1
Topluluk Destekli Tarım
ve
“Doğal Besin,Bilinçli Beslenme(DBB)“ Grubu
Ayşegül Çerçi
1. Kazdağı Ekofestivali 3-7 Eylül 2014
Ayvacık/Çanakkale
2
Gıda ve Tarım
• “Gıda ve tarım aynı şeyin ön ve arka yüzleridir. Gün gibi
açıktır ki eğer doğal tarım uygulanmazsa, halka doğal
gıda sunulamaz . Ama eğer doğal beslenme kabul
görmezse, çiftçi ne yetiştireceğini şaşırır.
• “Doğru Gıda, Doğru Eylem, Doğru Farkındalık” bu üçü
birbirinden ayrılamaz. Eğer biri eksikse, hiç biri
gerçekleştirilemez. Eğer biri gerçekleşirse hepsi
gerçekleşir”
(Masanabu Fukuoka, “Ekin Sapı Devrimi”, 2012:152).
3
Kalkınma-Küreselleşme-Aile Çiftçiliği
• Kalkınma süreci ve küreselleşme ile aile çiftçiliğini yok
olma tehdidi ile karşı karşıya kalmıştır.
• Birleşmiş Milletler, açlık ve yoksullukla mücadele ve
doğal kaynakların korunması açısından öneminin
vurgulanması amacıyla 2014’ü Aile Çiftçiliği yılı ilan etti.
• Küreselleşmenin büyük işletmeler lehine dönüştürücü
etkilerine karşı gelişen hareketlerden bir tanesi de
topluluk destekli tarımdır.
4
Topluluk Destekli Tarım Nedir?
• Topluluk destekli tarım; doğal ve yerel gıda üreten küçük
çiftçi/çiftçiler ile bir grup tüketicinin değişik modellerde kurduğu
ortaklıktır.
• Tüketicilere, sağlıklı, doğal, taze ve mevsime uygun gerçek gıdaya
aracısız erişim imkanı sağlarken, üreticilere de tarımsal üretimin
içerdiği riskleri tüketicilerle paylaşma ve ürünlerini adil bir
fiyattan satabilme imkanı yaratmaktadır.
• Bu sistemde tüketici kendisine sunulan ürünü satın almanın ötesine
geçip türetici ya da eş-üretici işlevini üstlenmekte, üretim
sürecinde sorumluluk almakta ve üreticiyle işbirliğine gitmektedir.
5
Modelin İşleyişi
• Ürünler arasında en yaygın olanı sebzeler, mevsime uygun olarak
meyveler, tahıllar, yumurta, süt ve et olabilmektedir.
• Genellikle yaşadıkları kent yakınında tarımsal üretim yapan küçük
çiftçi ile anlaşan bir grup tüketici (30-50 kişi), ön ödeme ya da
düzenli ödemeler yaparak, sezon boyunca (1-2 hafta aralıklarla)
çiftçinin hazırladığı sebze-meyve-süt vb. paketlerinden alır.
• Dağıtım şekli, kutuların ürün içeriği, tüketicilerin katkısının nasıl
oalcağı (para ve/veya işgücü), kaç üretici (1 ya da daha fazla) ile
işbirliği yapılacağı gibi konular tamamen topluluğun tercihlerine ve
koşullarına bağlı olarak belirlenmektedir.
6
Topluluk destekli tarımın yerel topluluğa
yararları nelerdir?
• Tüketiciler tanıdıkları bir üreticiden taze ve sağlıklı gıda temin
edebilmektedir.
• Ekolojik üretimle daha az yiyecek taşınması (karbon ayak izi),
daha az ambalaj ve iyileştirilmiş hayvan refahı mümkün
olmaktadır.
• Yerel harcamaların artmasıyla yerel istihdamın, üretimin ve
tüketimin artması.
• İnsanların yiyecek çeşitleri, üretim yöntemleri ve maliyetleri
hakkında bilgilendirilmesi.
• Yerel çevre üzerinde etkinliğin artırılması ve sürdürülebilir
tarımın desteklenmesi.
7
Topluluk destekli tarımın üreticilere faydaları
nelerdir?
• Çiftçinin üretim planlamasını iyileştirerek tarıma odaklanabileceği
zamanı artırmak ve güvenli bir gelir elde etmek
