10.07. 2014
SEFARAD YAHUDİLERİNE İSPANYOL VATANDAŞLIĞININ İADESİ
İspanyol Hükümeti bir süredir Sefarad Yahudilerine İspanyol vatandaşlığını iade etme arayışı
içerisindedir. Hükümet bu amaçla bir yasa Tasarısı hazırladı. Anılan bu Tasarı 7 Şubat 2014 tarihinde
Bakanlar Kurulunda kabul edildi ve kamuoyuna açıklandı. Bu Tararının yasallaşması için hem
Temsilciler Meclisinde hem de Senatodan geçmesi gerekiyordu. Ancak aradan geçen süreye rağmen
bu gerçekleşmedi. Bu arada Hükümet bu Tasarıyı yeniden revize etti ve Tasarının revize edilmiş halini
de 06 Haziran 2014 tarihinde kamuoyuna açıkladı.
Dünyadaki Sefarad Yahudilerinin sayısı tam olarak bilinmemekle birlikte bunun yüzbinlerle ifade
edildiği ve Türkiye’deki nüfusunun ise yaklaşık olarak 25.000 olduğu göz önünde bulundurulduğunda,
anılan Tasarının yasallaşması halinde gerek dünya genelinde gerekse Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı
olan kişilerin işbu kanundan faydalanmaları söz konusu olabilecektir. Hükümet Sözcüsü yaptığı
açıklamada “90 bin başvuru beklediklerini ancak başvuru sayısının 200 bin olması halinde de bunun
sorun olmayacağını” ifade etmiştir. Bu anlamda konunun önemine binaen bilgilendirme amaçlı bir
makalenin yazılması zarureti hâsıl olmuştur.
Toplam bir (uzun) önsöz, iki madde ve birçok ek ve geçici maddeden oluşan bu Tasarıları konu edinen
işbu makalemizde her iki Tasarı arasındaki belirgin farklılıkları ortaya koyduktan sonra son Tasarıya
göre Sefaradlığı ispat için gerekli belgeleri, başvuru prosedürünü, nüfusa kayıt işlemini ve ek ve geçici
maddelerden önemli olanlarını (son hususlar başlığı altında) özetlemeye çalışacağız.
I-
İKİ TASARI ARASINDAKİ ÖNEMLİ FARKLILIKLAR
Her iki Tasarı da böyle bir düzenlemeye neden ihtiyaç duyulduğuna dair uzun bir gerekçeyle
başlamaktadır. Bu gerekçe bir yönüyle Sefarad Yahudilerine yönelik zımni bir özrü de içermektedir.
Sefaradların kimler olduğu tanımlandıktan sonra, olayın tarihsel bir özeti yapılmış ve bu süre
içerisinde Sefaradlara vatandaşlığın verilmesiyle ilgili bazı çabalara vurgu yapılmış ve şu anki yasal
durum açıklanarak, mevcut İspanyol yasalarına göre Sefaradların İspanyol vatandaşlığı edinmelerinin
iki şekilde mümkün olduğu vurgulanmıştır. Bunlar: 1- Diğer koşulları da sağlamak şartıyla en az iki yıl
İspanya’da oturmuş olmaktan dolayı verilen vatandaşlık, 2- Özel durumların varlığı halinde takdiren
verilen vatandaşlık (por carta naturaleza).
Her iki Tasarı arasında göze çarpan ilk farklılık, ikinci Tasarıda vatandaşlığa başvuru işlemleri için bir
harcın öngörülmüş olmasıdır. İlk Tasarıda olmayan bu husus, yeni Tasarının gerekçe kısmına eklenmiş
ve durumun kompleks oluşuna atıfta bulunularak, yetkili idari birimlerin oluşacak masrafların kısmen
gidermek amacıyla böyle bir harca ihtiyaç duyulduğu belirtilmiştir. Şayet zaman içerisinde
değişmezse, mevcut durumda anılan harcın miktarı 75 Euro’dur.
İkinci farklılık (ki bu olumlu bir değişikliktir), ilk Tasarıda yer alan iki yıllık başvuru süresi yeni Tasarıda
üç yıla çıkarılmıştır. Böylece İspanyol vatandaşlığı edinmek isteyen Sefaradlar Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren bu Kanundan faydalanmak için üç yıl içerisinde başvurabilirler.
