1.ULUSAL AKVARYUM BALIKÇILIĞI ve SORUNLARI ÇALIŞTAYI
3030-31 Ekim 2014
Deniz Akvaryumlarına Canlı Temininde Ağ Sepetlerin Kullanım Potansiyeli
Akın T. İLKYAZ, Celalettin AYDIN, M. Hakan KAYKAÇ, Yusuf ÖZDEMİR, Ö. Alper ERDEM
Ege Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi, Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölümü, 35100, Bornova / İzmir
[email protected]
DENİ
DENİZ ÖRNEKLEMELERİ
RNEKLEMELERİ
Giriş
Giriş:
Akvaryumlar;
sualtı
hayatını
geniş
kitlelere tanıtmak için kullanılabilecek,
görselliği ve çekiciliği yüksek objelerdir.
Zaman içinde bu objenin popülerliği ve
yeni teknolojik imkanların da katkısı ile
deniz akvaryumlarının sayısı artmıştır.
Gerek küçük ölçekli kişisel akvaryumlar
gerekse
büyük
ölçekli
şehir
akvaryumlarının, hem kurulum aşamasında
hem de geçen zaman içinde eksilen
bireylerin yenileri ile tazelenmesinde
sürekli bir canlı materyale ihtiyaç
duyulmaktadır. Bu aşamada sepetler, bu
ihtiyaca
cevap
verebilecek
avcılık
özellikleri ile aranan çözüm olabilirler.
Pasif av araçları olan sepetler, hemen
hemen
tüm
sucul
ortamlarda
kullanılabilecek, çevre ile olabildiğince
dost av araçlarıdır. Bu çalışmada da, deniz
akvaryumlarının ihtiyaç duyduğu canlı
materyallerin doğadan toplanmasında ağ
sepetlerin
kullanım
olanakları
incelenmiştir.
Materyal ve Metot:
Çalışmaya
ait
deniz
örneklemeleri;
Ağustos-Ekim 2014 tarihleri arasında,
İzmir Körfezi’nde gerçekleştirilmiştir.
Örneklemelerde; ülkemizde geleneksel
olarak kullanılan üstten girişli metal davul
sepetler ve metal gergili yandan girişli ağ
sepetler
kullanılmıştır.
Sepetler
yemlenerek sabah denize bırakılmış ve
yirmi dört saat av yapmaları sağlanmıştır.
Örnekleme, onar günlük setler halinde iki
tekrar ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen
materyalin içindeki yakalanması yasak
olan türler, boyları ve ağırlıkları
alındıktan sonra canlı olarak geri
bırakılmış; diğer bireyler ise ölçüm için
laboratuvara getirilmiştir. Boy ölçümleri
0.1mm hassasiyetinde; balıklarda total
boy,
yengeçlerde
total
genişlik,
kabuklarda
total
uzunluk,
kafadan
bacaklılarda ise manto boyu temel
alınarak ölçülmüştür. Türlerin tayininde
ve isimlendirilmesinde Mater ve diğ.,
2009; FishBase, 2014 ve SeaLifeBase,
2014 kaynaklarından yararlanılmıştır.
Tablo 1.Çalışmada örneklenen türler.
Tür
Bilimsel adı
Adet (%)
Ölü Yaralı Boş Sağlıklı L (min-mak)
Lort±SE
Balıklar
Çırçır, ot balığı
Symphodus cinereus
224 ( 64.7)
12
94.6
Tekir
Mullus surmuletus
9 ( 2.6)
3
66.7
Çırçır, ot balığı
Symphodus rostratus
6 ( 1.7)
100.0
7.4-10.1
8.88±0.54
Kömürcü kayabalığı
Gobius niger
4 ( 1.2)
100.0
3.6-9.1
6.48±1.13
Kayabalığı
Lesueurigobius friesii
3 ( 0.9)
100.0
6.9-8.5
7.43±0.53
İsparoz
Diplodus annularis
2 ( 0.6)
100.0
7.0-9.6
8.30±1.30
Horozbina
Salaria basilisca
1 ( 0.3)
100.0
8.4
Yazılı hani, Hanoz
2.7-9.5
6.84±0.07
Serranus scriba
1 ( 0.3)
100.0
13.0
9.8-16.0 12.87±0.67
Kabuklular
Şeytan minaresi
Keşiş
ıstakozu
Madya
55 ( 15.9)
Pagurus sp.
