YALIN
CFO
YALIN
CFO
yalın yönetim sisteminin
mimarisi
Nicholas Katko
Çeviren
Tunç Sancı
ISBN 978-605-322-170-8
© 2014, Taylor & Francis Group, LLC
Orijinal adı ve yayıncısı: The Lean CFO, ORC Press
Optimist Yay›m Dağ›t›m San. ve Tic. Ltd. Şti.
Sertifika no.
:11970
Telefon
:0216 481 29 17-18
Faks
:0216 521 10 64
e-posta: [email protected]
www.optimistkitap.com—www.iskitaplari.com
facebook.com/optimistkitap
twitter.com/optimistkitap
www.youtube.com/OptimistKitap
www.optimistkitapblog.com
Optimist yay›n no.
Konu
Yay›na haz›rlayan
:379
:‹ş-Yönetim
:Mutlu Dinçer
Bas›m :Ekim 2014, ‹stanbul
Düzenleme ve
kapak tasarım
:Selim Talay
Dü­zel­ti
:Esen Güray
Bas­k› ve cilt
:Tor Ofset San. Tic. Ltd. Şti.
Sertifika no.
:13137
Hadımköy Yolu Akçaburgaz Mah.
4. Bölge 9. Cadde 116. Sokak. No: 2
Esenyurt - ‹STANBUL
Tel: 0212 886 34 74
İÇİNDEKİLER
Önsöz9
Teşekkür
11
Yazar 13
1. Bölüm
2. Bölüm
Mimar
17
Giriş
17
Yalın Yönetim Sisteminin Tasarlanması 19
Yalın Yönetim Sisteminin İnşa Edilmesi 20
Yalın Karar Vermeye Geçiş
22
Eski Evin Yıkılması 23
Yalın Ekonomisi
25
Giriş
25
Yalın Stratejidir
25
Her Gün Yalın
26
Yalın Ekonomisi
27
Yalın CFO—Yalın’la Başarılı Olmanın Anahtarı
28
Beş Yalın İlke
29
Özet 36
3. Bölüm
4. Bölüm
Değerin Nasıl Aktığını Gösterin 37
Giriş
37
Akış Ne Demektir? 38
Akış Gerçek Verimliliktir 42
İsrafı Yok Edin ve Akışı İyileştirin 42
Talep ve Çevrim Süreleri Akışı Etkiler 45
Yalın Performans Ölçümleri 46
Özet 49
Ofisteki Akışı Gösterin
51
Giriş 51
Ofis Akışı: Mevcut Durum 52
Ofis İsrafı Daha Karmaşıktır 52
Çevrim Süreleri 53
Talep 53
Bölüm Bazlı Alan İş Akışının Özellikleri 54
Aşırı Yükleme ve Beklemelerden Kaynaklanan İsraflar 56
Bölünmelerden Kaynaklanan İsraf 5. Bölüm
57
Gelecek Durum: Yalın Ofis Akışı 57
1. Adım: Süreci Tasarla 57
2. Adım: İşi Planla 59
Talebin Önceliklendirilmesi 60
Tek Parça Akış 60
3. Adım: İşi Kontrol Etme 61
Kapasitenin Yüzde 80’ine Kadar Planlama 61
Kontrol Kesintileri 62
Andon 62
Görsel İşyeri 62
Özet: Ofis Akışı ve Yalın CFO 64
Kârı Değil, Yalın Performansı Ölçün 67
Giriş 67
Geleneksel Ölçümler 67
Yalın Ölçümler 69
Ölçümlerin Değiştirilmesi 70
6. Bölüm
7. Bölüm
8. Bölüm
Ölçümleri Yalın Strateji ile İlişkilendirin
74
Yalın Performans Ölçümlerinin Kullanılması 77
Özet 82
Maliyetlerle Değil, Harcamalarla İlgilenin 85
Giriş 85
Geleneksel Maliyet Yönetimi
85
Değer Akışı Muhasebesi 87
Değer Akışı Maliyetlendirmesi 87
Malzeme Harcamaları 88
İşçilik Harcamaları 90
Makine Harcamaları 93
Kalite Harcamaları 94
Bakım Harcamaları 95
Malzeme Yönetimi Harcamaları 97
Giriş Muayenesi Harcamaları 98
Değer Akışı Gelir Tablosu 98
Toparlanma 99
