BERA b. MALiK
nusu edilir. Nitekim Ehl-i sünnet kelam
kaynaklarında , "Ber olsun faci r olsun, her
müminin arkasında namaz kılmak caizdir" ; "İster ber ister facir olsun , iman ile
ölen herkesin cenaze namazı kılınır " şek­
lindeki ifadelere sık sık rastlanır (bk Şer­
J:ıu 'l- 'Akfdeti't- Taf:ıav iyye, ll, 529-537) Bu
hükümler Hz. Peygamber'in konuyla ilgili bazı hadislerine dayanır (bu had islerin
kaynak l arı için bk . Aclünf, ll, 32 ; Süyütf, s.
43- 44) İman ile arneli birbirinden ayrı,
ancak birbirini tamamlayan iki unsur olarak değerlendiren Ehl-i sünnet alimleri,
bu konuda kendilerinden farklı düşünen
Hariciler ve Mu'tezile gibi diğer bazı itikadl fırkalara söz konusu hadislerle cevap vermiş ve böylece ber gibi facirin
de inanç ilkelerini benimsernesi şartıyla
mürnin sayılması gerektiğini savunmuş­
lardır. Fıkıh kaynaklarında da ber ile facir yan yana zikredilerek özellikle namaz
ve imarnet konuları ele alınırken söz konusu hadisler tekrarlanmakta. bu hususta seleften nakledilen ve fasık veya
facirin ardında namaz kılmayı doğru bulmayan diğer ba z ı rivayetlerdeki yasaklamalar kerahete hamlediler ek ber olsun facir olsun her müminin arkasında
namaz kılmanın caiz olduğu sonucuna
vanlmaktadı r (bk. ibnü'l-Hümam, 1, 247248)
kabul edilmedi. On beş yaşlarında iken
Uhud 'dan itibaren bütün
savaşla rda bulundu. Bizzat Hz. Peygamber'le birlikte on dört (veya on sekiz) savaşa katıldı. Bazı seriyyelerde de görev
aldı. Bilhassa Huneyn'de büyük yararlık
gösterdi. Halid b. Velid kumandasında
gönderilen ordu ile Yemen taraflarına
gitti.
iştirak ettiği
Hulefa- yi Raşidfn devrinde de cihaddan geri durmayan Bera Rey ve Tüster'in
fethine katıldı. Hz. Ali'nin maiyetinde Ceme!, Sıffin ve Nehr evan savaşiarına işti­
rak etti. Bu arada Küfe'ye yerleşen Bera hayatını cihad etmek, hadis ve fıkıh
dersleri vermekle geçirdi. Hz. Peygamber başta olmak üzer e babası Azib, Hz.
Ebü Bekir, Hz. ömer. Bilal-i Habeşl ve
dayısı Ebü Bürde b. Niyar'dan hadis rivayet etti. Kendisinden de ashaptan Abdullah b. Yezfd el-Hatmf, Ebü Cühayfe
es-Süvaı. tabiflerden Adf b. Sabit, Sa'd
b. Ubeyd ve Ebü İshak es-SebiT ve daha
birçokları hadis aldılar.
Rivayet ettiğ i hadislerin toplamı 305
olup bunlardan yirmi ikisi Sahi'J::ı-i Bul;c1ri' ve Şal)if:ı-i Müsli m 'de müştereken , on
beşi yalnızca Buharl'de, altısı da yalnız­
ca Müslim'de yer almaktadır. Rivayetlerinin büyük bir bölümü Ahmed b. Hanbel'in M üsned 'inde (IV, 280-304) bulunmaktadır.
Bİ BLİYOGRAFYA :
Ragıb ei-İsfahanf. el -fvlü{redat, "brr" md .;
Firüzabadi, el -Kamüsü'/-muhft "brr" md.; Mustafavf. et- Tahkfk, "brr " md.; Wensinck, Mu 'cem,
"brr" md.; ·şe~f:tu 'l· 'A kideti '!- Taf:taviyye ( nşr.
Abd ullah b . Abdü lmuhsin- Şu a yb ei-Arnaüt),
Beyrut 1408 /1 987, ll, 529-537 ; Teftazani, Şer­
f:tu 'l· 'Ak:ii' id, s. 186 ; İbnü ' I - Hüm a m, Fetf:tu 'l·
k:adfr, Bulak 1315-18, 1, 247-248 ; Süyüti, Ta!J·
r fcü e hadişi Şerf:t i '/ - 'Ak:ii' id (nşr. Subhi es-Samerrai ), Riyad, ts . (Da rü ' r-Rü şd) , s. 43 -44; Ali
ei-Kari, Şe rhu 'l-Fı kh i 'l -ekber, Kahire 1327 , s.
65-66 ; Aclü~i. Keş{ü 'l- !Jafa ', ll, 32.
liJ
Sera b. Azi b 71 (690) veya 72 (69 1) yı­
seksen küsur yaşlarında iken Küfe'de vefat etti.
lında
Bİ BLİYOGRAFYA :
Va kıdi,
el- fvlegazf, ı , 21, 21 6; ll, 449 , 453,
589 ; lll, 902; İbn Sa'd, et-Tabakat, IV, 364-368,
ayrı ca bk. ll , 3 76 ; İbnü ' I - Esir, Üsdü 'l -gabe, 1,
205 -206 ; Nevevi. Te h?ib, ı , 132 -133; Zehebi,
A' lamü 'n -nübela' , lll, 194- 196 ; İbn Hacer. elisabe, ı , 278-279; İbnü ' I - İmad , Şeze rat, 1, 777.8 ; K. V. Zettersteen, "al-B ara' b.-'Azib ", E/ 2
(İng . ), ı , 1025.
r:i:l .
