadeli borçlardaki artış ise
yaklaşık yüzde 6 oranında gerçekleşmiş ve böylelikle 44,8 milyar ABD dolarına ulaşmıştır. Aynı dönemde
tahvil ihraçları ise 2,4 milyar ABD doları artarak 3,6 milyar ABD doları olmuştur.
Kısa vadeli dış borç stokunun 2005-2014:Q3 dönemindeki döviz kompozisyonu incelendiğinde, 2005
yılına kıyasla yaklaşık 9 yüzde puan azalmakla birlikte, ABD dolarının payının, Euro ve diğer dövizlere göre
daha yüksek olduğu görülmüştür. 2014 yılı Eylül ayı sonu itibariyle, kısa vadeli dış borç stokunun yüzde
2
51,4’ü ABD doları, yüzde 32,6’sı Euro, yüzde 13,3’ü TL ve yüzde 2,7’si de diğer döviz cinslerinden
oluşmaktadır (Şekil 2).
Şekil 2: Kısa Vadeli Dış Borç Stokunun Döviz Kompozisyonu (2005-2014:Q3)
ABD Doları
Euro
TL
Diğer
100
100
100
100
100
100
60%
54%
53%
50%
49%
44%
30%
29%
2005
51%
100
100
50%
51%
34%
33%
2%
13%
3%
13%
3%
2012
2013
2014-Q3
100
44%
30%
19%
18%
21%
2%
14%
3%
2%
2%
2%
14%
2%
2006
2007
2008
2009
2010
2011
33%
28%
100%
26%
26%
24%
30%
7% 3%
100
28%
Kaynak: TCMB
Son olarak kısa vadeli dış borç stokunu kalan vadeye göre değerlendirmek gerekirse, Eylül sonu itibariyle,
orijinal vadesine bakılmaksızın vadesine 1 yıl veya daha az kalmış kısa vadeli dış borç stokunun 166,3
milyar ABD doları düzeyinde gerçekleştiği görülmektedir. Bu stokun yaklaşık yüzde 64’ü bankaların
borçlarından oluşmaktadır. Türkiye’de yerleşik bankaların ve özel sektörün, yurtdışı şubeleri ile iştiraklere
olan borçları ise toplam 23,4 milyar ABD doları tutarındadır. Kalan vadeye göre dış borç stoku, borçlu
bazında ele alındığında, özel sektörün yüzde 84,4’lük oran ile en büyük paya sahip olduğu tespit
edilmiştir. Kamu sektörü ve Merkez Bankası’nın payları ise sırasıyla, yüzde 14,7 ve yüzde 0,9’dur.
3
Download

2014 EYLÜL KISA VADELİ DIŞ BORÇ İSTATİSTİKLERİ