İNSAN VÜCUDU TEMEL
BİLGİLER
Vücudu Oluşturan Sistemler
Nelerdir?
Hareket sistemi
Dolaşım Sistemi
Sinir Sistemi
Solunum Sistemi
Boşaltım sistemi
Dolaşım Sistemi
Hareket sistemi:
Vücudun hareket etmesini,
desteklenmesini sağlar ve koruyucu görev
yapar. Hareket sistemi şu yapılardan
oluşur:
Kemikler
Eklemler
Kaslar
Dolaşım sistemi:
Vücut dokularının oksijen, besin, hormon,
bağışıklık elemanı ve benzeri elemanları
taşır ve yeniden geriye toplar. Dolaşım
sistemini oluşturan yapılar aşağıdakilerdir:
Kalp
Kan damarları
Kan
Sinir sistemi:
Bilinç, anlama, düşünme, algılama,
hareketleri ve uyumunu, dengeyi ve
solunum ile dolaşımı sağlar. Sinir sistemini
oluşturan yapılar aşağıdakilerdir :
Beyin
Beyincik
Omurilik
Omurilik soğanı
Solunum sistemi:
Vücuda gerekli olan oksijen – karbondioksit
gaz alışverişini yaparak hücre ve dokuların
oksijenlenmesini ve dokularda ortaya
çıkan karbondioksitin vücuttan atılmasını
sağlar. Solunum sistemi oluşturan organlar
aşağıdakilerdir:
Solunum yolları
Akciğerler
Solunum Sayısı yetişkinlerde 12 – 15 / dk .
olmalıdır.
Bebek ve çocuklarda 15 – 20 / dk.
arasındadır.
Efor sarfetmiş kişilerde bu sayılar daha
yukarıya çıkar.
Boşaltım sistemi
Kanı süzerek vücuda yararlı maddelerin vücutta
tutulmasını, zararlı olan maddelerin vücuttan
atılması görevlerini yaparak vücutta iç dengeyi
korur. Boşaltım sistemini oluşturan organlar
aşağıdakilerdir:
İdrar borusu
İdrar kesesi ( Mesane )
İdrar kanalları
Böbrekler
Sindirim sistemi:
Ağızdan alınan besinlerin öğütülerek sindirilmesi
ve kan dolaşımı vasıtasıyla vücuda dağıtılmasını
sağlar. Sindirim sistemini oluşturan organlar
aşağıdakilerdir:
Dil ve dişler
Yemek borusu
Mide
Safra kesesi
Pankreas
Bağırsaklar
Nabız
Kalp atımlarının damar duvarına
yaptığı basıncın vücudun belli
bölgelerinden el ile hissedilmesi.
Nabız
Normal nabız değeri dinlenme halinde yetişkin
bir kişide dakikada 60-100 arasıdır.
60` ın altı yavaş nabız,
100` üzerindeki nabız hızlı,
Küçük çocuklarda 100-120.
Dolaşımın değerlendirilmesi; çocuk ve
yetişkinde şah damarından, bebeklerde kol
atardamarından, 3 parmakla, 5 saniye süre ile
değerlendirilir.
Vücut Isısı
Koltuk altı normal ısı değeri 36,5 C
Vücut ısısının normal değerinin üzerine
çıkması ateş olarak ifade edilir.
41-42 C üstündeki ve 34,5 C altındaki ısı
değerleri tehlikeye işaret eder.
31,0 C ` nin altı ölümcüldür.
Kan Basıncı
Kalbin kasılma ( Büyük Tansiyon) ve
gevşeme ( Küçük Tansiyon) anında damar
duvarına yaptığı basınçtır.
Kalbin kanı pompalama gücünü gösterir.
Normal kan basıncı değeri:
– Büyük tansiyon için 100-140mm/ Hg,
– Küçük tansiyon için 50-90 mm/ Hg dir
Vücutta nabız alınabilen bölgeler
nelerdir?
Şah damarı
(Adem elmasının hemen
her iki yanında boynu her iki yana yatıran
kas huzmelerinin hemen önünden)
Kol damarı
(Kolun iç yüzü, dirsek
çukurunun üstünden)
Hasta / yaralıların dolaşımını
değerlendirirken:
– Çocuk ve yetişkinlerde şah
damarından
– Bebeklerde kol atardamarından nabız
alınır.