IJ!lil!ıl
MET i N Y uRDAG ÜR
ı
BERA b.AziB
( y jl.t. Lr. ,1).1 )
L
m eşhur
sahabi.
L.
Ç AKAN
BERA b. MALiK
( .!lll.. Lr. ,1).1 )
1
el-S era' b. Malik b. Nadr el- Hazred
Ebu Umare el-Sera'
b. Azib b. el-Haris el -Ensarl
(ö. 71 1690 [?])
Hadis rivayetiyle
ISMA İL
(ö. 20 / 641)
Cesaret ve
ile meşhur sahabi.
Medine'nin Evs kabilesindendir. İlk islami bilgileri hicretten önce Hz. Peygamber'in muallim olarak Medine'ye gönderdiği Mus'ab b. Umeyr'den öğrendi. Bedir Savaşı ' na katılma isteği , yaşı küçük
olduğu için Hz. Peygamber tarafından
L
Bera Hz. ömer devrinde İran ' ın Fars
bölgesindeki fetihlere katıldı. Olağan üstü cesaretinin müslümanların hayatını
tehlikeye sokabileceğini düşünen Hz.
ömer hiçbir savaşta Bera ' ı kumandan
tayin etmemiş , hatta sırf bu sebeple kumandanlarına gönde rdiği bir mektupta
ona bu tür bir görev verilmemesini hatırlatmıştı.
Hz. Peygamber bir hadisinde Sera ' ın
manevi değerine işaret ederek şöyle buyurmuştur:
"Saçı başı dağınık olduğu,
eski elbiseler giydiği için kendisine önem
verilmeyen öyle kimseler vardır ki şöyle
olsun diye dua etseler Allah isteklerini
geri çevirmez. Bera b. Malik de bunlardandır " (Tirmizi , "Men~b", 55). Nitekim
savaşlarda zor durumda kalan müslümanlar ona başvurarak Allah Teala'dan
zafer niyaz etmesini isterlerdi. Tüster
muhasarasında da müslümanların aynı
isteğiyle ka rşılaşınca onlara zafer, ken dine şehidlik niyazında bulundu; neticede kale düştü, Sera da şehid oldu. Muhtelif savaş lard a dü ş m anl a ya ptı ğ ı teke
tek vuruşmalarda yüz meşhur muharibi
öldürmesiyle de ünlüdür. Sesi çok güzel
olduğu için Hz. Peygamber'in seferlerinde zaman zaman, süratli gitmeleri
için nağmelerle develeri coştururdu .
Bİ BLİYOG RAFYA :
kahramanlığ ı
_j
vesi dışındaki bütün gazvelerde Hz. Peygamber'in yanında yer aldı. Müseylimetülkezzab üzerine Hz. Ebü Bekir'in gönderdiği orduya katıldı. Müseylime askerleriyle beraber, her yönden tahkim edilmiş ve içerisinde cereyan eden çetin savaş sebebiyle sonraları "hadlkatü'l- mevt"
(ölüm bahçesi) denilen bir mevkide mevz ilenmişti. Buraya hiçbir yerden girme
imkanı bulunmadığından Sera mızrak­
lar ucunda havaya kaldırılan bir kalkan
içinde içeriye fırlatılmasını ısrarla istedi.
Bu şekilde oraya girdikten sonra etrafı­
nı kuşatan düşman askerleriyle çarpı­
şa çarpışa giriş kapısına kadar ulaştı ve
müslümanların içeri girmesini sağladı.
Ancak seksenden fazla yara aldı. Tedavisiyle bizzat Halid b. Velid 'in bir ay kadar meşgul olması sonucu iyileşebildi.
_j
Hazrec kabilesinin Neccar oğulları sülalesine mensup olup meşhur sahabi
Enes b. Malik'in kardeşidir. Bazı kaynaklarda baba bir kardeş oldukları belirtilmektedir. Hudeybiye'de Resülullah'a biat
edenler arasında o da vardı. Bedir Gaz-
Tirmizi. "Men&kı.b", 55 ; İbn Sa 'd, et-Tabakat,
lll, 388 ; İbn AbdOiber, el -isti'ab, 1, .1.37-1 J 9 ;
Taberi. Tari!J (Ebü'I-Fazl), lll, 290, 294 ; IV, 84 86 ; İbnü ' I - Cevzi, Sı{a tü 's-sa{ve, 1, 624-626; İb­
nü'I-Esir. Üsdü 'l-~abe, ı ,' 206· 207 ; Zehebi. A' la·
mü'n- nübela', ı , 195-198 ; İbn Hacer. e l-işa be,
1, 143- 144 ; Cevad Ali. e l- fvlu{aşşal, V, 119; Abdülkayyüm. "B era' b. Malik" , UDfvli, N 1 1, s.
254-255 .
Iii
A HMET ÖNKAL
469
Download

TDV DIA