Protein İhtiyacı
Dr. Suat Erdoğan
Günlük Protein Gereksinimi
•  Tavsiye edilen günlük protein miktarı (RDA)
RDA (Recommended Daily Allowance)
–  RDA = 0.8 g protein/kg BW (BW: body weight,
vücut ağırlığı)
–  E = 55 g protein/gün
–  K = 45 g protein/gün
•  Güvenlik sınırlara etki eden faktörler:
–  Kişisel farklılıklar
–  Protein kalitesindeki değişkenlik
–  Tipik günlük alım: 65 – 110 g protein/gün
RDA: PROTEİN
• 
• 
• 
• 
• 
• 
Bebekler: 10 g/gün
Okul yaşındaki çocuklar: 19-34 g/gün.
Ergenlik dönemi (teenage) E: 52 g/gün.
Ergenlik dönemi (teenage) K: 46 g/gün
Erişkin E: yaklaşın 56 g/gün
Erişkin kadın: yaklaşın 46 g/gün
–  Gebe ve emziren K: 71 g/gün
NOT: Tıp Enstitüsüne göre günlük kalori
değerinin en az % 10’unu proteinlerden
alabilirsiniz. Fakat % 35’den fazlası asla.
Protein gereksinimi
•  Protein kalite ve
•  Kantitesine bağlıdır
•  Proteinin vücut gereksinimlerine ne
kadar cevap verebileceği
(sindirilebilirlik, amino asit
kompozisyonu-esansiyel aa)
Protein kalitesinin ölçüsü
•  Biyolojik değer (BV: Biological Value)
•  Gıda proteinlerinin vücut tarafından tutulması
BV = 100 => alınan proteinin 100 %
•  Protein verimlilik oranı (PER: Protein Efficinency
Ratio)
•  Büyümeyi destekleyen protein ölçüsü
–  g büyüme/g alınan protein
–  PER=3=> 3g büyüme her g veya besinle alınan
protein
Protein yetersizliği
•  Protein-enerji malnütrisyonu (PEM)
–  PEM’lu 500 milyon çocuk var
–  PEM’dan günde ortalama 33.000 ölüm
•  Başlıca iki PEM formu
–  Kwashiorkor
–  Marasmus
Kwashiorkor
• 
• 
• 
• 
Kwashiorkor, düşük protein, yeterli kalori
Semptomları:
Ödem
Karaciğerde büyüme ve yağlanma
•  Saç renginde
açılma (düşük
tirozin/melanin)
•  Deri lezyonları
Marasmus
•  Protein ve kalori yetmezliği
–  Yetersiz gıda alımı
•  Semptomları:
•  Yağ doku kaybı
•  Zayıf, anemik, düşük metabolizma hızı
•  İkincil enfeksiyonlara bağlı ölüm
Marasmus vs Kwashiorkor
Atlet’lerin protein gereksinimi
•  Spor diyetisyenlerinin çoğu
–  1.0-1.5 g protein/kg BW
–  RDA = 0.8 g protein/kg BW
–  Örn. 80 kg ağırlığında bir atlet
–  80 kg X 1.5 g protein/kg = 120 g protein/
gün gereksinimi vardır.
Vejetaryen diyetinin potansiyel
faydaları
•  Obezite
–  Obezite %’si vejetaryen popülasyonunda daha
düşük
•  CVD
–  Vejetaryen erkeklerde % 31, kadınlarda % 21
daha düşük hastalık riski
–  Daha düşük LDL düzeyi
•  Hipertansiyon
–  Non-vej.larda % 42, vejetaryenlerde % 13
•  Prevalansını düşürdüğü bazı hastalıklar
–  Diabet
–  Kanser
Tam vejetaryenlerde
Hiçbir hayvansal ürün
tüketmeyenlerdir.
•  Besinsel avantajları:
–  Düşük yağ, yüksek lif, bitkisel beslenme
•  Besinsel sorunlar
–  Protein kalitesi, Vit. B12, Ca
•  Muhtemelen sorunsuz, tahıl ve takviye
(supplements)
Genetiği ile oynanmış gıdalar
faydalı mı zararlı mı?
GM gıda tükettiniz mi?
•  Genetiği Değiştirilmiş (GM: Genetically
modified)
•  ABD halkının
–  % 48 GM’e karşı (2003)
–  % 24 GM yiyecek yemiş
–  % 58 GM yemediğini söylemiş
Genetiği Değiştirilmiş Bitkiler,
yaygınlığı
ABD’de 2003 yılında GM gıdalar:
•  % 40 tüm mısırların
•  % 81 soya fasulyesi
•  % 73 pamuk
2002’de
•  % 35 tüm mısırların
•  % 55 soya fasulyesi
2014/ABD
Örnek GMO genleri
•  Altın pirinç: Nergis ve toprak bakteri genleri
tarafından zenginleştirilmiş genler taşıyan
pirinç, vitamin A yönünden zengin
•  Soğuğa dayanıklı domates ve çilek: kutup
balık geni aktarılmış
•  Herbisite dayanıklı bitkiler
•  Pestisit üreten bitkiler
GM gıda mühendisliğinin
faydaları
•  Pestisit kullanımını azaltır
•  (Bacillus thuringiensis, Bt)
–  Doğal pestisit kullanılır
–  Bt insekt larvalarına toksik protein üretir
•  Bt geni mısıra aktarılır
–  Mısır bitkisi Bt toksini üretir
•  Erozyonu önler (otların kontrolü)
•  Bitkilerin besin içeriğini yükseltir
–  Altın mısır (B-karotenden zengin mısır)
–  Protein kalite ve kantitesini artırır
–  Vitamince zengin
•  Duyusal özellikleri artırır domates ve çilekte
tekstür ve tat
Gıda konusunda
(teorik problemler?)
•  Gıda alerjisi gelişebilir (balıktan antifriz
proteinleri)
•  Kanser
•  Viral ve bakteriyel hastalıklar, süperviruslar
•  Antibiyotik direnci gelişimi, ...
•  Etiketleme konusu sorun (tüketici ne
olduğunu bilmelidir)
GMO kâr mı zarar mı?
İnsan ve çevre sağlığına olumsuz
etkileri var mı, öğrenilmesi uzun
zaman alacak gibi !!!
Download

Ders4_Protein gereksinimi_GDO gıdalar