Küçük deniz
salyangozu
83.6
2.4-5.3
4.34±0.10
7 ( 2.0)
9
100.0
1.7-5.6
3.66±0.48
1 ( 0.3)
100.0
2.9
Örümcek yengeci
Maja crispata
19 ( 5.5)
100.0
1.5-6.7
4.90±0.28
Yengeç
Pachygrapsus marmoratus
6 ( 1.7)
100.0
1.7-2.9
2.30±0.18
Karides
Sicyonia carinata
3 ( 0.9)
100.0
1.0-1.9
1.47±0.26
Madya
Hexaplex trunculus
2 ( 0.6)
100.0
4.7-5.7
5.20±0.50
Mürekkep balığı, sübye
Sepia officinalis
2 ( 0.6)
0.0
7.3.-8.4
7.83±0.57
100.0
5.4
Yumuşakçalar
2
Derisi dikenliler
Denizyıldızı
1 (
Astropecten aranciacus
Toplam:
0.3)
346 (100.0)
0
26
9
92.5
ÇALIŞ
ALIŞMADA ÖRNEKLENEN TÜ
TÜRLER
Balı
Balıklar
(a)
Symphodus cinereus
Bulgular:
Örnekleme periyodu içinde; 8’i kemikli
balık, 4’ü kabuklu, 2’si yumuşakça ve 1’i
derisi dikenli olmak üzere toplamda 15
türe ait 346 birey yakalanmıştır.
Yakalanan
bireylerin
tamamı
ağ
sepetlerden
elde
edilmiş,
metal
sepetlerde
herhangi
bir
birey
yakalanmamıştır.
Yakalanan
bireyler
içinde en büyük kısmı %64.7’lik pay ile
çırçır oluştururken, ikinci sırayı %18.2’lik
pay ile farklı kabuk türlerine yerleşmiş
keşiş ıstakozu türlerinin olduğu tespit
edilmiştir. Yakalandıktan sonra kabuğunu
terk eden 9 adet şeytan minaresi
kabuğuna yerleşmiş keşiş ıstakozunun
haricinde kalan bütün bireyler canlı
olarak
denizden
çıkartılmıştır.
Örneklenen mürekkep balıklarının tamamı,
tekir ve çırçır bireylerinin ise bir kısmının
yaralı olduğu gözlenmiştir. Örneklerin
%92.5’nin canlı ve sağlıklı bireylerden
oluştuğu hesaplanmıştır (Tablo 1).
Tartış
ma ve Sonuç
Tartışma
Sonuç:
(b)
Mullus surmuletus
(e)
Lesueurigobius friesii
(c)
Gobius niger
Symphodus rostratus
(f)
Diplodus annularis
(d)
(g)
Salaria basilisca
(h)
Serranus scriba
Kabuklular
(i)
Pagurus prideaux
(j)
Maja crispata
(k)
Pachygrapsus marmoratus
Yumuş
Yumuşakç
akçalar
Kaynakça:
Sicyonia carinata
FishBase, 2014. FishBase, World Wide Web electronic publication,
version (08/2014). Eds: Froese, R., Pauly, D. <www.fishbase.org>,
(10.2014).
Derisi dikenliler
(m)
Hexaplex trunculus
(l)
(n)
Sepia officinalis
a, b, c, d, h: Patzner, R.A. FishBase, 2014.
e: Greenfield, J., FishBase, 2014.
f: İlkyaz, A.T., ilkyaz, 2014.
g: Wirtz, P., FishBase, 2014.
i: Auscape International, SeaLifeBase, 2014.
j: tropicalfavourites, SeaLifeBase, 2014.
k: Chernilevsky, G., wikipedia, 2014.
l: Guerrieri, S., naturamediterraneo, 2014.
m: Pillon, R., marinespecies, 2014.
n: Borazont, wikipedia, 2014.
o: Pillon, R., sealifebase, 2014.
Örneklemeler, altı metre derinliğe kadar
olan deniz çayırlıklarında yapıldığından,
yakalanan türler ve boylar da bu habitatı
yansıtır niteliktedir. Söz konusu bu alan
içinde avcılık yaparak canlı materyal
toplayabilecek av aracı ve yöntemi
sınırlıdır. Bu avcılığa alternatif olarak
sunulabilecek en etkili yöntem, dalarak
elle toplama ya da kepçe ile yakalamadır
ki bu yöntem için gerekli iş gücü, ekipman
ve maliyet sepetle avcılığa göre çok daha
yüksektir.