Kapasiteyi Ölçmenin Değeri Geleneksel Üretimde Kapasite
103
103
Yalın Üretimde Kapasite 104
Değer Akış Haritası Verilerinin Doğruluğu 109
Kapasitenin Operasyonel Değeri 109
Kapasitenin Finansal Değeri 113
Özet 114
Kararlar, Kararlar, Kararlar 115
Mevcut Durum: Standart Maliyetlendirme ve Karar Verme 115
Gelecek Durum: Değer Akışı Sonuç Tablosu ve
Karar Verme
116
Ürün Maliyetinin Fiyat Belirlemede Kullanılması 117
Yeni İşin Kârlılığı 123
Müşterilerin, Pazarların ve İş Kollarının Kârlılığının
Belirlenmesi
123
9. Bölüm
Dışarıdan Temin 127
Yatırım Satınalmaları 129
İnsanların İşe Alınması 132
Sürekli İyileştirmenin Etkisi 134
Özet 137
Standart Maliyetlendirmenin Maskesi Düştü 139
Giriş
139
Standart Maliyetlendirmenin Kısa Tarihçesi
140
Rotanın Hiçbir Standart Maliyet Olmayacak Biçimde
Planlanması 140
Malzeme Maliyetlerinin Basitleştirilmesi 142
İşçilik ve Genel Gider Maliyetlerinin Basitleştirilmesi 144
Standart Maliyetlendirmenin Ortadan Kaldırılması 148
Özet 151
10. Bölüm ERP Canavarını Ehlileştirin 153
Giriş
153
ERP ve CFO
154
Yalın Operasyonlar ve ERP
156
Yalın CFO ve İş Emirleri
157
Yalın CFO ve Stok Miktarı
160
Yalın CFO ve Üretim İçi Stok Değerleme
161
Özet
162
11. Bölüm İnsanlarla İnsanlar İçin
163
Proje Düşüncesi Karşısında Sistem Düşüncesi
163
Tüm Gözler ve Kulaklar Sizin Üzerinizde
164
Basitliği Koruyun
165
Plana Bağlı Kalın
165
İnanın
166
ÖNSÖZ
CFO kariyerime, uzun yıllardır var olan bir üretim şirketinde başladım. Üretim uygulamaları ve operasyonlarla ilgili finansal analizler
oldukça standart ve oturmuş durumdaydı.
Çok geçmeden şirketimiz Yalın olma taahhüdünde bulundu. Yalın konusunda deneyimli insanları işe aldık. Sürekli iyileştirme, akış,
israfın yok edilmesi gibi bana yabancı gelen konuşmalar, “Yalın insanların” üzerinde çalışacağı konulardı. Ancak oldukça kısa bir süre
sonra, “Yalın insanlar” bana geldiler ve performans ölçümleri, standart maliyetleri kullanmayan finansal analizler gibi farklı finansal işler
istemeye başladılar. Anlaşılan o ki, artık konfor alanımın dışındaydım!
Zamanla, “Yalın insanların” yardım ve desteğiyle Yalın’ın bize nasıl çok para kazandıracağını çözdüm. Sonrasında tümüyle Yalın’ın
içindeydim. Gerçekleştirmem gereken her iyileştirme ve bir an önce
yapmam gereken her yeni analiz türü anlamlıydı. Kendimi “Yalın insanlardan” biri olarak düşünmeye başladım: Yalın CFO.
Ve BMA, Inc.’de müşterilerimizle olan çalışmalarımızda, Yalın CFO
olarak, sürekli bir biçimde Yalın CFO’nun şirketin Yalın yolculuğuna liderlik etmedeki eşsiz rolü hakkında konuştum. Yalın CFO’nun
rol ve sorumlulukları hakkında konuştukça daha tutarlı bir söylem
geliştirdim.
