AORTA ve VASKÜLİTLER
Dr. Tuncay Hazırolan
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi
Radyoloji A.D.
VASKÜLİT
Etiyolojiden bağımsız olarak damar duvarında
inflamasyon olması
Tuttukları damar boyutuna göre sınıflandırılırlar
Küçük damar
Orta çaplı damar
Büyük damar
VASKÜLİT ve GÖRÜNTÜLEME
Küçük damar vaskülitlerinde görüntüleme hastalığın
yayılımının ve aktivitesinin belirlenmesi için kullanılır
Görüntüleme karakteristiktir fakat patognomonik
değildir
Tanı için biyopsi gerekli
Wegener granulomatozis
Mikroskopik polyangitis
Serebral vaskulit
VASKÜLİT ve GÖRÜNTÜLEME
Orta çaplı damar vaskülitlerinde görüntüleme
anevrizmaların gösterilmesi için kullanılır
Polyarteritis nodoza
Kawasaki
VASKÜLİT ve GÖRÜNTÜLEME
Büyük damar vaskülitleri intima, media ve
adventisyası olan arterleri etkiler.
Bu arterlerin çapları 0.7mm (temporal arter) ile
35mm arasındadır (asendan aorta)
VASKÜLİT ve GÖRÜNTÜLEME
Büyük damar vaskülitlerinde görüntüleme ile
tanı konur ve ayırıcı tanı yapılır
AORTİT
AORTİTLERDE GÖRÜNTÜLEME


Tarama alanı
Boyun ve pelvik arterler dahil edilmeli
Değerlendirme
Damar duvarı değişiklikleri
Lümen değişiklikleri
Hastalık yayılımı
+
Hastalık aktivitesi
AORTİTLERDE GÖRÜNTÜLEME
BT
MRG

BT anjiyografi


Venöz faz kesitler


MR anjiyografi
T2A yağ baskılı
Post kontrast yağ
baskılı T1A
İNFEKTİF AORTİT

Akut ve hızlı gelişir
Yüksek mortalite
Salmonella ve Stap. Aureus

Görüntüleme


Hızla gelişen sakküler anevrizma
Periaortik yumuşak doku
Sıvı kolleksiyonu
Yağ dokusunda dansite artışı
Duvar kalınlaşması
Hava
İNFEKTİF AORTİT
Semin Ultrasound CT MRI 33:207-211
İNFEKTİF AORTİT
Semin Ultrasound CT MRI 33:207-211
TAKAYASU



Genç kadın hasta
Kronik gronülamatöz
Aorta ve dalları en sık tutuluyor
Aorta (en sık abdominal ve desendan)
Ana karotid arterler
Subklavyen arter
Viseral arterler
Renal arterler
Alt ekstermite arterleri
Pulmoner arterler (%15)
TAKAYASU



Etiyopatoloji bilinmiyor
İminolojik etkenler
Genetik yatkınlık
İnsidans: 2,6-4.7/1000000
Cinsiyet, yaş grubu, bölgesel ve etnik
farkların daha az olduğunu gösteren
çalışmalar var
TAKAYASU: Fizyopatoloji
PANARTERİT:
Arter duvarının tüm katmanlarını etkiler
Adventisyal kalınlaşma + media inflamasyonu
İntimal hiperplazi + media fibrozisi
Arteriyel daralma ya da oklüzyon
Dilatasyon-anevrizma
TAKAYASU: Klinik
Asemptomatik

Serebrovasküler olay
Erken (pre-pulseless)
Halsizlik, ateş, kas ve eklem ağrısı, boyun ağrısı

Geç

Hızla çapı artan anevrizmalar ve rüptür riski
(pulseless, occlusive)
Nabızların azalması veya kaybolması
İskemik bulgular (serebral, organ, ekstremite)
TAKAYASU: Tanı ve Takip
Semptom, laboratuvar ve görüntüleme
birlikte kullanılmalıdır
TAKAYASU: GÖRÜNTÜLEME





ANJİYOGRAFİ
Erken dönemde yalancı negatif
Aorta birincil dal çıkışlarına yakın tutulum
Farklı damar ve bölgelerde lezyonlar saptanır
Lokal darlıklar ve düzensizlikler erken bulgulardır
Stenoz, oklüzyon ve anevrizmalar ilerleyen
dönemlerde izlenir
TAKAYASU: GÖRÜNTÜLEME

DOPPLER-US
Aktif inaktif ayrımı yapılabiliyor
Damar anatomisi ve lümen değişikliklerini
En erken gösteren yöntem
Sınırlı alan görüntülenebiliyor
TAKAYASU: GÖRÜNTÜLEME
TAKAYASU: GÖRÜNTÜLEME

MRG
Tamamen zararsız
Damar duvarı ve lümeni eş zamanlı değerlendirme
Erken dönemde tanı
Damar duvarı ödemini ve damar duvarı kontrast
tutulumunu gösteriyor
Stenoz oranlarını yüksek gösterebiliyor
Metalik artefaklar
Zaman alıcı ve randevu zor
Optimum görüntü kalitesi sağlamak zor
TAKAYASU: GÖRÜNTÜLEME

BTA
Aterosklerosis-vaskulit ayrımı
Erken fazda tanı
Damar duvarı ve lümeni eş zamanlı değerlendirme
Perivasküler yapıların değerlendirilmesi
Damar duvarı kontrast tutulumu
Radyasyon ve kontrast madde
TAKAYASU: GÖRÜNTÜLEME

