Motif Akademi Halkbilimi Dergisi / 2013-2 (Temmuz-Aralık) (Kıbrıs Özel Sayısı-II)
SÖZBAŞI
Akdeniz’in ortasında her daim acılara, gözyaşına, esarete ve göçlere
evsahipliği yapmış Kıbrıs’la ilgili ikinci çalışmamızla bir kere daha Kıbrıs
sevdalılarının, Kıbrıs sevenlerin ve okumayı seven insanların huzurundayız. Bilindiği
üzere Kıbrıs adası tarih boyunca hep istikrarsızlıklar, huzursuzluklar, sorunlar ve göçler
adası olarak anılmıştır. Acaba bu durumda Kaz Dağlarından denizleri aşıp Kıbrıs'a
kaçan güzeller güzeli Afrodit'in laneti mi yoksa tanrılar tanrısı Zeus'un gazabı mı etkili
oldu bilinmez ama adada bugüne kadar yaşananlar ister olumlu ister olumsuz şairlere,
edebiyatçılara, mizahçılara, ozanlara, halkın kültürel değerlerinden beslenen sanat
insanlarına ve doğaldır ki halk kültürüne çok büyük bir ilham kaynağı olmuştur.
1571'de adanın Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedilmesiyle Fethiye'den
Şanlıurfa'ya kadar uzanan Toros Dağları silsilesinin üzerinden bazen gönüllü, bazen
ikna edilerek bazen devlet tarafından bu adaya götürülen ve Osmanlının “Şenlendirme”
politikasını Akdeniz'in üçüncü büyük adasında başarıyla uygulamaya başlayan bu
insanlar bugün karşımıza çıkan çok zengin Kıbrıs Türk kültürünün de temellerini
böylece atmışlardır.
317 yıl Osmanlı idaresinde kalan ve 1878 tarihinde İngiltere'nin stratejik
savunma planlarını değiştirmesi ve güvenlik hattının orta yerine Kıbrıs adasını
koymasının ardından adayı Osmanlı idaresinden “sözde” kiralamasının ardından Kıbrıs
Türkleri 16 Ağustos 1960 tarihinde Kıbrıs Cumhuriyeti kuruluncaya kadar hep
Anadolu'ya, Akdeniz'e ve Toroslara hasret bir hayat yaşamaya başlarlar. Kurulan
cumhuriyet de Rumların ve Yunanların adayı Yunanlaştırmak emeline atlama tahtası
olarak görülünce sorunlara çare olamaz ve 21 Aralık 1963 günü yakın tarihe Kanlı
Noel olarak geçen Rum saldırıları başlar. Böylece Kıbrıs Türklerinin 20 Temmuz 1974
tarihinde Türkiye'nin garantör devlet olarak ve tamamen meştu hakkını kullanarak
adaya müdahale etmesinin başlamasına kadar devam edecek esaret, göç, korku ve
sefalet dönemi de başlayacaktır. Adada Kıbrıs Türklerinin yaşadığı bütün bu sıkıntılar,
acılar, göç olgusu, esaret hayatı, korkular, üzüntüler, ayrılıklar, sevdalar, özlemler
gerek seyirlik oyunlara gerekse yazılı halk kültürüne malzeme olmuş ve bize zengin bir
kültürel doku bırakmıştır.
Bugün elinize aldığınız ve bir önceki sayısında olduğu üzere ülkemizde
bugüne kadar yayımlanmış ilk ve tek Kıbrıs Özel Sayısı olan bu dergi Kıbrıs
Türklerinin dünden bugüne yaşadıklarını acısıyla tatlısıyla gözler önüne seren kültürel
zenginliğin küçük bir parçasını oluşturmaktadır. Hemen burnumuzun dibindeki ve
Türkiye’nin en güney noktası olan Anamur'a örneğin 70 kilometre mesafedeki Kıbrıs
adasında özellikle bahar aylarında Beşparmakların siluetinin Anadolu kıyılarından
1
Motif Akademi Halkbilimi Dergisi / 2013-2 (Temmuz-Aralık) (Kıbrıs Özel Sayısı-II)
rahatlıkla görülebildiği düşünülecek olursa adanın demografik özellikleri de
kendiliğinden ortaya çıkar. Bununla birlikte maalesef bizim Kıbrıs konusunda
bildiklerimiz son derece kısıtlı bir terminolojiden ibarettir. Bu bağlamda ele alınınca
Motif Vakfı tarafından son derece yerinde bir kararla hayata geçirilen bu Motif
Akademi Halkbilimi Dergisi’nin Kıbrıs Özel Sayısı son derece önemli ve kelimelerle
tarif edilemez bir boşluğu dolduracak türdendir. Burada bahsedilmesi gereken husus ise
okuyucular yanında Vakıf yönetiminin de konuya gösterdiği hassasiyet ve Kıbrıs
eksenli ikinci bir dergi çıkarılması yönündeki teşvik ve gayretleridir. Avuç içi kadar
küçük dediğimiz bu güzel Akdeniz adası görüldüğüüzere hayatın her alanında yeni
pencereler açmaya ve sırlarını bizlerle paylaşmaya devam ediyor. Durum böyle olunca
da kimbilir belki de üçüncü bir Kıbrıs özel sayısıyla önümüzdeki dönemde yine
karşınızda oluruz. Öte yandan önceki sayıda olduğu üzere bu özel sayıya da makale
seçiminde azami özen gösterilirken konu başlıklarının çok geniş bir yelpazede
olmasına ayrıca itina edilmesi bu sayının değerini bir kat daha arttırmaktadır. Bu
vesileyle Kıbrıs'ı tarihi, ekonomik, stratejik, sosyal hayat, kültürel değerleri, edebiyatı,
kendine has güzellikler ve zengin halkbilimi örnekleriyle ön plana çıkartmak ve
kamuoyuyla paylaşılmasını sağlamak için destek veren başta Motif Halk Oyunları
Eğitim ve Öğretim Vakfı yöneticilerine, bilim kurulu, akademik kurul üyelerine,
katkıda bulunan bütün akademisyenlere ve Kıbrıs sevdalılarına bir kere daha gönülden
ve sımsıcak bir teşekkürü borç biliyorum.
