Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Öncesi Öğrencilerinin
Görsel – Uzaysal Beceri Gerektiren Ders Başarıları ile Mental
Rotasyon Performansları Arasındaki İlişkinin Araştırılması
Büşra Bodur, Fatma Pelin Çelik, İrem Erdem, Tuğba Kaya, Gamze Özbaş
Danışmanlar: Doç. Dr. Erhan Kızıltan, Doç. Dr. Neslihan T. Al Otaibi
ÖZET
Bu çalışmada, klinik öncesi tıp eğitimi programına katkı sağlayabilecek
sonuçlara ulaşmak amacıyla, Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin
görsel-uzaysal becerilerindeki gelişimin, ders başarıları ile ilişkisinin
değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Mental rotasyon yeteneği, nesnelerin renk,
şekil, boyut gibi özelliklerini zihinsel olarak betimleyebilme ve cismin 3-boyutlu
hareketinin hayal edilebilmesi becerilerine vurgu yapan bir tanımlamadır.
Uzaysal konumlama ve hedefe yönelik aktiviteyi gerektiren zihinsel muhakeme
ve problem çözümü açısından mental rotasyon yeteneğinin önemli olduğu
bilinmektedir. Bu çerçevede yapılan çalışmalar, bu yeteneğin tıp eğitiminde
özellikle anatomi, radyoloji ve cerrahi branşlar gibi 3-boyutlu düşünmeyi
gerektiren disiplinler için başarıyı artırıcı çok temel bir etken olduğuna işaret
etmektedir. Bazı çalışmalar da, bu branşların öğrencilerin mental rotasyon
performansına pozitif yönde katkıda bulunduğunu göstermektedir.
Çalışmamızda, 2012-13 ve 2013-14 eğitim yıllarında tıp fakültesinde klinik
öncesi eğitim gören toplam 201 öğrenciye, Başkent Üniversitesi Araştırma ve
Etik kurallarına uygun olarak, “Mental Rotasyon Testi” uygulanmıştır.
Bilgisayar tabanlı bu testte, yazarın izni alınarak, “Shepard ve Metzler tipi
mental rotasyon uyaranları” kullanılmıştır. Katılımcılardan, birbiri arasında
görünüm açısı dışında fark olmayan 3-boyutlu resim çiftlerini en kısa sürede
eşleştirmeleri istenmiştir. Katılımcıların mental rotasyon performansları,
“doğruluk oranı” ve “etkin cevap süresi” bakımından istatistiksel yöntemlerle
değerlendirilerek “anatomi pratik ders başarıları” ile karşılaştırılmıştır.
Sonuçlar, kadınlarda mental rotasyon becerisi açısından geliştirilebilir bir
potansiyel olduğuna işaret ederken, erkeklerde istatistiksel olarak anlamlı
değişim gözlenmemiştir. Ancak, mevcut eğitim programının güzel sanatlar ve
mimarlık gibi bölümlerden alınacak seçmeli dersler ya da egzersizler ile
desteklenmesi her iki cinsiyette de mental rotasyon becerisinin ve dolayısıyla
akademik başarının artışına neden olacağını düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler: Mental rotasyon, Görsel-uzaysal beceriler, Tıp eğitimi
GİRİŞ VE GENEL BİLGİLER
Bir nesnenin, bütün ayrıntılarıyla hayali olarak tanımlanabilmesine “zihinsel
betimleme” (mental imagery) adı verilir. Zihinsel betimleme, görülen bir
cismin hem statik hem de dinamik özelliklerini birlikte içermektedir (1).
Zihinsel betimlemenin boyutlarından biri olan “uzaysal betimleme” (spatial
imagery), görsel sembolik bilginin uzaysal koordinatları, yer değiştirmeleri ve
nesneler arası ilişkileriyle ilgili dinamik özelliklerini zihinde canlandırabilme
becerilerini içerir (2). Diğer bir boyut ise “nesne betimlemesi” (object
imagery) olup cismin şekil, ölçü, renk gibi özelliklerinin tanınmasını
kapsamaktadır (3). Dolayısıyla bireyin, gördüğü bir cisimin 3-boyutlu
hareketini tüm ayrıntılarıyla hayalinde görüntüleyebilme yeteneği daha
tanımlayıcı bir ifadeyle “görsel-uzaysal beceriler” olarak isimlendirilmektedir.
