Türkiye nin Motor hikayesi
Türkiye ve Anadolu ‘nun
Sanayileşmesinde
Öncülük eden
Konya Sanayı Odası
Üyelerini kutluyor
Saygı ile selamlıyorum
14.05.2014
Ali İhsan İlkbahar
İTÜ Mak. Fak. 1962
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Motor ,
Sanayı devriminin Kalbi ;
İnsan oğluna hız , zaman ve mobilite
kazandıran
bir makinedir
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiyede 1976 dan beri Tülomsaş tarafından
bazı lokomotif Motorları üretiliyor
Tershanelerimiz de 1990-2000 arasında bazı
gemi motorları üretti.
Ben bugünkü konuşmamı bizzat içinde
yaşadığım Otomotiv motorları üzerinde
yapacağım.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Kader beni 52 senelik meslek hayatım boyunca
hep bir motorla karşılaştırdı . şöyleki :
1- 1959 yılı yaz stajımı Sivas demir yolu
fabrikasında yaparken lokomotifler için buhar
makinelerinin imalatında bizzatihi çalıştımdı
.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
2- İTÜ 4 ve 5 cı sınıfta Prof Necmettin Erbakan
dan motor dersi aldığım yıllarda , hocamız
Gümüş Motor Fabrikasını kuruyordu .
Gümüş motorda çalışan sınıf arkadaşım
Sabahattin Kırkan’dan aldığım bilgiler:
Gümüş motor , önce Skoda nın 1 ve 2 silindirli
tarım sulama gayeli stasyoner su pompası
motorlarının bir nevi kopyasını üretiyordu .
Döküm ,dövme dahil hemen hemen tüm parçalar
aynı fabrika çatısı altında üretiliyordu
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Gümüş Motor devam
1963 te Deutz lisansiyle hava soğutmalı
motorlara geçildi.
1964 te Pancar Ekicileri kooperatifi tarafından
satın alındı.Yıllık 25 bin adete ulaştığı yıllar
olmuş.Tam 48 yıl üretim devam etti .
2012 yılında kapandı.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
3- İTÜ de son sınıftaki diploma çalışmamı Prof.
Orhan Daldal ın yanında bir motor test cıhazının
geliştirilmesi konusunda yapmıştım.
4-26 aylık askerlik döneminde Motor yenileme
fabrikasında Krank yataklarına molibden
püskürterek sıfır krank üretmek konusunda
araştırma yapmıştım.
4- Almanyadaki bir motor fabrikasında çalışmaya
giderken kendimi , vedalaşmak üzere ziyaretine
gittiğim hocam Prof O.Daldal , beni Otasanda işe
başlattı..
Türkiye’nin Motor
Motor Hikayesi
Hikayesi
Türkiye’nin
5- 1965-66 da Anadol projesinde yer aldım.
1968 lerde döviz kazanmak
için Anadol motorunu yerli
montajına başladık.
.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
6- 1971 yılında Oyak Renault Bursada ki
fabrikasında yılda 40 bin adet Renault motorunu
yerli üreterek R12 aracını üretmeye başladı.
Müteakip yıllarda Tofaş da motor ve aktarma
organlarını üretmeye başladı.her iki firma 1993
yılında 200 bin motor üretiyordu.
Renault son 4 yılda ortalama yılda 300 bin motor
üretti . bu yıl sonunda yıllık kapasitesi 600 bine
çıkarıp ,diğer fabrikalarına ihracat yapacak.
Biri de Mercedes A serisi araçlar için
Toplam üretim 2.850.000 adet
Türkiye’nin Motor Hikayesi
7- Wankel motoru
Otosan 1971-1973
Yıllarında bir Wankel
motoru geliştirdi .
Prototipler bittiğinde
artan yakıt fiatları
projenin iptaline
sebeb oldu
Türkiye’nin Motor Hikayesi
8-1971 de Anadol motorunun
Blok ve silindir kafasını
işlemek üzere bir proje hazırladık.