• Kullanıcılara doğrudan satış yaparak ürünleri için daha yüksek bir
getiri elde etmek
• Yerel toplulukla ilişkilerin geliştirilmesi ve buna bağlı olarak
tüketici ihtiyaçlarına doğrudan karşılık verebilmek
• Geleceğe dönük girişimleri için planlama ve işgücü desteği
sağlamak
8
Topluluk Destekli Tarımın Belirleyici
Özellikleri-1
• Ortaklık: Topluluk destekli tarım oluşumu, üretici ile
tüketicilerin karşılıklı taahütlerine dayalı bir ortaklık
temelinde kurulmaktadır.
• Yerellik:Topluluk destekli tarım oluşumları ekonomiyi
yeniden yerelleştirme yaklaşımlarının aktif bir
parçasıdır. Bununla birlikte “yerel” coğrafya ile sınırlı
değildir. Esas amaç, yerel üreticilerin çevreleriyle
bütünleşmeleri
ve
üretimlerinden
kendilerini
destekleyen toplulukların yararlanmasıdır.
(European Handbook on Community Support Agriculture Sharing Experiences, 2013)
9
Topluluk Destekli Tarımın Belirleyici
Özellikleri-2
• Dayanışma:Topluluk destekli tarım oluşumlarında
üreticiler ve onları destekleyen topluluklar arasındaki
dayanışma esastır (Riskin paylaşılması ve adil fiyat).
• Üretici/tüketici birlikteliği: Topluluk destekli tarım
üretici ve tüketicinin doğrudan, herhangi bir aracı
olmaksızın ve aralarında hiyerarşi ya da alt-üst ilişkisi
oluşturan bir yapı olmaksızın kurdukları iletişime ve
karşılıklı güvene dayanmaktadır.
(European Handbook on Community Support Agriculture Sharing Experiences, 2013)
10
Topluluk Destekli Tarımın Dünyadaki
Gelişimi
• Bir grup Japon ev kadınının (on aile) 1975 yılında bir
araya gelerek, yerel bir çiftçiyle pirinç, tahıl ve
sebzeler karşılığında işgücü ve para ödemeyi taahhüt
etmeleri ve böylelikle “teikei (ortaklık)” hareketini
başlattığı kabul edilmektedir.
• 1970’li yılların başında aşırı böcek ilacı ve kimyasal
kullanımına ve hastalıkların artması bağlı endişeler
temel neden (minimata-civaya bağlı zehirlenme)
• ABD (4.000’den fazla), İngiltere(100’den fazla),
Japonya, Fransa (AMAP, 1.600), Almanya, İtalya,
Belçika, Kanada, Hindistan, Çin, Avustralya vd.
11
Doğal Besin,Bilinçli Beslenme Grubu (DBB)
Nedir?
• Ankara’da bir aracısız doğal ürün örgütlenmesi-2009
▫ İlham veren girişim Güneşköy projesi
• “Doğal Besin, Bilinçli Beslenme” grubu, doğa-dostu
yöntemlerle üretilen sağlıklı besinlere aracısız şekilde
ulaşmak isteyen ve bunun için sorumluluk alan
bireylerden oluşur.
• Topluluk destekli üretim biçimlerini destekleyen bir
“katılımcı onay sistemi” modelidir.
12
DBB İnternet
sitesihttp://ankaradbb.wordpress.com /
13
DBB’nin Amaçları
• DBB grubu katılımcılarına bizzat ürün temini yapmaz ve
hiçbir alışverişte aracılık yapmaz.
• Doğal üretim yapan duyarlı üreticilerle bilinçli alıcıları
yakınlaştırmayı, iletişimi ve teması artırmayı, karşılıklı
güven oluşturmayı hedefler.
▫
Kır-kent arasında köprü kurmak
• Duyarlı üreticiler ile alıcıları ve her türlü aracısız ürün
temini yöntemini destekler.
• Sadece tüketici değil, üreticilerle işbirliği yaparak
üretimde pay sahibi olmak, eş-üretici/türetici olmak
14
DBB’ye Katılım