Geliştirilebilir karakterde olan bu yetenek, uzaysal konumlama ve hedefe
yönelik aktiviteyi gerektiren zihinsel muhakeme ve problemlerin çözümü
açısından önemli bulunmaktadır (1). Görsel-uzaysal beceri testleri olarak
bilinen çeşitli testler ile bu yeteneğin sayısal değere dönüştürülmesi
mümkündür (4,5). Bu testlerden en yaygın olarak kullanılan ve iyi bir şekilde
tanımlanmış olanı, mental rotasyon testidir (MRT). MRT, farklı açılardan
resmedilen 3-boyutlu (3D) iki cismin, görünüm açısı farklılıkları dışında, aynı
olup olmadığının karar verilmesine dayalıdır (5). Bu uygulama, ilk defa 1971
yılında Shepard ve Metzler tarafından, özdeş küplerden oluşturulan çok eklemli
3-boyutlu nesnelerin 2-boyutlu resimleri kullanılarak yapılmıştır (4). Bu ilk
çalışmada, eşleştirilmeye çalışılan iki resim arasındaki görünüm açısı ile mental
rotasyon performansı arasında ters orantılı doğrusal bir ilişki bulunduğu tespit
edilmiştir. Güncel çalışmalar, mental rotasyonun (MR) nöronal mekanizmaları,
motor aktivite, el tercihi, vücuda ait fiziksel özellikler ile ilişkisi, uyku durumu,
cinsiyet farklılıkları, tıp eğitimi ile etkileşimi gibi konular üzerine kurulmaktadır
(6, 7, 8,9).
Mental rotasyon yeteneği, tıp eğitiminde özellikle anatomi, radyoloji ve cerrahi
disiplinler gibi 3-boyutlu düşünmeyi gerektiren disiplinler için, başarıyı artırıcı
çok temel bir yetenektir (10,11). Bu yeteneğin önemi, tıp eğitiminin ilk
dönemlerinde, özellikle görsel-uzaysal becerilerin kullanımını gerektiren
dersler sırasında ortaya çıkmaktadır (1). Mental rotasyon becerisi yüksek olan
öğrencilerin bu derslerde daha başarılı olduğu yönünde çalışmalara
rastlanmaktadır (10). Benzer şekilde, bu derslerin de öğrencilerin mental
rotasyon performansını pozitif yönde etkilediğini gösteren çalışmalar da
bulunmaktadır (11). Bununla birlikte, mental rotasyon performansının özel
egzersizlerle geliştirlebildiği ve ders başarısına olumlu katkısı da üzerinde
durulan konular arasındadır (7). Bu nedenle, tıp eğitiminde program ve eğitim
yöntemlerinin planlanabilmesi açısından, öğrencilerin mental rotasyon
performanslarının tespiti, gelişmine katkıda bulunulması ve takip edilmesi
önemli bulunmaktadır.
Üniversitemiz Tıp ve Sağlık Bilimleri Araştırma Kurulunun onayı ile
sürdürülerek sonuçlandırılmış olan KA13/18 numaralı Çalışma Grubu
projemizin devamı niteliğinde olan bu çalışmada, Başkent Üniversitesi Tıp
Fakültesi klinik öncesi eğitim programına katkı sağlayabilecek sonuçlara
ulaşmak amacıyla, öğrencilerinin klinik öncesi eğitim dönemlerindeki MR
performanslarının gelişimi MRT uygulanarak araştırılacaktır. Bu dönemde
ardışık yıllara ait performans gelişimlerinin ders başarıları ile ilişkisi
karşılaştırmalı değerlendirilecektir.
GEREÇ VE YÖNTEM
Katılımcılar:
2012-13 eğitim yılında, KA13/18 numaralı projemize dahil olan 90 Başkent
Üniversitesi Tıp Fakültesi 1, 2 ve 3. Akademik Yıl (AY) öğrencilerinden üst
döneme geçmeyi başaran 77 öğrenci 2013-2014 eğitim öğretim yılında
KA14/06 numaralı projemize yeniden dahil edilmiştir. Katılımcıların 30’u 1.
AY’da 27’si 2. AY’da, 31’i 3. AY’da, 19’u 4. AY’da olmak üzere toplam 107
öğrenci gönüllü olarak çalışmamıza katılmıştır.
