EĞİTİM / M. Emin KARABACAK
Oyunun Kalp ve
Zekâya Faydaları
Ç
ocuklar, yaratılışları gereği oyun oynamaya meyillidirler. Uyku ve beslenmenin
dışındaki zamanlarının büyük bölümünü
de oyun oynayarak geçirirler. Çocukluk döneminin en önemli özelliği oyun oynamaktır. Çocukların fiziksel gelişimleri için beslenme ne
kadar önemli ise ruhsal gelişimleri için de oyun
o kadar önemlidir. Çocuklar için vazgeçilmezler
arasında olan oyun, her yaş çocuk için gereklidir. Çocuğun kendini tanımasından tutun da
toplumun değerlerine kadar her şeyi oyunla
öğrenirler.
İmamı Gazali; çocukların oyun oynamalarına müsaade edilmesi gerektiğini söyleyerek
sürekli ders çalışan çocuğun; “kalbinin ölüp,
zekâsının söneceğini” belirtmektedir.
İbni Sina ise çocuklardaki oyunun gerekliliğini şu cümlelerle ifade etmektedir: “İki-altı yaş
döneminde çocuğun oyun ihtiyacı çoğalır. Bu
dönemde çocukların istekleri dikkate alınmalı
arzuları yerine getirilmelidir. Çocuk yaşlarda
oyun zaruridir. Ancak on dört yaşından sonra
azaltılması gerekir.” Burada konuyla ilgili bir
Kur’an Kursu öğretmeninin hatırasını paylaşmak yerinde olacaktır.
“Güneydoğu Anadolu’nun şirin bir köyünde
Kur’an Kursu öğretmenliği yapıyordum. Öğle yemeğimi yiyip namazımı kıldıktan sonra hava da
güzel olduğu için bahçeye çıktım. Kursumuz normal eğitim yaptığından öğle tatili de bir buçuk
saatti. Dersin başlamasına yarım saat olmasına
rağmen bizim kızların hızlı hızlı kursa gelmekte
olduklarını gördüm. Yanıma yaklaşıp selamdan
sonra bu telaşınız nedir dedim? Hocam; ‘Namazımızı kılamadık.’ dediler. Nedenini sorduğumda
çocuklar; ‘Geç kaldığımız için.’ dediler.
lıyoruz hocam dedi. Hayırdır kızlar dedim. Aynı
mahallede oturan kızlar, hocam siz bize bir
zamanlar; “Kursta beş dakika az oynayın, cennette çok oynayın.’ demiştiniz ya. Çocukların
bu düşüncelerinden dolayı hem duygulandım
hem de onlarla gurur duydum. Tabi ki onları
tebrik etmeyi unutmadım.”
Anne-Baba ile Oyun Oynamanın
Faydaları
Çocuklar, oyuncaklarıyla ve arkadaşlarıyla
oynadıkları gibi anne babalarıyla da oynamak
isterler. Bu isteklerinin temelinde ilgi ve sevgi
ihtiyacının yattığı bir gerçektir.
Anne babasıyla oynayabilen çocuklar, onların
yanındaki değerinin farkına varırlar. Yine çocuklar, anne babalarıyla oyun oynarken aradaki mesafenin kalkmasıyla onları daha iyi tanımakta ve
kendisinin sevildiği kanısına varmaktadırlar.
Hz. Ali (r.a.) Efendimizin: “Çocuklarınızla yedi
yaşına kadar oynayın, on beş yaşına kadar onlarla arkadaş olun, on beş yaşından sonra da onlarla
istişare edin.” sözü çocukların oyunlarını; sadece
oyuncaklarla ve arkadaşlarıyla değil anne babalarıyla da oynayabileceklerini ifade etmektedir.
Peygamber Efendimizin (s.a.v.), torunları Hz.
Hasan-Hz. Hüseyin ve diğer çocuklarla çokça
Saatime baktım dersin başlamasına yarım saat
vardı. Kızlara yeteri kadar vaktiniz vardı, evde namazı kılıp gelebilirdiniz dedim. Arkasından önce
namazı kılın sonra oyun oynayın, böyle yaparsanız cennette daha çok oynarsınız demiştim.
Aradan zaman geçti. Çocuklarla hoş beş
ederken bir öğrencimiz, artık namazlarımızı kı-
70 ŞUBAT 2014
somuncubaba 71
oyunlar oynadığı görülmüştür. Bunun içindir
ki Peygamber Efendimiz (s.a.v.) biz ümmetine:
“Çocuğu olan onunla çocuklaşsın.” buyurarak
çocukla oynamayı tavsiye eder. Kendisi de torunlarıyla oynayarak, anne babalara en güzel
şekilde model olmuştur.
İbn-i Sina’nın on üç-on dört yaşlarında oyun
oynarken, oyun oynamasının doğru olmadığını
söyleyen birine verdiği cevap, çocuklarda oyunun ne kadar gerekli olduğunu anlatmaktadır:
“Her dönemin bir gereği vardır. Çocukluk
döneminin de gereği oyundur.”