4.0 milyon dolar gerekiyordu . Döviz bulma
güçlüğü nedeni ile proje gerçekleşemedi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
9- BMC,1976 larda lisans ile 1,9 lt lik bir dizel
üretiyordu. İlerki yıllarda Cummins lisansı ile
bazı kamyon motorları(montaj ve bazı parçalar)
üretti.
10- Tümosan : Traktör ve kamyon motorları
üretmek üzere kurulan bir devlet kuruluşu .
Traktör motoru gerçekleşti. Bir özel sektör
Tümosanı devraldı . 8-10 bin traktörü için motor
üretiyor.
11 – Türk Traktör : İhtiyacı olan (yılda 40 bin
adet) motorların % 90 ını ,1995 ten beri kendi
tesislerinde üretiyor.
12- Döktaş : Koç Holding, 1976 yılında motor
dökebilecek bir dökümhaneyi hizmete aldı.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
13- 1977- 1987 Türkiyesi
1977de başlayan döviz krizi ve arkasından gelen
1.000
sosyal patlamalar
sektöre 10 yıl kaybettir- 1,000
di.Bu kriz döneminin
800
Başında eylül 1977 de ,
600
Kapalı Pazar
Otosan hem benzinli
hem de dizel motorlarını 400
Yerli üretmeye karar
200
G.Birliği
verdi . Ford lisans vermiyordu.Makine alacak 0
döviz yoktu ve yatırım
İçin izin alamıyorduk.
Toplam Satış
Talep 2000
1993 Yılındaki Tahmin:
2000 Yılı İçin
1 Milyon
1993
548
1994
271
1986
112
1990
1970
110
1981
47
1980
1976
2000
659
1999
402
2000
Yerli Satış
Türkiye’nin Motor Hikayesi
13 devam
2-2.5 yıl süren bürokrası
mücadelesinden sonra ,
Eskişehir – İnönü
motor Fabrikasının önü
açıldı ve 1882 yılında
40 bin kapasiteli bir fabrika üretime geçebildi.
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Türkiye’nin Motor Hikayesi
14- ERK diesel ( Türkiyenin ilk otomotivdizel motoru)
İnönü motor fabrikası inşa süresinde
benzine aşırı bir zam gelince hafif
ticari vasıtalar satılmaz olmuştu.
Üretmekte olduğumuz 2.0 lt benzin
motorundan aynı makinelerle üretilebilecek bir dizel motoru geliştirmek
zorunda idik.
Bunu başarmak , sıfırdan motor dizayn etmekten
daha zordu . Zaten yeni bir kafa dizayn edip diğer
bütün parçaları tadil ederken , mevcut tezgahlarla
üretmek zorundaydık .
Türkiye’nin Motor
Motor Hikayesi
Hikayesi
Türkiye’nin
14- ERK diesel ( devam )
Sonuçta 17 kişilik çekirdek bir ekip
3 yılda başarı ile bir otomotiv dizel
Motorunu geliştirdi ve 1986 yılında
seri imalatına geçildi ve Pickup
araçlarımıza takıldı.
Erk projesi ticari anlamda belki
Otosana büyük katkıları olmadı ,amma 20 yıl sonra
ismi global ortamda duyulacak 700 kişilik bir motor
geliştirme ekibinin temelinin atılmasına vesile oldu!
Türkiye’nin Motor Hikayesi
15- Dover 205 HP
Zaman ilerledikçe kamyonlar
daha güçlü motorlar istemeye
başladı. Ford kamyon işinden
çıktığı için elimizde başka bir
motor yoktu.
Yine iş başa düştü ve 150 HP olan Ford Dover
motorundan 1992 yılında 205 HP gücünde bir
motor yarattık . Bu motor
sayesinda yıllarca pazar lideri olduk
Türkiye’nin Motor Hikayesi
16- Ecotorq (Türkiyenin
ilk ağır kamyon motoru)
2000 başlarında kamyon
motor güçleri daha da
artınca sıfirdan 7,3 ve 9.0
lt. hacımlı max. 380 HP
gücündeki Ecotorq motorlarını
Geliştirmek zorunda kaldık. 2003 yılından beri bu
motorlar hala üretiliyor .