Test öncesinde her katılımcıya MR testi hakkında kısa bilgi verilmiş, ardından
kısa bir deneme uygulaması yapılmıştır. Katılımcılara, elde edilen veri
sonuçlarının gizli tutulacağına dair bilgi verildikten sonra aydınlatılmış onam
formu imzalatılmıştır. Çalışmada herhangi bir teşvik veya ödül uygulaması
yapılmamış olup tamamen gönüllülük esasına göre gerçekleştirilmiştir. Test
bilgisayar ortamında uygulanmıştır. Katılımcılara testin amacı ve çalışmanın
amacı ve hipotez ile ilgili bilgiler test sonuna kadar verilmemiştir.
Test ve Uygulaması:
Testler günün aynı zaman diliminde ve test için uygun, sessiz ortam koşulları
sağlanmaya çalışılarak uygulanmıştır. Çalışmada uygulanan bilgisayar tabanlı
MR testinde “Mental Rotation Stimulus Library©” kütüphanesine ait görüntü
dosyaları, yazarın yazılı izni ile kullanılmıştır (8). Geçerliliği ve güvenilirliği
yapılmış olan bu görüntüler 10 adet küpün uç uca eklenmesiyle
oluşturulmuştur. Resimler, 3-boyutlu uzayda belli açılarda döndürülmüş
küplerin 2-boyutlu görüntülerinden oluşmaktadır. Bilgisayar ortamında testin
tamamlanması için 5 dakika süre tanımlanmış olup katılımcılardan testi,
yapabilecekleri en kısa sürede tamamlamaları istenmiştir. Menstrual periyodun
kişilerin görsel uzaysal becerilerini etkilediği çeşitli çalışmalarla
gösterilmiştir(6). Bu yüzden, deneylerin menstrual periyot dışında bir zamanda
yapılmasına özen gösterilmiştir.
Bu çalışma için belirlenen MRT soru takımı 16 sorudan oluşmaktadır. Her bir
soru, kütüphaneden seçilen 4 resim içermektedir. Resimlerden birincisi
“referans” resimdir. Diğer 3 resimden sadece bir tanesi “referans” resimdeki
nesne ile aynı olup, tek farkı 3-boyutlu uzayda döndürülmüş olmasıdır. Uzayda
dönme ekseni olarak, soruların yarısında “x” ekseni diğer yarısında ise “z”
ekseni seçilmiştir. Her iki eksen grubu için de “dönme açısı”, 0-180º arasında
30º lik artışlar şeklinde seçilmiştir. Katılımcıdan, referans resim dışındaki üç
resimden hangisinin “referans” resim ile aynı olduğunu en kısa sürede bulması
istenmiştir. Yanıt süresi, “doğru”, “yanlış” ve “hata” kaydıyla bilgisayar
tarafından milisaniye (ms) düzeyinde tespit edilerek sonraki analizler için
bilgisayarda saklanmaktadır. Çalışmanın takip edilebilirliğini kolaylaştırmak
açısından bazı kısaltmalar kullanılmıştır. Nesnenin, 3-boyutlu uzayda
döndürüldüğü ekseni ifade etmek üzere “X” ya da “Z” kısaltmaları, dönme
açısının değeri ise eksen kısaltmasının yanına eklenen rakam ile alt indis
olarak belirtilmiştir. Veriler, öğrencilerin MR beceri düzeylerinin gelişimi,
cinsiyet, eğitimin ilk 3 yılı içerisindeki gelişimi ve anatomi dersi pratik sınav
başarısı açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.
Şekil 1. Peters ve Battista (8) tarafından hazırlanan “Mental Rotation Stimulus Library ©”
kütüphanesinden seçilen resimlerle hazırlanmış bir soru seti izlenmektedir. Katılımcılardan,
sağdaki 3 resimden hangisinin, soldaki referans resimde gösterilen nesne ile aynı olduğunun
bulunması istenmektedir
İstatistiksel Yöntem:
Değişkenlerin normal dağılıma uyumu Shapiro-Wilk testi ile kontrol edildi.
