TAEK
RADYASYONDAN KORUNMA MEVZUATININ
UYGULAMALARINDA YAŞANAN GÜÇLÜKLER
VE
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
A.Gönül BUYAN
11.Ekim.2014 Antalya
Radyasyon
Bir enerji formudur.
Parçacık veya dalgalar ile enerji transferidir.
İyonlaştırıcı radyasyon
Atomdan elektron koparabilecek enerjiye
sahip olan radyasyondur
Elektromagnetik Radyasyon
Gama
ışını
bölgesi
X ışını
bölgesi
Radyasyon
NCRP Report 160 ABD’de İyonlaştırıcıRadyasyon
Nedeniyle Toplum Işınlanmaları
Yapay Radyasyon
TAEK Türkiye’de Radyasyon Kaynakları
(2013) Raporu
Temel Bilimsel Çalışmalar
Bilimsel değerlendirmeler (UNSCEAR, BEIR etc.)
ICRP Tavsiyeleri
Standartlar (ILO, WHO,
FAO, PAHO, CEC, NEA)
Uluslar arası
Temel Güvenlik
Standartları (IAEA)
Ulusal mevzuat
Endüstri Standartları
(ISO, IEC)
ULUSAL YAPILANMA
İşveren
Standartların
Uygulanması
Düzenleme Kuruluşu
Lisans Sahibi
Çalışan
Güvenli çalışma
Standartların Belirlenmesi,
Denetim, Yaptırım
Sorumluluklar
• 1.Derecede
• Lisans Sahibi/ İşveren
• Diğer
• Tedarikçi Firma
• Çalışanlar
• Radyasyon Korunma Sorumlusu
• Hekimler
• Sağlık Servisleri
• Yetkin Uzmanlar (RKU/ MFU vb)
• Etik Komite
• Diğer kişi/ gruplar
www.taek.gov.tr
www.taek.gov.tr
www.taek.gov.tr
www.taek.gov.tr
www.taek.gov.tr
www.taek.gov.tr
Kuvvetli ve Zayıf Taraflar
Kuvvetli taraflar
• RGY IAEA BSS ve AB 96/29 uyumlu (Yeni BSS ve
Direktif uyumu henüz yapılmamış)
• Toplam 10 Yönetmelik IAEA ve AB kriterlerine
uyumlu
• Radyoaktif maddelerin ithalatından yurt dışı
edilmesine kadar temel aşamalar dikkate
alınarak lisans/izin prosedurleri oluşturulmuş
www.taek.gov.tr
Zayıf Taraflar
• Nitelikli eleman teminindeki güçlük
• Radyasyondan korunma konusunda eğitim ve öğrenim
yetersizliği
• İç mevzuat karmaşası
• Kurumlar arası mevzuat karmaşası
• Mevzuatın uygulanmasındaki aksaklıklar
• Yaptırım gücünün olmaması
• TAEK’in görev ve yetkileri konusunda farkındalık
yaratılamaması
• Toplumun Güvenlik Kültürü Düzeyi
Bilmek İstediklerimiz
TAEK mevzuatı ile İş Sağlığı ve Güvenliği
Mevzuatının Uygulamadaki Harmonizasyonu?
- Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer alan
İşlerde Çalışanların Mesleki Eğitimlerine dair Yönetmelik
Madde 5 Çeşitli İşler ( Radyoloji İşleri ile radyum ve radyoaktif
maddelerle ve radyasyon yayan her türlü cihazla çalışanın
zorunlu mesleki eğitimi??)
- Gebe ve Emziren Yönetmeliği
Gebe ve emziren iyonize radyasyon kaynaklarının bulunduğu ve
radyasyonla kirlenmiş olan yerlerde ve işlerde çalıştırılamaz.
-
Bilmek İstediklerimiz
- Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve
Güvenlik Önlemleri hk. Yönetmelik
Madde 2 (2) Sağlık ve güvenlik önlemleri özel mevzuatla düzenlenen
radyoaktif maddelerle çalışmalarda sözü edilen özel mevzuatta
belirtilen önlemlerle birlikte bu Yönetmeliğin uygulama kabiliyeti olan
hükümleri de uygulanır.