Üçüncü önemli farklılık (ki bu olumsuz bir değişikliktir), ilk Tasarıda yer almayan ancak ikinci Tasarıya
eklenen İspanyol dili ve kültürüyle ilgili bir sınavın konulmasıdır. Her ne kadar dille ilgili istenen seviye
basit düzeyde (A1) bir seviye olsa da böyle bir sınavın konulmuş olması katkı verici olmamıştır. Bu
sınavı yapma görevi Cervantes Enstitülülerine verilmiştir. Şayet başvurucular İspanyolcanın resmi dil
Göğüş Hukuk Bürosu / Göğüş Law Office / Göğüş Despacho de Abogados
36. Ada Ata 2-4 Blok Kat: 7 N: 181 • 34758 Ataşehir / İstanbul - TR
T: +90 216 456 67 44 F: +90 216 455 18 39 E: [email protected] | http://www.goguslaw.com
olduğu bir ülkeden başvuru yapıyorlarsa, bu durumda olanlar anılan sınavdan muaf tutulacaklardır.
Muhtemelen yukarıda belirtilen başvuru süresinin uzatılması da bu şartla bağlantılı bir durumdur.
Dördüncü önemli farklılık (ki bizce olumsuz bir düzenleme olmuştur), ilk Tasarıda yer alan; başvuran
Sefarad’ın siyasi düşüncesi, dini ve inancı ne olursa olsun anılan düzenlemeden faydalanacağına dair
açık hükmün yeni Tasarıda yer almamasıdır. Bu husus her ne kadar yalnız başına keyfi bir seçim
yapılabileceği sonucunu vermese de, eski düzenlemenin daha yerinde olduğu söylenebilir.
Diğer bir farklılık (ki bu olumlu bir düzenlemedir), yeni Tasarıda başvurucunun İspanyol geçmişi ve
İspanya ile bağı anlamında gösterebileceği belgelerin listesinin daha da genişlemiş olmasıdır. Ancak
ilk Tasarıda yer alan “soyadı” ile de Sefarad olduğunu kanıtlama hususunun (sadece bu durumun
yeterli olması halinin) kaldırılmış olması olumlu olmamıştır. Bununla birlikte, bu husus yeni Tasarıda
“ek” bir puan olarak, ikinci derecede değerlendirilebilecek şekilde düzenlenmiştir.
Diğer önemli farklılık ise (ki bu da daraltıcı bir düzenleme olmuş), eski Tasarıda yer alan başvurunun
birçok yoldan yapılabileceğine dair düzenlemenin aksine, yeni Tasarıda başvurunun ancak elektronik
ortamda yapılacağı ve İspanyolca yapılması gerektiğidir. İşbu modelin Adaletin Bakanlığı tarafından
hazırlanacağı ve Adalet Bakanlığı’nın web sitesinde de yer alacağı belirtilmiştir.
Diğer bir farklılık ise, eski Tasarıda Kanunun resmi gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe gireceği
belirtilmiş olmasına rağmen, yeni Tasarıda Kanunun yayımlandığı günden 6 ay sonra yürürlüğe
gireceği şeklindeki düzenlemedir.
Son ve belki de en önemli farklılık, başvuru değerlendirmelerinin ilk etapta İspanya’daki noterler
tarafından yapılması ve her halükarda başvurucunun İspanya’da kendisi için belirlenen Noter
huzurunda belirlenen tarihte hazır bulunmasıdır. Önceki Tasarıda bu işlemler konsolosluklar
huzurunda da yapılabiliyordu.
II-
SEFARADLIĞI İSPAT İÇİN GEREKLİ BELGELER
Tasarıya göre; başvurucu İspanya orjinli bir Sefarad ve İspanya ile özel bir bağı olduğunu aşağıdaki
belgelerden biriyle ispatlayabilir:
a) Başvurucunun oturduğu yerin veya doğduğu şehrin Yahudi Topluluğunun Başkanı veya yetkili
kişisinden alınmış bir belge.
b) Başvurucunun mutat olarak oturduğu ülke tarafından yasal olarak tanınmış yetkili Hahamlık
makamı tarafından verilmiş bir belge.
c) Aile içinde konuşulan Ladino dilini bilmek, doğum belgesi veya Kastilya gelenekleri ve
göreneklerine yapılmış bir evlilik belgesi (ketuba).
d) İspanya tarafından koruma altında olan ailelerin listesinde (Mısır ve Yunanistan bağlantılı) yer
alanların listesine kayıt için başvurmuş olanların başvuru dilekçeleriyle,
e) Yukarıdaki listede yer alanların soyundan geldiğini ispatlayanlar.
f) İspanyol tarihi ve kültürü eğitimi almış olanlar.
g) Tek tük olmamak kaydıyla, İspanyol kişi ve kuruluşları yararına yapılmış yardım faaliyetleri.
h) İspanyol Sefaradı ve özel bir bağı olduğunu diğer herhangi bir şekilde ispat etmek.
i) İspanya’daki Yahudi Toplulukları Federasyonu Genel Sekreterliğinden alınmış bir belge.
j) İspanyol dili ve kültürü sınav sonucu ek olarak başvuruculardan istenecektir.
k) Başvurucunun Sefarad olduğuna delalet eden soy ismi ise ek bir değerlendirme aracı olarak
göz önünde bulundurulacaktır.