Grup varyanslarının homojenliği ise Levene testi ile değerlendirildi. Parametrik
test varsayımlarını yerine getiren değişkenler bakımından bağımsız iki grup
ortalaması Student’s t-testi ile karşılaştırılmıştır. Bağımlı iki grup ortalaması
ise Eşleştirilmiş t testi ile karşılaştırılmıştır. Parametrik testlerin ön şartlarını
sağlamayan değişkenler bakimindan bağımsız iki grup ortancası Mann Whitney
U testi ile karşılaştırılmıştır. Bağımlı grup ortancaları ise Wilcoxon testi ile
karşılaştırılmıştır. Karşılaştırılacak bağımsız grup sayısı üç veya daha fazla olan
değişkenler için karşılaştırmalar Kruskal-Wallis testi ve ardından çoklu
karşılaştırma yöntemlerinde Dunn testi ile yapılmıştır. Değişkenler arası
korelasyonlar Spearman rho korelasyon katsayısı ile değerlendirilmiştir.
p<0,05 düzeyi istatistik olarak anlamlı kabul edildi. Veri analizi SPSS 17.0
(SPSS Ver. 17.0, Chicago IL, USA) istatistik paket programı ile gerçekleştirildi.
BULGULAR
Çalışmaya 107 katılımcı dahil edimiş olup 2 katılımcıya ait sonuçlar analiz dışı
bırakılmıştır. Katılımcıların yaş ortalamaları 1. AY için 19,2 ± 0,3 (ortalama ±
s. hata), 2. AY için 19,6 ± 0,2, 3. AY için 21,1 ± 0,2, 4. AY için 22,3 ± 0,2
olarak hesaplanmıştır. Katılımcılar AY, cinsiyet ve yaş açısından homojen bir
dağılım göstermektedir. Katılımcılara ait bilgiler Tablo 1’de verilmiştir.
Tablo 1. Çalışmaya dahil edilen öğrencilerin AY ve cinsiyet açısından dağılımları ve yaş
ortalamaları.
AY 1
E
AY 2
K
E
AY 3
K
E
AY 4
K
E
K
Yaş Ortalaması, Yıl 19,2 19,1 19,7 19,5 20,9 21,2 22,3 22,2
Katılımcı Sayısı
15
14
13
14
12
18
9
10
Standart Sapma
1,1
0,9
1,0
0,8
1,0
0,7
1,8
4,2
Median
19,0 19,0 19,0 19,0 21,0 21,0 22,0 22,0
Minimum Değer
18,0 18,0 19,0 19,0 20,0 20,0 21
22,0
Maksimum Değer
22,0 21,0 22,0 22,0 23,0 22,0 27
25,0
Standart Hata
0,3
1,3
0,2
0,3
0,2
0,3
0,2
0,6
X-ekseninde dönme uygulanan birinci grup sorulara ait değerler, Z-ekseninde
dönme uygulanan ikinci grup sorulara ait değerlerle karşılaştırıldığında ikinci
grup sorulardaki başarı, tüm parametreler için daha yüksek bulunmuştur.
Önceki çalışmamızla uyumlu olan bu durumun test sırasındaki öğrenme etkisi
olarak yorumlanmaktadır (12). Bu nedenle, bundan sonraki değerlendirmeler
sadece X-eksenindeki birinci grup sorulara ait veriler üzerinden yapılmıştır.
X-ekseninde dönme uygulanan sorulara ait “Cevap Zamanı” genel ortalaması
(CZx14) ve “Doğruluk Oranları” (DOx14) açısından, cinsiyetler arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Bu tür test uygulamalarında
cevaplama süresi, cevapların doğruluk oranı ile birlikte değerlendirilmelidir.
Katılımcıların performansını, çok uzun sürede ulaşılan çok yüksek doğruluk
oranları (DO) ile ya da çok kısa sürede elde edilen çok düşük doğruluk oranları
üzerinden tartışmak yanıltıcı olabilir. Bu nedenle, uç değerlerin etkisini en aza
indirmek üzere yeni bir parametre tanımlayarak tartışmaları bu zeminde
sürdürmenin daha doğru olacağı düşünülmüştür. “Etkin Cevap Zamanı” (ECZ)
olarak isimlendirdiğimiz zaman boyutundaki bu parametre, “cevap zamanının”
(CZ) “doğruluk oranına” (DO) bölünmesiyle elde edilmiş olup, “MR
performansını” tek bir parametre ile ifade etmemize olanak sağlayabileceği
gibi çok daha anlamlı sonuçlara ulaşılmasına neden olur. Tanım gereği
performansın yüksek olması ECZ’nin küçük olmasını gerektirmektedir.