Hasta / yaralının
değerlendirilmesiyle :
Hastalık yada yaralanmanın derecesini
İlkyardımcı olarak öncelikle yapılması
gerekenleri
Yapılacak ilkyardım yöntemlerini
Güvenli bir müdahale sağlarız.
Hasta / yaralının ilk
değerlendirilmesi aşamaları :
Hasta / yaralıya ilk olarak sözlü uyaran ile
hafifçe omzuna dokunarak “iyi misiniz?”
diye sorularak bilinç durumu
değerlendirmelidir . Bilinç durumunun
değerlendirilmesi daha sonraki aşamalar
için çok önemlidir. Buna göre
hasta/yaralının ilk değerlendirilme
aşamaları şu sıradadır :
A. Havayolu açıklığının
değerlendirilmesi:
Özellikle bilinç kaybı olan hasta / yaralının
dili geri kaçarak dil kökü ile solunum yolu
tıkanabilir.
Kusmuk, yabancı cisimlerle solunum
yolunun tıkanabilir
Hava yolunun açıklığı havanın akciğerlere
ulaşabilmesi için şarttır
Hava yolu açıklığını sağlamak için hasta /
yaralı baş, boyun, gövde ekseni düz ve
yere paralel olacak şekilde yatırılmalıdır.
Bilinç kaybı olan hasta / yaralılarda bir el
(sol ) ile dudaklar birbirinden ayrılır ve ağız
içi önce gözle daha sonra diğer elin (
sağ)işaret parmağı yandan ağız içine
sokularak bir çengel gibi kullanılarak diğer
yandan çıkartılmak suretiyle kontrol
edilmeli, ardından yabancı cisim varsa bir
bez aracılığı ile çıkarılmalıdır.
Bebeklerde sadece gözle görünen
cisimler iki parmak kullanarak çıkartılır ,
asla tek parmakla çıkartma yapmamak
gerekir. Aksi takdirde bebeklerin
yutaklarının erişkinlere nazaran daha düz
olmasından dolayı yabancı cisim daha
derine itilebilir .
Daha sonra bir el hasta/yaralının alnına
konarak, diğer elin 2-3 parmağı ile çene
altından tutularak
Çene kemiğinin alt kenarı yere dik olacak
şekilde baş geriye itilir.
Baş-Çene pozisyonu verilir.
Bu işlemler sırasında sert hareketlerden
kaçınılmalıdır.
Bebeklerde bu pozisyon çok dikkatli yapılmalıdır.
Çünkü yutaklarının düzlüğü ve solunum
yollarının esnekliğinden dolayı erişkinler kadar
geriye itmek onların solunum yollarını dil kökü
basısı ile kapatmamıza neden olur.
Çoğu zaman ikiye yada üçe katlanmış bir
havluyu omuzlarının altına koymak solunum
yolunu rahatlıkla açmamıza yeter.
B. Solunumun değerlendirilmesi:
İlkyardımcı, başını hasta/yaralının
göğsüne bakacak şekilde yan çevirerek
yanağını hasta/yaralının ağzına yaklaştırır,
Bak-Dinle-Hisset yöntemi ile solunum
yapıp yapmadığını 5 saniye süre ile
değerlendirir.
Solunum hareketini gözler. ( Göğüs
kafesinin solunum ile inip kalkmasını)
Solunum sesini dinler.
Yanağında hasta/yaralının nefesini –
sıcaklığını hissetmeye çalışır.
Solunum yoksa derhal yapay solunuma
başlanır.
C. Dolaşımın değerlendirilmesi:
Soluk alıp vermeyen kişinin dolaşımınında
durduğu kabul edilerek derhal dış kalp
masajına başlanır.
İlk değerlendirme sonucu hasta/yaralının
bilinci kapalı fakat solunum ve nabzı varsa
derhal koma pozisyonuna getirerek diğer
yaralılar değerlendirilir.
KOMA POZİSYONU
KOMA POZİSYONU
KOMA POZİSYONU
KOMA POZİSYONU
KOMA POZİSYONU
Tıbbi yardım (112 ) gelinceye kadar bu
pozisyonda tutulur.