Ardından çalışma arkadaşım, Brian Maskell, bana bir kitap yazmamı önerdi. Bu beni, tıpkı Yalın’ın yıllar önce yaptığı gibi konfor ala9
10
Önsöz
nımdan çıkardı. Yalınla ilgili konuşmak bir şeydi, oturmak ve onunla
ilgili yazmak zorunda olmak başka bir şey. Bu kitabı yazmak için düşünme biçimimi değiştirmek ve bir kitap yazamayacağım yönündeki
içsel paradigmamı kırmak zorundaydım. Bu benim için, Yalın’ın nasıl
para kazandırdığını çözmekten farklı bir şey değildi.
Adı “Yalın CFO” olmakla birlikte bu kitap, finans çalışanları, yöneticiler ve Yalın Liderlere yöneliktir. Şirketinizin Yalın’a yeni başlıyor
olması ya da yıllardır Yalın’ın içinde olması önemli değil. İçinde herkes için bir şeyler var.
Bu kitap, borçlar, krediler ya da muhasebe teorisi ile ilgili değil; bir
CFO’nun nasıl bir şirketin Yalın Yönetim Sistemini kurması ve yaygınlaştırmasına liderlik ederek Yalın CFO olacağıyla ilgili.
Okuduklarınızı seveceğinizi ve faydalı bulacağınızı umuyorum.
Teşekkür
Düşünmek ve yazmak için zamana ihtiyacım olduğunu bilerek, bu
kitabı yazmamda çok destekleyici olan eşim Deanna Katko’ya… Düşüncelerime her zaman mükemmel yorumlarıyla karşılık verdi. Sürekli yolculuk etmem gerektiğinde yokluğumda kendi işine ek olarak benimkileri de yönetmek zorunda kaldı ve Brian Maskell Associates’teki
(BMA) kariyerime destek oldu.
Doktora tezini tamamlarken bu kitabı okumaya ve düzenlemeye
zaman ayıran Justin Katko’ya… İngilizce doktora yapan bir oğul sahibi olmak iyi bir şey.
Kitabı mimarlık süreci etrafında şekillendirmeme ve illüstrasyonlara yardımcı olan Ritchie Katko ve Molly Buchenberger’e… İnsanın
peyzaj mimarı bir oğlu ve mimar bir gelini olması da güzel bir şey.
On bir yıl önce BMA’da işe başlama fırsatı veren Brian Maskell ve
Bruce Baggaley’e… Onlarla çalışmak ve onlardan bir şeyler öğrenmek harikaydı… Bana bu fırsatı verdikleri ve kendi sesimi geliştirmeme izin verdikleri için teşekkür ederim.
Kitabın geliştirilmesi sürecinde bana rehberlik eden Susan
Lilly’ye… İllüstrasyonları oluşturmama yardımcı oldu ve kitabın yayın
hazırlıklarının tüm teknik taraflarının üstesinden geldi.
11
12
Teşekkür
Şirketlerinde Yalın muhasebeyi yaşama geçirme konusunda yardımcı olan, birlikte çalıştığım tüm muhteşem insanlara… Her deneyim benim için bir öğrenme süreci oldu ve bu kitabın yaratılmasında
rol oynadı.
Ve yazarken bana ihlam veren Patron’a…
Yazar
Nick Katko, kamu maliyesinde çeşitli görevlerin ardından, Kentucky’deki bir özel sektör üretim şirketi olan Bullard’ın CFO’su olarak
Yalın Yönetim kariyerine başladı.
1990’lı yılların ortalarında Bullard Yalın iş stratejisi taahhüdünde
bulundu ve Yalın konusunda deneyim sahibi kimseleri işe almaya
başladı. Nick, Yalın liderlerle tüm şirketi ölçmek ve yönetmekte kullanılacak kapsamlı bir Yalın performans ölçüm sistemi kurmak için
çalıştı.
Stoklar hızla azaldıkça, Nick standart maliyetlendirme sisteminin
iş açısından anlamsız olduğunu fark etti. Bullard’ta değer akışı gelir
tablolarını oluşturup, devreye aldı ve işle ilgili tüm karar verme süreçlerinin değer akışı finansal analizlerine göre yürütülmesini sağladı. Sonunda işçilik ve genel giderler sıfırlandı ve üretim maliyetlerini parasallaştıran stok değerleme basit bir aylık yevmiye girişiyle yapılır oldu.