KADIN
ERKEK
Tablo 2. Çalışmaya iki yıl üst üste dahil edilen öğrencilere ait yaş, doğruluk oranı, etkin
cevaplama zamanı, anatomi pratik sınav notu verilerine ait karşılaştırmalı tablo.
Yaş13
CZx13
DOx13 ECZx13
CZx14
DOx14 ECZx14
ANATOMİ
NOTU
Ortalama
18,8
10,35
0,76
13,65
12,9
0,78
16,24
55,25
Katılımcı Sayısı
12
12
12
12
12
12
12
12
Standart Sapma
1,20
2,52
0,18
5,70
5,10
0,18
4,60
12,36
Median
18
10,8
0,86
13,14
10,5
0,71
17
56,5
Minimum Değer
18
4,9
0,43
6,27
7,44
0,43
9,18
33,3
Maksimum
Değer
21
14,4
1,00
24,61
20,65
1,00
24,83
72,2
Standart Hata
0,34
0,72
0,05
1,64
1,47
0,05
1,32
3,56
Ortalama
18,35
21,51
0,70
38,48
13,10
0,80
20,80
76,60
Katılımcı Sayısı
14
14
14
14
14
14
14
14
Standart Sapma
0,84
9,08
0,18
31,85
6,29
0,22
17,26
12
Median
18
20,48
0,71
26,40
12,78
0,84
14,14
78,7
Minimum Değer
18
9,038
0,29
11,839
2,57
0,29
2,62
50
Maksimum
Değer
21
42,11
1,00
116,89
25,14
1,00
71,26
94,4
Standart Hata
0,2
2,4
0,05
8,5
1,6
0,06
4,6
3,2
CZx14 sonuçlarında, erkeklerde bir önceki yıla göre (CZx13) artış olduğu
gözlenmiş olsa da bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0,239)
(Tablo 2). Kadınlarda ise CZx14 sonuçları bir önceki yıla göre (CZx13)
istatistiksel olarak anlamlı bir artış göstermiştir (p<0,05) (Şekil 2).
Şekil 2: CZx 2013 ve 2014 sonuçlarının cinsiyetlere göre gösterimi.
DOx14 erkeklerde bir önceki yıla göre (DOx13) küçük bir artış (%2) gösterse
de bu artış istatistiksel olarak anlamlı değildir(p=0,66) (Tablo 2). Kadınlarda
ise DOx14 bir önceki yıla göre (DOx13) daha belirgin (%11) bir artış
gözlenmiştir (Şekil 3). İstatistiksel olarak anlamlı bulunmamakla birlikte
(p=0,098) bu artış, farklı akademik yıllarda eğitim gören katılımcıların
sonuçlarını değerlendiren önceki çalışmamızla uyumlu olması açısından
önemlidir.
Şekil 3: DOx 2013 ve 2014 sonuçlarının cinsiyetlere göre gösterimi.
MR performansını değerlendirmek için yeni tanımladığımız parametre olan
ECZ’nin x-eksenindeki sonuçları (ECZx14), erkeklerde bir önceki yıl için
hesaplanan (ECZx13) değerlerine göre istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir
artış göstermektedir (p=0,158) (Tablo 2). Kadınlarda ise ECZx14 değerinin bir
önceki yıla göre (ECZx13) azaldığı gözlenmektedir (Şekil 4). İstatistiksel
olarak anlamlı olan bu azalma kadınlarda MR performansının bir önceki yıla
göre geliştiğini göstermektedir (p<0,05).
Şekil 4: ECZx 2013 ve 2014 sonuçlarının cinsiyetlere göre gösterimi.
Anatomi pratik sınav sonuçlarının, bireysel MR performansının göstergesi
olarak tanımladığımız ECZx ile korelasyonu değerlendirildiğinde, beklendiği
üzere aralarında negatif bir doğrusal ilişki gözlenmektedir (Tablo 2). Ancak, bu
ilişki ne erkeklerde (R2=0,18) ne de kadınlarda (R2=0,16) istatistiksel olarak
anlamlı bulunmamıştır (Şekil 5 ve 6).