Prof.Dr. Ulvi KESER*
*
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi (UKÜ), İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Avrupa Birliği İlişkileri Bölüm Başkanı, UKÜAKKA (Akdeniz ve Kıbrıs Araştırmaları) Merkez Müdürü, [email protected]
2
Motif Akademi Halkbilimi Dergisi / 2013-2 (Temmuz-Aralık) (Kıbrıs Özel Sayısı-II)
SUNUŞ
Değerli Okurlar,
2013/1-2 sayılarımız Kıbrıs Özel Sayımız okur ile buluştu. Özel sayı
geleneğimizin bundan sonra da devam edeceğini sizlere duyurmak isteriz.
Sizlerin de hatırlayacağı üzere, 2011/1-2 sayılarımız Azerbaycan’ın
bağımsızlığını yeniden kazanmasının 20. yılı nedeniyle kardeş Azerbaycan’a ayrılmıştı.
2012/1-2 sayılarımızı da Balkan Savaşlarının 100. yılı münasebetiyle Balkanlar’a…
Akdeniz’in üçüncü büyük adası olarak anılan Kıbrıs, çok büyük bir
yüzölçümüne sahip olmasa da, stratejik konumu gereği oldukça önemlidir. Eski bir
yerleşim sahası ve ticaret yollarının üzerinde olması nedeniyle sürekli göçlere maruz
kalan Ada bu nedenle zengin bir tarihe ve farklı kültürlere sahiptir. Motif Akademi
Halkbilimi Dergisi’nin 2013/1 sayısını Kıbrıs Özel Sayısı olarak seçerken, Kıbrıs’ın
küçük; ama oldukça zengin kültürüne dikkat çekmek istedik. Dergimizde Kıbrıs’ın
sosyal, ekonomik, kültürel yapısını, dil ve edebiyat varlıklarını, kültürel ve siyasal
mevzuları ele alan yazılara yer verdik. Gerek Azerbaycan, gerekse Balkanlar sayılarımız
okurlardan olumlu değerlendirmeler almış, her iki yılın özel sayıları ödülle layık
görülmüştü. Motif Akademi Halkbilimi Dergimizin “Kıbrıs Özel Sayısı” için de
yapacağınız değerlendirmeler bizleri daha iyi yerlere taşıyacağı kanaatindeyiz.
Yayın hayatında 5. yılını dolduran Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, bu yıldan
itibaren basılı derginin yanında Elektronik olarak çıkmaya başlamıştır. Editörlük birimi
tarafından DOI (Digital Object Identifier) numarası alınmıştır.
2013/1-2 Motif Akademi Halkbilimi Dergimizin “Kıbrıs Özel Sayısı” na yazıları
ile destek veren yazarlarımıza ve bu sayımızın misafir editörlüğünü üstlenen Prof..Dr.
Ulvi Keser’e teşekkür ediyorum. 2014 sayılarımızda buluşmak üzere…
Saygılarımla.
M. Zeki BAYKAL
3
Motif Akademi Halkbilimi Dergisi / 2013-2 (Temmuz-Aralık) (Kıbrıs Özel Sayısı-II)
PREFACE
Dear Readers,
2013/1-2 Cyprus Special Volume has met our readers. We would like to inform
you that the tradition of special volumes will continue.
As you will remember, 2011/1-2 volumes have been dedicated to Azerbaijan due
to the 20th anniversary of the re-gain of its independence, and 2012/1-2 volumes have been
allocated to Balkans due to 100th anniversary of the Balkan Wars. Cyprus, regarded as the
third biggest island of the Mediterranean, is strategically very important although it does
not have a vast surface area. The island, which is a historical settlement area, is on trade
routes and therefore, has a rich history with different cultures. While choosing the 2013/1
volume of Motif Academy Folklore Journal as the Cyprus Special Volume, we have
wanted to attract attention to the small, but the rich culture of Cyprus. We have included the
articles about Cyprus’ social, economical and cultural structure, language and literature
wealth, cultural and political issues. Both our Azerbaijan and Balkans volumes have been
appreciated by our readers and deemed worthy of prices. We are of the opinion that your
appreciation and critics of the Cyprus Special Volume of Motif Academy Folklore Journal
will help us study our ways up. Motif Academy Folklore Journal, celebrating its fifth year
of publication life, has begun to be published electronically along with the printed version.
A DOI (Digital Object Identifier) number has got taken by the editorial unit as well.
Dear Readers,
I want to thank our authors who contributed to the 2013/1-2 Cyprus Special
Volume of Motif Academy Folklore Journal and Associate Prof. Dr. Ulvi Keser who has
undertaken the responsibility of guest editor of this volume. With the hope of meeting in
our 2014 volume…
Regards...
M. Zeki BAYKAL
4
Download

Editorial - Motif Akademi