Ossa membri inferioris
Alt taraf kemikleri
Hazırlayan
Prof. Dr. Nihat EKİNCİ
Os coxae
Ossa membri inferioris
Alt taraf kemikleri
Os femoris
patella
tibia
Os fibulae
Ossa tatarsi
Ossa metatarsi
Ossa digitorum
Alt taraf kemikleri toplam 62 adettir.
Üst taraf kemiklerine göre daha kalın
kuvvetli ve güçlüdür.
Vücudun tüm ağırlığını taşımak ve
hareket ettirmek gibi önemli görevleri vardır.
iki kısımda incelenir.
-Cingulum membri inferioris ve
-pars libera membri inferioris.
Cingulum membri inferioris
(alt taraf kavşak kemikleri)
Alt taraf serbest kısımlarını gövdeye bağlayan
os coxae’lar alt taraf kavşak kemikleridir.
os coxae
Os coxae (kalça kemiği)
Pelvisin ön ve yan
duvarlarını oluşturan bu kemik üç
ayrı kemiğin
os sacrum
-os ilii,
-os pubis ve
-os ischii’nin
birleşmesiyle oluşur. Çocuklarda bu
kemikler
röntgen
filmlerinde
rahatlıkla ayrı ayrı görülebilirken
buluğ döneminden sonra kemikler
kaynaşarak tek kemik halini alır.
Ancak üç kemiğin kaynaşma bölgeleri acetabulum içerisinde Y harfi
şeklinde bir kıkırdak yapı olarak gözlenir. Daha ileri yaşlarda Y
kıkırdağı da kemikleşir ve radyolojik filmlerde görülmez.
Os ilii (böğrü kemiği)
Kalça kemiğinin geniş üst kısmını oluşturur.
-Corpus ossis ilii ve
-Ala ossis ilii olarak iki kısımda incelenir.
-Corpus ossis ilii acetabulumun yapısına katılır ve
onun 2/5ini oluşturur. Corpusun iç yüzü düzgündür ve
küçük pelvise bakar.
-Ala ossis ilii büyük pelvisin yan duvarını
oluşturur. Yassı ve geniştir.
Üst kenarına crista iliaca denir. Bu kenara karın
kasları yapışır.
Crista iliacanın ön ucundaki çıkıntıya
spina iliaca anterior superior, bunun altındaki
çıkıntıya spina iliaca anterior inferior denir.
Crista iliacanın arka ucundaki çıkıntıya
spina iliaca posterior superior, bunun altındaki
çıkıntıya spina iliaca posterior inferior denir.
Bu çıkıntının altındaki derin çentiğe incisura
ischiadica major denir.
Ala ossis ilii’nin iç yüzü
fossa iliaca ve
facies sacropelvina olarak iki kısımda
incelenir.
Fossa iliaca daha önde ve
yukarda bulunur.
Facies sacropelvina sacruma
ve pelvise bakar ve daha arka tarafta
bulunur.
Sacruma bakan yüzünde facies
auricularis denilen eklem yüzü,
sacrumdaki aynı isimli eklem yüzü ile
birleşir.
Pelvise bakan yüzünde
kadınlarda ovarium bulunur.
Fossa
iliaca
facies auricularis
Os ischii (oturak kemiği)
Kalça kemiğin arka alt kısmını oluşturur.
-Corpus ossis ischii ve
-Ramus ossis ischii olarak iki kısımda incelenir.
Kemiğin gövdesi acetabulumun 2/5 ini
oluşturur. Gövdenin iç yüzü küçük pelvise bakar.
-Ön kenarı foramen obturatum’un arka kenarını
oluşturur.
-Arka kenarındaki çıkıntıya sipina ischiadica denir.
-Spina ischiadicanın altındaki çentiğe incisura
ischiadica minor denir.
Gövdenin arka alt bölümündeki çıkıntı
oturduğumuzda yere temas eder. Bu çıkıntı kemiğin en
sağlam çıkıntısı olup tuber ischiadicum denilir.
Ramus ossis ischii tuber ischiadicum’dan
başlayıp foramen obturatum’u alttan sınırlayarak öne
doğru uzanır. Bu kısım pubis kemiğin alt kolu (ramus
inferior ossis pubis) ile birleşerek ischion pubis
kolunu oluşturur.
Os pubis (çatı kemiği )
Kalça kemiğin ön kısmını oluşturur.
Üç kısımda incelenir
corpus ossis pubis,
ramus superior ossis pubis,
ramus inferior ossis pubis.
1-Corpus ossis pubis acetabulumun
1/5 ini oluşturur.
2-Ramus superior ossis pubis
acetabulumdan başlayarak orta hatta kadar
uzanır. Orta hatta karşı taraf ile eklem yapar.