MR PERFORMANS - SINAV BAŞARISI (ERKEK)
Pratik Sınav Notu, %
100
y = -1,13x + 73,7
R2 = 0,18
80
60
40
20
0
5,0
10,0
15,0
20,0
25,0
30,0
ECZx14, s
Şekil 5: Anatomi Pratik Notu ve ECZx değerlerinin dağılımı(erkek).
MR PERFORMANS - SINAV BAŞARISI (KADIN)
Pratik Sınav Notu, %
100
80
60
40
y = -0,28x + 82,4
R2 = 0,16
20
0
5,0
15,0
25,0
35,0
45,0
55,0
65,0
75,0
ECZx14, s
Şekil 6: Anatomi Pratik Notu ve ECZx değerlerinin dağılımı(kadın)
TARTIŞMA
Bu çalışma, Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin görsel-uzaysal
beceriler açısından profilinin belirlendiği ve gelecekteki çalışmalara temel
olması muhtemel bir ön çalışma olarak değerlendirilmektedir.
Literatürde bu tip testlerin güvenilirliğini artırmak üzere farklı yöntem
uygulamalarına rastlanmaktadır (13). Bu amaçla bu çalışmada, Cevap
Zamanının (CZ), cevapların Doğruluk Oranı (DO) ile birlikte değerlendirildiği
MR performans belirleyicisi olarak ECZ kullanılmıştır (12). MR performans
belirleyicisi olarak ECZ’nin erkeklerde daha iyi olduğu saptanmıştır. Bu bulgu
literatür ile uyumludur (1,2,6, 12). Yüksek MR performansının, erkeklerin
gelişim süreçlerindeki yönelimleriyle ilgili aktivitelerinden kaynaklandığı
düşünülmektedir. MR performansı yüksek olan çoğu erkek öğrencinin geçmiş
hayatlarında bilgisayar oyunlarına olan ilgilerinin de yüksek oluşu, bilgisayar
oyunlarının MR performansını artırdığını düşündürmektedir.
Mental rotasyon yeteneği, tıp eğitiminde özellikle anatomi, radyoloji ve cerrahi
disiplinler gibi 3-boyutlu düşünmeyi gerektiren disiplinler için, başarıyı artırıcı
çok temel bir yetenektir (10,11). Bunun yanında, öğrencilerin 2. AY’da aldığı
anatomi dersinin de görsel-uzaysal becerilere katkısı olduğu bilinmektedir (10,
11). Çalışmamızda, ECZx ile anatomi pratik sınav notu arasında istatistiksel
olarak anlamlı bir ilişki bulunmasa da, aralarında beklendiği üzere negatif bir
korelasyon izlenmektedir. Bu ilişkinin, denek sayısı artırıldığı takdirde,
istatistiksel olarak da anlam kazanacağını düşünmekteyiz. Bu gerekçeyle,
gelecek çalışmalarımız bu hedefe yönelik olarak planlanacaktır.
Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi 2. AY eğitim programını alan katılımcıların
MR performanslarındaki gelişme değerlendirildiğinde, özellikle kadınların
geliştirilebilir bir potansiyele sahip olduğunu izlenmektedir. Eğitim programının
erkeklerde gelişime neden olmamasının nedeni olarak ise, zaten yüksek olan
MR becerilerine sahip olmaları gösterilebilir. Bu durum, “uygun eğitim
materyallerinin kullanımı ile erkeklerde de benzer bir gelişme sağlanabilir mi?”
sorusunu gündeme taşımaktadır. Kadınlarda karşılaştığımız bu potansiyel,
klinik öncesi dönemde etkin tıp eğitimi planlamasında değerlendirilebilecek
önemli bir alan olduğunu düşündürmektedir. Bu doğrultuda, klinik öncesi
eğitim programının MR becerilerinin gelişimine katkıda bulunabilecek seçmeli
ders ya da egzersizler ile desteklenmesi kolay uygulanabilir bir öneri olarak
düşünülebilir.
İkinci grup sorularda ECZ’nın kısalmasının, öğrenme-bellek etkisi açısından
incelenmesi gereken bir konu olduğunu düşünmekteyiz. Bir test süresi içinde
gözlediğimiz, MR performansın bu değişken davranışı, nöronlar arası
bağlantının ne kadar kolay ve kısa zamanda kurulabileceğini, kısa süreli
belleğin (çalışan hafıza) MR becerileri üzerine akut bir katkısı olabileceğini
göstermektedir. MR performansındaki bu hızlı temporal değişim, beceri artırıcı
egzersizlerin de eğitim başarısını destekleyebilecek ek bir potansiyel olduğunu
destekler niteliktedir.
