TIP
TARİHİNDEN
Türk Dermatoloji
Tarihi Açısından
İlginç Bîr Kaynak
Gazete İlanla
Doç. Dr. Adem Köşlü, Dr. Handan Ferhanoğlu*
Türk Dermatoloji Tarihi henüz tamamlanmamış
bir olgudur. Her zaman yeni bilgi ve belgeler ortaya çıkmakta ve konuya yeni isimler dahil edilmektedir. İşte son zamanlarda elimize geçen
1903 ve 1919 tarihli İstanbul gazetelerinde yayımlanmış doktor ilanları ilginç birer kaynak niteliğindedirler.
guluyor. Ayrıca birçok hekimin birden fazla muayenehanesi bulunduğunu ya da birlikte muayenehane çalıştırdıklarını ve birçoklarının, muayenehanelerini eczane yanı veya üstü gibi yerlerde
tercih ettiklerini görüyoruz. Muayenehane açamıyan bazı hekimlerin de eczanelerde hasta baktıklarını öğreniyoruz.
Esasen 1903-1919 yılları arasında yayınlanan '
İleri, Zennan, Hadisat, Alemdar s vs gibi gazetelerde çok sayıda ticari emtaa ilanları (şapka,
ayakkabı, parfüm, güzellik suları ve diğer güzellik müstahzarları) yanında hekim ve eczane ilanları da bulunmaktadır. Her branşa mensup hekimlerin tanıtıcı ilanlarına rastlamak mümkündür. Tabiatıyla deri hastalıkları tedavileri ile ilgilenen hekimler de bu kervana katılmışlardır.
Bununla birlikte elimizdeki gazete reklamlarını
tetkik ettiğimizde bazı konularda tam aydınlanma mümkün olamıyor. Birçok ilanda kişinin,
hem zührevi hastalıkları ve özellikle belsoğukluğunu tedavi ettiklerini bununyamnda prostat,
kısırlık hatta bazen kadın hastalıklarını tedavi ettikleri ifade edilmektedir. Her ne kadar "gizli
hastalıklar" notu bulunsa da bu kişilerin gerçekten dermatoloji uzmanı (o zamanlar frenginin
yaygınlığı ve en büyük düşman görüldüğü nedeniyle "deri-frengf mütehassısı) olup olmadıkları
netlik kazanamıyor. Nitekim fikrine müraccat ettiğimiz bazı yaşlı meslekdaşlarımız bu hekimler
için * belsoğukluğu uzmanı s dendiğini aslında
dermatolog olamıyacaklarını ifade ediyorlar.
Gerçekten de bu konu araştırıcılar için önemli
bir dinamiktir.
Gerçekte bu ilanlar dermatoloji tarihi açısından
değerli birer belge niteliğindedirler. Bu sayede
birçok hekimin hangi ülkelerde eğitim gördüklerini, hangi konularda ağırlıklı olarak icrayı tebabet yaptıklarını, hangi tedavi usullerinin o tarihlerde gündemde ya da geçerli olduğunu öğrenme
fırsatı buluyoruz.
Bu belgeler dermatoloji tarihimize yeni isimler
katmaktadır. (Avni Muhittin, Feyzullah Habib,
Mehmet Rüştü, Nafiz, Sabih Rüştü, Selahi Vehbi,
Agopyan, Cezvciyan, Papasyan, Saraçyan, Antonyadi, Makridi, Yorkiadis vs).
Bu belgeler kolayca tahmin edileceği gibi, o dönem hekimleri arasında gayri müslim rum, ermeni ve musevilerin (özellikle ermenilerin) daha
fazla deri hastalıklarına ilgi gösterdiklerini vur-
Biz bu sayıdan itibaren elimizde bulunan eski yazılı orijinal belgeleri sizlerle paylaşacağız. Ama
önce bizleri her ziyaret edişinde yeni not, fototkopi ya da orijinal belge getirmek lütfunda bulunan, hatta çevirilerini bizzat dikte ettiren çok değerli araştırmacı, tarihçi yazar, kendi ifadesi ile
biyografi uzmanı Sn. Taha Toros Beyefendiye
minnet ve şükranlarımızı ifade etmek isteriz.
(*) Şişli Etfal Hastanesi Dermatoloji
Kliniği
T I P
T A R İ H İ N D E N
Celal Muhtar (Özden), Paris Şaint Louis ve Pasteur Hastanelerinde 5 yıl süre ile eğitimini tamamladıktan sonra yurda 1901 yılında döndü.
Kısa süre sonra Mektebi Tıbbiye'de Dermatoloji
Eğitimim başlatan Alman Ernest During'in ülkesine dönmesi ile üniversiteye hoca oldu. 23
yılı aşan başkanlığı sırasında çok sayıda muallim (profesör), muallimi sani (ikinci profesör) ve muallim muavini (doçent) yetiştirdi.
Eşref Ruşen (İnaydın)
ise eğitimini Almanya'da sürdürdü. O sıralar
Rieder ve Deycke'nin
1898 yılında kurdukları Gülhane Askeri Tıp
Mektebinde Cildiye ve Zühreviye Şubesi henüz
tesis edilmemişti. Yurda dönen Eşref Ruşen Dermatolojiyi kurmakla görevlendirildi.
