İŞGÜCÜ PİYASASI ANALİZİ
“Bu rapor, T.C. Kalkınma Bakanlığı’nın genel koordinasyonunda Orta Karadeniz Kalkınma
Ajansı tarafından yürütülen 2012 Yılı Doğrudan Faaliyet Desteği Programı çerçevesinde
Karadeniz Sanayici ve İşadamları Derneği tarafından uygulanan TR83/2010/DFD/13 referans
numaralı “Samsun İş Gücü Piyasası Analizi” projesi kapsamında hazırlanmıştır.”
Projenin Adı
“Samsun İş Gücü Piyasası Analizi”
Projenin Sahibi
Karadeniz Sanayici ve İşadamları Derneği
Yüklenici Firma
APEX KARİYER
(Dilek Dış Tic. Taah. Turz. Ltd. Sti.)
Destekleyici Kuruluş
T.C. Kalkınma Bakanlığı ve Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı
“Bu Rapor Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı’nın desteklediği “Samsun İş Gücü Piyasası Analizi”
projesi kapsamında hazırlanmıştır. İçerik ile ilgili sorumluluk Karadeniz Sanayici ve İşadamları
Derneği’ ne aittir ve Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı’nın görüşlerini yansıtmaz.”
İletişim: Karadeniz Sanayici ve İşadamları Derneği
Adres: Kirazlık Mahallesi Atatürk Bulvarı 69/3 Tekkeköy – SAMSUN
Tel: (0362)266 47 46 Faks: (0362)266 47 47
E-Posta: [email protected] Web: www.samsunkasiad.org.tr
İŞGÜCÜ PİYASASI ANALİZİ
Bu Araştırma;
KARADENİZ SANAYİCİ ve İŞADAMLARI DERNEĞİ
İçin;
DİLEK DIŞ TİCARET TAAHHÜT TURİZM LİMİTED ŞİRKETİ
Tarafından gerçekleştirilmiştir.
ADRES: İLK SOKAK 37/9 YÜCETEPE ANKARA
TEL: (0312) 231 83 92
FAX: (0312) 232 07 34
E-MAİL: [email protected]
www.apexkariyer.com.tr
PROJE EKİBİ;
PROJE SORUMLUSU: Mehmet Vehbi NAZIRLI
PROJE YÖNETİCİSİ: Yunus NAZIRLI
PROJE UZMANI: Yrd. Dç. Dr. İsmail YILDIZ
PROJE UZMANI: Naile Nurşen TARAKÇI
KARADENİZ SANAYİCİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ
Karadeniz Sanayici ve İşadamları Derneği 1994 yılında “Birlikten KUVVET doğar” düşüncesiyle
kurulmuştur. Kurulduğu ilk günden bugüne KASİAD; iş hayatında öncü, dürüst, başarılı, takım
çalışmasına önem veren, çevreye ve topluma duyarlı, tüm ilişkilerinde açık, içten ve yenilikçi
işadamlarından oluşmaktadır.
KASİAD; üyelerinin ve bölgesindeki iş adamlarının sorunlarını ve tecrübelerini paylaşan, doğru karar
vermesinde ihtiyaç duyulan bilgileri temin eden, yeni iş ve işbirliği imkânları sağlayan bir sivil toplum
kuruluşudur.
KASİAD' ın orta ve uzun dönemli hedefleri;
 Ekonomik kalkınmanın gereklerini, üyesi olan işletmelerin ticari potansiyeli ile birleştirerek;
Sektöründe başarılı, iş hayatı ile sosyal ve kültürel hayat dengesini kuran bireylerin
yetişmesine katkıda bulunmak,
 Üyelerinin iş hacmini artırmalarına yönelik çalışmalarına katkıda bulunmak, sürekli
gelişmelerini sağlayacak bilgi akışını gerçekleştirmek,
 Üyelerini Türkiye’de ve Dünyada güçlü bir Grafikde temsil ederek, iş dünyasında daha tanınır
hale getirmek,
 Seçkin işadamlarının aynı çatı altında, aynı misyon doğrultusunda bir araya gelmesine zemin
hazırlamak,
 Sektörel, bölgesel ve ülke sorunlarına bilimsel ve kalıcı çözüm yolları geliştirmek,
 İş dünyasında kurumsal, hukuksal ve ahlaki altyapının gelişmesine katkıda bulunmak,
 Dünya ile rekabet edebilir, kalite, verimlilik ve markalaşma bilincinin oluşmasını sağlamak,
 Aynı zamanda bölgesel kalkınmada şehrin özgüvenini artırmak maksadı ile sosyo-kültürel
faaliyetler düzenlemek,
 Sivil toplum anlayışı gereği, üyelerini ticari ve sosyal anlamda eğitmek, olarak belirlenmiştir.
Türkiye Sanayiciler ve İşadamları Konfederasyonu (TUSKON) ve Karadeniz Sanayici ve İşadamları
Dernekleri Federasyonu (KASİF) üyesi olan KASİAD, 450 üye ile Samsun ilinde faaliyet göstermektedir.
KASİAD bir taraftan üyelerinin hak ve menfaatlerini korumak üzere faaliyet gösterirken, diğer taraftan
da iş dünyasının mesleki bilgi ve becerilerinin gelişmesine katkı sağlamak üzere iş gezileri, konferans,
panel, seminer ve eğitimler düzenlemektedir.
KASİAD, profesyonel ve uzmanlardan oluşan güçlü ekibi ile üyeleri başta olmak üzere Samsun’da
faaliyet gösteren işletmelere Satış, Pazarlama, Müşteri İlişkileri, Finans, Muhasebe, İş Geliştirme, İş
Kurma, Yatırım, Yönetim, Proje Hazırlama ve Uygulama, Ticaret Hukuku ve benzeri konularda eğitim
ve danışmanlık hizmetleri vermektedir.
Derneğimiz 2010/2011 yıllarında ‘’Yenilikçi Yöntemlerle Kayıtlı İstihdamın Teşvik Edilmesi Hibe
Programı’’ başlığı altında TR07.H1.01-001/195 Sözleşme numaralı KOBİ'LERDE KAYITLI İSTİHDAMI
DESTEKLEME PROJESİ ve ‘’Genç İstihdamının Desteklenmesi Hibe Programı’’ başlığı altında
TR08.H1.01-01/829 Sözleşme numaralı SAMSUNDAKİ GENÇLERİN İSTİHDAMINI DESTEKLEME PROJESİ
yürütmüş olup; proje yönetim ve uygulama konularında uzman personeli bulunmaktadır.
KASİAD, kurulduğu 1994 yılından beri Samsun ilinde faaliyet gösteren sanayici ve işadamlarının başta
AB olmak üzere, uluslararası pazarlarda rekabet edecek bilgi ve becerilerle donatılmasına; diğer
taraftan da sosyal sorumluluğun gereği olarak, Karadeniz Bölgesinin ve Türkiye’nin kalkınmasına katkı
sağlamak için akılcı, bilimsel ve uygulanabilir çalışmalar gerçekleştirmektedir.
3
Başkan’ dan..
Samsun'un gelişen ekonomisi ve artan istihdam talebi doğrultusunda işgücü piyasasında ihtiyaç
duyulan işgücü ve meslekleri ve mesleki eğitim ihtiyacını belirlemek, bu mesleklerde istenen
becerileri tespit etmek, önümüzdeki dönemlerde istihdam artışı veya azalışı beklenen meslekleri
tahmin etmek, İşgücü piyasasında meydana gelen ve gelmesi muhtemel değişiklikleri tespit etmek
amacıyla bölgesel manada işgücü piyasasının yapısını ortaya koymak için işgücü piyasası analizini
gerekli kılmaktadır. Projenin, insan kaynaklarının bölgenin üretim ve hizmet ihtiyaçlarına göre
örgütlenmesine katkı sağlayarak ilde işgücüne katılım oranlarının artırılmasını hedefliyor olması
bölgesel manada bir işgücü piyasası analizinin gerekliliğini ve aciliyetini göstermektedir.
Uygulanan bu proje ile KASİAD, Samsun işgücü piyasasının analizini yapmayı ve ilin mevcut işgücü
piyasası yapısını ortaya koymayı hedeflemiştir. İşgücü piyasası analizi çalışması ile işgücü piyasasında
ihtiyaç duyulan işgücü ve meslekleri ve mesleki eğitim ihtiyacı belirlenmiş, bu mesleklerde istenen
beceriler tespit edilmiş, önümüzdeki dönemlerde istihdam artışı veya azalışı beklenen meslekler
belirlenmiş, İşgücü piyasasında meydana gelen ve gelmesi muhtemel değişiklikler tespit edilmiş
bulunmaktadır.
KASİAD bu doğrultuda insan kaynaklarının bölgenin üretim ve hizmet ihtiyaçlarına göre
örgütlenmesine katkı sağlayarak ilde işgücüne katılım oranlarının artırılmasına katkı sağlamayı
amaçlamaktadır.
Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı desteğiyle gerçekleştirdiğimiz bu proje ile Samsun genelinde
işgücünü, istihdamı, işsizliği, ücretlerin durumunu ve mesleki eğitim ihtiyaçlarını saptayarak
gerçekleştirilen işgücü piyasası analizi sayesinde ilin mevcut işgücü piyasası yapısı ortaya konarak,
işverenlerin istihdam konusundaki talepleri tespit edilerek ekonomik ve sosyal kalkınma açısından
Samsun işgücü piyasasının mevcut potansiyelinin belirlenmesine katkı sağlanacaktır.
Analiz neticesinde elde edilen verilerin ilimizde bulunan istihdam olanaklarını hem işverenler hem de
iş arayanlar açısından işgücü piyasasının mevcut potansiyelini ortaya koyması bakımından bölgede
istihdama katılım oranlarını artırarak katma değer yaratması amaçlanmaktadır.
Ayrıca analiz çalışması verileri doğrultusunda KASİAD bünyesinde 2012 yılı içerisinde yapılması
planlanan işgücü yetiştirme programı için insan kaynakları ihtiyaç analizi yapılarak, derneğin
düzenleyeceği eğitimler öncesinde işverenlerin mesleki ihtiyaçlarını tespit ederek bu doğrultuda
eğitim planı oluşturacak olması da projenin katma değer yaratan unsurları arasındadır.
Bu doğrultuda Samsun sanayine küresel ölçekte rekabet avantajı kazandıracak sektörlerin iş gücü
kapasitelerinin analiz çalışması verileri doğrultusunda artırılmasına ve böylece Samsun' un ekonomik
ve sosyal kalkınmasına katkı sağlanacaktır.
Samsun İş gücü Piyasası Analizi Sonuç Raporu’ nun hazırlanmasına katkıda bulunan kurumlar ile
emeği geçen proje ekibine ve Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı çalışanlarına teşekkür eder, bu
çalışmanın diğer bölgelerimize de rehberlik etmesini dilerim.
Abdurrahman Hacıkerimoğlu
Yönetim Kurulu Başkanı
4
ÖNSÖZ
Türkiye gelişmekte olan bir ülke olarak yapısal sorunlarını aşamadığı için gelişimini tam olarak
sağlayamamış durumdadır.
Böyle bir ortamda, ülke olarak her ferdiyle – her kuruluşu ile topyekûn yapılanma arayışı
içindeyiz. Herkes kendisine göre iyi niyetle bir şeyler yapmak ve başarmak istiyor.
Şehirlerde tıpkı insanlara benzemekte; hayal kurmakta ve başarılı olmak istemektedir. Ancak;
başarıya giden yolda; gelişimin kalıcı olması için gelişim ve değişimin sürekli izlemesi, ölçülmesi ve
anlaşılması önem taşımaktadır.
İndeksler; siyasi – sosyal ve ekonomik ilişkiler bütününün tamamlayıcı kısımlarıdır. Sistematik
olarak yapılan ölçümlerde elde edilen veriler bölgedeki GELİŞTİRİLMESİ gereken alanlarda dikkat
çekerek, politika ve stratejilerin oluşturulabilmesine katkı sağlar.
Samsun‘un mevcut işgücü potansiyelinin ve bu potansiyelin istihdam edilebileceği alanların
ve işyerlerinin belirlenebilmesi İŞGÜCÜ PİYASASI ANALİZLERİ’ nin güncel olmasına bağlıdır.
Ancak böylece İSTİHDAM POLİTİKALARI etkili olabilir.
İş Gücü Piyasası Analizleri;
 İş Gücünün Piyasalara katılımını,
 Katılanların bilgi – beceri durumlarını,
 Firmaların istihdam kapasitelerini,
 İş Gücünün eğitim ihtiyaçlarının niteliğini,
ortaya koyan çalışmalardır.
Bu çalışmanın Samsun iline faydalı olmasını temenni ederim.