Her çalışmada olduğu gibi bu çalışma da sınırlılıklarıyla birlikte tartışılmalıdır.
Bu çerçevede, Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi “Çalışma Grubu”
uygulamasının zamanlaması açısından, önemli olduğunu düşündüğümüz birkaç
noktaya vurgu yapmamız gerekmektedir. Çalışma grubu zamanlamasının
dönem ortasına denk gelmesi nedeniyle test
uygulamalarına geç başlanmış ve erken sonlandırılmak durumunda kalınmıştır.
Vurgulanması gereken diğer bir konu ise, önceki çalışmamızdan farklı olarak
bu çalışmada, katılımcıların MR becerilerindeki gelişme bireysel gelişim
bazında değerlendirilmiştir. Bunun yanında, fakültemizdeki sınırlı öğrenci
sayısı, bu çalışmanın bilime doğrudan katkıda bulunacak güce ulaşmasını
sınırlamaktadır.
KAYNAKLAR
1. Guillot, A., Champely, S., Batier, C., Thiriet, P., Collet, C. (2007).
Relationship Between Spatial Abilities, Mental Rotation and Functional
Anatomy Learning. Advances in Health Sciences Education, 12:491–507.
2. Roberts, J. E. & Bell, M. A. (2002). The Effects of Age and Sex on Mental
Rotation Performance, Verbal Performance, and Brain Electrical Activity.
Dev Psychobiol, 40: 391–407, 2002.
3. Campos, A. (2012). Measure of the ability to rotate mental images.
Psicothema, 24(3):431-434.
4. Shepard, R. N., & Metzler, J. (1971). Mental rotation of threedimensional
objects. Science, 171:701–703.
5. Peters, M. & Battista, C. (2008). Applications of mental rotation figures of
the Shepard and Metzler type and description of a Mental Rotation Stimulus
Library. Brain and Cognition, 66:260-264.
6. Tan, Ü., Okuyan, M., Albayrak, T., Akgün, A. (2003). Sex Differences in
Verbal and Spatial Ability Reconsidered in Relation to Body Size, Lung
Volume, and Sex Hormones. Perceptual and Motor Skills, 96:1347-1360.
7. Moreau, M. (2012): Differentiating two- from three-dimensional mental
rotation training effects. The Quarterly Journal of Experimental Psychology,
DOI:10.1080/17470218.2012.744761.
8. Jansen, P., Lehmann, J., Van Doren, J. (2012) Mental Rotation Performance
in Male Soccer Players. PLoS ONE 7(10): e48620.
doi:10.1371/journal.pone.0048620.
9. Debarnot, U., Piolino, P., Baron, J. C., Guillot A. (2013). Mental Rotation:
Effects of Gender, Training and Sleep Consolidation. PLoS One. 2013; 8(3):
e60296. doi: 10.1371/journal.pone.0060296.
10. Lufler, R. S., Zumwalt, A. C., Romney, C. A., Hoagland, T. M. (2012).
Effect of Visual–Spatial Ability on Medical Students’Performance in a Gross
Anatomy Course. Anatomical Sciences Education, 5: 3–9.
11. Hoyek, N., Collet, C., Rastello, O., Fargier, P., Thiriet, P., Guillot, A.
(2009). Enhancement of Mental Rotation Abilities and Its Effect on
Anatomy Learning. Teaching and Learning in Medicine, 21(3):201–206.
12. Kızıltan, E., Yazıcı A. C., Aktaş G., Aladağ A., Ergene M., Turanoğlu M.,
Yılmaz M. S. (2013). Mental Rotasyon Becerilerinin Klinik Öncesi Tıp
Eğitimine Etkisi : Başkent Üniversitesi Örneği. Tıp Eğitimi Dünyası, 37:1-14.
13. Peters, M., Laeng, B., Latham, K., Jackson. M., Zaiyouna, R.,
Richardson, C. (1995). A Redrawn Vandenber and Kuse Mental Rotations
Tests: Different Versions and Factors That Affect Performance. Branin And
Cognition, 28:30-58.
Download

S14. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Öncesi Öğrencilerinin