III-
BAŞVURU PROSEDÜRÜ
Yukarıda da açıkladığımız süre başvuru süresi üç yıl olup, Bakanlar Kurulu bu süreyi 1 yıl daha uzatma
hakkına sahiptir.
Başvuru prosedürüyle ilgili getirilen en önemli düzenleme, başvurunun Adalet Bakanlığı tarafından
hazırlanacak olan dijital bir platform üzerinden yapılması zorunluluğudur. Eski Tasarıda
konsolosluklara yapılan başvurular da geçerli olmasına rağmen, yeni Tasarıda artık tek bir başvuru
yöntemi olacaktır.
Başvuru İspanyolca dilinde yapılacaktır. Başvuru yapılırken öngörülen başvuru harcı ödenecek ve bu
harç ödendiğinde, başvurucuya bir başvuru numarası verilecektir.
Başvurular elektronik ortamda Noterlik ve Kayıt İşlemleri Genel Müdürlüğüne yapılacak. Bu Müdürlük
ise anılan başvuruyu Noterler Genel Konseyi’ne bildirecektir. Bu Konsey de başvurucunun
başvurusunda belirlemiş olduğu yerdeki bir Noterden bir randevu alacak ve bu randevunun gün ve
saatini başvurucuya bildirecektir. Başvuruların ilk değerlendirme yeri İspanya’daki Noterlerdir. Yani
başvurucuların gerekli evraklara sahip olup olmadığını ilk inceleyecek yer bu noterlerdir. Başvurucu
başvuruyu yaparken hangi bölgedeki Noteri istediğini belirtecektir.
Başvurucu belirlenen gün ve saatte anılan Noterin huzurunda olacaktır. Yetkili noter başvurucunun
belgelerini inceleyecek ve bu belgelerin yukarıda belirtilen belgelerden birine girip girmediğini kontrol
edecektir. Bu belgeler İspanyolcaya tercüme edilmiş olmalı, gerektiğinde yeminli tercüman tarafından
yapılmış olmalı ve bazılarında da apostille olması gerekir. Örneğin, sabıka kayıtlarında olduğu gibi.
Noter anılan tüm belgeleri inceleyecek ve matbu forma göre bunların yasada istenen niteliklere sahip
olup olmadığını değerlendirecektir. Değerlendirme sonucunu ise elektronik ortamda Noterlik ve Kayıt
İşlemleri Genel Müdürlüğüne bildirecektir. Bu Müdürlük asıl değerlendirme yeri olup, Noterlerin
istememiş olduğu bir belgeyi dahi kendiliğinden isteyebilecektir. Yani Noterler “bütün evraklarınız
tamamdır” dese bile Noterlik ve Kayıt İşlemleri Genel Müdürlüğü sizden ek evrak isteyebilir.
Nihayetinde son kararı bu Müdürlük verecektir. Bu Müdürlük başvuruyu uygun gördüğünde, artık
geriye sadece Nüfus Müdürlüğüne kayıt işlemi kalıyor. Ancak Nüfus Müdürlüğüne kayıt işleminden
önce Krala yemin töreninin yapılması gerekir. Nüfusa kayıt işlemi Noterlik ve Kayıt İşlemleri Genel
Müdürlüğü’nün başvurunuzun uygun olduğunu size tebliğ ettiği tarihten itibaren bir yıldır. Bu süre
zamanaşımı süresidir. Yani bu sürede başvuru yapılmadığı zaman, tüm işleminizi yeni baştan
yapmanız gerekir.
IV-
NÜFUSA KAYIT İŞLEMİ
Yukarıda da açıklandığı üzere; Nüfusa Kayıt işlemi (yani pasaport alma işi) Noterlik ve Kayıt İşlemleri
Genel Müdürlüğü’nün başvurunuzun kabul edildiğini size bildirdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde
yapılmalıdır. Aksi halde her şeyi (şayet başvuru için süre kalmışsa) yeniden yapmanız gerekir. Nüfusa
Kayıt işlemi için gerekli adımlar ise şunlardır:
1- Kayıt için başvuru
2- Yeni bir sabıka kaydı
3- Krala, Anayasaya ve Yasaya bağlı olacağınıza dair öngörülen merasimi yerine getirmek.
