Akılcı Antibiyotik
Kullanımı
Prof.Dr.Ayşe Willke Topcu
25 Nisan 2014, Muğla
1
Tanım

Akılcı (rasyonel, doğru) Antibiyotik
Kullanımı;
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
◦
Klinik ve lab.la doğru tanı konmuş
Gerekli olduğuna karar verilmiş
Doğru ( en dar spektrumlu) ilaç seçimi ile
Doğru dozda
Doğru sürede
Doğru doz aralıkları ile
Hastaya uygun antibiyotiğin
En ucuzunun kullanılması
2
İrrasyonal kullanımın
nedenleri
Yetersiz süre
 Yetersiz laboratuvar
 Ayırıc tanı zorluğu
 Tıbbi hata konusu
 Hasta talebi
 Eğitim eksiği
 Firma promosyonu
 Antibiyotiklerin reçetesiz satılması

3
İrrasyonel kullanım sonuçları

Direnç
◦
◦
◦
◦
Acinetobacter
MRSA
Karbapenem dirençli Pseudomonas
MDR Klebsiella
Yan etkiler
 Ekonomik yük
 Döviz kaybı
 Hasta kaybı

4
Antibiyotik Kullanma amaçları
 Tedavi
◦ Ampirik
◦ Hedefe yönelik (spesifik)
 Profilaktik
◦ Cerrahi profilaksi
◦ Cerrahi dışı (dahili) profilaksi
5
ANTİBİYOTİK KULLANILMASI
GEREKLİ Mİ?
6
Önce tanı
Anamnez
Fizik
Muayene
Laboratuvar
7
8
9
10
11
Hasta tetkik kağıtlarından ibaret
değildir
12
Sonra etkeni saptama veya
tahmin etme
Enfeksiyonun
◦ Yeri
◦ Şiddeti
◦ Kaynağı
13
Ampirik tedavi gerektiren
durumlar
 Sepsis
 Nötropenik hastada ateş
 Enfektif endokardit
 Bakteriyel menenjit
 Akut nekrotizan sellülit
14
Ampirik tedavi gerektiren
durumlar
 Septik artrit
 Pnömoni
 Piyelonefrit
 İmmün yetmezliklerde ateş
 Aspleniklerde ateş
 Bakteriyemi
15
Ampirik tedavi gerektiren
durumlar
• Septik emboli
• Protez enfeksiyonu
• Toksik şok sendromu
• Tifo
• Şarbon
• Veba
16
Ampirik tedavi gerektiren
durumlar
 Akut sinüzit
 Akut otitis media
 Beyin apsesi
 KOAH alevlenmesi
17
Ampirik tedavi ≠
Körlemesine tedavi
Enfeksiyonun yeri
 Toplum/hastane kökenli
 Hastanın yaşı
 İmmün durumu

18
Ampirik tedavi ≠ Körlemesine
tedavi
Lökosit sayımı ve formülü
 CRP değeri
 Radyoloji
 Gram boyama
 Serolojik testler
 Antibiyotik direnç paterni

19
Antibiyotik kullanımının üç
elemanı
Antibiyotik
Hast
a
Mikroorganizm
a
20
Etkeni belirlemek için kültür
 Hastadan;
◦ Antibiyotik başlamadan önce
◦ Başladıktan sonra
◦ Enfeksiyonun yerine göre
◦ Uygun örnekler alınarak kültür
yapılmalıdır
 Laboratuvarda
standart yöntemler
kullanılmalıdır
21
Etken üretildiğinde
antibiyogram
 Disk
difüzyon
 MIC belirleme
◦ Makro tüp dilüsyon
◦ Mikro tüp dilüsyon
◦ E-test
22
Disk difüzyon
Zon çapına göre
değerlendirilir
23
Makro tüp
dilüsyon
Mikrodilüsyon yöntemi
 E-test
Enfeksiyon yerine ulaşımı
 BOS’a
geçiş
 Hücre içine giriş
 Çeşitli vücut dokularına geçiş
 Biyofilm içine penetrasyon
 Bakterisidal/bakteriyostatik
olması
27
Antibiyotiğin özellikleri
 İn
vitro etkinlik
 Etki spektrumu
 Farmakodinamik
 Farmakokinetik
 Klinik etkinlik
◦ Faz II, faz III ve faz IV
çalışmaları
28
Antibiyotiğin farmakokinetik
özellikleri
Aby.in emilimi
 Biyoyararlanım (oral veya i.m)
 Cmax değeri
 Vücutta dağılımı
 Plazma serbest konsantrasyonu
 Proteine bağlanma oranı
 Dokulara penetrasyonu
 Vücuttan ekstraksiyon süresi t1/2
 Atılım (KC veya böbrekten)