M. VEHBİ NAZIRLI
5
İçindekiler
GİRİŞ ...................................................................................................................................................... 10
2.1 Türkiye Genelinde Nüfus ve İstihdam ............................................................................................. 12
Grafik 1. Türkiye kurumsal olmayan nüfus (1.000 kişi) ......................................................................... 15
Grafik 2. Türkiye İşgücüne katılım, İşsizlik ve Genç İşsizlik oranları (%) ................................................ 15
Grafik 3. İş Gücüne Katılma İstatistikleri (%) ......................................................................................... 16
Grafik 4. Yıllar İtibariyle İşgücüne Katılma Oranları (%), 2010 .............................................................. 17
Grafik 5. Türkiye Cinsiyete göre İşsizlik oranları (%).............................................................................. 18
Grafik 6. Türkiye Cinsiyete göre genç işsizlik (%) ................................................................................... 18
Grafik 7. Eğitim düzeyine göre istihdamın dağılımı (%), 2010 ............................................................... 19
Grafik 8. Eğitim düzeyine göre işsizlerin dağılımı (%), 2010 .................................................................. 20
Grafik 9. Eğitim düzeyine göre işgücünün dağılımı (%), 2010 ............................................................... 20
3. YÖNTEM ve UYGULAMA.................................................................................................................... 22
3.1. Soru Formunun Hazırlanması: ........................................................................................................ 22
3.2. Örneklem seçimi ............................................................................................................................. 22
3.3. Saha Uygulaması: ........................................................................................................................... 23
3.4. Değerlendirme ................................................................................................................................ 24
ARAŞTIRMAYA ALINAN İŞLETMELERİN İLDEKİ PROFİLİ ......................................................................... 24
Tablo-1 ; Anket yapılan işletmelerin Samsun il geneli dağılımı tablosu ............................................... 24
Grafik 10; Anket yapılan işletmelerin Samsun il geneli dağılımı Grafiği ................................................ 25
Tablo 2; Anket Yapılan İşletmelerin Çalışan Sayılarına Göre Dağılımı .................................................. 25
Grafik 11; Anket Yapılan İşletmelerin Çalışan Sayılarına Göre Dağılımı ............................................... 26
Tablo 3; Anket Yapılan İşletmelerin NACE REV.2 Seviye 1’e Göre Dağılımı .......................................... 26
Grafik 12; Anket Yapılan İşletmelerin NACE REV.2 Seviye 1’e Göre Dağılımı ....................................... 27
Tablo 4; Anket Yapılan İşletmelerin NACE REV.2 Seviye 2’ ye Göre Dağılımı ....................................... 27
Grafik 13; Anket Yapılan İşletmelerin NACE REV.2 Seviye 2’ ye Göre Dağılımı .................................... 29
Tablo 5; Anket Yapılan İşletmelerde mevcut Çalışanların ISCO 88’ e Göre Dağılımı ............................ 29
6
Tablo 5.1: Yıllara göre İşgücü Durumu………………………………………………………………………………………………33
Tablo 5.2: İstihdam Edilenlerin Sektörel Dağılımı (%)………………………………………………………………………..34
Grafik 14; Anket Yapılan İşletmelerde Mevcut Çalışanların Meslek Kodlarına (ISCO 88) Göre Dağılımı
.............................................................................................................................................................. .34
Tablo 6; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Eğitimlerine Göre Dağılımı ................................... 35
Grafik 15; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Eğitimlerine Göre Dağılımı ................................. 35
Tablo 7; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Yaşlarına Göre Dağılımı ........................................ 36
Tablo 7.1; TR83 Yaş Grubuna Göre İstihdam Oranları……………………………………………………………………36
Grafik 16; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Yaşlarına Göre Dağılımı ..................................... 36
Tablo 8; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların İşteki Durumuna Göre Dağılımı ............................ 37
Grafik 17; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların İşteki Durumuna Göre Dağılımı ......................... 37
Tablo 9; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Çalışma Şekline Göre Dağılımı .............................. 37
Grafik 18; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Çalışma Şekline Göre Dağılımı ........................... 38
Tablo 10; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanlara ödenen aylık ücret durumuna Göre Dağılımı ...... 38
Grafik 19; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanlara ödenen aylık ücret Durumuna Göre Dağılımı ..... 39
Tablo 11; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna kaydına
Göre Dağılımı ........................................................................................................................................ 39
Grafik 20; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna kaydına
Göre Dağılımı ....................................................................................................................................... 40
Tablo 12; Anket Yapılan İşletmelerin Şu an Açık İşi Olanlara Göre Dağılımı ......................................... 41
Grafik 21; Anket Yapılan İşletmelerin Şu an Açık İşi Olanlara Göre Dağılımı ........................................ 41
Tablo 13; Anket Yapılan İşletmelerde İhtiyaç Duyulan Mesleklerin (ISCO 88) Dağılımı ....................... 42
Tablo 13.1; Anket Yapılan İşletmelerde İhtiyaç Duyulan Mesleklerin (ISCO 88) Dağılımı……………………44
Grafik 22; Anket Yapılan İşletmelerde İhtiyaç Duyulan Mesleklerin (ISCO 88) Dağılımı ...................... 45
Tablo 14; Anket Yapılan İşletmelerdeki Açık Olan İşlerde Aranan Elemanların Eğitim Düzeylerinin
Cinsiyete göre Dağılımı ......................................................................................................................... 46
Tablo 14.1; Anket Yapılan İşletmelerdeki Açık Olan İşlerde Aranan Elemanların Eğitim Düzeyine göre
Dağılımı ................................................................................................................................................. 46
7
Grafik 23; Anket Yapılan İşletmelerdeki Açık Olan İşlerde Aranan Elemanların Eğitim Düzeyine göre
Dağılımı ................................................................................................................................................. 47
Tablo 15; Anket Yapılan İşletmelerde Açık Olan İşlerde Beklenen Beceri İhtiyaçlarının Cinsiyete Göre
Dağılımı ................................................................................................................................................. 47
Tablo 15.1; Anket Yapılan İşletmelerde Açık Olan İşlerde Beklenen Beceri İhtiyaçları ........................ 48
Grafik 24; Anket Yapılan İşletmelerde Açık Olan İşlerde Beklenen Beceri İhtiyaçları .......................... 48
Tablo 16; Anket Yapılan İşletmelerde İhtiyaç duyduğunuz elemanı şu anda herhangi bir yolla arama
durumu ................................................................................................................................................. 48
Grafik 25; Anket Yapılan İşletmelerde İhtiyaç duyduğunuz elemanı şu anda herhangi bir yolla arama
durumu ................................................................................................................................................. 49
Tablo 17; Anket Yapılan İşletmelerin Açık İşlerini Bulma Yolları .......................................................... 49
Grafik 26; Anket Yapılan İşletmelerin Açık İşlerini Bulma Yolları ......................................................... 50
Tablo 18; Geçen 12 aylık süre içinde eleman temininde güçlük çekilme durumuna Göre Dağılımı…….50
Tablo 19; Anket Yapılan İşletmelerde Temininde Güçlük Çekilen Mesleklerin ISCO 88’ e Göre
Dağılımı…………………………………………………………………………………………………………………………………………50
Grafik 27; Anket Yapılan İşletmelerde Temininde Güçlük Çekilen Mesleklerin ISCO 88’ e Göre
Dağılımı…………………………………………………………………………………………………………………………………………….53
Tablo 20; Anket Yapılan İşletmelerde Temininde Güçlük Çekilen Mesleklerin ISCO 88’ e Göre
Dağılımı…………………………………………………………………………………………………………………………………………….53
Grafik 28; Geçen 12 aylık süre içinde eleman temininde güçlük çekilme nedenlerine Göre Dağılımı…54
Tablo 21; Son 12 aylık süreçte eleman temininde güçlük çekilen mesleklerin % olarak karşılama
durumuna Göre Dağılımı…………………………………………………………………………………………….......................54
Grafik 29; Son 12 aylık süreçte eleman temininde güçlük çekilen mesleklerin % olarak karşılama
durumuna Göre Dağılımı………………………………………………………………………………………………………………..55
Tablo 22; Son 12 ay içerisinde işe yeni eleman alınma durumu……………………………………………………….56
Grafik 30; Son 12 ay içerisinde işe yeni eleman alınma durumu……………………………………………………..56
Tablo 23; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde işe alınan Mesleklerin ISCO 88’ e Göre
Dağılımı…………………………………………………………………………………………………………………………………………57
Grafik 31; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde işe alınan Mesleklerin ISCO 88’ e Göre
Dağılımı………………………………………………………………………………………………………………………….. ................. 59
Tablo 24; Son 12 ay içerisinde işten eleman çıkartma durumu………………………………………… ............... 60
8
Grafik 32; Son 12 ay içerisinde işten eleman çıkartma durumu............................................................ 60
Tablo 25; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde işten çıkartılan Mesleklerin ISCO 88’ e Göre
Dağılımı…………………………………………………………………………………………………………………………… ............... .60
Grafik 33; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde işten çıkarılan Mesleklerin ISCO 88’ e Göre
Dağılımı…………………………………………………………………………………………………………………………………..62
Tablo 26; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde Elemanların işten çıkma/çıkarılma
nedenlerinin önemlilik durumu…………………………………………………………………………………………………………63
Grafik 34; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde Elemanların işten çıkma/çıkarılma
nedenlerinin önemlilik durumu……………………………………………………………………………………………………63
Tablo 27; 12 ay sonra işyeri çalışan sayısındaki artış durumu………………………………………………….. ........ 64
Grafik 35; 12 ay sonra işyeri çalışan sayısındaki artış durumu……………………………………………… ............ 64
Tablo 28; Anket Yapılan İşletmelerde 12 ay sonrasında çalışan sayısında artış olacağı düşünülen
Meslekler (ISCO 88)………………………………………………………………………………………………………………………….64
Grafik 36; Anket Yapılan İşletmelerde 12 ay sonrasında çalışan sayısında artış olacağı düşünülen
Meslekler (ISCO 88)………………………………………………………………………………………………………………………….65
Tablo 29; 12 ay sonra işyeri çalışan sayısındaki azalış durumu………………………………………………………66
Grafik 37; 12 ay sonra işyeri çalışan sayısındaki azalış durumu……………………………………………………66
Tablo 30; Anket Yapılan İşletmelerde 12 ay sonrasında çalışan sayısında azalış olacağı düşünülen
Meslekler (ISCO 88)…………………………………………………………………………………………………………………….66
Grafik 38; Anket Yapılan İşletmelerde 12 ay sonrasında çalışan sayısında azalış olacağı düşünülen
Meslekler (ISCO 88)………………………………………………………………………………………………………………………..67
SONUÇ ve ÖNERİLER ............................................................................................................................. 68
9
GİRİŞ
Emek arz ve talebinin karşı karşıya gelmesiyle, ücretlerin ve işlendirme koşullarının belirlendiği
piyasaya iş gücü piyasası denir.
Bu piyasa içindeki arzın büyüklüğünü çalışma çağındaki nüfus, ve işgücü faktörleri belirler. Dünya
nüfusunun bahsedilen bu işgücüne katılım oranı %65 dolaylarındadır. Bu oran erkeklerde %75 iken
kadınlarda %50’ler civarındadır.
İşgücüne katılım oranlarında ve istihdam oranlarında, ülkeler arasında ve aynı ülkedeki bölgeler
arasında ciddi farklar bulunmaktadır. Dünyada istihdamın sektörel dağılımında tarımın payı azalmakta
iken hizmet sektörünün istihdamdaki payı artmaktadır. Bir taraftan artan diğer taraftan azalan
istihdam payı eksik ve kayıt dışı istihdam gibi sorunlara sebep olabilir.
Dünyada işsizlik sorunu önemi yitirmeyen ve gün geçtikçe büyümekte olan bir sosyo-ekonomik
sorundur. İşsizlik sorununa dünya üzerinde daha çok Orta Doğu, Kuzey Afrika, Orta ve Güney Doğu
Avrupa bölgelerinde rastlanmaktadır. Meydana gelen bu sorunların mevsimlik işsizlik, yapısal işsizlik
veya teknolojik işsizlik gibi türleri görülebilir.
Türkiye’de istihdamın sektörlere dağılımına baktığımızda hizmet sektörü başı çekerken, sanayi ve
tarım sektörü de arkasından sıralanmaktadır. Bu ana sektörler içerisinde ülkemizde yaşanan başlıca
sorunlar ise kalifiye çalışan sayısının yetersizliği ve kayıt dışı istihdamdır.
Bu tür sorunların önlenmesine yönelik politikalara iş piyasası politikaları denmektedir. Pasif ve aktif
olarak iki ana gruba ayrılabilecek olan bu politikalardan aktif; iş piyasası programları, eğitim
programları, kamu ve toplum yararına çalışma programları, girişim yaratma gibi seçenekler sunarken,
pasif ise; işsizlik sigortası ve işsizlik yardımı gibi destekler sağlar.
Toplumların işgücü potansiyelinin temelde daha etkin incelenmesi ve güncel ekonomik koşullarla
birlikte değerlendirilebilmesi için İşgücü Piyasa Analizlerinin gerekliliği günümüz dünyasının önemli bir
çalışma konusudur.
Dünyamızda yaşanan hızlı değişim ve dönüşüm ülkemizin İşgücü yapısını da doğrudan etkilemektedir.
Bu dinamik süreci yakından izlemek ve gerekli uyumu sağlayabilmek; bilgi toplumuna dönüşümü
10
sağlayan, teknoloji yoğun, iç ve dış pazarlara dönük, katma değeri yüksek, uluslararası standartlarla
uyumlu, yerel kaynakları harekete geçiren ve verimli kullanan bir üretim yapısını oluşturan işgücü ile
olanaklıdır.
İşgücü potansiyelinin dengeli bir Grafikde gelişmesini sağlayacak politikaların ve tedbirlerin
belirlenmesi konusunda birçok uzman, araştırmacı ve bilim insanı araştırmalar yapmaktadır. Bu
araştırmalar sonucunda elde edilen bilgiler, doğru işveren ile doğru işsizin buluşmasına olanak
sağlayacak, işgücü piyasası analizi çalışmalarının gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır.
Samsun İli İşgücü Piyasa Araştırması konulu bu çalışmanın öncelikli hedefi, Samsun İlindeki
girişimlerin faaliyet türlerine ve meslek sınıflamalarına göre, işverenlerin personel taleplerinin mevcut
işsizler tarafından karşılanıp karşılanamama durumunu belirtmektir. Bunun yanı sıra, sektörlere ve
meslek sınıflamasına göre çalışan profili, işyerlerindeki açık iş durumu, açık işler için talep edilen
eğitim düzeyi ve mesleki beceriler, açık işlerin karşılanma yolları, temininde güçlük çekilen meslekler
ve güçlük çekilme nedenleri, geçmiş 12 ay içerisinde ihtiyaç duyulan meslekler ve sayıları, gelecek 12
ay için ihtiyaç duyulabilecek meslekler ve sayıları hakkında bilgi vermektir. Aktif işgücü yetiştirme
programlarının verimliliğini artırmak amaçlı düzenlenen eğitim programları konusunda işverenin
görüşlerine yer verilerek girişimlerin KASİAD’ dan beklentileri belirtilmektedir.
Bilimsel yöntemlere dayalı olarak yapılan tespitler, mevcut durumun analizi ile birlikte, KASİAD
tarafından belirlenecek olan 2012 yılı İstihdam politikalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
11
2.1 Türkiye Genelinde Nüfus ve İstihdam
İşgücüne her gün yeni katılımların olduğu ülkemizin ve dünyanın son yıllardaki en büyük
problemlerinden biri işgücü piyasasındaki arzı karşılayabilecek talebin yaratılamaması, yani işsizliktir.
Dokuzuncu Kalkınma Planı’nın İşgücü Piyasası Özel İhtisas Komisyonu Raporu’nda da belirtildiği üzere
“İşsizlikle mücadelede ekonomi politikalarının yanı sıra başta insan kaynaklarının geliştirilmesi olmak
üzere diğer aktif politikalara da önem verilmektedir” (2007,1, s.1) çünkü istihdam, ekonomik büyüme
ve sosyal bütünleşme arasında oldukça güçlü bir ilişki bulunmaktadır. Bu raporla amaçlanan da TR83
Bölgesi’nde daha aktif bir işgücü piyasasının oluşturulabilmesine yönelik bölgenin işgücü piyasasının
ve eğitim sisteminin mevcut durumunu analiz etmektir.
Türkiye’de işgücü piyasası incelendiğinde işgücüne katılım oranının oldukça düşük olduğu göze
çarpmaktadır. İşgücüne katılma oranı yıllar içerisinde düşüş göstermiştir. 1980 yılında yüzde 62,9 olan
işgücüne katılma oranı ülkemizde 2010 yılına geldiğimizde yüzde 48,8’e düşmüştür (TÜİK, 2011).
Bunun en belirgin nedenlerinden biri ekonomide ve buna bağlı olarak da istihdamda meydana gelen
tarımsal çözülmedir. Tarımın ekonomide azalan payı sonucu kırsal alandan kentlere olan göç artmış
ve tarım sektöründen gelen vasıfsız işgücü, işgücü piyasasında kendine yer bulamamıştır. Bununla
birlikte, kadınların işgücüne katılma oranı her yaş grubunda erkeklerden daha düşüktür. Cinsiyetler
arasındaki bu fark kentsel alanda daha fazladır. Kadınların işgücüne katılımları önündeki başlıca
engeller kadınların istihdam edilebilirliğine yönelik geleneksel bakış açısı ile çocuk ve yaşlı bakımı
olanaklarının sınırlı olmasıdır. İşgücüne katılımı giderek azaltan nedenler ise daha önce de belirtildiği
üzere çözülen tarım sektörü ve kadınların ağırlıklı olarak kırsalda tarım sektöründe ücretsiz aile işçisi
olarak çalışması ile kente göçün hızlanması ve kadınların kentsel alandaki işgücü piyasasının talep
ettiği niteliklere sahip olmamasıdır (İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Program Taslağı
2007,2009, 2007). Eğitim durumuna göre işgücüne bakıldığında ise eğitim durumunun yükselmesine
paralel olarak işgücüne katılma oranının da artış gösterdiği görülmektedir. Yaş grubuna göre
işgücüne katılıma baktığımızda en yüksek katılımın 25,34 yaş grubunda olduğu görülmektedir (TÜİK,
2011).