UYGULAMALARDA MEVZUAT HARMONİZASYONU NE KADAR
SAĞLANABİLİYOR??
UYGULANAMIYORSA NEDENLERİ??
YAPILMASI GEREKENLER??
Bilmek İstediklerimiz
Radyasyon Kaynakları ile Çalışmayan
Ancak
İş ortamı nedeniyle radyasyona maruz kalanlar
için ne yapılmakta???
Kapalı İşyerleri/
Maden Ocakları için radon düzeyi
TAEK 1000 Bq/m3 (Bkz.RGY Madde 38)
IAEA 1000 Bq/m3
AB
300 Bq/m3
Uçuş Personeli
TAEK Politikası
GEREK ŞART
İyonlaştırıcı radyasyon kaynağı içeren faaliyetlerin
yetkilendirilmesi
YETER ŞART
Uygulayıcının mevzuatı ve temel kuralları bilmesi
ve uygulaması
(personel, ekipman altyapısı, kalite yönetim sisteminin
oluşturması, görev ve sorumlulukların belirlenmesi,
eğitimlerin sağlaması, güvenlik değerlendirmesi, gerekli
önlemlerin alması)
Radyasyondan korunma
çalışanların, halkın ve çevrenin
“radyasyonun zararlı etkilerinden korunmasıdır.”
Radyasyondan korunma ve güvenliğin sağlanması
ancak
konu ilgili bir sistemin kurulması ve sürekliliğin
sağlanmasıyla mümkündür.
Bu sistem;
radyoaktivite/doz ile ilgili nicelikler ve birimlerin bilinmesini,
gerekli ölçümlerin yapılabilmesini,
ölçüm sonuçlarının değerlendirilebilmesini
gerektirir.
Radyasyon Korunma Programı
Radyasyon Korunma Programı
“RKP”
Nedir???
Neleri Kapsamalıdır???
Bkz.
TAEK- RGK Usul ve Esaslar
RKP Hazırlama Klavuzları
RKP Kapsamı
• Sorumluluklar
• Çalışma Durumu ( Özel haklar, Hamile Çalışanlar,
Alternatif Görevler, Gençler için Koşullar)
• Alanların sınıflandırılması (Denetimli Alanlar-Gözetimli
Alanlar)
• Yerel kurallar ve iç denetim
• İşyerlerinin ölçümlenmesi
• Kişisel Koruyucu ekipmanlar
• İşveren ilişkileri
• Kişisel ölçümler ve ışınlanmanın değerlendirilmesi
• Sağlık Gözetimi
• Kayıtlar
• Özel Durumlar
• Potansiyel ışınlanmalar, Kaynakların Güvenliği
• Tehlike Durumu Planları
İşyeri ölçümlenmesinde;
Her radyasyon kaynağı için
•
•
•
•
•
ölçüm yöntemleri,
ölçüm alınacak yerler,
ölçüm sıklığı,
referans seviyeler
aşılması halinde yapılacak
işler belirlenir.
RKP Programının oluşturulması
uzmanlık gerektirir.