PET-CT
Fonksiyonel görüntüleme
Aktivite ve tedaviye yanıt değerlendirilebiliyor
Düşük çözünürlük
5mm den geniş ve duvar kalınlığı 4mm den fazla
olan damarlar değerlendirilrbiliyor
Pahalı
Radyasyon
TEMPORAL ARTERİT (TeA) ve BÜYÜK
DAMAR DEV HÜCRELİ ARTERİT (DHA)
Görüntüleme tekniklerinin gelişmesiyle
ekstrakranial
TeA tutulumunun sık olduğu saptandı
Proksimal üst ekstremite arterleri genellikle
simetrik olarak tutuluyor
İleri derece ekstremite iskemisi genellikle
izlenmiyor
TEMPORAL ARTERİT (TeA) ve BÜYÜK
DAMAR DEV HÜCRELİ ARTERİT (DHA)
Sıklık sırasına göre
Aksiller
Subklavyen
Brakial
Aorta (%18)
Femoral ve popliteal arterler
TEMPORAL ARTERİT (TeA) ve BÜYÜK
DAMAR DEV HÜCRELİ ARTERİT (DHA)
Tanısında altın standart biyopsidir: %80 pozitif
Büyük damarları tutan temporal arteri
tutmayan varyantlarında biyopsi: %50 pozitif
TeA X DHA
DHA daha genç yaşta saptanıyor (TeA: 72, DHA: 65)
DHA kadınlarda daha sık (TeA: %66, DHA: %83)
DHA tanısı daha geç konuyor (TeA: 2 ay, DHA: 7 ay)
DHA’ da biopsi ve US ile temporal arter sadece %60
olguda patolojik olarak saptanıyor
DHA daha az sıklıkta anteriyor iskemik nöropatiye
sebeb oluyor
TeA: GÖRÜNTÜLEME


ANJİYOGRAFİ
Erken dönemde yalancı negatif
Sadece tedavi amaçlı
US
Damar duvarı ödemini ve akım değişimini
eş zamanlı gösterir
Kısa segment darlık ve oklüzyon tipik
Tedavi almayanlarda biyopsiden daha
duyarlı
Best Practice & Research Clinical
Rheumatology 27 (2013) 107–118
TAKAYASU X DHA






TA ve DHA histolojileri ve tedaviye yanıtları
benzerdir
Her iki vaskulit aortayı tutar ancak TA temporal
arteri tutmaz
TA gençlerde saptanır (TA< 40, DHA>50 yaş)
TA hastalık periyodu daha uzundur
DHA sıklıkla simetrik tutulum gösterir
DHA sıklıkla aksillar arteri, TA sol subklavyen ve
ana karotid arterleri tutar
BEHÇET HASTALIĞI







Kronik inflamatuar sistemik hastalık
20-30 yaş erkek
Vasküler tutulum en sık mortalite ve morbidite
nedenidir: %5-40
Çaptan bağımsız tüm arter ve venleri tutabilir
Duvarı kontrastlanan sakküler anevrizma
Multiple yalancı anevrizma: %20
(Aorta, iliyak, popliteal, femoral, subklavyen)
Pulmoner arter ve ven tutulumu
(Anevrizma ve AV fistül)
İDİOPATİK AORTİT




Sistemik hastalık veya infeksiyon olmadan
izole aort inflamasyonu
Genellikle asemptomatiktir
%60-70 kadın
Torasik aort anevrizması ve asendan aorta ve
arkusta irregüler duvar kalınlaşması en sık
bulgu
İDİOPATİK İNFLAMATUAR AORTİK
ANEVRİZMA



En sık abdominal aortayı tutar
Genç yaş, sigara içiciliği ve aile hikayesi ile ilişkilidir
Tipik bulgular
Fisuform anevrizma
Anterolateral aort duvar kalınlaşması
Posteriyor duvar komşuluğunda
izlenmeyen periaortik yumuşak
doku kalınlaşması
Periaortik yumuşak dokuda geç
kontrastlanma
İDİOPATİK İNFLAMATUAR AORTİK
ANEVRİZMA

%30 komplikasyona yol açar
Hidronefroz
Aorta enterik fistül
Sekonder bakteriyel
enfeksiyon
RETROPERİTONEAL FİBROZİS
Diğer isimleri
«Kronik periaortit ve Retroperitoneal
granulom»
 %70 idiopatik
 Abdominal aortayı, inferiyor vena cavayı ve iliak
arterleri saran fibroinflamatuar doku ile
karakterizedir
 Üreterlere uzanıp hidronefroza sebeb olur

TEKRARLAYAN POLYKONDRİT



Otoimmün kıkırdak ve destek doku hastalığı
%15-45 kardiyovasküler tutulum
Aortik kök dilatasyonu, aortit ve aort
anevrizmasına (%5) neden olur
ANKİLOZAN SPONDİLİT



Aort kökü tutulur
Aort duvarında kalınlaşma
Asendan aort anevrizması
SLE


Çok az hastada aortit saptanır
Anevrizma ve diseksiyona yol açar
AORTİT
GÖRÜNTÜLEME ALGORİTMASI


1.
2.
3.
4.
5.
6.
Genel kabul görmüş algoritma bulunmuyor
Teknik kapasiteye ve görüntüleme tecrübesine göre farklılık
gösteriyor
Non-invaziv CTA veya MRG
MRG’nin daha çok tercih edilmesi gerekli
Karotid ve aksillar arterde US kullanılmalı
FDG tutulumu olmaması hastalığın olmadığını göstermez
MRG morfoloji ve inflamasyonda iyi sonuçlar sağlar
Görüntüleme sonuçlarının laboratuvar ve klinik ile korrele
edilmesi gereklidir
TEŞEKKÜRLER
Download

AORTA ve VASKÜLİTLER