Türkiye’de istihdam ortalaması Avrupa Birliği ile Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) gibi
gelişmiş ülkelerin oldukça gerisindedir. Avrupa Birliği İşgücü Anketi’ne göre Türkiye’de yüzde 50’lerde
olan istihdam oranı, Avrupa Birliği, Japonya ve ABD’de yüzde 70’lerdedir. İstihdamın cinsiyete göre
dağılımına bakıldığında ise Türkiye ve Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki fark daha da çarpıcı bir hal
almaktadır (EUROSTAT, 2011). Yaş gruplarına göre istihdam da işgücüne katılımla benzer özellik
göstermektedir. İstihdamın en yüksek olduğu yaş grubu 25,34 ve 35,54’tür. Kadın ve erkeklerin
istihdam oranları arasındaki fark ise 25,34 yaş grubu ile artış göstermektedir (TÜİK, 2011). Bunun
arkasındaki en büyük neden kadınların evlenmeleri ve evde artan sorumlulukları dolayısıyla iş
hayatlarına son vermeleridir.
Avrupa Birliği İşgücü Anketi’ne göre 2010 yılında Türkiye’de toplam işsizlik oranı yüzde 10,7 iken bu
oran kadınlarda yüzde 11,4, erkelerde ise yüzde 10,4 olarak gerçekleşmiştir. Avrupa Birliği ülkelerinde
ise 2010 yılında toplam işsizlik yüzde 9,7 iken bu oran kadın ve ereklerde sırasıyla yüzde 9,6 ve 9,7
olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’deki işsizlik oranı hem Avrupa Birliği, hem
12
Japonya, hem de Amerika Birleşik Devletleri işsizlik oranlarından daha yüksektir.(EUROSTAT, 2011).
Türkiye 2009 yılında yükselen işsizlik oranını 2010 yılında düşürmüş olmasına karşın bu Avrupa Birliği,
Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri için eçerli değildir. Türkiye krizin etkilerinden kurtulurken
gelişmiş ülkeler özellikle işsizlik konusunda hala problemler yaşamaktadır. Ancak Türkiye’deki bu son
bir yıllık gelişmeye rağmen işsizlik hala 2008 rakamlarının üzerinde olup genel itibariyle de bahsi
geçen ülkelerden yüksektir. İşsizliği uzun yıllar gündemimizde tutmamıza neden olacak bir diğer
husus ise işsizliğin en büyük oranda genç nüfusta gerçekleşiyor olmasıdır. İşsizliğin en yüksek olduğu
yaş grubu hem kadın hem de erkekler için farklı olmayıp 20,24 yaş grubudur (TÜİK, 2011). Genç
işsizliği ülkenin en büyük problemlerinden biridir. Genç işsizliğinin yüksekliğinin üç temel nedeni
olduğu söylenebilir. Bunlar;
• İşgücüne katılım oranının eğitimle doğrudan ilgili olması ve yüksek eğitim almış olan gençler için
yeterli iş
kapasitesi oluşturulamaması nedeniyle eğitimli gençlerin işsiz kalması,
• Eğitim ile işgücü piyasası arasındaki bağlantının zayıf olması nedeniyle okuldan işe geçişin zor
olması (Bu durumda
gençler, ya eğitimde kalmayı ya da daha iyi iş pozisyonları için beklemeyi tercih etmektedirler),
• İşgücü piyasasının gerektirdiği nitelikler ile işgücü arzının niteliklerinin örtüşmemesidir (İnsan
Kaynaklarının
Geliştirilmesi Operasyonel Program Taslağı 2007,2009, 2007).
Türkiye işgücü piyasasının bir diğer önemli sorunu ise kayıt dışı istihdamdır. Kayıt dışı istihdam
günümüz itibariyle hala toplam istihdamın neredeyse yarısını oluşturmaktadır. Kayıt dışı istihdamın
en büyük problem olduğu sektör ülkemizde tarım sektörüdür.
Diğer taraftan, eğitim ile istihdam arasında ise yakın bir ilişki olduğu istatistiklerden görülmektedir.
Eğitim durumu yükseldikçe işgücüne katılım oranları ve istihdam oranları da yükselmektedir.
Yükseköğretim mezunlarının yüzde 73’ü istihdam edilirken, lise altı nüfusun ancak yüzde 46’sı
istihdam edilebilmektedir. Bununla birlikte istihdam edilen nüfus içerisinde işgücü verimlilikleri
incelendiğinde eğitim ile verimlilik arasında da sıkı bir ilişki olduğu fark edilmektedir. Bunun yanında
yapılan çalışmalar göstermektedir ki birçok sektörde ara eleman temininde zorluklar yaşanmaktadır
ve aynı zamanda her sektörün ihtiyaç duyduğu işgücü ihtiyacı farklılık göstermektedir. Bu nedenle
insan kaynaklarının geliştirilmesi için eğitimde nitelik ve niceliğin artırılması ve mesleki eğitimin
işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilmesi gerekmektedir. Dokuzuncu Kalkınma Planı
Eğitim Özel İhtisas Komisyonu Raporu’nda (2007,2) belirtildiği üzere Türk eğitim sisteminin ülkenin
insan kaynaklarının en etkin Grafikde gelişmesini destekleyecek yapı ve işleyişe kavuşturulması ile
Türkiye’nin sahip olduğu genç nüfusun bilgi ve beceri düzeyinin artırılarak rekabet üstünlüğü
sağlayacak yeterliklere kavuşturulması hedeflenmektedir. Bugün Türkiye’de ve bölgede nüfus artış
hızı düşmekteyken eğitim üzerindeki baskının da azalması bu anlamda bir avantaj sağlamaktadır.
Türkiye’de ve bölgemizde bu doğrultuda son yıllarda önemli gelişmeler yaşanmıştır. Öncelikle, yaygın
ve örgün eğitim yoluyla okuryazar nüfusun oranı hem Türkiye’de hem de bölgede toplam nüfus için
13
yüzde 90’ların üstüne çıkmıştır. 1997,98 eğitim,öğretim yılında zorunlu eğitim 5 yıldan 8 yıla
çıkartılmış, bununla birlikte ilköğretimde net okullaşma oranı da 2010 yılında yüzde 98,4’e çıkmıştır
ve kadın ile erkek arasında fark kapanmıştır. Ancak insan kaynaklarının yetiştirilmesinde önemli role
sahip olan ortaöğretimde okullaşma oranları istenilen seviyede değildir. Türkiye’de ortaöğretimde
okullaşma oranı yüzde 69 iken, bunun içinde dağılım ise genel ortaöğretimde yüzde 37, mesleki ve
teknik ortaöğretimde yüzde 32’dir ve her öğretim türünde kadınlar daha düşük okullaşma oranlarına
sahiptir. Özellikle mesleki eğitimde bu oranların iyileştirilmesi ve sunulan eğitim hizmetlerinin
kalitesinin artırılması için çalışmalar yapılmaktadır. Bu kapsamda okul,işletme işbirliğine önem
verilerek istihdam bağlantısının güçlendirilmesi için çalışmalara başlanmış, İŞKUR,MEB işbirliği ile
çeşitli projeler geliştirilerek yürütülmeye başlanmıştır.
Türkiye’de ve bölgemizde insan kaynaklarının geliştirilmesi, işgücü piyasasında arz talep dengesinin
kurulması ve böylelikle istihdamın artırılması ve işgücü verimliliklerinin yükseltilmesi ile ekonomik ve
sosyal yapıda gelişmenin sağlanması için mevcut durumu ortaya koymak amacıyla hazırlanan bu
raporda Türkiye ve TR83 Bölgesi’nin nüfus ve demografik özellikleri ile ilgili açıklamalar yapılmakta,
eğitim istatistikleri verilerek özellikle mesleki eğitim ile ilgili genel bilgiler sunulmakta ve bölgenin
işgücü piyasasının temel nitelikleri verilmektedir.
TÜİK’in Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’nden (ADNKS) derlediği verilere göre Türkiye’nin 2010 yılı
sonu itibariyle toplam nüfusu 73 milyon 722 bin 988 kişidir. Kadın nüfusu 36 milyon 679 bin 806
(49.8), erkek nüfusu ise 37 milyon 43 bin 182’dir (%50.2).
Nüfusun büyüklüğü ve yapısının incelenmesi sosyo,ekonomik yapının geliştirilmesi için gerekli
planlama çalışmaları için büyük önem taşımaktadır. 2010 yılı sonu itibariyle toplam nüfusu
73.722.000 olan Türkiye nüfusu yapılan nüfus projeksiyonlarına göre 2023 yılında 81 milyona
ulaşacaktır. Ancak, nüfusun yıllık artış ortalaması azalmaktadır. Azalan eğilimlerle birlikte Türkiye AB
üyesi ülkelerin üstünde bir nüfus artış hızına sahiptir. Yakalanan demografik fırsat penceresiyle
çalışma çağındaki nüfus artışı bir süre daha devam edecek ve istihdam olanaklarının iyileştirilmesi
durumunda bu artış ekonomik kalkınmayı da tetikleyecektir.
TR83 Bölgesi’nin toplam nüfusu 2.740.000’dir ve yapılan nüfus projeksiyonlarına göre 2023 yılında
bölge nüfusu azalan doğurganlık oranları ve göç ile birlikte 2.605.000’e düşecektir. Bölgenin nüfus
piramidi incelendiğinde hem erkek hem de kadınlar için tabanının geniş olduğu ve üst yaş gruplarına
doğru bir daralma olduğu görülmektedir. Geniş tabanlı yaş piramidi kentleşme oranının düşük
olduğunu ve kırsal nitelikli bir sosyal yapının egemen olduğunu ifade etmektedir. Piramitte ağırlıklı
olarak “çalışma çağı nüfusu” olarak adlandırılan 15,64 yaş aralığındaki nüfus bulunmaktadır. Ancak
son yıllarda düşen doğum oranları ve iyileşen sağlık hizmetleri ortalama yaşam süresini artırmakta ve
önceki yıllara kıyasla 55 yaş üstü grupların genişlemesine neden olmaktadır. 0,14 yaş arası grup yüzde
23’lük orana sahipken, çalışma çağındaki nüfus olan 14,65 yaş arası grubu yüzde 67’lik ve 65 yaş üstü
grup ise yüzde 10’luk bir orana sahiptir. Nüfus artış hızının düşmesiyle beraber 0,14 yaş grubun payı
azalırken 65+ yaş grubunun nüfus içersindeki payı önümüzdeki yıllarda artacaktır. Yaşlı bağımlılık
oranının artması ve genç bağımlılık oranlarının azalması bölgenin genel demografik yapısındaki
değişime uygun olarak doğurganlığın azalması ve yaşlı nüfusun payının artmasıyla son dönemde iyice
belirginleşmiştir.
14
Genç bir nüfusa sahip olan ülkemiz ve bölgemiz için bu nüfusun tümünü kapsayan ve nitelikli bir
eğitimin verilmesi kritik bir öneme sahiptir. Yaygın ve örgün eğitim yoluyla okuryazar nüfus hem
Türkiye’de hem de bölgede toplam nüfus için yüzde 90’ların üstüne çıkmıştır. Ancak, kadın ile erkek
nüfus arasında okur ,yazarlık farkı hala devam etmektedir.
İstihdamla ilgili çalışmalarda kurumsal olmayan nüfus esas alınmaktadır. Tanım olarak kurumsal
olmayan nüfus; Okul, yurt, otel, çocuk yuvası, huzurevi, hastahane, hapishane, kışla ya da orduevinde
ikamet edenler dışında kalan nüfustur. Türkiye’de kurumsal olmayan nüfus 2010 yılı itibariyle 71
milyon 343 bin kişiye ulaşmıştır. Kurumsal olmayan nüfus, kentsel yerlerde 49 milyon 170 bin kişi,
kırsal yerlerde ise 22 milyon 172 bin kişi olarak tahmin edilmiştir. 2010 Hanehalkı İşgücü Anketi (HİA)
yıllık sonuçlarına göre Türkiye’de kurumsal olmayan nüfusun % 68.9’u kentsel yerlerde
bulunmaktadır.
Grafik 1. Kurumsal olmayan nüfusun yıllara göre dağılımı (%)
Kurumsal olmayan çalışma çağındaki (15
ve daha yukarı yaştaki) nüfus, 52 milyon
541 bin kişi ve toplam işgücü ise 25
milyon 641 bin kişi olarak tahmin
edilmiştir. Kurumsal olmayan çalışma
çağındaki nüfusun kurumsal olmayan
nüfusa oranı, Türkiye genelinde % 73.6,
kentsel yerlerde % 74.4 ve kırsal yerlerde
ise % 72 olarak gerçekleşmiştir.
Grafik 2. Türkiye İşgücüne katılım, İşsizlik ve Genç İşsizlik oranları (%)
İşgücünün önemli bir göstergesi olan işgücüne katılma oranı, 2010 HİA yıllık sonuçlarına göre Türkiye
genelinde % 48.8’dir.
2010 HİA uygulamasında Türkiye genelinde işsiz sayısı 3 milyon 46 bin kişi, işsizlik oranı ise
15
% 11.9 olarak tahmin edilmiştir. Türkiye genelinde gençler arasında işsizlik oranı % 21.7 olarak
gerçekleşmiştir.
Grafik 3. İş Gücüne Katılma İstatistikleri
16
Yıllar içerisinde işgücüne katılma oranlarında düşüş yaşanmıştır. İşgücüne katılma oranlarındaki
düşüklüğün başlıca nedeni kadınların işgücüne katılımlarının düşük olmasıdır. Yıllar içersindeki
düşüş ise kadınların artarak işgücü piyasasından çekilmesidir. Bunun temel nedeni ise tarımın
Türkiye’de ve özellikle TR83 Bölgesi’nde işgücü piyasasını belirleyen temel faktör olmasıdır.
Artarak çözülen tarım sektörü ve beraberinde gelen kırdan kente göç, kadınların kentteki işgücü
piyasasının gerektirdiği niteliklere sahip olmamaları nedeniyle iş bulma umutlarını kaybetmelerine
ve sonuç olarak da işgücü piyasasının dışında kalmalarına neden olmaktadır. Bu durumda kırsal
işgücü azalırken kentte bu düşüşü karşılayacak yeterli işgücünün oluşmaması toplam işgücünde
azalışa neden olmaktadır (a.g.e).
Kentleşme oranı 1950’lerden itibaren Türkiye’de dünyada olduğu gibi sanayileşme ile birlikte
hızla artmaktadır. 2010 yılında Türkiye’de nüfusun yüzde 76,26’sı kentlerde yaşarken bu oran
TR83 Bölgesi’nde yüzde 64,04’e düşmektedir ve TR83 bu kentleşme oranı ile Düzey 2 Bölgeleri
arasında 13. sırada yer almaktadır.
Grafik 4. Yıllar İtibariyle İşgücüne Katılma Oranları
2010 yılı işgücüne katılma oranlarına baktığımızda Bölge illerinden Amasya’nın başı çektiği, bunu
Çorum ve Samsun’un takip ettiği görülmektedir. Yıllar içerisindeki değişim dikkat çekicidir. Bölge
illerinin tamamında işgücüne katılma oranında görülen düşüşün yanı sıra illerin bölge içerisindeki
sıralamasında da değişim yaşanmıştır. Bu kapsamda 1980’lerde işgücüne katılma oranı en düşük
olan Amasya, 2010 yılında bu oranın en yüksek olduğu il konumuna geçmiştir. 1980 yılında en
yüksek işgücüne katılma oranına sahip olan Samsun 2010 yılında işgücüne katılımın en düşük
olduğu ikinci il durumuna gelmiştir. Yaş gruplarına göre işgücüne katılıma bakıldığında ise 25,34
yaş grubunun çalışmak konusunda en çok istekli olan yaş grubu olduğu göze çarpmaktadır.
Toplamda yüzde 67 olan bu oran kadın ve erkek için sırasıyla yüzde 44 ve 91,2’dir. Bu yaş grubunu
35,54 ve 20,24 yaş grupları takip etmektedir. Ancak kadın ve erkeklerin en çok katıldığı 2. ve 3. yaş
grupları değişiklik göstermektedir. Erkeklerde ikinci en yüksek katılım sağlanan yaş grubu 35,54
iken kadınlarda 20,24’tür. Bu kadınların bu yaşlarda çocuk doğurması ve bakmasından
kaynaklanmaktadır.