“RADYASYONDAN KORUNMA UZMANI”
TAEK mevzuatında
Radyasyondan Korunma Danışmanı
TAEK mevzuatında
Radyasyondan Korunma Sorumlusu
www.radkor.org.tr
Radyasyondan Korunma Sorumlusu: Radyasyondan korunmada
temel güvenlik standartlarını yapılan işin niteliklerine göre uygulayacak,
bu alandaki eğitim ve deneyimi lisanslama aşamasında TAEK tarafından
değerlendirilerek uygun görülen kişiyi,
Radyasyondan Korunma Uzmanı: Üniversitelerin fizik, fizik
mühendisliği ve nükleer enerji mühendisliği alanlarından mezun olup;
a) Radyasyondan korunma ve güvenlik alanında uluslararası yetkin
kuruluşlarca belirlenen kriterlere uygun tezli lisansüstü eğitime ve en az
2 yıllık deneyime sahip olan kişileri,
b) Medikal Fizik veya radyasyon içeren sanayi kollarında tezli lisansüstü
eğitim programları kapsamında teorik ve uygulamalı radyasyondan
korunma ve güvenlik derslerini uluslararası kriterlere uygun olarak alan
en az 2 yıllık deneyime sahip olan kişileri,
c) Radyasyondan korunma ve güvenlik konusunda ulusal ve uluslararası
düzeyde tanınırlığa sahip, lisansüstü eğitime eşdeğer sertifikalı eğitim
programlarına katılarak belge alan ve radyasyon içeren alanlarda fiilen
en az 2 yıl deneyime sahip kişileri,
Geçici Madde
Bu Tüzüğün yayımlanmasından önce;
1-Radyasyondan korunma ve güvenlikle ile ilgili
konularda Kurumlar veya Üniversiteler tarafından
düzenlenen eğitimlerde ders veren, bu alanda en
az 10 yıl deneyime sahip kişiler,
2-Lisans eğitimi üzerine radyasyondan korunma ve
güvenlikle ilgili konularda lisansüstü program
kapsamında ders alarak başarılı olanlar en az 2 yıl
deneyime sahip olmaları halinde,
TEMEL KARMAŞA
•
Kurum iç mevzuatlardaki karmaşa ve boşluklar
TAEK Radyasyon Güvenliği Tüzük ve Yönetmeliği farklı kriterlere temelli, Tüzük, Yönetmelik ve Usul
Esaslar, Yönergelerde kavramlar farklı,
•
Kurumlar arası mevzuatlardaki karmaşa ve boşluklar
Sağlık Fizikçisi, Radyasyondan Korunma Danışmanı, Radyasyondan Korunma Uzmanı, Radyoterapi
fizikçisi, Radyasyon Fizikçisi, Radyasyondan Korunma Sorumlusu olacak Radyoterapi Fizikçisi, Tıbbi
Fizik uzmanı, Medikal Fizikçi vb
•
Nitelikli eleman teminindeki güçlükler
•
Ulusal Akademik/Mesleki RKU formal eğitimlerinin olmaması (Düzenleme
•
Yetki ve sorumluluk karmaşası ( TAEK mevzuatında ve diğer mevzuatlarda RKU tanımına
•
Mevzuatlardaki çok sık yapılan değişiklere adaptasyon güçlüğü
•
Kuruluşların TAEK beklentilerindeki yanılgılar ( Kuruluşun radyasyondan korunma
Kuruluşu, İşletmeci Kuruluş, ArGe kuruluşları vb kuruluşlar için)
yer verilmemesi, RKS sorumluluklarının hekimlere, tıbbi fizik uzmanlarına, radyoterapide ???
Verilmesi, )
sisteminin oluşturulması, sürdürülmesi ile ilgili sotumluluklarının TAEK’den beklenmesi )
ÇÖZÜM ÖNERİLERİMİZ
• TAEK, Sağlık Bakanlığı, Çalışma Bakanlığı ve ilgili diğer kurum mevzuatlarındak
kurum içi ve kurumlar arası mevzuat boşluk ve çelişkileri giderilmelidir.
• Mevzuatın uygulanmasında etkinliğin artırılabilmesi için;
– Bakanlıklar bünyesinde Radyasyon Sağlığı ve Güvenliği birimleri kurularak ilgili iş
kollarında TAEK kriterlerinin sağlanması garanti altına alınmalıdır.
veya
– İngiltere Health and Safety Executive gibi bir yapılanmaya gidilmelidir. almalıdır.(
Türkiye için kısa ve orta vadede zor??)
veya
_ İspanya’ Düzenleme Denetleme Kurumu (CSN) uygulamasına benzer, OSGB benzer
Radyasyondan Korunma/ Güvenlik Birimleri kurulmalıdır.( TAEK tarafından
lisanslanmış- Türkiye Uygulaması mümkün )
• Radyasyondan Korunma Uzmanı için akademik eğitim programları
oluşturulmalıdır.RKU tanımı, görev ve yetkileri mevzuatlarda yer almalıdır.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanlarının, İş yeri Hekimlerinin ve tüm çalışanların
yaptıkları işin özelliklerine uygun radyasyondan korunma eğitimleri
sağlanmalıdır.
TEKNOLOJİNİN NİMETLERİNİN
İNSANLIĞIN HİZMETİNE
SUNULMASINDA
YARARLI OLMASI ve
YAŞAM BULMASI
DİLEKLERİMİZLE
Download

radkor-gönül-buyan