Resmi statüsü yok. Gruba Ankara’da ikamet eden ve
doğal ürünlere aracısız erişim sağlamak isteyen kişiler
ve Ankara’ya doğal ürün temin edebilecek üreticiler
katılabilir.
Grup, iletişim ve koordinasyon için bir e-posta listesi
kullanır. Katılım koşullarına uyan ve internet
sayfasındaki kullanım koşullarını kabul eden herkes
gruba katılabilir.

E-posta listesi : pratiğe dönük kullanım

Forum: bilgi ve fikir paylaşımı
15
Katılımcılar



Katılımcılar (üreticiler+alıcılar) grubun işleyişinde,
üreticilerin denetiminde ve sipariş organizasyonlarında
sorumluluğu paylaşır.
Kullanıcılar/Alıcılar için; Ankara'da ikamet etmek ve
Katılım ve İşleyiş İlkelerini kabul ettiğini beyan etmek
Üreticiler için; Doğal üretim yaptığını beyan etmek,
üretimini kolektif denetime açmak ve bir tanıtım dosyası
hazırlamak
16
DBB Katılımcıları
1000+ katılımcı
(hepsi aktif değil)

28 DBB üreticisi







İç Anadolu: 12
Marmara:1
Kuzey Ege: 4
Orta Ege: 5
Güney Ege: 4
Doğu-G.doğu Anadolu: 2
17
Moderasyon
4 kişilik moderatörler kurulu:

Katılımları onaylar (üreticiler + alıcılar)

İletişimi (e-posta, forum ve diğer) gözetir ve
kolaylaştırır.
18
Doğal Ürün ?



Organik tarım standartlarının altında olmayan (sistemik
kimyasalların kullanılmadığı)
ve mümkün olduğunca bunun da ötesinde doğaya,
biyoçeşitliliğe ve insan sağlığına saygılı yöntemlerle
üretilen ürünler.
Organik ürün sertifikası koşul değil.
19
DBB’nin İşleyişi?
• E-posta grubunda üreticiler ürün listelerini paylaşıyor,
isteyen siparişini doğrudan üreticiyle iletişime geçerek
verebiliyor.
• Ayrancı Organik Pazarından ürün temini Ankara
civarındaki üreticiler için etkili.
• TADYA/Kır Çocukları gibi yerel üreticilerin evlere
teslim sipariş imkanı var.
• Çiftlik ziyaretlerinde doğrudan üreticiden temin etmek
mümkün (Tadya-Tahtacıörencik/Güdül, Marangoz Ailesi
Çiftliği-Çamlıdere, Üç Elma Doğal Tarım-Çankırı)
20
Faaliyetler
•
•
•
•
•
•
•
•
Aracısız ürün temini – çok çeşitli ürünler
Pazaryerlerinde stantlar
Üretim alanlarına ziyaretler, geziler
Üreticilerle şehirde buluşmalar,
sohbetler
Üreticiler arasında etkileşim
Görünürlük: SolFaSol gazetesi,
Cumhuriyet gazetesi
İşbirliği: Güneşköy, Buğday Derneği,
Doğa Derneği, Slow Food Ankara
Model teşkil etme
21
Kazanımlar
•
•
•
•
•
İyi ve sağlıklı beslenme
Küçük üreticilerin maddi ve manevi desteklenmesi
Kır-kent arasında çok sayıda köprü kurulması
Karşılıklı öğrenme fırsatlarından yararlanma
Üreticilerde kapasite geliştirme – ambalajlama,
nakliye, konuk ağırlama, tanıtım, iletişim
22
Avantajlar
•
•
•
•
•
•
Yasal yapı yok: Mali ve hukuki sorumluluk yok
İlkelerin baştan iyi belirlenmesi ve açıklık
Dağınık yapı: Görünmeyen alışveriş ve etkileşimler
Gönülden destekler
Ankara’da ulaşım ve nakliyenin görece kolay olması
Ankara çevresinde temiz üretim alanları
23
Zorluklar
• Üreticilerin üretim planlamasına yardımcı olacak
güçlü mekanizmaların olmaması
• Üreticilerin Web sayfalarını düzenli
güncelleyememesi
• Üreticilerin ürün listelerini düzenli gönderememesi
• Ürünlerin tesliminde yaşanan zorluklar
• İletişimde pasif kalan üreticiler
• Gözetim/denetim mekanizmalarının belirsizliği
24
Teşekkür ederim.
[email protected]
• DBB İnternet sitesi : http://ankaradbb.wordpress.com
• http://yesilgazete.org/blog/2014/07/28/toplulukdestekli-tarim-uygulamalari-1-aysegul-cerci/
• http://yesilgazete.org/blog/2014/07/30/dunyada-veturkiyede-topluluk-destekli-tarim-uygulamalari-2aysegul-cerci/
Download

Topluluk Destekli Tarım ve “Doğal Besin,Bilinçli Beslenme(DBB