17
Grafik 5. Türkiye Cinsiyete göre İşsizlik oranları (%)
İşsizlik oranı, Türkiye genelinde cinsiyet ayrımında incelendiğinde, erkeklerde % 11.4, kadınlarda %
13 olarak gerçekleşmiştir. Buna karşılık; kentsel yerlerde işsizlik oranı toplamda % 14.2, erkeklerde
% 12.6, kadınlarda % 18.7 olarak gerçekleşmiştir. Kırsal yerlerde bu oran, toplamda % 7.3,
erkeklerde % 8.7, kadınlarda ise % 4.6’dır.
Grafik 6. Türkiye Cinsiyete göre genç işsizlik (%)
Türkiye genelinde gençler arasında işsizlik oranı % 21.7 olarak gerçekleşmiştir. Genç işsizlik,
kentsel yerlerde toplamda % 24.8, erkeklerde % 22.5, kadınlarda % 29.2 iken, kırsal yerlerde
gençler arasında işsizlik oranı, toplamda % 15.3, erkeklerde % 17.8, kadınlarda ise % 11 olarak
tahmin edilmiştir.
18
Grafik 7. Eğitim düzeyine göre istihdamın dağılımı (%), 2010
İstihdamın eğitim durumuna göre dağılımı incelendiğinde, toplam istihdam içinde okur-yazar
olmayanların payı % 4.7 (1 milyon 82 bin kişi), lise altı eğitimlilerin payı % 59.4 (13 milyon 428 bin
kişi), lise ve dengi meslek eğitimlilerin payı % 19.8 (4 milyon 473 bin kişi) yüksekokul ve fakülte
mezunlarının payı % 16 (3 milyon 612 bin kişi) olarak gerçekleşmiştir.
İstihdam oranı, Türkiye genelinde % 43, kentsel yerlerde % 40.1 ve kırsal yerlerde % 49.6 olarak
gerçekleşmiştir.
Bölge illerindeki istihdam oranları Türkiye ortalamasının üzerindedir. Ancak Türkiye ortalaması
Avrupa Birliği ile Japonya ve ABD gibi gelişmiş ülkelerin oldukça gerisindedir. Avrupa Birliği İşgücü
Anketi’ne göre Türkiye’de yüzde 50’lerde olan istihdam oranı, Avrupa Birliği, Japonya ve Amerika
Birleşik Devleri’nde yüzde 70’lerdedir. İstihdamın cinsiyete göre dağılımına bakıldığında ise
Türkiye ve Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki fark daha da çarpıcı bir hal almaktadır. 2010 yılında
kadınların istihdam oranı yüzde 28 iken, ki bu 2009 yılında yüzde 25,8 oranına göre daha yüksektir,
erkeklerin istihdam oranı yüzde 72,7 olarak gerçekleşmiştir. Avrupa Birliği ülkelerinde (AB27) ise
kadın ve erkeklerin istihdam oranları sırasıyla yüzde 62,1 ve 75,1’dir. Görüldüğü üzere bu
ülkelerde cinsiyetler arasındaki fark oldukça azdır.
İstihdam oranları bölge illerinde 2008’den 2010 yılına farklı oranlarda ve farklı yönlerde değişim
göstermiştir. 2009 yılında bir
önceki yıla göre artış gösteren iller Amasya ve Çorum olurken, düşüş yaşayan iller Samsun ve
Tokat olmuştur. 2010 yılında
bölge illerinin tamamı 2008 yılına göre bir düşüş yaşarken Samsun ve Tokat illerindeki düşüş
oldukça dikkat çekicidir.
19
Grafik 8. Eğitim düzeyine göre işsizlerin dağılımı (%), 2010
İşsizlerin eğitim durumuna göre dağılımı incelendiğinde, toplam işsiz sayısı içinde okur-yazar
olmayanların payı % 2.3 (69 bin kişi), lise altı eğitimlilerin payı % 58 (1 milyon 768 bin kişi), lise ve
dengi meslek eğitimlilerin payı % 25.1 (764 bin kişi) yüksekokul ve fakülte mezunlarının payı %
14.6 (446 bin kişi) olarak gerçekleşmiştir.
Grafik 9. Eğitim düzeyine göre işgücünün dağılımı (%), 2010
Yüksek öğretim
Lise dengi meslek okul
Genel lise
Ortaokul veya dengi meslek okul
İlköğretim
İlkokul
Okuma yazma bilen
fakat bir okul bitirmeyen
Okuma yazma
bilmeyen
20
Grafik 9. 2010 yılı verilerine göre işgücünün eğitim düzeyini göstermektedir. Bu veriye göre en
çarpıcı durum işgücünün ağırlıklı bölümünü, lise-altı eğitimlilerin (yaklaşık %60), ilkokul ve
ilköğretim mezunlarının) oluşturmasıdır. Dikkat çeken bir diğer olgu da yüksek öğretim (yüksek
okul, lisans, yüksek lisans ve doktora) mezunlarının işgücü içindeki payının giderek artmakta
oluşudur. Bu durum özellikle kadın işgücünde belirginleşmektedir. Yüksek öğretim mezunlarının
toplam kadın işgücü içerisindeki payı son yıllarda % 20’yi aşmıştır.
“vasıfsız” olarak nitelenen “okuryazar olmayanlar” (% 4.5) ile “lise-altı eğitimliler”in (% 59.2)
toplam işgücü içerisindeki ağırlığı % 63.4’tür. Kadın okuma yazma bilmeyenlerin genel toplam
içindeki payı %3.1 ve erkek okuma yazma bilmeyenlerin payı %1.4’tür. Okur-yazar olmayan kadın
nüfusu okur-yazar olmayan erkek nüfusunun iki katından fazladır.
Ortaokul ve dengi meslek okul mezunlarının kadın işgücü içerisinde en düşük paya ( %3.8) ve
ilkokul mezunları en yüksek paya sahiptir (%33.1). Okuma yazma bilmeyenler erkek işgücünde en
düşük paya (%2) ve ilkokul mezunları en yüksek paya sahiptir (%39).
21
3. YÖNTEM ve UYGULAMA
Çalışmanın amacı Samsun ilinde işgücü ihtiyaç analizi yapmaktır. Bu bağlamda işgücü piyasasında
ihtiyaç duyulan meslekleri belirlemek ve bu mesleklerde istenen becerileri tespit etmek,
önümüzdeki dönemlerde istihdam artışı veya azalışı beklenen meslekleri tahmin etmek, İşgücü
piyasasında meydana gelen değişme ve gelişmeleri izleyerek, bu değişim ve gelişmelerin işgücü
ihtiyacı üzerindeki etkisini ortaya çıkartmak ve alınması gerekli önlemleri belirlemektir. Çalışmanın
Hedefleri;
a- İlin işgücü talebini saptamak: ekonomik faaliyet kollarına ve mesleklere göre işgücü
ihtiyacını belirlemek.
b- Özel sektörde çalışanları meslek ve sektörlerine göre belirlemek,
c- Anket yapıldığı dönemde işyerlerinin açık işleri meslek ve sayı olarak tespit etmek,
d- Açık işleri için talep edilen eğitim düzeyi ve mesleki becerileri tespit etmek,
e- Açık işlerin karşılanma yollarının tespit edilmesi,
f- Temininde güçlük çekilen meslekleri ve güçlük çekilme nedenlerini tespit etmek,
g- Önümüzdeki dönemlerde (12 ay) işgücü ihtiyacı duyulacak meslekleri ve sayılarını tespit
etmek,
h- Önümüzdeki dönemlerde (12 ay) istihdamı azalacak meslekleri ve sayılarını tespit
etmek,
i- Geçmiş dönemlerde (12 ay) istihdamı artan/azalan meslekleri (azalma nedenleri) ve
sayılarını tespit etmek,
3.1. Soru Formunun Hazırlanması:
Samsun ilinde faaliyet gösteren girişimlerin işgücü talebini belirlemek amacı ile bu araştırma Dilek
Dış Ticaret Taahhüt Turizm Limited Şirketi – APEX Danışmanlık tarafından hazırlanmıştır. Soru
formunun yapısı KASİAD tarafından belirlenmiştir. Soru formu, 10 sorudan oluşmaktadır (Ek’te
verilmektedir).
3.2. Örneklem seçimi
Araştırmada, Samsun ilinde 2011 yılında faal durumda olan girişimler, kitleyi oluşturmaktadır. Bu
kitleyi oluşturan girişimlere ilçelerde faaliyet gösteren girişimler dâhil edilmiştir. Samsun ilinde
bulunan girişimler çalışan sayısı 1-9, 10-49 ve 50+ olacak Grafikde tabakalar olarak ele alınmıştır.
Tabakalara göre girişim sayılarının dağılımı KASİAD yetkililerince belirlenmiştir.
Tabakalı Rastgele Örnekleme Yöntemi ile bir örneklem çekilmektedir. Hoşgörü miktarı (d) 0.00208
alınarak;
n=t2*P*Q/d
n=42*0,5*0.5. 0,00208 =461
girişimin seçimi uygun görülmekle birlikte 942 girişimle uygulama yapılmıştır.
22
Araştırmanın çözümlemelerinde yanılma payı %5 olarak alınmıştır.
Örneklem, SGK Samsun İl Müdürlüğü, İŞKUR ve KASİAD işveren listelerinden seçilmiştir. NACE
Rev.2 kodlarına göre sektörel dağılım yapılabilmesi amacıyla Samsun Ticaret ve Sanayi Odası
listeleri kullanılmıştır. 10 ve üzeri istihdamlı işyerlerinin çalışan sayılarının dağılımı Türkiye İŞKUR
Samsun İl Müdürlüğü Listelerinden belirlenmiştir.
Samsun ilindeki işverenlerin ve mesleklerin sektörler içerisindeki ağırlıklarını kapsayan bilgiler elde
edilemediğinden araştırmamızda genelleme faktörü kullanılamamıştır. Araştırma sonucunda elde
edilen sektörlere ve meslek gruplarına ait oransal değerleri Samsun ilindeki işverenlerin
faaliyetlerinin ve meslek gruplarının tamamının temsil ettiği düşünülmektedir. Bu durum bu
araştırmanın sınırlılığını belirlemektedir.
3.3. Saha Uygulaması:
Saha uygulamaları, APEX Danışmanlık tarafından belirlenen ve KASİAD tarafından onaylanan
anketörler tarafından gerçekleştirilmiştir. Görüşülen Girişim temsilcilerinin gözlenmesi ve
soruların anlaşılmaması durumunda açıklayıcı bilgi vermek amacı ile soru formları “Yüz-Yüze
Görüşme Yöntemi” ile uygulanarak veriler elde edilmiştir. Sürecin detayları aşağıda ifade
edilmektedir:
•
•
•
•
•
•
•
Yürütme kurulu ile anket sorularının nihai şekli verildi,
Anket yapılacak olan girişimlerin tespiti yapıldı ve girişim listeleri ilgili kurumlardan
alındı,
Girişimlerin bölgelere göre ayrılması ve bölge kodlandırılması yapıldı,
İşverenlerinin NACE KODLARI’ na göre sınıflandırılması yapıldı,
Anketör adayları kuruma sunularak yeterlilik onayı alındı (Değişiklik talebi
durumunda yedek listeden görevlendirme yapıldı),
Anketörlerin eğitimi tamamlanarak, tanıtım kartları, işveren ziyaret raporları
teslim edilerek Anketör Ziyaret Planını hazırlandı (Ek’te verilmektedir).
Değerlendirme ekibi ile birlikte iş planı hazırlandı ve
İş Planı kurum tarafından onaylanarak saha çalışması başlatıldı.
Saha çalışması ve denetleme süreci;
Saha çalışması aşamasında, anketörler tarafından soru formu uygulanan girişimler bir rapor
halinde APEXDANIŞMANLIK merkez ofisine bildirilir. Bir sonraki gün merkez ofis kontrolörleri
tarafından anket yapılan girişimlerin %50’ si telefon ile aranarak anketörlerin uyguladığı soru
formlarına verilen cevaplar ile seçilmiş sorular sorularak tutarlılık analizi uygulanır. Daha sonra
girişimlere memnuniyet anketi uygulanır. Anketörlerin beyan ettikleri girişime uğramamaları veya
herhangi bir Grafikde anket yapmamaları durumu saptanırsa ilgili anketör derhal görevden
alınarak yerine yeni bir anketör atanır ve o anketöre ait daha önce ziyaret edildiği beyan edilen
tüm girişimler telefon ile aranarak tekrar anket yapılması için randevu alınır. İşverenin ikinci defa
anket yapılmasını kabul etmemesi durumunda benzer özellikler taşıyan başka bir girişime anket
uygulanır.
23
Saha çalışmasının tamamlanmasından sonra anketör ekibinde görev alan personel raporları ile
birlikte anketlerini değerlendirme ve analiz ekibine teslim eder.
3.4. Değerlendirme
Veriler bilgisayar ortamında SPSS istatistik paket programı aracılığı ile aktarılmıştır.
Değerlendirmelerde SPSS for Windows istatistik yazılımı ve MS Office Excel yazılımı
kullanılmıştır.
Bu araştırmada dağılımlar; tablo, daire ve çubuk Grafikler halinde verilmiştir. Bazı sorular
için iki yönlü tablolar hazırlanmış Ki-Kare analizi ve yorumlar yapılmıştır. Ancak, birim
sayısı yetersiz tablolarda bu analiz yapılamamıştır.
ARAŞTIRMA BULGULARI:
ARAŞTIRMAYA ALINAN İŞLETMELERİN İLDEKİ PROFİLİ
Tablo-1 ; Anket yapılan işletmelerin Samsun il geneli dağılımı tablosu
SN
1
BÖLGE ADI
YÜZDE(%)
2
Samsun Merkez
İlkadım
.6
62,8
3
Çarşamba
2,9
4
Atakum
15.2
5
Canik
7,0
6
Tekkeköy
7,3
7
Bafra
1.0
8
Kavak
,6
9
Vezirköprü
,6
10
Terme
1.8
11
Salıpazarı
1.0
TOPLAM
100.0
Anket yapılan işletmelerin %62.8 ‘i İlkadım ve %15.2’si Atakum ilçesindedir. İstihdam çalışmaları
İlkadım ve Atakum ilçelerindeki işletmelere yönelik planlanmalıdır. İlçelere göre dağılım Çalışma ve
İşkurumu Samsun İl Müdürlüğünden alınan 20 + istihdamlı işyerlerinin ilçelere göre dağılımı
listeleri ile tespit edilmişdir. Saha taramasının tamamlanmasının ardından 10+ ve 1-9 İstihdamlı
işyerlerinin taraması yapılmıştır.
24
Grafik 10; Anket yapılan işletmelerin Samsun il geneli dağılımı Grafiği
Tablo 2; Anket Yapılan İşletmelerin Çalışan Sayılarına Göre Dağılımı
S.N.
Çalışan Sayısı
1
2
3
1-9 Arası
67.8
10-49 Arası
24.1
50 +
8.1
Toplam
YÜZDE (%)
100.0
Anket yapılan işletmelerde ki toplam istihdam edilen kişi sayısının %67.8’i 1-9 arası eleman
çalıştıran işletmelerde, %24.1’i 10-49 arası eleman çalıştıran işletmelerde, %8.1’i de 50 ve üzeri
eleman çalıştıran işletmelerde çalıştıkları gözlendi.