Eklem yüzüne facies symphysialis denir. Alt
yüzü foramen obturatum’un üst kısmını
oluşturur.
3-Ramus inferior ossis pubis,
ramus superior ossis pubis’den başlayarak
aşağı dışa doğru uzayan parçadır. Foramen
obturatum’un ön-altını sınırlar. İschion pubis
kolunun yapısına katılır.
1
2
3
foramen
obturatum
facies
symphysialis
Acetabulum (hokka çukuru)
Kalça kemiğinin dış yüzünde bulunan ve
femur başı ile eklem yapan çukura acetabulum
denir. Acetabulum’un yapısına os coxae’yi
oluşturan her üç kemik te katılır.
Çukurun dışa çıkıntı yapan kenarına
limbus acetabuli,
kenarın alt kısmındaki çentiğe incisura
acetabuli denir.
Acetabulum’un içindeki eklem yüzüne facies
lunata, çukurun dibine fossa acetabuli denir.
Acetabulum’un önünde ve altında yer
alan büyük deliğe foramen obturatum denir.
Canlıda bu delik membrana obturatoria
ile kaplıdır. Membranın üst kenarı pubise
yapışırken sulcus obturatorium’un üzerinden
atlayarak canalis obturatorius’u oluşturur.
Bu kanaldan V.A.N. obturatorius geçer
limbus acetabuli
facies
lunata
incisura acetabuli
linea terminalis
Pelvis iskeleti:
Pelvis iskeleti gövdeden gelen kuvvetin
uyluğa, uyluktan gelen kuvvetin de
gövdeye aktarılmasını sağlar. Pelvis
iskeleti az oynar eklemlerle birbirleriyle
birleşen dört kemikten meydana gelir.
Bunlar çift olan os coxae ile
os sacrum ve os coccygis’dir.
Sağ ve sol koksa kemikleri önde ve orta
hatta symphysis pubis aracılığı ile
birleşirler.
Os sacrum ise pelvisin arka duvarında
iki os coxae arasında bulunur.
symphysis pubis
Sacrumun alt ucuna os coccygis tutunmuştur. Os coccygis’in alt ucu ise
serbest olarak sonlanır.
Pelvis boşluğuna cavitas pelvis denir ve duvarları kemik ve kaslardan
yapılmış huniye benzer. Pelvis boşluğu; pelvis major (büyük pelvis) ve pelvis
minor (küçük pelvis) olarak iki kısımda incelenir. Büyük ve küçük pelvisler
arasındaki sınırı linea terminalis oluşturur.
Linea terminalis
linea terminalis
arkada promontorium’dan başlar,
yanlarda linea arcuata ile ve önde de
pecten ossis pubis ile devam ederek
karşı tarafın linea terminalis’i ile
birleşir. Linea terminalis üzerindeki
pelvis boşluğunun daraldığı açıklığa
apertura pelvis superior denir.
Bu hattın üzerinde kalan
pelvis boşluğu pelvis major’a,
altında kalan pelvis boşluğu ise pelvis
minor’a aittir.
Pelvis minor’un alt açıklığına apertura pelvis inferior denir. Apertura
pelvis inferior, iskion pubis kolu, tuber ischiadicum ve os coccygis arasındadır.
Apertura pelvis superior ve apertura pelvis inferior düzleminin orta
noktasından geçen çizgiye axis pelvis denir. Vücut dik konumda iken apertura
pelvis superior düzlemi ile horizontal düzlem arasında 50-60olik bir açı vardır. Bu
açıya inclinatio pelvis (pelvis eğimi) denir.
Apertura pelvis inferior ile horizontal düzlem arasında 15olik bir açı vardır.
Pelvis çapları
Apertura pelvis superior ve apertura
pelvis inferior’un doğumda önemli
rolleri vardır.
Apertura pelvis inferior doğum
sürecinde os coccygis’in arkaya doğru
itilmesiyle genişler ve doğumda fazla
güçlük çıkarmaz.
Apertura pelvis superior ise tamamen
kemikler tarafından sınırlanmış olduğu
için doğum esnasında genişleme kabiliyeti hemen hemen yoktur.
Bu çapların bilinmesi doğumun normal yollardan gerçekleşip
gerçekleşmeyeceği hakkında bilgi verir
Apertura pelvis superior çapları
Diamater mediana (diamater anatomica): Promontorium ile symphysis
pubicanın en üst noktası arasındaki çaptır. Ortalama 11-12 cm’dir
Diamater diagonalis: Promontorium ile symphysis pubica’nın alt kenarı
arasındaki çaptır. ortalama 12,5-13 cm’dir.
Diamater transversa
Diamater obliqua
Diamater conjugata (conjugata vera): Promontorium ile symphysis
pubicanın arka yüzü arasındaki en kısa mesafedir. Ortalama 11 cm’dir.