2000 yılında Nick, Bullard’tan ayrıldı ve eşiyle birlikte Strategic
Financial Solutions, Inc.’de çalışmaya başladı. Strategic Financial Solutions, Kentucky, Lexington bölgesindeki şirketlere sözleşmeli CFO
ve kontrolör hizmetleriyle birlikte defter tutma ve vergi hizmetleri
sunmaktadır.
Bullard’ın Yalın yolculuğu sırasında Nick, Brian Maskell’in Sayıları
Anlamlı Kılma isimli kitabını okudu. Kitabı çok beğendi ve Brian’a
Yalın Yönetim Sistemi konusundaki çalışmaları hakkında bir yazı gön13
14
Yazar
derdi. Nick ve Brian düzenli olarak haberleştiler ve 2002 yılında Brian
Nick’e kıdemli danışman olarak BMA, Inc.’te çalışmayı teklif etti.
BMA’da kıdemli bir danışman olarak Nick, deneyimlerini, Yalın
yönetimi yaşama geçirme sürecinde olan müşterilerine, karşılaştıkları gerçek dünyaya ilişkin sorunları çözme konusunda onlarla yakın çalışma içine girerek destek olmakta kullanmaktadır. Söz konusu
sorunlar, geleneksel maliyet tabanlı performans ölçüm sistemlerinin
kaldırılarak yerlerine Yalın performans ölçüm sistemlerinin kurulması, geleneksel gelir tablolarından değer akışı maliyetlendirme gelir
tablolarına geçilmesi, malzeme hareketlerinin ortadan kaldırılmasına
yönelik yol haritası oluşturulması ve Yalın muhasebe ilkelerine dayalı
yeni karar verme modelleri geliştirmek üzere üst yönetimle çalışılmasını içermektedir.
Nick, çokuluslu halka açık şirketlerden, dünyanın pek çok yerindeki aile şirketine kadar çok çeşitli şirketlerle çalışmaktadır. The
Lean Business Management System: Lean Accounting Principles and
Practices Toolkit (2007) kitabının ve BMA Lean Accounting Webinar
dizisinin eşyazarıdır.
Kökleri New Jersey eyaletine bağlı Sayreville’de olan Nick, Kentucky eyaletine bağlı Lexington’da eşi Deanna ve ailesiyle birlikte
yaşamaktadır. Her ikisi de Kentucky Üniversitesinden muhasebe alanında lisans ve finans alanında MBA derecesine sahiptir ve belge
sahibi yetkili muhasebecilerdir.
Yazar
15
Nick, bu kitapla paralel bir öğrenme deneyimi yaratmak üzere www.
theleancfo.com sitesini hazırlamıştır. Kitabı okurken, kendisine soru
sormak, hikâyelerinizi paylaşmak, sorunlarınızı bir forumda tartışmak
ve Yalın CFO blogundaki güncellemeleri almak için bu siteyi ziyaret
edebilirsiniz.
1
Mimar
GİRİŞ
Bir CFO olarak iç yönetim muhasebesi ve aynı zamanda dış finansal
raporlama sisteminden sorumlusunuz. Finansal raporlama sisteminiz
genel kabul görmüş muhasebe ilkeleriyle düzenlenmektedir ve sizin
sorumluluğunuz genel kabul görmüş muhasebe ilkeleriyle uyumlu
finansal tablolar üretmektir. Bunun birincil nedeni, finansal tablolarınızı kullanan üçüncü tarafların şirketinizin finansal durumunu şeffaf
bir biçimde değerlendirebilmesi ve anlayabilmesidir.
Öte yandan, yönetim, şirket operasyonlarını kontrol etmek ve işle
ilgili sağlıklı kararlar alabilmek için bir yönetim muhasebesi sistemi
kullanır. Bir CFO olarak siz, şirketinizin yönetim muhasebesi sisteminin mimarısınız.