25
Grafik 11; Anket Yapılan İşletmelerin Çalışan Sayılarına Göre Dağılımı
Tablo 3; Anket Yapılan İşletmelerin NACE REV.2 Seviye 1’e Göre Dağılımı
SN
KODU
1
2
3
A
B
C
4
5
D
F
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
G
H
I
J
K
L
M
N
P
Q
R
S
NACE REV.2 ANA KONULAR
TARIM, ORMANCILIK VE BALIKÇILIK
MADENCİLİK VE TAŞ OCAKÇILIĞI
İMALAT
ELEKTRİK, GAZ, BUHAR VE İKLİMLENDİRME ÜRETİMİ
VE DAĞITIMI
İNŞAAT
TOPTAN VE PERAKENDE TİCARET; MOTORLU KARA
TAŞITLARININ VE MO
ULAŞTIRMA VE DEPOLAMA
KONAKLAMA VE YİYECEK HİZMETİ FAALİYETLERİ
BİLGİ VE İLETİŞİM
FİNANS VE SİGORTA FAALİYETLERİ
GAYRİMENKUL FAALİYETLERİ
MESLEKİ, BİLİMSEL VE TEKNİK FAALİYETLER
İDARİ VE DESTEK HİZMET FAALİYETLERİ
EĞİTİM
İNSAN SAĞLIĞI VE SOSYAL HİZMET FAALİYETLERİ
KÜLTÜR, SANAT, EĞLENCE, DİNLENCE VE SPOR
DİĞER HİZMET FAALİYETLERİ
TOPLAM
İşletme
Sayısı
Yüzde
(%)
4
6
229
41
.4
.6
24.3
4.4
162
17
17.2
1.8
22
196
32
20
13
39
8
28
23
7
95
2.3
20.8
3.4
2.1
1.4
4.1
.8
3.0
2.4
.7
10.1
100.0
Anket yapılan işletmelerin %24.3’ü “İmalat”, %20.8’i “Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri”, %17.2’si
“İnşaat” Nace faaliyet Kodu kapsamına girmektedir.
26
Grafik 12; Anket Yapılan İşletmelerin NACE REV.2 Seviye 1’e Göre Dağılımı
Tablo 4; Anket Yapılan İşletmelerin NACE REV.2 Seviye 2’ ye Göre Dağılımı
EKONOMİK FAALİYET KODU / ADI
S.N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
Bitkisel ve hayvansal üretim ile avcılık ve ilgili hizmet fa
Ormancılık ile endüstriyel ve yakacak odun üretimi
Balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği
Metal cevherleri madenciliği
Diğer madencilik ve taş ocakçılığı
Madenciliği destekleyici hizmet faaliyetleri
Gıda ürünlerinin imalatı
Tekstil ürünlerinin imalatı
Giyim eşyalarının imalatı
Ağaç, ağaç ürünleri ve mantar ürünleri imalatı (mobilya hari
Kayıtlı medyanın basılması ve çoğaltılması
Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı
Temel eczacılık ürünlerinin ve eczacılığa ilişkin malzemeler
Kauçuk ve plastik ürünlerin imalatı
Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı
Ana metal sanayii
Fabrikasyon metal ürünleri imalatı (makine ve teçhizat hariç
Bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı
İşletme
Sayısı
7
2
2
26
8
3
91
72
42
10
1
7
12
4
3
6
9
22
YÜZDE (%)
.7
.2
.2
2.8
.8
.3
9.7
7.6
4.5
1.1
.1
.7
1.3
.4
.3
.6
1.0
2.3
27
S.N
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
EKONOMİK FAALİYET KODU / ADI
Elektrikli teçhizat imalatı
Başka yerde sınıflandırılmamış makine ve ekipman imalatı
Motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı
Mobilya imalatı
Diğer imalatlar
Makine ve ekipmanların kurulumu ve onarımı
Elektrik, gaz, buhar ve havalandırma sistemi üretim ve dağıt
Bina inşaatı
Bina dışı yapıların inşaatı
Özel inşaat faaliyetleri
Motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perak
Toptan ticaret (Motorlu kara taşıtları ve motosikletler hari
Perakende ticaret (Motorlu kara taşıtları ve motosikletler h
Kara taşımacılığı ve boru hattı taşımacılığı
Taşımacılık için depolama ve destekleyici faaliyetler
Posta ve kurye faaliyetleri
Konaklama
Yiyecek ve içecek hizmeti faaliyetleri
Yayımcılık faaliyetleri
Bilgisayar programlama, danışmanlık ve ilgili faaliyetler
Bilgi hizmet faaliyetleri
Finansal hizmet faaliyetleri (Sigorta ve emeklilik fonları h
Sigorta, reasürans ve emeklilik fonları (Zorunlu sosyal güve
Finansal hizmetler ile sigorta faaliyetleri için yardımcı fa
Gayrimenkul faaliyetleri
Hukuk ve muhasebe faaliyetleri
Mimarlık ve mühendislik faaliyetleri; teknik test ve analiz
Diğer mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler
Kiralama ve leasing faaliyetleri
Seyahat acentesi, tur operatörü ve diğer rezervasyon hizmetl
Güvenlik ve soruşturma faaliyetleri
Eğitim
İnsan sağlığı hizmetleri
Spor faaliyetleri, eğlence ve dinlence faaliyetleri
Üye olunan kuruluşların faaliyetleri
Bilgisayarların, kişisel eşyaların ve ev eşyalarının onarımı
TOPLAM
İşletme
Sayısı
YÜZDE (%)
4
3
7
21
11
11
39
153
2
3
1
1
12
6
1
6
4
119
8
3
21
13
6
1
11
3
10
52
12
4
4
27
18
7
1
10
.4
.3
.7
2.2
1.2
1.2
4.1
16.2
.2
.3
.1
.1
1.3
.6
.1
.6
.4
12.6
.8
.3
2.2
1.4
.6
.1
1.2
.3
1.1
5.5
1.3
.4
.4
2.9
1.9
.7
.1
1.1
942
100.0
Anket Yapılan işletmeler içerisinde % 16.2’si “Bina İnşaatı”, %12.6’sı “Yiyecek ve İçeçek hizmeti
faaliyetleri”, %9.7’si “Gıda Ürünleri İmalatı” ve %7.6’sı “Tekstil Ürünleri İmalatı” yapan firmalar
olduğu görüldü. Bu durum istihdam politikalarının bu dört sektör üzerinde yoğunlaştırılması
gerektiğini ortaya koymaktadır.
28
Grafik 13; Anket Yapılan İşletmelerin NACE REV.2 Seviye 2’ ye Göre Dağılımı
ARAŞTIRMAYA ALINAN İŞLETMELERDE ÇALIŞMAKTA OLAN MEVCUT
PERSONELİN GENEL DURUMU
Tablo 5; Anket Yapılan İşletmelerde mevcut Çalışanların ISCO 88’ e Göre Dağılımı
S.N
MESLEK ADI
PERSONEL
1
BANKACI
2
KASAP
3
FIRINCI
4
MALİ MÜŞAVİR
5
6
BANKACI
Cinsiyet
Erkek
Kadın
TOPLAM
69
6
75
92.0%
8.0%
100.0%
233
37
270
86.3%
13.7%
100.0%
4
1
5
80.0%
20.0%
100.0%
52
0
52
100.0%
.0%
100.0%
1
0
1
100.0%
.0%
100.0%
2
0
2
29
OFİS ELEMANI
7
MÜDÜR
8
ÇELİK KONTROL
9
YÖNETİCİ
10
SEVKİYAT SORUMLUSU
11
SATIN ALMA
12
MÜHENDİS
13
ÇEVRE MÜH.
14
ELEKTRİK MÜHENDİSİ
15
ELEKTRİK-ELEKTRONİK
16
GRAFİKER
17
FİZYOTERAPİST
18
HEMŞİRE
19
VETERİNER
20
21
ÖĞRETMEN
MUHASEBE
22
İDARİ PERSONEL
23
PAZARLAMA
24
PSİKOLOK
25
LABORANT
26
ELEKTRİK TEKNİSYENİ
27
28
ELEKTİRİK
100.0%
.0%
100.0%
10
0
10
100.0%
.0%
100.0%
37
5
42
88.1%
11.9%
100.0%
1
2
3
33.3%
66.7%
100.0%
16
2
18
88.9%
11.1%
100.0%
3
1
4
75.0%
25.0%
100.0%
2
4
6
33.3%
66.7%
100.0%
69
8
77
89.6%
10.4%
100.0%
1
0
1
100.0%
.0%
100.0%
1
0
1
100.0%
.0%
100.0%
11
0
11
100.0%
.0%
100.0%
3
2
5
60.0%
40.0%
100.0%
0
6
6
.0%
100.0%
100.0%
0
9
9
.0%
100.0%
100.0%
1
0
1
100.0%
.0%
100.0%
322
135
457
70.5%
29.5%
100.0%
114
96
210
54.3%
45.7%
100.0%
54
38
92
58.7%
41.3%
100.0%
127
1
128
99.2%
.8%
100.0%
3
0
3
100.0%
.0%
100.0%
1
0
1
100.0%
.0%
100.0%
29
0
29
100.0%
.0%
100.0%
7
0
7
30
TEKNİKER
29
ELEKTRONİLÇİ
30
TEKNİSYEN
31
FORMEN
32
ORMAN ÜRÜNLERİ
33
ECZACI
34
MEKANİK
35
MASÖZ
36
TEZGAHTAR
37
SATIŞ ELEMANI
38
DANIŞMAN
39
EMLAKÇI
40
ŞANTİYE ŞEFİ
41
MEMUR
42
SEKRETER
43
MUHASEBE
44
ÜRETİM
45
MÜŞTERİ TEMSİLCİSİ
46
AŞÇI
47
GARSON
48
BERBER
49
50
DEKORASYON
100.0%
.0%
100.0%
61
2
63
96.8%
3.2%
100.0%
0
2
2
.0%
100.0%
100.0%
23
0
23
100.0%
.0%
100.0%
4
0
4
100.0%
.0%
100.0%
1
0
1
100.0%
.0%
100.0%
5
1
6
83.3%
16.7%
100.0%
8
0
8
100.0%
.0%
100.0%
3
0
3
100.0%
.0%
100.0%
17
0
17
100.0%
.0%
100.0%
519
455
974
53.3%
46.7%
100.0%
4
6
10
40.0%
60.0%
100.0%
3
0
3
100.0%
.0%
100.0%
2
0
2
100.0%
.0%
100.0%
3
0
3
100.0%
.0%
100.0%
15
45
60
25.0%
75.0%
100.0%
1
0
1
100.0%
.0%
100.0%
3
3
6
50.0%
50.0%
100.0%
0
4
4
.0%
100.0%
100.0%
64
9
73
87.7%
12.3%
100.0%
158
12
170
92.9%
7.1%
100.0%
7
2
9
77.8%
22.2%
100.0%
16
0
16
31
SATIŞ DANIŞMANI
51
KASİYER
52
53
GÜVENLİK
BEKÇİ
54
MARANGOZ USTASI
55
BOYACI
56
METAL KAYNAK USTASI
57
SAC KESİM USTASI
58
CNC OPERATÖR
59
TAMİRCİ
60
MAKİNACI
61
CAM İŞLEME USTASI
62
BAKIM-ONARIM
63
DEPO ELEMANI
64
POSTACI
65
ÇIRAK
66
MOBİLYA USTASI
67
TERZİ
68
USTA
69
İMALAT İŞÇİSİ
70
MONTAJ USTASI
71
72
KURYE
100.0%
.0%
100.0%
105
25
130
80.8%
19.2%
100.0%
23
18
41
56.1%
43.9%
100.0%
1062
0
1062
100.0%
.0%
100.0%
3
0
3
100.0%
.0%
100.0%
1
1
2
50.0%
50.0%
100.0%
47
1
48
97.9%
2.1%
100.0%
41
0
41
100.0%
.0%
100.0%
4
0
4
100.0%
.0%
100.0%
4
0
4
100.0%
.0%
100.0%
13
2
15
86.7%
13.3%
100.0%
4
30
34
11.8%
88.2%
100.0%
1
0
1
100.0%
.0%
100.0%
14
0
14
100.0%
.0%
100.0%
18
0
18
100.0%
.0%
100.0%
4
0
4
100.0%
.0%
100.0%
20
8
28
71.4%
28.6%
100.0%
10
0
10
100.0%
.0%
100.0%
1
7
8
12.5%
87.5%
100.0%
249
2
251
99.2%
.8%
100.0%
89
0
89
100.0%
.0%
100.0%
11
0
11
100.0%
.0%
100.0%
1
0
1
32
100.0%
.0%
100.0%
224
0
224
100.0%
.0%
100.0%
625
120
745
83.9%
16.1%
100.0%
752
0
752
100.0%
.0%
100.0%
0
1
1
.0%
100.0%
100.0%
6
0
6
100.0%
.0%
100.0%
4
4
8
50.0%
50.0%
100.0%
1
0
1
100.0%
.0%
100.0%
2
1
3
66.7%
33.3%
100.0%
5429
1114
6543
83.0%
17.0%
100.0%
ŞOFÖR
73
74
75
ÖZÜRLÜ ELEMAN TEMİZLİK
İŞÇİ
BULAŞIKÇI
76
MOBİLYA
77
BEDEN İŞÇİSİ
78
HALI YIKAMA
79
HİZMETLİ
80
TOPLAM
Anket yapılan işletmelerde toplam 6543 kişinin istihdam edildiği ve istihdam edilenlerin 5429
kişisinin Erkek(%83) ve 1114(%17) kişisinin Kadın olduğu görülmektedir. Türkiye geneli bu oran
istihdam edilenlerin 5429 kişisinin Erkek(%83) ve 1114(%17) kişisinin Kadın olduğu
görülmektedir.
Tablo 5.1 :Yıllara göre İşgücü Durumu
Türkiye, (15 yaş +), bin
TR83, (15 yaş +), bin
İşgücü Anketi,Kişi
2009
2010
2009
2010
2012
24.748
25.641
1.080
1.006
6543
Kadın
6.851(%28)
7.383(%29)
411(%38)
347(%35)
1114(%17)
Erkek
17.898(%72)
18.257(%71)
669(%62)
659(%65)
5429(%83)
Toplam
Kaynak: www.tuik.gov.tr
Yapılan İşgücü anketi neticesinde anket uygulaması yapılan işletmelerde ki kadın istihdamının
durumu TÜİK verilerini destekler nitelikte; Kurumsal olmayan nüfusun ve işgücünün cinsiyete göre
dağılımındaki zıtlığı açıkça göstermektedir. Bu durum sadece TR83 Bölgesi’nin değil Türkiye’nin
gerçeğidir.
33
Tablo 5.2 :İstihdam Edilenlerin Sektörel Dağılımı(%)
Yıl
TR83
Türkiye
İşgücü Anketi
Tarım
Sanayi
Hizmetler
2009
%51,6
%12,9
%35,5
2010
%45,6
%15,1
%39,3
2009
%24,6
%25,3
%50,1
2010
%25,2
%26,2
%48,6
2012
%39.0
%20.0
%41.0
Kaynak: www.tuik.gov.tr
Yapılan İşgücü anketi neticesinde anket uygulaması yapılan işletmelerde ki Sektörel istihdamının
durumu TÜİK verilerini destekler niteliktedir. Bu durum sadece TR83 Bölgesi’nin değil Türkiye’nin
gerçeğidir.
Grafik 14; Anket Yapılan İşletmelerde Mevcut Çalışanların Meslek Kodlarına (ISCO 88) Göre
Dağılımı
Anket Yapılan işletmelerde çalışanların %16.0’sının “Güvenlik, %14.9’unun “Satış Elemanı”,
%11.5’inin “İşçi”, %11.4’ünün “Özürlü Temizlik Elemanı” ve %7.0’sinin “Öğretmen” olduğu
gözlemlenmiştir.