Doğumda en önemli çaptır. Bu çap 9 cm den az olursa doğum güç olur. Eğer 6
cm den az olursa doğum imkansızdır.
Diamater transversa: Linea terminalis üzerinde transvers yönde en
uzak iki noktayı birleştiren çaptır. Ortalama 13,5 cm’dir.
Diamater obliqua: Bir tarafın art. sacroiliaca’sından karşı taraftaki
eminentia iliopubica’ya uzanan çaptır. Ortalama 12,5 cm’dir.
Bu çap iki adettir.
Birincisi sağ sakroiliak eklemden sol eminentia
iliopubica’ya,
ikincisi sol sakroiliak eklemden sağ eminentia iliopubica’ya
uzanır. Birinci çap ikinci çaptan biraz uzundur.
Apertura pelvis inferior çapları
Diamater sagittalis: Os coccygisin tepesi ile symphysis pubica’nın alt
kenarı arasındaki çaptır. Ortalama 11,5 cm’dir Bu çap doğumda kolaylıkla artar.
Diamater transversa: Tuber ischiadicum’ların iç yüzleri arasındaki
çaptır. Ortalama 11 cm’dir.
Kadın ve erkek pelvis arasındaki bazı farklar
-Kadınlarda pelvis kemikleri daha ince, çıkıntıları ve kasların yapıştığı
yerler daha az belirgindir.
Erkeklerde ise pelvis kemikleri daha güçlü, çıkıntıları ve kasların
yapıştığı yerler daha belirgindir.
-Kadınlarda pelvis major’un duvarları (ala ossis ilii) daha yayvan ve
spina iliaca anterior superior’lar birbirine daha uzaktır. Apertura pelvis superior
daha geniş ve yuvarlaktır.
Erkeklerde apertura pelvis superior daha dar ve böbrek şeklindedir.
-Pelvis minor kadınlarda daha sığ ve geniş, erkeklerde daha dar ve derindir.
-Kadınlarda sacrum daha geniş ve acetabulum daha küçüktür.
Erkelerde sacrum uzundur, acetabulum daha büyüktür.
-Angulus subpubicus kadınlarda daha geniştir.
Pars libera membri inferiores
(alt taraf serbest kemikleri)
uyluk
(femur)
-Uyluk
-bacak
-ayak:
Ossa tarsi (ayak bileği kemikleri)
Ossa metatarsi (ayak tarağı kemikleri)
Ossa digitorum pedis (ayak parmak k.)
bacak
alt tarafın serbest
kısımlarını oluşturur.
ayak
caput femoris
Os femoris (uyluk kemiği)
collum femoris
Vücudun en uzun ve en kalın kemiği olup
vücut uzunluğunun ¼ ünü oluşturur. İki ucu ve bir
gövdesi vardır.
Extremitas proximalis’teki yuvarlak yapıya
caput femoris denir. Burası coxae’daki acetabulum
ile eklem yapar.
-Baş ile gövde arasındaki dar yapıya collum
femoris denir. Kemiğin en çok kırılan bölümüdür.
-Collum femoris ile gövde arasındaki açıya
collodiafizer açı denir. Bu açı ortalama 125odir.
Kemiğin boynu ile gövdenin birleşim yerinde
dış taraftaki büyük çıkıntıya trochanter major,
iç taraftaki küçük çıkıntıya trochanter minor denir.
collodiafizer açı
Os femoris
Kemiğin gövdesi (corpus femoris)
öne doğru konveks olup silindir şeklindedir.
Arka yüzünde linea aspera denilen ve
kasların yapıştığı çizgi görülür. Linea aspera iki
dudaktan oluşur. Bu dudaklar aşağıda
birbirinden uzaklaşırlar.
Aralarında kalan düz sahaya facies
poplitea denir.
Femurun alt ucu üst ucundan daha
büyüktür. Alt uçta bulunan eklem yüzlerine
condylus medialis ve condylus lateralis denir.
Ön tarafta kondillerin yüzleri
birleşerek facies patellaris’i oluşturur.
İki kondil arasında bulunan çukurluğa
ise fossa intercondylaris denir.
Kondillerin pürüzlü olan ve eklem
kıkırdağıyla kaplı olmayan yan çıkıntılarına
epicondylus lateralis ve medialis denir.
linea
aspera
facies
poplitea
fossa
intercon
dylaris
facies
patellaris
condylus
medialis
condylus
lateralis
Patella (diz kapağı kemiği)
Tabanı yukarıda tepesi aşağıda üçgen şeklinde olan
patella m. quadriceps femorisin kirişi içerisinde bulunur.
Vücudun en büyük sesamoid kemiğidir. Patella m.
quadriceps femoris’in kirişini diz ekleminden uzaklaştırarak
insersiyon açısını büyütür ve kasın kuvvetini arttırır.