29
Antibiyotiğin farmakodinamik
özellikleri
MIC değeri esastır
 T>MIC
 Cmax/MIC
 AUC/MIC

30
Farmakodinami
31
Konsantrasyona Bağlı Etki
(Cmax/MIC, AUC/MIC)
Florokinolonlar,
 Aminoglikozidler,
 Ketolidler,
 Azitromisin,
 Daptomisin,
 Metronidazol,
 Glikopeptidler zamana bağlı etki
yapanlar grubundan olmakla birlikte,
konsantrasyona bağlı etki de
gösterebilirler.

32
Konsantrasyona Bağlı Etki
(Cmax/MIC, AUC/MIC)
Güvenli tedavi:
◦ Cmax/MIC ≥10
◦ AUC/MIC ≥125
Tedavide
başarısızlık ve
direnç riski:
◦ Cmax/MIC <3
◦ AUC/MIC <100
33
Zamana Bağlı Etki (T>MIC)

Beta laktamlar
◦
◦
◦
◦
Penisilinler
Sefalosporinler
Monobaktamlar
Karbapenemler
Makrolidlerin çoğu
 Klindamisin
 Tetrasiklinler
 Linezolid
 Glikopeptidler

34
Zamana Bağlı Etki (T>MIC)

Maksimum öldürme
◦ MIC’in 4-5 katıdır
Bu konsantrasyondan sonra doz ne
kadar artırılırsa artırılsın, değişiklik
olmaz
 T>MIC ne kadar uzunsa etkinlik o
kadar yüksek olur

35
Zamana Bağlı Etki (T>MIC)

T>MIC değeri;
◦ Patojene
◦ Enfeksiyon bölgesine
◦ Antibiyotiğe göre değişir
 Genelde
etkili süre;
◦ Gram (-) ler için
 İki doz arasındaki zamanın en az
%40-50’sidir
◦ Gram(+)ler için
 %20-30 (karbapenemler için)
36
Hastaya ait bilinmesi
gerekenler
Yaşı
 Karaciğer ve böbrek fonksiyonları
 Gebelik
 Emzirme
 İmmün durum
 İlaç alerjisi
 Altta yatan hastalıklar
 Diğer nedenlerle kullanılan ilaçlar

37
Hastaya ait bilinmesi
gerekenler
Nötropeni
 İnvaziv girişim
 Antibiyotik kullanımı
 Katater kullanımı
 Cerrahi girişim
 Solunum yardımı
 Uzun süre hastanede kalış

38
Gebelik durumunda
kullanılabilecek
antibiyotikler
Penisilinler (Tikarsilin hariç)
 Sefalosporinler
 Ertapenem
 Eritromisin
 Rifampisin
 Daptomisin
 Fosfomisin

39
Bakterisidal antibiyotikler
Penisilinler
 Sefalosporinler
 Karbapenemler
 Monobaktam
 Aminoglikozidler
 Glikopeptidler
 Kinolonlar
 Daptomisin

40
Bakteriyostatik antibiyotikler
Sülfonamidler
 Kloramfenikol
 Makrolidler
 Tetrasiklinler
 Klindamisin
 Metronidazol
 Tigesiklin
 Linezolid

41
Kombinasyon amaçları
Polimikrobiyal enfeksiyonlar
 Ağır enfeksiyonlarda ampirik

◦ Sepsis
◦ Menenjit
◦ Nötropeniklerde ateş
Sinerji sağlamak
 Direnci önlemek

42
Kombinasyonun zararları
Farmakolojik etkileşim
 Antagonizm
 Yan etkide artış
 Süperenfeksiyon
 Çoğul dirençli bakteri gelişimi
 Maliyette artış

43
Antibiyotiklerin doğru kullanımı
terziliğe benzer
Antibiyotik kullanımı terzilik gibidir,
ehil ellerde mükemmeldir
Terzilik
Konfeksiyon
Hangi doktoru seçersiniz?
William Osler, 1900
yakışıklı genç doktor
Hangi doktoru seçersiniz?
Akıllı, deneyimli, yakışıklı genç doktor
Download

Sunum için tıklayınız.