ŞEKİL 1.1 geleneksel bir üretim şirketine yönelik tipik bir yönetim
muhasebesi sistemini gösteriyor. Geleneksel üretimde operasyonlar,
bir üretim planıyla karşılaştırmalı olarak yapılan ölçümlerle kontrol
edilir. Beraberinde stoklar da kontrol edilmelidir, çünkü miktarları
çok yüksektir ve bu finansal tablolar üzerinde bir malzeme etkisi
yaratır. Verimlilikleri ve genel giderleri iyileştirmenin yanı sıra stokun
maliyetini düşürmeye de odaklanan karar alma biçimi avantajlı görülür. Bu yüzden, söz konusu yönetim muhasebesi sistemi, bu üretim
koşullarına tümüyle uygundur.
17
18
YALIN CFO
şEKİL 1.1:
Geleneksel Yönetim Muhasebesi Sistemi
Bütçeyi Tu;ur Sapmalar ve Genel Gider Kullanımı Ürün Kârlılığı Operasyonel Kontrol ve Karar Verme Standart Maliyetlendirme Plana Göre ÜreBm Yapma Yalın şirketler tamamen farklı, neredeyse geleneksel üretimin yüzde 100 tersi operasyon kontrol koşullarına sahiptir. ŞEKİL 1.2’de görüldüğü gibi Yalın şirketler talebe yönelik üretim yaparak ve akışı
sağlayarak üretimi kontrol ederler. Değer sunumunu ve verimliliği
iyileştiren iş kararları, kârlı büyümeye önayak olacaktır.
Şirketinizin Yalın’ı benimsediği gün bir meydan okumayla karşı
karşıya gelirsiniz: Mevcut yönetim muhasebesi sisteminin yerini alacak Yalın Yönetim Sisteminin mimarı olmalısınız. Bir mimar gibi Yalın
Yönetim Sistemini tasarlamalı ve inşasını yönetmelisiniz. İnşaatın tamamlanmasının ardından, şirketinizi adım adım yeni sistem doğrultusunda ilerletmeli ve sonrasında eski yönetim muhasebesi sistemini
yok etmelisiniz.
Şirketinizin Yalın Yönetim Sistemini yaratmak için kendinizi
CFO’luktan Yalın CFO’luğa dönüştürmelisiniz. Bu kitap size, nasıl Yalın CFO olunacağını ve bir Yalın Yönetim Sisteminin nasıl kurulacağını anlatan bir plan taslağı sunacak.
Mimar
19
şEKİL 1.2:
Yalın Yönetim Sistemi
Değer Akışı Kapasitesi Yalın Performans Ölçütleri Değer Akışı Kârlılığı Operasyonel Kontrol ve Karar Verme Sunulan Değeri ve Verimliliği İyileşBrme Talebe Göre ÜreBm Yapma ve Akış YaLIN YÖNETİM SİSTEMİNİN TaSaRLaNMaSI
Bir projenin tasarım aşaması boyunca, bir mimar, müşterinin ihtiyaçlarına göre yapının fonksiyonel gereksinimleri, yerleşimi ve sürdürülebilirliği konusunda uzlaşma sağlamak için müşteriyle birlikte çalışır.
Bir Yalın Yönetim Sisteminin fonksiyonel gereksinimi Yalın’ı ileriye
taşımak ve finansal başarıya ulaşmaktır. İnsanlara “Yalın’ın” ne anlama geldiğini sorarsanız çok farklı yanıtlar alırsınız ve bu yanıtlardan
en az biri de şu olur: Kendini kanıtlamış bir para kazanma stratejisidir.
İlkeleri izlendiği, uygulamaları amaçlandığı gibi yaşama geçirildiği ve
düzenli ölçümlerle yapıldığı takdirde, Yalın şirketinize para kazandıracaktır. İkinci Bölüm, “Yalın Ekonomisi”, bir Yalın iş stratejisinden para kazanmanın stratejik yönlerini açıklamaktadır. Yalın ilkeler,
uygulamalar ve araçlar; öncesinde Yalın deneyimi olmayan kişilere
ve şirketlere karmaşık gelebilir. Bu bölüm, Yalın ilke, uygulama ve
araçlarının birleşiminin, şirketiniz için tedarik ve talep kurallarını nasıl değiştirdiğini açıklayacak. Yalın, şirketiniz için iki şey yapacaktır:
Müşterileriniz için daha fazla değer üretmeye ve verimliliğinizi sürekli
Download

GÖZ AT - Optimist Kitap