Aynı sıralarda İstanbul'un bir başka hastanesinde, 1845 yılında kurulan Guraba Hastanesi'nde
İlk Dermatoloji Uzmanı olarak, 1909 yılında şeflik için açılan müsabaka imtahanmda muvaffak
olan Dr. Şükrü Mehmet (Sekban) atanmıştır.
1918 yılında değişen hastahane doktor kadrosunda ise cildiye mütehassıslığına Dr. Şaip Bey'in getirildiğini görüyoruz. Her iki meslekdaşımız
da eğitimlerini o sıralarda gözde eğitim müessesleri olan Fransız ve Alman Hastanelerinde
tamamlamışlardır.
Dr. Celalettin Muhtar
illeli cildiye ve efrenciyenin teşhis ve tedavisinde hazagati fevkaladesi herkesçe maruf ve
bu husustaki ihtisası
tammı avrupaca müsellem bulunan mekatibi tıbbiye i şahane
emrazı cildiye ve efrenciyye muallimi tabibi şehir celalettin muhtar bey
cumartesi pazartesi salı çarşamba günleri saat
dokuzdan on buçuğa perşembe günleri sabahtan
altıya kadar babı ali caddesi ibrahim nafiz eczanesi fevkindeki muayenehanesinde hasta kabul
eder.
1903
Eşref Ruşen Bey: Aslen Boşnaktı. Almanya'da ikmali tahsil etmişti. Zarif, hoşgü, ayni zamanda
mütaasıp, muhafazakar, pek temiz kalpli bir Türk
ve Müslümandı.
Celal Muhtar Bey: Derive Frengi hocası kaymakam Celal Muhtar Bey'di. Fransa'da okumuş, dinamik, çabuk konuşur, hiç gülmez, şaşı gözlü, titiz bir zattı.
* Mazhar Osman. Sıhhat Almanağı. İstanbul 1933
* Sağlam T: Nasıl okudum. (Baskıya hazırlayanlar Proj Dr
Hüsrev Hatemi, Proj. Dr. Aykut Kazancıgil). İstanbul 1981
T I P
TARİHİNDEN
Dr. Eşref Ruşen
Mektebi tıbbiyei askeriyei şahane ve Berlin tıbbiyesi mezunlarından gülhane serirriyatı hastanesi
hümayuni deri ve zührevi hastalıkları muallimi.
Bahçekapısmda ve köprünün karşısındaki eczanei irastaki üstündeki muayenehanesinde cumadan mada hergün akşam üstü 9-11 muayene ve
konsülte eder. Eşref Ruşen bey muktesebati ilmiyesini serirriyatı hastanei humayunundaki tecarup ve ameliyatı mudide ve adidesi bir hali mükemmeliyete ifrağ eylemiş bir Osmanlı tabibi
olup hastalarını kemali dikkatle muayene eyler.
Emrazı cildiyedeki ihtisası müsellem olan tabibi
mumaileyhi tavsiye eylemeyi ve caibi kadri şinasiden ad eyleriz.
1903
veniyetle (ucuz) muayene ve tedavi ettiği gibi,
frenginin 606, 914 ilaçlarını ağrısız en yeni ve en
ehven olarak kan damarına şırınga eder.
<
X
.
J
±
X
.
u
a
Pazardan maada her gün sabahtan öğleye kadar
çarşıkapusu iskender boğazı ve boğçacı fırını
karşısındaki muayenehanesinde ve öğlenden akşama kadar sirkecide babıali caddesindemeserret
oteli karşısında tefeyyüz kütüphanesi fevkinde 1,
2, 5 no lu muayenehanelerinde bulunur. Hanımların yanlız babıali caddesindeki muayenehaneye
teşrif etmeleri rica olunur.
1919
Dr. Şükrü Mehmet
Paris Berlin hastanelerinde ikmali tahsil eden
emrazı cildiye ve efrenciye mütehassısı Şükrü
Mehmet bey pazardan mada hergün sabahtan
akşama kadar Galatasarayı mektebi karşısmdak
tiyatro sokağında Hristaki-Sait paşa hanındaki
muayenehanesinde hastaları kabul eder. Yeni
frengi ultramikroskopi ile eski bel soğukluğunu
andoskopi usûlleri ile teşhis ve tedavi eder. Telefon Beyoğlu 1812
...
*
1919
Dr. Saib
İlk muayene meccanen (bedava) frengi, bel soğukluğu, deri, saç hastalıkları mütehassısı: dr saıb
Paris darülfünunundan (üniversitesinden) mezun meşhur ve mücerreb olan (tecrübe edilmiş)
tabibi mümayileh (olan bu doktor) bilcümle deri ve azai tenasüliye hastalıklarını ciddiyet ve eh-
• -
»
«
t
C
.
Download

Türk Dermatoloji Tarihi Açısından İlginç Bîr Kaynak Gazete İlanla