34
Tablo 6; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Eğitimlerine Göre Dağılımı
EĞİTİM DÜZEYİ
S.N
Lise altı
Çıraklık Eğitimi
Genel Lise
Meslek Lisesi
Meslek Yüksek Okulu
Lisans
Lisansüstü/Doktora
1
2
3
4
5
6
7
TOPLAM
YÜZDE (%)
32.3
1.4
45.4
1.9
5.0
13.4
.6
100.0
Anket Yapılan işletmelerde çalışanların %45.4’ünün Genel Lise, %32.3’ünün Lise Altı ve
%13.4’ünün Lisans mezunu olarak öne çıktığı gözlemlendi. Eğitim durumuna göre işgücüne
katılıma bakıldığında eğitim ile istihdam arasındaki yakın ilişki görülmektedir. Eğitim durumu
yükseldikçe işgücüne katılma oranı da paralel Grafikde artış göstermektedir. Bu durum TR83 illeri
ile parallelik arz etmektedir.
Grafik 15; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Eğitimlerine Göre Dağılımı
35
Tablo 7; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Yaşlarına Göre Dağılımı
YAŞ ARALIĞI
S.N
YÜZDE (%)
15-24
25-34
35-44
45-54
55 ve daha fazla
12.6
53.7
30.4
2.2
1.0
1
2
3
4
5
TOPLAM
100.0
Anket Yapılan işletmelerde çalışanların %53.7’sinin 25-34 Yaş, %30.4’ünün 35-44 Yaş ve
%12.6’sının 15-24 olarak öne çıktığı gözlemlendi.
Tablo 7.1; TR83 Yaş Grubuna Göre İstihdam Oranları
15-19
20-24
25-34
35-54
55+
Toplam
30,1
52,1
67,0
62,7
28,8
Kadın
22,1
42,0
44,0
39,4
18,5
Erkek
38,1
67,2
91,2
86,4
41,0
TR83 bölgesinin İstihdam oranları da anket yapılan işletmelerle paralellik arz etmektedir. 25-34
yaş grubu istihdam oranı bölge genelinde %60 olarak tespit edilmiştir.
Grafik 16; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Yaşlarına Göre Dağılımı
36
Tablo 8; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların İşteki Durumuna Göre Dağılımı
İŞ’TEKİ DURUM
S.N
Ücretli veya Maaşlı
Mevsimlik İşçi
Kendi İşi
Yevmiyeli(günübirlik işte çalışan)
Ücretsiz Aile İşçisi
YÜZDE (%)
87.1
8.3
3.9
.4
.3
1
2
3
4
5
TOPLAM
100.0
Anket Yapılan işletmelerde çalışanların %87.1’inin Ücretli veya Maaşlı, %8.3’ü Mevsimlik İşçi ve
%3.9’unun Kendi işi olduğu gözlemlendi.
Grafik 17; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların İşteki Durumuna Göre Dağılımı
Tablo 9; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Çalışma Şekline Göre Dağılımı
S.N
Tam zamanlı (30 saatten fazla)
1
Yarı zamanlı (30 saat ve daha az )
2
TOPLAM
ÇALIŞMA ŞEKLİ
YÜZDE (%)
92.4
7.6
100.0
Anket Yapılan işletmelerde çalışanların çalışma şeklinin %92.4 Tam zamanlı (30 saatten fazla)
olduğu gözlemlendi.
37
Grafik 18; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların Çalışma Şekline Göre Dağılımı
Tablo 10; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanlara ödenen aylık ücret durumuna Göre Dağılımı
S.N
750 TL
1
751-1500 TL
2
1501-2500 TL
3
2501-3500 TL
4
3501-4500 TL
5
4501 TL ve daha fazla
6
TOPLAM
ÇALIŞANA ÖDENEN AYLIK ÜCRET
YÜZDE (%)
1.1
1.7
58.7
36.2
2.1
.2
100.0
Anket Yapılan işletmelerde çalışanların %58.7’sinin 1501-2500 TL, %36.2’sinin 2501-3500 TL ücret
aldığı gözlemlendi.
38
Grafik 19; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanlara ödenen aylık ücret Durumuna Göre Dağılımı
Tablo 11; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna kaydına
Göre Dağılımı
S.N
Evet
1
Hayır
2
TOPLAM
HERHANGİ BİR SOSYAL GÜVENLİK KAYDI
YÜZDE (%)
97.1
2.9
100.0
Anket Yapılan işletmelerde çalışanların %97.1’nin herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna kayıtlı
olduğu gözlemlendi.
39
Grafik 20; Anket Yapılan İşletmelerdeki Çalışanların herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna
kaydına Göre Dağılımı
40
AÇIK İŞLER
Tablo 12; Anket Yapılan İşletmelerin Şu an Açık İşi Olanlara Göre Dağılımı
AÇIK İŞ’LER
S.N
Evet
Hayır
1
2
TOPLAM
YÜZDE (%)
15.9
84.1
100.0
Anket Yapılan işletmelerin %16’sında Açık İşin olduğu gözlemlendi. İŞKUR Açık İşi olan % 16 açık
işletmenin açık işi’ni karşıladığında işletmeler nezdinde güven tazeleyecektir.
Grafik 21; Anket Yapılan İşletmelerin Şu an Açık İşi Olanlara Göre Dağılımı
41
Tablo 13; Anket Yapılan İşletmelerde İhtiyaç Duyulan Mesleklerin (ISCO 88) Dağılımı
S.N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
MESLEK ADI
ÖĞRETMEN
SAHA ELEMANI
PAKETÇİ
İÇ MİMAR
ANAHTARCI
MOBİLYA
ÇIRAK
İNŞAAT
TEZGAHTAR
TESİSATÇI
TEKNİK ELEMAN
PERSONEL-ELEMAN
SATIN ALMA
ÇEVRE MÜHENDİSİ
KİMYA MÜHENDİSİ
USTA
İŞ GÜVENLİĞİ UZAMANI
ELEKTİRİK MÜHENDİSİ
TEKNİSYEN
SATIŞ ELEMANI
EMLAKÇI
MONTAJCI
SEKRETER
DIŞ TİCARET UZMANI
BANKACI
MUHASEBE
GARSON
SATIŞ DANIŞMANI
Cinsiyet
Erkek
Kadın
2
100.0%
2
100.0%
0
.0%
1
50.0%
1
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
0
.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
11
91.7%
1
100.0%
3
100.0%
1
100.0%
19
61.3%
1
50.0%
5
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
28.6%
5
100.0%
1
0
.0%
0
.0%
1
100.0%
1
50.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
1
100.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
1
8.3%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
12
38.7%
1
50.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
5
71.4%
0
.0%
2
İHTİYAÇ DUYULAN
TOPLAM SAYI
2
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
12
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
1
100.0%
31
100.0%
2
100.0%
5
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
7
100.0%
5
100.0%
3
42
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
KASİYER
PAZARLAMA
AŞÇI
ŞOP USTASI
SIVACI
BOYACI
METAL KAYNAK USTASI
CNSOPERATÖRÜ
TORNACI
MAKİNACI
BAKIM-ONARIM
DEPO ELEMANI
ÇIRAK
TAMİRCİ
İŞÇİ
LASTİKÇİ
CAM BALKON
İMALATÇI
KURYE
ŞOFÖR
HİZMET, SATICI
ÖZÜRLÜ ELEMAN (TEMİZLİK)
OTO TEMİZLEME
BEDEN İŞÇİSİ
TOPLAM
33.3%
2
100.0%
4
66.7%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
1
100.0%
5
100.0%
4
80.0%
1
100.0%
1
50.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
50.0%
1
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
113
79.6%
66.7%
0
.0%
2
33.3%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
1
20.0%
0
.0%
1
50.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
1
50.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
29
20.4%
100.0%
2
100.0%
6
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
1
100.0%
5
100.0%
5
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
142
100.0%
43
Tablo 13.1; Anket Yapılan İşletmelerde İhtiyaç Duyulan Mesleklerin (ISCO 88) Dağılımı
İHTİYAÇ MESLEKLER
KİŞİ SAYISI
2
YÜZDE (%)
1.3
SAHA ELEMANI
2
1.3
PAKETÇİ
1
.7
İÇ MİMAR
2
1.3
ANAHTARCI
1
.7
MOBİLYA
2
1.3
ÇIRAK
1
.7
İNŞAAT
1
.7
TEZGAHTAR
2
1.3
TESİSATÇI
1
.7
TEKNİK ELEMAN
1
.7
PERSONEL-ELEMAN
1
.7
SATIN ALMA
1
.7
ÇEVRE MÜHENDİSİ
1
.7
ÖĞRETMEN
KİMYA MÜHENDİSİ
1
.7
USTA
12
8.0
İŞ GÜVENLİĞİ UZAMANI
1
.7
ELEKTİRİK MÜHENDİSİ
3
2.0
TEKNİSYEN
1
.7
SATIŞ ELEMANI
32
21.3
EMLAKÇI
2
1.3
FOTOGRAFÇI
1
.7
MONTAJCI
5
3.3
SEKRETER
1
.7
DIŞ TİCARET UZMANI
1
.7
BANKACI
1
.7
MUHASEBE
8
5.3
SEVKİYAT ELEMANI
1
.7
MÜŞTERİ TEMSİLCİSİ
1
.7
GARSON
5
3.3
SATIŞ DANIŞMANI
3
2.0
KASİYER
3
2.0
PAZARLAMA
6
4.0
AŞÇI
1
.7
ŞOP USTASI
1
.7
SIVACI
1
.7
BOYACI
3
2.0
METAL KAYNAK USTASI
4
2.7
CNSOPERATÖRÜ
1
.7
TORNACI
1
.7
MAKİNACI
4
2.7
BAKIM-ONARIM
1
.7
DEPO ELEMANI
5
3.3
44
ÇIRAK
5
3.3
TAMİRCİ
1
.7
İŞÇİ
2
1.3
LASTİKÇİ
1
.7
CAM BALKON
1
.7
İMALATÇI
1
.7
KURYE
1
.7
ŞOFÖR
2
1.3
HİZMET, SATICI
1
.7
ÖZÜRLÜ ELEMAN (TEMİZLİK)
2
1.3
OTO TEMİZLEME
1
.7
BEDEN İŞÇİSİ
TOPLAM
3
2.0
150
100.0
Grafik 22; Anket Yapılan İşletmelerde İhtiyaç Duyulan Mesleklerin (ISCO 88) Dağılımı
Anket yapılan işletmelerde İhtiyaç duyulan mesleklerin başında; %21.3 “Satış Elemanı”, %8
“Usta”, %5,3 “Muhasebe Elemanı” ve %4.0 “Pazarlama Elemanı” olduğu gözlendi. İhtiyaç
Duyulan elemanların %79.9’unun Erkek ve %20.1’inin Kadın olduğu görüldü. İŞKUR Öncelikli bu
mesleklere, sonrasında da tablodaki İhtiyaç Duyulan Mesleklere Yüzde sıralamasına göre eleman
yetiştirmelidir.
45
Tablo 14; Anket Yapılan İşletmelerdeki Açık Olan İşlerde Aranan Elemanların Eğitim Düzeylerinin
Cinsiyete göre Dağılımı
S.N
BEKLENEN BECERİ
Lise altı
1
Çıraklık Eğitimi
2
3
Genel Lise
Meslek Lisesi
4
Meslek Yüksek Okulu
5
Lisans
6
Lisansüstü/Doktora
7
Farketmez
8
TOPLAM
Cinsiyet
Erkek
Kadın
TOPLAM SAYI
20
4
24
83.3%
16.7%
100.0%
2
1
3
66.7%
33.3%
100.0%
23
14
37
62.2%
37.8%
100.0%
19
0
19
100.0%
.0%
100.0%
5
2
7
71.4%
28.6%
100.0%
14
2
16
87.5%
12.5%
100.0%
2
0
2
100.0%
.0%
100.0%
24
3
27
88.9%
11.1%
100.0%
109
26
135
80.7%
19.3%
100.0%
Tablo 14.1; Anket Yapılan İşletmelerdeki Açık Olan İşlerde Aranan Elemanların Eğitim Düzeyine
göre Dağılımı
S.N
Lise altı
1
Çıraklık Eğitimi
2
Genel Lise
3
Meslek Lisesi
4
Meslek Yüksek Okulu
5
Lisans
6
Lisansüstü/Doktora
7
Farketmez
8
TOPLAM
AÇIK İŞ’LERDE ARANAN EĞİTİM DÜZEYİ
YÜZDE (%)
19.6
2.8
26.6
13.3
4.9
11.9
1.4
19.6
100.0
Anket Yapılan işletmelerdeki Açık İş Taleplerindeki elemanlarda aranan Eğitimin Düzeyinin
%26.6’sının “Genel Lise”, %19.6’sının “Lise Altı”, %13.3’ünün “Meslek Lisesi” ve %11.9’unun
“Lisans” olduğu gözlemlendi. Ayrıca Açık İşlerde aranan özelliklerin önemli olmadığı diğenlerin de
%19.6’ı olduğu görüldü.
46
Grafik 23; Anket Yapılan İşletmelerdeki Açık Olan İşlerde Aranan Elemanların Eğitim Düzeyine göre
Dağılımı
Tablo 15; Anket Yapılan İşletmelerde Açık Olan İşlerde Beklenen Beceri İhtiyaçlarının Cinsiyete
Göre Dağılımı
S.N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
TOPLAM
BEKLENEN BECERİ
Bilgisayar kullanımı
Fiziki ve Bedensel yeterlilik
Hesap yapabilme (analitik beceri)
Mesleğe ilişkin yeterli bilgi
Proje tabanlı çalışma
Satış ve pazarlama becerisi
Sorun çözme ve bağımsız karar verme
becerileri
Takım çalışması
Yabancı dil
İletişim ve ifade yeteneği
Cinsiyet
Erkek
Kadın
29
70.7%
49
81.7%
42
77.8%
66
78.6%
21
84.0%
24
64.9%
31
67.4%
37
78.7%
11
78.6%
34
73.9%
344
76.0%
12
29.3%
11
18.3%
12
22.2%
18
21.4%
4
16.0%
13
35.1%
15
32.6%
10
21.3%
3
21.4%
12
26.1%
110
24.0%
TOPLAM SAYI
41
100.0%
60
100.0%
54
100.0%
84
100.0%
25
100.0%
37
100.0%
46
100.0%
47
100.0%
14
100.0%
46
100.0%
454
100.0%
47
Tablo 15.1; Anket Yapılan İşletmelerde Açık Olan İşlerde Beklenen Beceri İhtiyaçları
BEKLENEN BECERİ
S.N.
YÜZDE (%)
Bilgisayar kullanımı
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
10.0
13.0
11.0
19.0
5.0
8.0
11.0
10.0
3.0
10.0
Fiziki ve Bedensel yeterlilik
Hesap yapabilme (analitik beceri)
Mesleğe ilişkin yeterli bilgi
Proje tabanlı çalışma
Satış ve pazarlama becerisi
Sorun çözme ve bağımsız karar verme becerileri
Takım çalışması
Yabancı dil
İletişim ve ifade yeteneği
Toplam
100.0
Grafik 24; Anket Yapılan İşletmelerde Açık Olan İşlerde Beklenen Beceri İhtiyaçları
Anket yapılan işletmelerde %19.0 Mesleğe İlişkin Yeterli Bilgi, %13.0 fiziksel ve bedensel yeterlilik,
%11.0 Hesap yapabilme (analitik beceri) ile Sorun çözme ve bağımsız karar verme becerileri, %10
Bilgisayar kullanımı, Takım çalışması, İletişim ve ifade yeteneği beklentisi gözlendi.