3-5 dakika ara ile solunum ve nabız
kontrol edilir.
20 dakikada bir pozisyon yönü değiştirilir.
Hasta/yaralının ikinci
değerlendirmesi nasıl olmalıdır ?
İlk muayene ile hasta/yaralının yaşam
belirtilerinin varlığı güvence altına
alındıktan sonra ilkyardımcı ikinci
muayene aşamasına geçerek baştan
aşağı muayene yapar. İkinci
değerlendirme aşamaları şunlardır :
Görüşerek bilgi edinme:
Kendini tanıtır,
Hasta/yaralının ismini öğrenir ve adıyla hitap
eder,
Hoşgörülü ve nazik davranarak güven sağlar,
Hasta/yaralının endişelerini gidererek rahatlatır,
Olayın gelişimi ve oluşumu , koşulları, kişisel
özgeçmişleri, sonuç olarak ne yedikleri,
kullanılan ilaçlar ve alerjinin varlığı sorularak
öğrenilir.
Baştan aşağı kontrol yapılır:
Bilinç düzeyi, anlama, algılama ( basit ve
hastanın anlayabileceği türden sorular sorarak)
Solunum sayısı, ritmi, derinliği ( dakikadaki
solunum sayısı , solunum aralıklarının düzeni ,
yüzeysel – derinleşmiş solunum )
Nabız sayısı, ritmi, şiddeti ( dakikadaki nabız
sayısı , nabız atımlarındaki düzen , zayıf –
damarı dolduran şiddette )
Vücut veya cilt ısısı, nemi, rengi ( vücut ısısında
artma - düşme , ciltte ıslaklık , deride kızarıklık –
solukluk – morarma )
Baş
Saç, saçlı deri, baş ve yüzde yaralanma,
morluk olup olmadığı, kulak yada
burundan sıvı ( açık sarı şeffaf ) yada kan
gelip gelmediği değerlendirilir, ağız içi
kontrol edilir , dişler sayılır , diş protezi
varsa solunum yolunu tıkamaması için
çıkartılır.
Boyun:
Ağrı, hassasiyet, şişlik, şekil bozukluğu
araştırılır. Aksi ispat edilinceye kadar
boyun zedelenmesi ( boyun omurlarında
kırık olabileceği akıldan hiç çıkartılmamalı
, baş boyun kontrolü yapılırken olabildiğine
dikkatli ve ihtimam gösterilmeli ) ihtimali
göz ardı edilmemelidir.
Göğüs kafesi:
Saplanmış cisim, açık yara, şekil bozukluğu
yada morarma olup olmadığı, hafif baskı ile ağrı
oluşup oluşmadığı, kanama olup olmadığı
değerlendirilmelidir. Göğüs kafesi
genişlemesinin normal olup olmadığı
araştırılmalıdır. Göğüs muayenesinde eller
arkaya kaydırılarak hasta/yaralının sırtı da
kontrol edilmelidir. ( Sırt kontrol edilirken
olabildiğince ihtimam gösterilmeli. Kırılmış bir
kaburganın dalağa , karaciğere yada akciğere
batma olasılığı akıldan çıkartılmamalıdır. )
Karın boşluğu:
Saplanmış cisim, açık yara, şekil bozukluğu,
şişlik, morarma, ağrı yada duyarlılık olup
olmadığı ve karnın yumuşaklığı
değerlendirilmelidir.
Eller bel tarafına kaydırılarak muayene edilmeli,
ardından kalça kemiklerinde de aynı araştırma
yapılarak kırık yada yara olup olmadığı
araştırılmalıdır. ( Karın bölgesindeki yabancı
cisim ile yaralanmalarda yabancı cisim
olabildiğince oynatılmamalıdır. Yabancı cismin
olası ikinci bir yaralanmaya sebep olmasına izin
verilmemelidir.)
Kol ve bacaklar:
Kuvvet, his kaybı varlığı, ağrı, şişlik, şekil
bozukluğu, işlev kaybı ve kırık olup
olmadığı, nabız noktalarından nabız alınıp
alınmadığı değerlendirilmelidir.
İkinci değerlendirmeden sonra mevcut
duruma göre yapılacak müdahale yöntemi
seçilir.
1
Download

Vücut İle İlgili Temel Bilgiler