Bu şartları yerine getirmeyenlerin başvuruları reddedilir. Burada şu parantezi açmakta fayda vardır:
Mevcut İspanyol yasalarına göre, İspanyol vatandaşlığına geçmek için, başvuruda bulunan kişinin eski
(yani mevcut) vatandaşlığından vazgeçmesi lazım. Bu vazgeçme sadece sözlü (yemin şeklinde) yapılan
bir beyandır. Bunun için bir önceki vatandaşlığınızdan çıkmış olduğunuza dair sizden bir belge
istenmez. Bu Tasarı bu yemin şartını ortadan kaldırmaktadır. Yani bu Tasarıya göre vatandaşlığın
kazanılması için eski vatandaşlığınızdan, yemin ederek de olsa, vazgeçmeniz gerekmez. Bu da
Tasarının olumlu özelliklerinden biridir. Diğer bir farklılık ise, mevcut yasaya göre normal koşullarda
vatandaşlık edinmeniz için İspanya’da belli bir süre ikamet etmiş olmanız gerekiyor. Ancak bu
Tasarıya göre böyle bir şart aranmamaktadır. Bizce Tasarının en önemli özelliği budur. Yani bu
Tasarının yasallaşması halinde, bu yasadan yararlanacak olanlar İspanya’da oturma zorunda olmadan
ve ayrıca eski vatandaşlıklarında da vazgeçme durumunda kalmadan İspanyol vatandaşlığını
kazanabileceklerdir.
V-
SON HUSUSLAR
İki maddeden oluşan Tasarı birkaç ek ve geçici maddeyi de içermektedir. Bunlar içerisinde en
önemlileri şunlardır:
1- Başvurunuza, başvuru talebinizle ilgili değerlendirme sonucunun Noterden Noterlik ve Kayıt
İşlemleri Genel Müdürlüğü’ne gittiği tarihten itibaren on sekiz ay içerisinde cevap
verilmemesi durumunda, bu başvurunuzun kabul edilmediği anlamına gelecektir. Yani
İdarenin (bu süre içerisinde) sessiz kalması başvurunun reddi anlamına gelmektedir. Tasarıda
bu duruma karşı öngörülmüş herhangi bir (itiraz) mekanizması öngörülmemiştir.
2- Başvurunuzla ilgili olumlu kararın Noterlik ve Kayıt İşlemleri Genel Müdürlüğü tarafından size
tebliği üzerine bir yıl içerisinde Nüfusa Kayıt için başvurulması gerektiğini yukarıda
belirtmiştik. Ancak şayet olağanüstü nedenler veya insani nedenlerle bir yıllık süre içerisinde
başvuru yapılamamışsa, sonradan yapılacak olan başvuruyu değerlendirme ve vatandaşlık
verip vermeme yetkisi Adalet Bakanının önerisi üzerine Bakanlar Kurulu’na aittir.
3- Bu Tasarıdan önce yapılmış olan bir vatandaşlık başvuru varsa ve bu Yasanın yürürlüğe girdiği
tarihte henüz bir sonuç alamamışlarsa, başvurularını bu Yasada öngörülen düzenlemeye
uygun hale getirmelidirler.
4- Başvuru harcı 75.-Eurodur.
5- Bu Yasa (Tasarı) Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten 6 ay sonra yürürlüğe girer.
SONUÇ
Makalemizin başında da belirttiğimiz gibi İspanyol Hükümeti son dönemlerde Sefarad Yahudilerine
İspanyol vatandaşlığını iade etme arayışı içerisindedir. Bu arayışın bir neticesi olarak da yukarıda
değindiğimiz iki Tasarı çalışması yapıldı. Bununla birlikte anılan tasarıların yasallaşması ancak bunların
Temsilciler Meclisi ve Senato’da onaylarından sonra mümkün olacaktır. Anılan Tasarının Meclislerde
revize edilme, değişime uğrama ihtimali bulunmaktadır. Bu nedenle bu makale okunurken bu
ihtimalin mutlaka göz önünde bulundurulması gerekir. Ancak buna rağmen, bu çalışmanın bu konuda
genel bir fikir vereceğini düşünüyoruz.
Göğüş Hukuk Bürosu hem kendi bünyesinde vermiş olduğu İspanyolca hizmet nedeniyle hem de
İspanya’da birlikte çalıştığı birçok hukuk büroları vasıtasıyla bu Tasarı (Yasa)’dan yararlanacak olanlara
her türlü detaylı bilgiyi sunmaktadır.
Daha fazla bilgi için lütfen www.goguslaw.com üzerinden bize ulaşınız.
Hazırlayan:
Av. İrfan Güler
Junior Partner (GLO)
Download

Bu konu ile ilgili makalemizi okumak için tıklayınız