Ossa cruris (bacak kemikleri): Diz eklemi ile ayak bileği
eklemi arasında kalan vücut bölümüne bacak denir. Bacakta
iki kemik bulunur. Bunlardan içte ve daha kalın olanı tibia,
dışta ve daha ince olanı ise fibula’dır.
Tibia (kaval kemik)
Bacak iskeletinin iç tarafında
bulunur. Femur’dan sonra vücuttaki
en uzun kemiktir. İki ucu ve bir
gövdesi vardır. Üst ucu alt ucuna
oranla daha geniştir.
Extremitas proximalis’te
femurun kondilleri ile eklem yapan iki
kondil bulunur. Bunlardan
içtekine condylus medialis
dıştakine condylus lateralis denir.
Üst ucun ön yüzündeki
kabartıya tuberositas tibia denir.
tuberositas
tibia
condylus
lateralis
condylus
medialis
Dış kondilin arkasında fibula ile
eklem yapan yüze facies articularis
fibularis denir.
Tibianın gövdesi 3 yüze ve 3
kenara sahiptir.
Kenarları:
-Ön kenar (margo anterior) oldukça
keskindir ve deri altında hissedilir.
-İç kenar (margo medialis içe bakar,
-margo interosseus ise fibuladaki aynı
isimli kenara bakar. İki kenar arasında
membrana interossea cruris bulunur.
Yüzleri
önde olan facies anterior,
arkada olan facies posterior,
dışta olan facies lateralis’dur
Extremitas distalis’in iç
yanında aşağı doğru uzanan çıkıntıya
malleolus medialis denilir. Deri
altıda kolaylıkla hissedilir. Malleolus
medialis’in dış yüzündeki eklem
yüzü talus ile eklem yapar.
Alt ucun alt yüzündeki eklem
yüzüne facies articularis inferior
denir. Bu yüz trochlea tali ile eklem
yapar.
Tibia’nın alt ucunun dış
yüzündeki incisura fibularis denilen
çentik fibula ile eklem yapar.
Os fibula (kamış kemik)
Bacağın arka dış tarafında bulunan ince
uzun bir kemiktir.
Üst ucuna caput fibulae denir. Başın iç
yüzünde tibia ile eklem yapan bir eklem yüzü vardır.
Fibulanın üst ucu diz eklemine katılmaz. Fakat alt
ucu ayak bileği ile eklem yapar.
Caput fibulae’dan sonra gelen dar kısma
collum fibulae denir.
Corpus fibulae’nın üç kenarı
(margo anterior, posterior ve interosseus), ve
üç yüzü (facies lateralis, medialis ve posterior)
vardır.
Margo interosseus’una membrana interossea tutunur.
Fibulanın alt ucuna malleolus lateralis
denir. Bu çıkıntı deri altında kolaylıkla hissedilir.
Malleolus lateralis’in iç yüzündeki eklem
yüzü talus ile eklem yapar.
Ossa tarsi (ayak bileği kemikleri):
1-Talus (aşık kemiği) caput tali, collum tali, ve corpus tali.
2-Calcaneus (topuk kemiği): tuber calcanei sustentaculum tali
3-Os naviculare (kayık kemik)
4-Os cuboideum (kübik kemik)
5-7-Ossa cuneiformia: Kama şeklinde kemikler olup 3 adettir. İçten dışa
doğru os cuneiforme mediale, os cuneiforme intermedium ve os cuneiforme
laterale diye isimlendirilir.
3
1
2
4
5
Ossa metatarsi
(ayak tarağı kemikleri)
Elde olduğu gibi ayakta da 5 adet tarak
kemiği vardır.
Bunlar içten dışa doğru romen
rakamlarıyla I.-V. metatars olarak isimlendirilir.
İnce ve uzun kemikler olan metatarsların
iki ucu bir gövdesi vardır.
Metatarsların distal uçlarına caput metatarsi
proximal uçlarına basis metatarsi
gövdelerine
corpus metatarsi
denir.
Ayak tabanına bakan yüzleri konkav,
ayak sırtına bakan yüzleri konvekstir.
Ossa digitorum pedis
(ayak parmak kemikleri)
Elde olduğu gibi ayakta da,
başparmakta 2 adet diğer parmaklarda 3 er
adet olmak üzere toplam 14 tane falanks
bulunur.
Falanksların
birinci sırasına phalanx proximalis,
ikinci sırasına phalanx media,
üçüncü sırasına phalanx distalis denir.
Baş parmakta phalanx media yoktur.
Her bir falanksın iki ucu ve bir gövdesi vardır.
Proximal uçlarına basis phalangis
gövdelerine
corpus phalangis,
distal uçlarına caput phalangis denir.
Download

indir - Yusuf ORHAN