Avcılık sahası değiştirilerek bu çalışmada
elde edilen türlerden farklı canlıların
örneklenmesi sağlanabilir ya da elde
edilmek istenen tür belirli ise; hedef
türün
habitatında,
o
canlıyı
cezbedebilecek yemler kullanılarak avcılık
yapılabilir. Bununla birlikte, sepetler
sadece deniz akvaryumları için değil aynı
zamanda doğadan toplanabilecek tatlı su
canlılarının
yakalanmasında
da
kullanılabilirler.
Geleneksel olarak ülkemizde kullanılan
metal davul sepetler ile hiç birey
yakalanmamasının nedeni olarak; avcılık
yapılan ortamdaki canlıların üstten girişi
tercih etmemesi ve geniş tel aralıkların
bu türler için uygun olmamasından
kaynaklandığı düşünülmektedir. Ayrıca
davul sepetler tekne güvertesinde çok
yer kaplamakta ve bu da bir seferde
kullanılabilecek av aracı sayısını doğrudan
etkilemektedir. Bu çalışma ile ülkemizde
ilk kez kullanılan metal gergili yandan
girişli ağ sepetler ise katlanır olmaları
sebebi ile çok az yer kaplamakta ve ağ
yüzeyleri üzerinde bulunan fermuarları ile
de kolay yemleme ve ürüne olabildiğince
az zarar vererek kısa sürede hasat
kolaylığı sağlamaktadır. Aynı zamanda,
istenmeyen türlerin ve boyların canlı
olarak yaşama ortamına iadesi söz konusu
olduğu için bu sepetler çevreye en az
zararı vererek materyal toplama işlemine
de katkı sağlamaktadır.
Elde edilen ürünün bir kısmının yaralı
olmasının nedenleri; bireylerin ağ yüzeye
sürtünmeleri ve aynı anda yakalanan
türler arasındaki av avcı ilişkisinden
kaynaklandığı
düşünülmektedir.
Sepetlerin
suda
kalma
süreleri
kısaltılarak daha az sayıda fakat daha
sağlıklı
bireylerin
yakalanması
sağlanabilir. Aynı şekilde düğümsüz ve
daha yumuşak materyalli ağların kullanımı,
ürüne en az zararı vermede faydalı
olabilir.
Sonuç olarak elde edilen bulgular, metal
gergili yandan girişli ağ sepetlerin
özellikle
küçük
ölçekli
deniz
akvaryumlarının
ihtiyaç
duyabileceği
küçük boylu türlerin ve bireylerin avcılığı
için kullanılabilecek iyi bir alternatif
olduğunu göstermektedir.
(o)
marinespecies, 2014. WoRMS – World Register of Marine Species.
<http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=image&id=49028>,(10.2014).
Mater, S., Kaya, M., Bilecenoğlu, M., 2009. Türkiye Deniz Balıkları
Atlası. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Yayınları No:68, E.Ü.
Basımevi, Bornova-İzmir, 169s.
naturamediterraneo, 2014. Sicyonia carinata, Forum Natura
Mediterraneo. <http://www.naturamediterraneo.com/forum/topic.asp?
TOPIC_ID=77869>, (10.2014).
Astropecten aranciacus
Teşekkür:
Bu çalışmanın yürütülmesinde destek ve yardımları için; Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Şube Müdürlüğü’ne, T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel
Müdürlüğü’ne ve Maktay isimli geminin kaptanı ve sahibi C. Berkay MAKTAY'a teşekkür ederiz. Bu çalışma, 14-SÜF-022 nolu Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) tarafından desteklenen “Bazı
Kokuların Balıkları Cezbetmede Kullanımı” isimli ve halen sürmekte olan çalışmanın ön değerlendirme verilerinden hazırlanmıştır.
ilkyaz, 2014. Fish Photographs
fishpic/index.html>, (10. 2014).
by
ATI,
<http://www.ilkyaz.eu/
SeaLifeBase, 2014. SeaLifeBase, World Wide Web electronic
publication, version (08/2014). Eds: Palomares, M.L.D., Pauly, D.
<www.sealifebase.org>, (10.2014).
wikipedia, 2014. Wikipedia, the free encyclopedia. <http://en.wikipedia.
org>, (10.2014).
Download

Deniz Akvaryumlarına Canlı Temininde Ağ Sepetlerin