Türkiye’nin Motor Hikayesi
17- Puma I-5
Transit serisinin Jumbo tipleri
için 2007 yılnda üretimine
geçilen Ford Otosan tarafından
geliştirilmiş bir motordur .
Türkiye’nin Motor Hikayesi
18- Yeni bir kamyon Motoru
Test başlama tarihi:
29.11.2012
Lisans satışı : ÇİN
Motor Projeleri
Benzinli bir
motor esas
alınarak
geliştirilen ilk
Türk motoru
Erk Dizel
1986 1992
Dover TCI
Ford tasarımı
Dover motorun
arasoğutucu
uygulanarak
geliştirilmesi
Dover motor
Türkiye’de
ömrünün
Geliştirilen
İlk
500.000
Dizel Motor
km’ye
Doğal
emişli
motorun
Turboşarj
çıkarılması
ile
gücünün
artırılması
2.5 DI TC
1996
Lisans hakları
tamamen Ford
Otosan’a ait ilk
motor
İlk Türk ağır
hizmet tipi
ticari dizel
motor
Ecotorq 7.3L
Dover 500K
1997
Zetec CFI
1999
2001
Dover E1
Ford için
Tek geliştirilen ilk
noktadan
global proje Euro1
püskürtmeli
enjeksiyon
sistemi
uygulanması
Gebze
Mühendislik
Merkezi
regülasyonu
için Dover
motorda
geliştirme
2003
2007
Puma I5
2009
Ecotorq 9.0L
Lisans hakları
tamamen Ford
Otosan’a ait ağır
hizmet tipi ticari
Ford için
Yeni ağır
dizel motor
geliştirilen
ilk motor
hizmet tipi
dizel motor
Ford’a Yapılan Motor Projeleri
Lion V6 3.0L
210PS
Land Rover,
Jaguar, PSA
2010
Lion V6 2.7L
190PS Land
Rover
Lion V8
4.4L 313PS
Land Rover
2011
Lion V8 4.4L
333PS Land
Rover
DV5 I4 1.5L 120PS
Courier, Fiesta,
Focus, C-Max, Kuga
Mondeo, B-Max
2012
2013
Sigma 1.6L
Fiesta, Fusion,
Mazda, Volvo,
Focus, C-Max
DW10F I4 2.0L 204PS
Focus, Mondeo, Edge,
C-Max, S-Max, Galaxy
2014
Puma I4 2.2L
160PS
Transit Custom,
NA Transit,
Ranger, Everest
Ford Otosan tüm dizel motorlarda mühendislik sorumluluğunu elinde bulundurmaktadır
İlk Türk ağır
hizmet tipi ticari
dizel motor
Yeni nesil Eu6
Ecotorq tasarım
çalışmaları
Ecotorq 7.3L
2000-03
2007-09
2010-11
2012
Ecotorq 9.0L
Eu5 normlarına
uygun Yeni ağır
hizmet tipi dizel
motor
Yeni nesil Eu6
Ecotorq ilk prototip
çalıştırma
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Sizlere bugün ,1977 döviz krizinin sebeb olduğu
ve 1982 lerde 17 kişilik bir çekirdek Arge ekibi ile
başlayıp 25 sene sonra 700 kişilik , dünya çapında
yer alan bir motor geliştirme ekibinin hikayesini
anlattım.
Bir sonraki slaytta da bu ekibin dünya çapındaki bir
başarı belgesini sunucağım
International Engine Test Facility of the Year - Kocaeli PT Test Center
Ford Otosan Kocaeli - PT Test Center is recognized as
the ‘International Engine Test Facility of the Year –
2013’ by Automotive Testing Technology International
Magazine.
 First time in Global Ford for receiving this award.
Enablers:
 Multi Purpose Cold Dyno
 Multi-Config Semi-Anechoic PT NVH Cell
Türkiye’nin Motor Hikayesi
Beni dinleme sabrını gösterdiğiniz için hepinize
Teşekkür eder ,
Saygılarımı sunarım
Ali İhsan İlkbahar
Download

ALİ İHSAN İLKBAHAR - Konya Sanayi Odası