Atalarımızın “Oynamayan tay at olmaz.”
sözü, çocuklardaki oyunun gerekliliğini ve kişilik gelişimleri açısından ne kadar önemli olduğunu çok güzel anlatmaktadır.
Çocukların deneme yanılma yöntemiyle öğrendiğini bilmeyenimiz yoktur. Deneme yanılma yöntemini uyguladıkları en uygun ortamın
da oyunlar olduğu bir gerçektir.
Çocuklar oyun oynayarak kendi yeteneklerinin farkına varabildikleri gibi diğer arkadaşlarının da yeteneklerinin farkına varabilirler.
Çocuklar oyun oynarken sadece eğlenmezler. Eğlenmekle beraber kişisel ve toplumsal
birçok şeyi de öğrenirler.
Oyunun Çocukların Kişisel
Gelişimine Faydaları
1. Çocukların kendilerine güvenmelerini sağlar.
2. Çocukların benlik saygılarını yükseltmesini
sağlar.
8. Çocukların zihinsel gelişimlerine katkı sağlar.
9. Çocukların fazla enerjisini atmalarını sağlar.
10.Çocukların kendilerine uygun bir model
bulmalarını sağlar.
11.Çocukların oyunlarda mantık yürütmelerine ve sebep sonuç ilişkisi kurmalarına katkı
sağlar.
10.Sağlıklı ilişkilerin nasıl kurulacağını öğrenmelerini sağlar.
4. Oyunlarının olumsuz örnek teşkil edecek
şekilde olmamasına dikkat edilmeli.
11.Uygunsuz davranışlara nasıl tepki verileceğini öğrenmelerini sağlar.
5. Çocukların, ahlak ve davranışlarını bozacak
olumsuz arkadaş çevresinden uzak tutulmalı.
12. Evde öğrendikleri doğruların ve yanlışların
test etmelerini sağlar.
6. Çocukların kimlerle arkadaşlık ettiklerine,
kimlerle oynadıklarına dikkat edilmeli.
13.Toplum içinde güçlü ve zayıf yönlerini öğrenmelerini sağlar.
7. Çocukların arkadaşlarından öğrendikleri
olumsuz söz ve davranışlar evde pekiştirilmemeli.
14.Birbirlerinin haklarına nasıl saygı gösterilmesi gerektiğini öğrenmelerini sağlar.
Çocukların Oyunlarında Dikkat
Edilmesi Gerekenler
1. Çocuklara oyun oynayacak alan ve imkânlar
sunulmalı.
2. Anne babalar, çocuklarına kendileriyle oynama fırsatı vermeli. Anne babalarıyla oy-
Sonuç olarak oyun; İmam-ı Gazali Hazretlerinin dediği gibi çocuğun, “kalbinin ölmesi
ve zekâsının sönmesinin” önüne geçecektir.
Atalarımız; “İşleyen demir pas tutmaz.” sözü
ile anlattıkları gibi oyun çocuğun zihninin faal
olmasını sağlar. Yine atalarımızın; “Oynamayan
tay at olmaz.” sözü ile oyun, çocuğun sağlıklı bir
kişilik geliştirmesini sağlayacaktır.
sağlar.
Oyunun Çocuğun Sosyal
Gelişimine Faydaları
1. Toplum içindeki yerlerini öğrenmelerini sağlar.
2. Toplum kurallarını öğrenmelerini sağlar.
3. İnsanlarla sağlıklı ilişkilerin nasıl kurulacağını öğrenmelerini sağlar.
5. Sevme ve sevilme duygularının etkilerini
72 ŞUBAT 2014
3. Çocuklar, bireysel oyunlar yerine akranlarıyla oynamaya teşvik edilmeli.
13.Çocukların kendi sınırlarını öğrenmelerini
4. Çocukların özgüven kazanmalarını sağlar.
7. Çocukların dil gelişimlerine katkı sağlar.
9. Anne babalar tarafından daha iyi tanınmalarını sağlar.
ifade edeceklerini öğrenmelerini sağlar.
4. İletişim kurma yollarını öğrenmelerini sağlar.
6. Çocukların deneme yanılma yöntemini uygulayabilecekleri ortamlar sağlar.
nayan çocukların, diğer çocuklardan kendilerini daha farklı hissettikleri unutulmamalı.
12.Çocukların toplum içinde kendilerini nasıl
3. Çocukların sorumluluk duygularını gelişmesini sağlar.
5. Çocukların yeteneklerinin farkına varmalarını sağlar.
8. Oyunbozanlığın toplum tarafından nasıl
dışlanabileceğini öğrenmelerini sağlar.
öğrenmelerini sağlar.
6. Fedakârlığın ve yardımlaşmanın öneminin
kavramalarını sağlar.
7. Çevresini keşfetmelerini ve yeni bilgiler öğrenmelerini sağlar.
somuncubaba 73
Download

Oyunun Kalp ve Zekâya Faydaları