Tablo 16; Anket Yapılan İşletmelerde İhtiyaç duyduğunuz elemanı şu anda herhangi bir yolla
arama durumu
ELEMANLARIN HERHANGİ BİR YOLLA ARAMA
DURUMU
S.N.
1
2
YÜZDE (%)
Evet
28.3
Hayır
71.7
Toplam
100.0
Anket yapılan işletmelerde %28’i elemanlarının herhangi bir yolla aramaktadır.
48
Grafik 25; Anket Yapılan İşletmelerde İhtiyaç duyduğunuz elemanı şu anda herhangi bir yolla
arama durumu
Tablo 17; Anket Yapılan İşletmelerin Açık İşlerini Bulma Yolları
AÇIK İŞLERİN ARANAN YOLLARI
S.N.
1
2
3
4
5
6
7
YÜZDE (%)
İŞKUR Aracılığıyla
9.0
Özel İstihdam ofisleri kanalıyla
7.0
Gazetelerin iş ilanı haberleri
13.0
Akraba-Eş Dost aracılığıyla
17.0
Kariyer İnternet Siteleri
13.0
Kendi imkanlarımla
29.0
Diğer (Yazınız)
Toplam
12.0
100.0
Anket Yapılan İşletmelerde Açık işlerini bulma yolları; %29.0 “kendi imkanları”, %17.0 “Akraba-Eş
Dost aracılığıyla”, %13.0 “Özel İstihdam ofisleri kanalıyla” ile “Kariyer İnternet Siteleri”, %9.0
“İŞKUR aracılığıyla” temin ettikleri görülmektedir. Bu durum Samsun ilinde İŞKUR faaliyetlerinin
önemini göstermektedir. Yani İŞKUR’un hedef kitlesinde %71’lik bir Pazar bulunmaktadır. Bu
pazarı çok iyi değerlendirmelidir.
49
Grafik 26; Anket Yapılan İşletmelerin Açık İşlerini Bulma Yolları
GEÇEN 12 AYLIK SÜRE İÇERİSİNDE TEMİNİNDE GÜÇLÜK ÇEKİLEN
MESLEKLERİN DAĞILIMI (ELEMAN TEMİNİNDE GÜÇLÜK ÇEKİLEN
MESLEKLER)
Tablo 18; Geçen 12 aylık süre içinde eleman temininde güçlük çekilme durumuna Göre Dağılımı
GÜÇLÜK ÇEKİLME DURUMU
S.N
YÜZDE (%)
Evet
Hayır
22.3
77.7
1
2
TOPLAM
100.0
Anket Yapılan işletmelerin %22’sinde eleman temininde güçlük çekildiği gözlemlendi.
Tablo 19; Anket Yapılan İşletmelerde Temininde Güçlük Çekilen Mesleklerin ISCO 88’ e Göre
Dağılımı
S.N
1
2
3
4
5
6
MESLEK ADI
PAKETÇİ
TEKNİSYEN
TEZGAHTAR
MOBİLYA
ORAKCI
TEKNİK ELEMAN
Cinsiyet
Erkek
Kadın
1
100.0%
1
50.0%
2
40.0%
7
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
0
.0%
1
50.0%
3
60.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
TOPLAM
1
100.0%
2
100.0%
5
100.0%
7
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
50
7
8
9
10
11
12
MİMAR
LOJİSTİK HİZ.
ÇIRAK
MAKİNE MÜH.
ELEKTRİK MÜHENDİSİ
ELEKTRİK-ELEKTRONİK
ENST. MUTFAK PROJECİSİ
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
FİZYOTERAPİST
ÖĞRETMEN
İNŞAAT USTASI
MUHASEBE
PAZARLAMA
ELEKTRİK TEKNİSYENİ
ELEKTİRİK
BOYACI
SATIŞ ELEMANI
EMLAKÇI
FOTOGRAFÇI
MONTAJ PARKE
SEKRETER
DIŞ TİCARET UZMANI
BANKACI
TURİZM
SEVKİYAT ELEMANI
AŞÇI
DÖNERCİ
GARSON
BERBER
DEKORASYON
SATIŞ DANIŞMANI
0
.0%
0
.0%
7
100.0%
1
50.0%
3
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
0
.0%
1
50.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
1
100.0%
1
100.0%
7
100.0%
2
100.0%
3
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
2
40.0%
3
75.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
19
61.3%
0
.0%
0
.0%
1
100.0%
0
.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
10
76.9%
1
100.0%
1
100.0%
1
0
.0%
0
.0%
0
.0%
3
60.0%
1
25.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
12
38.7%
1
100.0%
1
100.0%
0
.0%
1
100.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
3
23.1%
0
.0%
0
.0%
1
1
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
5
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
31
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
13
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
51
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
TOPLAM
KASİYER
ŞOP USTASI
MARANGOZ USTASI
METAL KAYNAK USTASI
SAC KESİM USTASI
CNS OPERATÖRÜ
MAKİNACI
CAM İŞLEME USTASI
DEPO ELEMANI
KASAP
VASIFSIZ
TERZİ
İŞÇİ
USTA
İMALATÇI
ÜTÜCÜ
KURYE
DAĞITICI
HİZMET, SERVİS, SATICI
ÖZÜRLÜ ELEMAN TEMİZLİK
BULAŞIK
BEDEN İŞÇİSİ
50.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
6
85.7%
1
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
0
.0%
4
80.0%
10
90.9%
2
100.0%
0
.0%
2
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
124
77.5%
50.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
1
14.3%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
2
100.0%
1
20.0%
1
9.1%
0
.0%
1
100.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
36
22.5%
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
7
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
2
100.0%
5
100.0%
11
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
160
100.0%
52
Grafik 27; Anket Yapılan İşletmelerde Temininde Güçlük Çekilen Mesleklerin ISCO 88’ e Göre
Dağılımı
Anket Yapılan İşletmelerde eleman temininde güçlük çekilen meslekler %19.3 “Satış Elemanı”,
%8.1 “Garson” ve %6.8 “Usta” olarak ilk sıralarda yer almaktadır.
Tablo 20; Geçen 12 aylık süre içinde eleman temininde güçlük çekilme nedenlerine Göre Dağılımı
S.N
GÜÇLÜK ÇEKİLME DURUMU
Bu meslekte eleman bulunamaması
1
Gerekli Mesleki beceriye/niteliğe sahip eleman bulunamaması
2
Yeterli iş tecrübesine sahip eleman bulunamaması
3
Çalışma ortam ve koşullarının beğenilmemesi
4
Önerilen ücretin az bulunması
5
TOPLAM
YÜZDE (%)
28.0
33.0
25.0
7.0
7.0
100.0
53
Grafik 28; Geçen 12 aylık süre içinde eleman temininde güçlük çekilme nedenlerine Göre Dağılımı
Anket Yapılan İşletmelerde eleman temininde güçlük çekilme durumunun başında %33 “Gerekli
Mesleki beceriye/niteliğe sahip eleman bulunamaması”, %28 “Bu meslekte eleman
bulunamaması” ve %25 “Yeterli iş tecrübesine sahip eleman bulunamaması”’ndan dolayı
eleman temininde güçlük çektikleri gözlemlendi. Bu tablo İŞKUR’ın Samsun genelinde yapması
gereken çalışmalar için yol rehberi vermektedir.
Tablo 21; Son 12 aylık süreçte eleman temininde güçlük çekilen mesleklerin % olarak karşılama
durumuna Göre Dağılımı
S.N
% OLARAK KARŞILAMA DURUMU
Hiçbirini karşılayamadım (%0)
1
%1 - %20
2
%21 - %40
3
%41 - %60
4
%61 - %80
5
%81 - %100
6
TOPLAM
İŞLETME SAYISI
YÜZDE (%)
17
61
21
35
60
11
%9
%30
%10
%17
%29
%5
205
100.0
Anket Yapılan işletmelerin %29’u “%61-%80” ve %5’i “%81-%100” olarak güçlük çektikleri
meslekleri karşıladıkları, %76’sının sıkıntılarının devam ettiği gözlendi. Bu durum İŞKUR %76’lık
“Eleman Temininde Güçlük Meslekler” konusunda bir pazarının olduğunu gösterir.
54
Grafik 29; Son 12 aylık süreçte eleman temininde güçlük çekilen mesleklerin % olarak karşılama
durumuna Göre Dağılımı
55
SON 12 AY İÇİNDE İŞE GİRİŞ ÇIKIŞLAR
Tablo 22; Son 12 ay içerisinde işe yeni eleman alınma durumu
YENİ ELEMAN ALINMA DURUMU
S.N
1
2
YÜZDE (%)
Evet
Hayır
Toplam
36.4
63.6
100.00
Anket Yapılan işletmelerin %36.4’ ü Son 12 ay içerisinde işe yeni eleman aldığı gözlendi.
Grafik 30; Son 12 ay içerisinde işe yeni eleman alınma durumu
56
Tablo 23; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde işe alınan Mesleklerin ISCO 88’ e Göre
Dağılımı
S.N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
MESLEK ADI
İŞÇİ
OPERATOR
TEKNİSYEN
MOBİLYA
MAĞAZA SORUMLUSU
ŞOFÖR
MÜDÜR
YÖNETİCİ
SATIN ALMA
KURUM MÜDÜRÜ
MÜHENDİS
ELEKTRİK-ELEKTRONİK
GRAFKER
ÖĞRETMEN
PAZARLAMA
ELEKTRİK TEKNİSYENİ
ELEKTİRİK
TEKNİK ELEMAN
FORMEN
ORMAN ÜRÜNLERİ
MEKANİK
MASÖZ
SATIŞ ELEMANI
EMLAKÇI
YAZILIM
MEMUR
SEKRETER
Cinsiyet
Erkek
Kadın
18
75.0%
4
100.0%
6
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
8
100.0%
1
100.0%
1
50.0%
2
100.0%
1
100.0%
2
66.7%
1
100.0%
0
.0%
7
46.7%
11
91.7%
1
100.0%
1
100.0%
7
87.5%
1
100.0%
1
50.0%
1
100.0%
0
.0%
52
77.6%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
3
37.5%
6
25.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
1
50.0%
0
.0%
0
.0%
1
33.3%
0
.0%
1
100.0%
8
53.3%
1
8.3%
0
.0%
0
.0%
1
12.5%
0
.0%
1
50.0%
0
.0%
1
100.0%
15
22.4%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
5
62.5%
TOPLAM
24
100.0%
4
100.0%
6
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
8
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
15
100.0%
12
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
8
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
67
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
8
100.0%
57
28
20
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
BANKACI
TURİZM
MUHASEBE
SEVKİYAT ELEMANI
MÜŞTERİ TEMSİLCİSİ
AŞÇI
DÖNERCİ
GARSON
SERVİS ELEMANI
TEZGAHTAR
SATIŞ DANIŞMANI
KASİYER
GÜVENLİK
ŞOP USTASI
TESİSAT
BOYACI
METAL KAYNAK USTASI
CNC OPERATÖR
MAKİNACI
BAKIM-ONARIM
ELEKTRİK TEKNİKERİ
DEPO ELEMANI
VASIFSIZ
USTA
İMALAT İŞÇİSİ
MONTAJ USTASI
KURYE
ÇIRAK-KALFA
ÖZÜRLÜ ELEMAN, TEMİZLİKÇİ
PAKETLEME
5
71.4%
1
100.0%
13
65.0%
1
100.0%
0
.0%
4
66.7%
1
100.0%
12
85.7%
2
100.0%
2
50.0%
7
87.5%
2
100.0%
1
50.0%
1
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
1
25.0%
1
100.0%
2
100.0%
4
100.0%
5
83.3%
26
100.0%
12
85.7%
5
100.0%
2
100.0%
2
50.0%
6
60.0%
0
2
28.6%
0
.0%
7
35.0%
0
.0%
1
100.0%
2
33.3%
0
.0%
2
14.3%
0
.0%
2
50.0%
1
12.5%
0
.0%
1
50.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
3
75.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
1
16.7%
0
.0%
2
14.3%
0
.0%
0
.0%
2
50.0%
4
40.0%
1
7
100.0%
1
100.0%
20
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
6
100.0%
1
100.0%
14
100.0%
2
100.0%
4
100.0%
8
100.0%
2
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
4
100.0%
6
100.0%
26
100.0%
14
100.0%
5
100.0%
2
100.0%
4
100.0%
10
100.0%
1
58
58
59
60
TOPLAM
TAŞIMA ELEMANI
PERSONEL
HALI YIKAMA
.0%
0
.0%
5
62.5%
1
100.0%
270
78.0%
100.0%
1
100.0%
3
37.5%
0
.0%
76
22.0%
100.0%
1
100.0%
8
100.0%
1
100.0%
346
100%
Anket Yapılan işlerde son 12 ay içerisinde işe girişlerin %19.5’i “Satış elemanı”, %7.4’ü “usta”,
%7.1’i “işçi” ve %5.9’u “Muhasebeci” olarak gözlendi.
Grafik 31; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde işe alınan Mesleklerin ISCO 88’ e Göre
Dağılımı
59
Tablo 24; Son 12 ay içerisinde işten eleman çıkartma durumu
İŞTEN ELEMAN ÇIKARTMA DURUMU
S.N
YÜZDE (%)
24.4
Evet
Hayır
1
2
75.6
Toplam
100.00
Anket Yapılan işletmelerin %24.4’ ü Son 12 ay içerisinde işten eleman çıkarttıkları gözlendi.
Grafik 32; Son 12 ay içerisinde işten eleman çıkartma durumu
Tablo 25; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde işten çıkartılan Mesleklerin ISCO 88’ e
Göre Dağılımı
S.N
1
2
3
4
5
6
7
8
MESLEK ADI
OPERATOR
SEKRETER
PAZARLAMACI
ÇIRAK-KALFA
MÜDÜR
ÜRETİM
İŞÇİ
MÜHENDİS
Cinsiyet
Erkek
Kadın
2
100.0%
0
.0%
7
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
16
72.7%
1
50.0%
0
.0%
6
100.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
6
27.3%
1
50.0%
TOPLAM
2
100.0%
6
100.0%
7
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
22
100.0%
2
100.0%
60
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
MAKİNE MÜH.
ELEKTRİK-ELEKTRONİK
ÖĞRETMEN
İNŞAAT USTASI
MUHASEBE
TEKNİK ELEMAN
MEKANİK
SATIŞ ELEMANI
TEZGAHTAR
KASİYER
EMLAKÇI
BİLGİSAYAR
PERSONEL
DEPO ELEMANI
AŞÇI
GARSON
KOZMETİK
DEKORASYON
GÜVENLİK
TESİSAT
BOYACI
20
30
31
32
33
34
35
36
37
38
METAL KAYNAK USTASI
GÖZLÜK USTASI
MAKİNACI
BORUCU
VASIFSIZ
USTA
İMALAT İŞÇİSİ
MONTAJ USTASI
KURYE
1
100.0%
5
100.0%
2
40.0%
1
100.0%
3
42.9%
4
80.0%
1
100.0%
25
54.3%
1
50.0%
1
50.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
3
75.0%
4
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
0
.0%
0
.0%
3
60.0%
0
.0%
4
57.1%
1
20.0%
0
.0%
21
45.7%
1
50.0%
1
50.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
1
25.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
1
100.0%
5
100.0%
5
100.0%
1
100.0%
7
100.0%
5
100.0%
1
100.0%
46
100.0%
2
100.0%
2
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
4
100.0%
4
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
4
100.0%
1
100.0%
1
33.3%
1
100.0%
2
100.0%
16
100.0%
6
100.0%
5
100.0%
1
0
.0%
0
.0%
2
66.7%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
1
4
100.0%
1
100.0%
3
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
16
100.0%
6
100.0%
5
100.0%
2
61
39
40
41
42
43
44
TOPLAM
ŞOFÖR
DAĞITIM
TEMİZLİKÇİ
TAŞIMA ELEMANI
SEVKİİYAT
MOBİLYA
50.0%
4
100.0%
5
100.0%
5
71.4%
1
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
151
75.1%
50.0%
0
.0%
0
.0%
2
28.6%
0
.0%
0
.0%
0
.0%
50
24.9%
100.0%
4
100.0%
5
100.0%
7
100.0%
1
100.0%
1
100.0%
2
100.0%
201
100.0%
Anket Yapılan işlerde son 12 ay içerisinde işten çıkışların %22.8’i “Satış elemanı”, %10.7’si “işçi” ve
%7.8’i “usta” olarak gözlendi.
Grafik 33; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde işten çıkarılan Mesleklerin ISCO 88’ e
Göre Dağılımı
62
Tablo 26; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde Elemanların işten çıkma/çıkarılma
nedenlerinin önemlilik durumu
SN Nedenler
1
2
3
4
5
6
7
8
En Önemli
(%)
İkinci en Önemli
(%)
Üçüncü en
Önemli (%)
Ekonomik/Mali
59.3
33.3
7.4
Geçici/Mevsimlik Çalışma
88.7
11.3
Çalışma Ahlak ve Disiplinine Uyumsuzluk
64.9
31.3
3.7
İşyeri Faaliyet Değişikliği
43.3
43.3
13.3
Çalışanın Kendi İsteği
49.2
37.3
13.5
Çalışanın Mesleki Beceri Eksikliği
İlgili Meslekte Elemana İhtiyaç
Kalmaması
Diğer ..........................
15.9
50.4
33.6
19.0
38.1
42.9
26.3
28.9
44.7
0
Anket Yapılan işletmelerde Son 12 ay içerisinde Elemanların işten çıkma/çıkarılma nedenlerinin en
önemli olanlarının; %88.7’si “Geçici/Mevsimlik Çalışma”, İkinci en önemli olanlarının %50.4
“Çalışanın Mesleki Beceri Eksikliği” ve üçüncü en önemli olanlarının %42.9’u “İlgili Meslekte
Elemana İhtiyaç Kalmaması” olduğu gözlendi. Bu sonuç İŞKUR’un Çalışanın Mesleki Beceri
Eksikliği konusunda çalışma yapması gerektiğini gösterir.
Grafik 34; Anket Yapılan İşletmelerde Son 12 ay içerisinde Elemanların işten çıkma/çıkarılma
nedenlerinin önemlilik durumu
63
12 AY SONRASINDA ÇALIŞAN SAYISINDA ÖNEMLİ ARTIŞ OLACAĞI
DÜŞÜNÜLEN MESLEKLERİN DAĞILIMI (12 AY SONRASINDA ÇALIŞAN
SAYISINDA ÖNEMLİ ARTIŞ OLACAĞI DÜŞÜNÜLEN MESLEKLER)
Tablo 27; 12 ay sonra işyeri çalışan sayısındaki artış durumu
ÇALIŞAN SAYISINDAKİ ARTIŞ
S.N
YÜZDE (%)
29.4
Evet
Hayır
1
2
70.6
Toplam
100.00
Anket Yapılan işletmelerin %29.4’ ü 12 ay sonrasında işyeri çalışan sayısında “artış” olacağını
beklemektedir.
Grafik 35; 12 ay sonra işyeri çalışan sayısındaki artış durumu
Tablo 28; Anket Yapılan İşletmelerde 12 ay sonrasında çalışan sayısında artış olacağı düşünülen
Meslekler (ISCO 88)
S.N.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
MESLEK ADI
USTA
TEKNİSYEN
PAZARLAMA
MOBİLYA
ÇIRAK
ÖĞRETMEN
ŞOFÖR
GARSON (SERVİS ELEMANI)
BOYACI
MÜHENDİS
Çalışan Sayısında Önemli Artış Olacağı
Düşünülen Kişi Sayısı
Yüzde (%)
12
3
8
2
3
4
3
1
3
2
9.2
2.3
6.2
1.5
2.3
3.1
2.3
.8
2.3
1.5
64
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
TOPLAM
ECZACI
PC YAZILIM
TEKNİK ELEMAN
PERSONEL
SEKRETER
TURİZM
MÜŞTERİ TEMSİLCİSİ
GARSON (SERVİS ELEMANI)
TEZGAHTAR
SATIŞ DANIŞMANI
KASİYER
İŞÇİ
TAMİRAT
OPERATÖR
ELEKTRİK USTASI
KASAP
MONTAJ-İMALAT
KURYE
DAĞITIM
1
1
4
4
1
1
1
9
2
39
2
8
1
1
4
1
6
2
1
130
.8
.8
3.1
3.1
.8
.8
.8
6.9
1.5
30.0
1.5
6.2
.8
.8
3.1
.8
4.6
1.5
.8
100.0
Anket Yapılan işletmelerin %30’ü “Satış Danışmanı”, %9.2’si “Usta”, %6.9’u “Garson(Servis
Elemanı)”, %6.2’si “Pazarlama” ile “işçi” elemanlarında 12 ay sonrasında çalışan sayısında artış
olacağı düşünülen Meslekler (ISCO 88) olduğu gözlendi.
Grafik 36; Anket Yapılan İşletmelerde 12 ay sonrasında çalışan sayısında artış olacağı düşünülen
Meslekler (ISCO 88)
65
12 AY SONRASINDA ÇALIŞAN SAYISINDA ÖNEMLİ AZALIŞ OLACAĞI
DÜŞÜNÜLEN MESLEKLERİN DAĞILIMI (12 AY SONRASINDA ÇALIŞAN
SAYISINDA ÖNEMLİ AZALIŞ OLACAĞI DÜŞÜNÜLEN MESLEKLER)
Tablo 29; 12 ay sonra işyeri çalışan sayısındaki azalış durumu
ÇALIŞAN SAYISINDAKİ AZALIŞ
S.N
YÜZDE (%)
Evet
Hayır
1
2
9.2
90.8
Toplam
100.00
Anket Yapılan işletmelerin %9.2’si, 12 ay sonrasında işyeri çalışan sayısında azalış olacağını
beklemektedir.
Grafik 37; 12 ay sonra işyeri çalışan sayısındaki azalış durumu
Tablo 30; Anket Yapılan İşletmelerde 12 ay sonrasında çalışan sayısında azalış olacağı düşünülen
Meslekler (ISCO 88)
S.N.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
MESLEK ADI
KALFA
AKTİVASYONCU
GÜVENLİK
USTA
SERAMİK
MONTAJ
ŞOFÖR
ÖĞRETMEN
PAZARLAMA
Çalışan Sayısında Önemli Azalış
Olacağı Düşünülen Kişi Sayısı
Yüzde (%)
2
1
1
8
1
1
4
2
2
3.7
1.9
1.9
14.8
1.9
1.9
7.4
3.7
3.7
66
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
TOPLAM
SATIŞ ELEMANI
GARSON
DANIŞMA
METAL KAYNAK USTASI
İŞÇİ
İMALAT İŞÇİSİ
MAKİNACI
ÖZÜRLÜ ELEMAN TEMİZLİK
ÇAYCI
PERSONEL
12
4
1
1
8
1
1
2
1
1
54
22.2
7.4
1.9
1.9
14.8
1.9
1.9
3.7
1.9
1.9
100.0
Anket Yapılan işletmelerin %22.2’si “Satış Elemanı”, %14.8’i “Usta” ile “işçi” ve %7.4’ü “Şoför”
elemanlarında 12 ay sonrasında çalışan sayısında azalış olacağı düşünülen Meslekler (ISCO 88)
olduğu gözlendi.
Grafik 38; Anket Yapılan İşletmelerde 12 ay sonrasında çalışan sayısında azalış olacağı düşünülen
Meslekler (ISCO 88)
67
SONUÇ ve ÖNERİLER
Araştırma bulgularına göre Samsun ilinde eleman temininde en çok güçlük çekilen mesleklerin
başında; Satış Elemanı, Usta, Garson, Muhasebe Elemanı ve Pazarlama Elemanı gelmektedir.
Ayrıca, İhtiyaç duyulan mesleklerin başında; %21.3 “Satış Elemanı”, %8 “Usta”, %5,3 “Muhasebe
Elemanı” ve %4.0 “Pazarlama Elemanı” olduğu gözlendi. İhtiyaç Duyulan elemanların %79.9’unun
Erkek ve %20.1’inin Kadın olduğu görüldü. İŞKUR Öncelikli bu mesleklere, İhtiyaç Duyulan
Meslekler tablosunda Yüzde sıralamasına göre eleman yetiştirmelidir. Bu meslek dallarında
İşletmelere Yönelik Kariyer Planlaması yapılması yaşanan eleman temini güçlüğünün aşılmasına
olanak sağlayabilecektir.
Anket yapılan işletmelerde %19.0 “Mesleğe İlişkin Yeterli Bilgi”, %13.0 “fiziksel ve bedensel
yeterlilik”, %11.0 “Hesap yapabilme (analitik beceri)” ile “Sorun çözme ve bağımsız karar verme
becerileri”, %10 “Bilgisayar kullanımı”, “Takım çalışması”, “İletişim ve ifade yeteneği” beklentisi
gözlendi.
Anket Yapılan İşletmelerde Açık işlerini bulma yolları; %29.0 “kendi imkanları”, %17.0 “Akraba-Eş
Dost aracılığıyla”, %13.0 “Özel İstihdam ofisleri kanalıyla” ile “Kariyer İnternet Siteleri”, %9.0
“İŞKUR aracılığıyla” temin ettikleri görülmektedir. Bu durum Samsun ilinde İŞKUR faaliyetlerinin
önemini göstermektedir.
Anket Yapılan işletmelerin %29’u “%61-%80” ve %5’i “%81-%100” olarak güçlük çektikleri
meslekleri karşıladıkları, %76’sının sıkıntılarının devam ettiği gözlendi. Bu durum İŞKUR %76’lık
“Eleman Temininde Güçlük Meslekler” konusunda bir pazarının olduğunu gösterir.
Anket Yapılan işletmelerde Son 12 ay içerisinde Elemanların işten çıkma/çıkarılma nedenlerinin en
önemli olanlarının; %88.7’si “Geçici/Mevsimlik Çalışma”, İkinci en önemli olanlarının %50.4
“Çalışanın Mesleki Beceri Eksikliği” ve üçüncü en önemli olanlarının %42.9’u “İlgili Meslekte
Elemana İhtiyaç Kalmaması” olduğu gözlendi. Bu sonuç İŞKUR’un Çalışanın Mesleki Beceri
Eksikliği konusunda çalışma yapması gerektiğini gösterir.
Anket Yapılan İşletmelerde eleman temininde güçlük çekilme durumunun başında %33 “Gerekli
Mesleki beceriye/niteliğe sahip eleman bulunamaması”, %28 “Bu meslekte eleman
68
bulunamaması” ve %25 “Yeterli iş tecrübesine sahip eleman bulunamaması” gelmesi İŞKUR’ın
Samsun genelinde yapması gereken çalışmalar için yol rehberi vermektedir.
Yeterli iş tecrübesine sahip eleman, gerekli mesleki beceriye ve bu meslekte eleman
bulunamaması nedenlerine yönelik farklı meslekler ile ilgili;
•
KASİAD eleman envanterinden tarama yapılması,
•
Envanterde bulunmaması durumunda bu mesleklerin temini ile ilgili;
o KASİAD' ın Staj Programları,
o Meslek Edindirme ve Geliştirme Kursları gibi
İşgücü yetiştirme hizmetlerinin sağlanması gelecek yıllardaki planlamalarda öncelikli konular
arasında yer alması gerektiği düşünülmektedir.
KASİAD eleman envanteri listesinde bulunan ve temininde güçlük çekilen eleman bilgilerinin;
•
KASİAD envanterinde yer alan tüm girişimler tarafından kolay ulaşılabilir olması,
•
Bu girişimlerin KASİAD tarafından bilgilendirilmesi,
•
Interaktif iletişim kurulması KASİAD’ı daha etkin duruma getirebilecektir.
KASİAD tarafından yürütülen mesleki eğitim faaliyetlerinin;
•
İşletmelerin ihtiyaçlarına uygun olarak düzenlenmesi ve etkinliğinin artırılması,
•
İşletmelere uygulanacak eleman İhtiyaç analizleri doğrultusunda kursların açılması,
•
İşverenlere kursiyerleri, kurslar başlamadan seçebilme imkanı sağlanması,
•
Kursların verimliliğinin arttırabilmesine olanak sağlayabilecektir. Bu öneriler YHGP’de yer
alan;
o Stratejik Amaç 2: İnsan Kaynaklarının ve Toplumsal Yapının Geliştirilmesi; Öncelik
2.1 Her Düzeydeki Eğitimin, Bölgenin Üretim ve Hizmet İhtiyaçlarına Göre
Örgütlenmesi,
o Stratejik Amaç 5: Kurumsal Yapının Güçlendirilmesi; Öncelik 5.2 Sivil Toplumun ve
Özel kesimin Güçlendirilmesi İle paralellik arz etmektedir.
Samsun İlinde gelecek 12 ay için çalışan sayısında önemli artış olacağı düşünülen meslek dallarına
yönelik 2013 yılı Planına;
•
KASİAD’ ın Staj Programları,
•
Meslek Edindirme ve Geliştirme Kursları
gibi İşgücü yetiştirme hizmetlerinin planlanması ve bu konuda KASİAD envanterinde yer alan tüm
İşletmelere bilgilendirme yapılması önem taşımaktadır.
69
Saha çalışmasında görüşülen iş çevrelerinin ve proje paydaşlarının tüm sektörler açısından dile
getirdiği ciddi boyutta nitelikli personel eksikliği sorunu vardır.
İşgücünün eğitim düzeyinin göreli düşüklüğü göz önüne alındığında mesleki eğitim kursları
aracılığıyla seçilmiş hedef gruplara eğitim verilmesi, vasıflı işgücü ihtiyacının karşılanması açısından
kaçınılmaz bir zorunluluktur.
Girişimlerin eleman alırken mesleki eğitimlerini mesleki teknik okullardan alanları öncelikle tercih
ettiklerini ve meslek edindirme kurslarından eğitim alanların en az tercih edilen kategoriyi
oluşturduğu gözlenmektedir.
Bu durum proje kapsamında verilecek eğitimlerin gerçekten nitelikli olmasının, girişimlerin ihtiyaç
duyduğu becerileri kazandırmasının ve istihdam garantili olmasının önemini ortaya koymaktadır.
Bu amaçla Samsun ili için belirlenen öncelikli sektörlerde verilecek eğitimlerin biçim ve içerik
açısından belirlenmesi noktasında mesleki eğitim uzmanlarının yanı sıra ilgili alanlardan işveren
temsilcilerinin görüşlerinin alınması önem arz etmektedir.
Ayrıca 2013 yılı içerisinde, KASİAD yönetimi tüm Samsun ilindeki işletmeleri Müşteri olarak
görmelidir. Bu kavram çerçevesinde gerekli planlarını yapmalıdır. Çünkü;
•
Müşteri Kurumun var oluş nedenidir. Her kurumun bir müşteri grubu vardır. Hepsinin
hizmet ettiği veya ürünlerini sunduğu birileri vardır. Böyle bir grup yoksa, o kurumun
olması için bir neden yok demektir.
•
Müşteri memnuniyetinde(mm) iki unsur bulunmaktadır; Beklenen Kalite(b.k) ve Algılanan
Kalite(a.k). Eğer, mm= a.k >b.k ise Müşteri çok memnundur. Eğer, mm= a.k = b.k Müşteri
orta derecede memnundur. Eğer mm= a.k < b.k ise Müşteri memnun değildir.
70
Download

Samsun İşgücü Piyasası Analizi - Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı