1
 Bilgisayarın Yapısı
 Anakart
 Slotlar, Portlar
 Bellekler
 Sabit Disk
 Disket sürücü / CD-
ROM / DVD-ROM
2
Bilgisayar Sistemi (Tekrar)
 Bilgisayar sistemi, herhangi bir işletmenin işlerini
bilgisayarda yürütmesini sağlayan yazılım ve
donanım birimlerinden oluşmaktadır.
 Donanım (Hardware): Bir bilgisayar sisteminde
bulunan fiziksel aygıtların tümüne verilen ad.
 Yazılım (Software): Donanıma hayat veren,
donanımın kullanılmasını sağlayan programlardır.
3
Bilgisayarın Yapısı
BİLGİSAYAR
Donanım
Temel Birimler
Anakart
İşlemci
Ram
Harddisk
Floppy
Ekran Kartı
Kasa
Monitör
Klavye+Mouse
Yazılım
Çevre Birimleri
Yazıcı
Tarayıcı
Çizici…
İşletim Sistemleri
MS-Dos
Windows
Unix
Linux
Nowel
OS/2
Uygulamalar
MS Word
MS Excel
MS Power Point
Muhasebe Programları
Oyunlar
Chat Programları
4
Bilgisayar Donanım Yapısı
ANA DONANIM BİRİMLERİ
 KASA İÇİNDE






Anakart (Main Board)
RAM
İşlemci (CPU)
Ekran Kartı (Graphic Card)
Sabit Disk (Hard Disc)
Disket Sürücü (Floppy Drive)
 KASA DIŞINDA
 Klavya (Keyboard)
 Ekran (Monitor)
 Fare (Mouse)
EK DONANIM BİRİMLERİ
 KASA İÇİNDE




Ses Kartı (Sound Card)
CD-DVD-ROM
Ağ Kartı (Network Adapter)
TV Kartı (TV Card)
 KASA DIŞINDA
 Yazıcı (Printer)
 Hoparlör (Speaker)
 Oyun Çubuğu (Joystick)
5
Anakart (Mainboard)
 Sistemin merkezi bileşenidir.
 Üzerinde bakır yolların bulunduğu
fiberglastan yapılmış levha şeklindedir.
 Genişleme yuvaları (port), BIOS, ve
chipset anakart üzerinde bulunur.
 İşlemci, Bellek, arabirimler, fare klavye
ve çeşitli PC arayüz kartları (modem,
Ağ, ekran, ses vs.) anakart üzerine
takılır.
 Anakartlar genellikle desteklediği
işlemci türünün ismi ile anılır.
6
Anakart












1. Ram Yuvaları
2. Disket Sürücü bağlantısı
3. IDE Bağlantıları
4. Ekran Kartı Yuvası
5. BIOS Pili
6. PCI Yuvaları
7. SATA Bağlantıları
8. Güney Köprüsü
9. Kuzey Köprüsü
10. İşlemci Yuvası
11. Ara Birimler (PS2, Parelel Port, Seri
Port, USB, Firewire, Network Port,
Mikrofon, Hoparlör, Line-In vb.)
12. ATX Güç Bağlantısı
7
Anakart - Chipset
 Chipset ya da Yonga seti, bilgisayarın
anakartı üzerindeki temel ve bütünleşik
arabirimleri yöneten ve bunlar arasındaki
veri akışını sağlayan bir çeşit işlemcidir.
 Chipsetin görevleri:
1) RAM - Cache Bellek - Mikroişlemci
arasındaki ilişkiyi düzenlemek
2) CPU - veri yolları - RAM arasındaki ilişkiyi
düzenlemek
3) ISA Veri yollarının denetlenmesi ve ISA PCI geçişlerini yönetmek
4) PCI - USB Portu arasındaki iletişimi
kontrol etmek
5) Güç yönetimini kontrol etmek
6) AGP iletişimini düzenlemek
 Bilgisayarlarda kullanılan chipset çeşidi,
kullanılacak bellek ve mikroişlemci çeşidini
de belirler. Günümüzde Intel, VIA, AMD,
SiS, ALi, ServerWorks gibi belli başlı
üreticilerin chipsetleri bulunmaktadır ve
kişisel bilgisayarlarda yoğun olarak Intel, VIA
ve SiS chipsetleri kullanılmaktadır.
8
Anakart - Köprüler
 Anakartlar üzerinde genellikle,
Kuzey ve Güney köprüsü olmak
üzere iki tür chipset bileşeni
(entegresi) mevcuttur.
 Bu bileşenlerden Kuzey köprüsü,
bilgisayarın ekran kartının takıldığı
portu (AGP), mikroişlemciyi (CPU)
ve bellek biriminin (RAM)
çalışmasını kontrol eder.
 Güney köprüsü ise bilgisayarın
diğer çevre birimlerini (PCI, USB,
ISA, IDE, BIOS, vb.) denetler.
9
Anakart – Slotlar (Veri yolları)
 Anakartın üzerinde genişleme kartlarının takılabileceği
yuvalara slot adı verilir.
 Bu slotlar, VESA, EISA, ISA, PCI ve AGP olmak üzere çeşitli
bölümlere ayrılır. Bunlardan su anda en çok kullanılanları
ISA, PCI ve AGP dır.
 VESA slotlar eski 486 işlemcili anakartlarda
kullanılmaktaydı. Pentium işlemcilerin devreye girmesiyle
birlikte 32 bit veri yolunu destekleyen PCI slotlar
kullanılmaya başlandı. Zamanla Pentium II ve Pentium
III’lerin çıkmasıyla ISA slotlar yerini tamamen PCI slotlara
bırakmıştır.
10
Anakart – ISA Slot
 ISA (Industry Standart
Architecture)
 ISA slotlar eski tip iç bağlantılarda
modem,ses,ekran,ağ gibi
bağlantılarda kullanılıyordu.
 PCI ve AGP ye nazaran yavaş bir
veriyoludur.
 Maksimum 8 MHz. hızında çalışır.
 ISA 16 bit veri yoluna sahip olup,
eşzamanlı olarak 16 bit veriye
ulaşabilir.
11
Hertz? MHZ?
 Hertz (sembol Hz), frekans (sıklık) birimidir. İsmini
Alman fizikçi Heinrich Rudolf Hertz'den alır.
 Hertz; saniye başına düşen devir sayısını ifade eder.
 1 Hertz saniyede bir devir veya 1 MHz saniye başına
bir milyon (1,000,000/s) devir şeklinde tanımlanır.
1 Hz = 1 s−1
 Bu birim herhangi bir periyodik olaya uyarlanabilir.
Mesela; bir insan kalbi 1.2 Hz ile atıyor denebilir.
Elektromanyetik dalgaların salınımları, bilgisayar
parçaları arasındaki veri akımı ile RAM ve işlemci gibi
parçaların hızları 1 MHz (1000 kHz) veya
1 GHz
(1000 MHz) olarak ifade edilir.
12
Anakart – PCI Slot
 PCI (Peripheral Component
Interconnect)
 Intel tarafından geliştirilen yerel veriyolu
standardıdır.
 Çoğu modern bilgisayarların ana
kartında PCI yuvaları, ISA yuvalarının
hemen yanında bulunur; beyaz renkte ve
ISA'dan biraz daha kısadır. PCI veriyolu
Tak Çalıştır desteklidir.
 1993'te Intel tarafından geliştirilen bu
veri yolu 64 bit'liktir, ama uyumluluk
problemleri nedeniyle uygulamada
genelde 32 bit'lik bir veri yolu olarak
kullanılır. İşlemci ile senkron 33 veya 66
MHZ saat hızlarında çalışır.
 32 bit ve 33 MHZ PCI veri yolunun
kapasitesi 133 MB/sn'dir.
13
Anakart – AGP Slot
 AGP (Accelerated Graphics Port)
 Hızlandırılmış Grafik Portu, ya da
“Gelişmiş Grafik Portu” denir.
 Yüksek hızlı grafik kartlarını bilgisayarın
ana kartına noktadan noktaya
yönlendirmek için kullanılır ve öncelikli
olarak hızlandırılmış üç boyutlu
bilgisayar grafiklerini destekler.
 Intel AGP’nin ilk versiyonunu ‘AGP
specification 1.0’ adı ile 1997’de yayınladı.
1x ve 2x hızlarının ikisini birden
içeriyordu. 2.0 AGP 4X ve 3.0 ise 8X
olarak belirtilmişti.
 AGP 66 MHz 1x, 133 MHz 2x, 266 MHz
4x hızlarıyla oldukça hızlı bir veriyolu
hem de ana bellek ile daha çabuk
iletişimi sağlayan bir porttur.
14
Anakart – IDE Slot
 IDE (Integrated Drive Electronics)
 Bilgisayarın anakartındaki veri yolu ile




depolama aygıtları arasında kullanılan
standart bir elektronik arabirimdir.
Sabit disk, CD sürücüler ve DVD sürücüler
IDE kablosu aracılığıyla IDE yuvalarına
bağlanır.
IDE denetleyicisinin üç temel sorunu vardı.
528 MB'’lık depolama üst sınırı vardı. Yani 528
MB’ın üstündeki diskler IDElerle
kullanılamazlar. En çok iki disk desteği vardı.
Yalnızca iki disk kullanılabilmekte idi. Ve CDROM gibi çevre birimlerine destek
vermemekte idi.
Günümüzde satılan birçok bilgisayar IDE’nin
gelişmiş versiyonu olan EIDE’yi (Enhanced
IDE) kullanır.
EIDE ile birlikte her bir disk için 8.4 GB’lık
disk desteği vardır. Günümüzde bu sınır daha
da üste çekilmiştir. 128 GB’a kadar diskler
desteklenebilir. 4 tane IDE diski ve CD-ROM
kullanılabilir. Bunun için de IDE1 ve IDE2
olarak iki tane arabirim konnektörü kullanılır.
15
Anakart – Floppy Drive Connector
 Disket sürücünün anakart üzerine
bağlandığı yuvadır.
 Anakart üzerinde sadece 1 adet
Disket sürücü yuvası bulunur.
16
Anakart – BIOS Chip
 BIOS (Basic Input Output System)
 Anakarta, Bilgisayarın açılırken gerekli
donanımsal testlerini yaparak çalışır duruma
gelmesini sağlayan küçük bir kontrol
programcığını barındıran entegredir.
Üzerindeki donanımın teknik özelliklerine ait
bilgileri barındırır.
BIOS, genel olarak bilgisayarın açılabilmesi
için gerekli küçük bir yazılımdır. Bu yazılım
BIOS Chipi içinde tutulur. Sonuçta bir
yazılım olduğu için istenirse silinebilir ve
tekrar yüklenebilir. Bilgisayar açıldığı anda
işlemciye tüm diğer donanımları sırasıyla
tanıtır.
 Donanımların temel iletişim protokollerini
belirler.
 İşletim sisteminin başlangıç öğelerinin
Herhangi bir sürücüden (HDD, CD-ROM vb.)
yüklenmesini sağlar.
 İşletim sistemi çalışırken donanım ve işletim
sistemi arasındaki ilişkileri düzenler.
17
Anakart – PS/2 Port
 PS/2 adı 1987 yılında üretilen IBM
Personal System/2 PC’lerinden
kalmıştır.
 Daha önceleri kullanılan DE-9 RS232 (seri fare bağlantısı) ve 5-pin
DIN (klavye bağlantısı) yerine
geçmişlerdir.
 Anakartlar üzerinde 2 adet PS/2
yuva bulunur. Biri fare diğeri klavye
içindir.
 Genellikle farklı renktedirler. Bu
renklerden yeşil olan fare, mor olan
klavye içindir.
18
Anakart – USB Port






USB (Universal Serial Bus)
Harici aygıt kurulumu, hem yeni hem de usta
bilgisayar kullanıcıları için zor bir iştir. Gerekli
bağlantıları yapmanın yanı sıra, aygıtı
konfigüre etmek de zaman alır.
Bazen, bir aygıt, sistemin boot işlemi
esnasında takılı olmadığı için çalışmayabilir.
Genel olarak, bu problemi çözmenin tek yolu,
aygıtı bağlayıp sistemi yeniden başlatmaktır.
Universal Serial Bus (USB), yukarıda anlatılan
zorlukların üstesinden gelmek için bulunmuş
çözümlerden birisidir.
Yukarıdaki eksiklikleri tamamlamak için USB,
tek bir bağlantı tipi ve anında takma/çıkartma
özellikleri sunar.Bu iki özellik sayesinde, USB
tipi bir çevresel aygıtı takmak oldukça
kolaylaşmaktadır.
Sistemin açık veya kapalı olmasına dikkat
etmeden, USB aygıtı sisteme kolaylıkla
bağlanabilir.
19
Anakart – Seri (Com) Port





Seri port seri bir bağlantı noktası, seri iletişim
(serial communication), her seferinde içeriye
veya dışarıya doğru bir bit bilgi transfer eden
fiziksel bir ara yüzdür.
Kişisel bilgisayarların tarihi boyunca
terminaller veya modemler gibi cihazlar ile
bilgisayarlar arasındaki veri transferi
çoğunlukla seri bağlantı noktaları üzerinden
sağlanmıştır.
Fare, klavye, diğer çevre birimleri de bu
yolla bilgisayara bağlamaktadır.
2006 yılı itibariyle USB ara yüzü artık seri
bağlantı noktasının yerini almış durumda,
modern bilgisayarların çoğunluğu diğer
cihazlara USB bağlantısı ile bağlanmakta ve bir
çoğunda artık tek bir seri bağlantı noktası bile
bulunmamaktadır.
Seri bağlantı noktalarından maliyeti düşürmek
için vazgeçilmekte ve bu bağlantı noktaları
legacy port olarak adlandırılmaktadır.
20
Anakart – Paralel Port







Paralel port, bilgisayarın kasasının arkasında
bulunan 25 pinlik D şeklindeki konnektördür.
Seri porta göre hızlı olmasına rağmen aynı
stabiliteyi sağlayamaz. Bu baglantı noktasına
aynı zamanda LPT (LinePrinTer) de
denmektedir.
Bu portun bir pini bir seferde 8 bit veri
gönderebilir. DB25 isimli portu kullanır. DB25
ismindeki 25 rakamı kablo girişindeki pin
sayısını ifade etmektedir.
Yazıcı ve tarayıcı bu portu kullanmaktadır.
Paralel port, seri port gibi yerini USB'ye
bırakmaya başlamıştır.
Doğabilecek sorunlardan kaçınmak için
uzunlukları 5 metreyi aşan kablolar
kullanılmamalıdır.
Hedef aygıt sadece PC tarafından gönderilen
komutları işlemekle kalmaz PC' ye kendisi de
veri gönderebilir.
21
Anakart – Game & Sound Ports
 Oyun portu ses kartları üzerinde yer
alan seri bir porttur. Ses kartı
anakart üstünde bulunuyorsa oyun
portu da anakart üzerinde
bulunabilir.
 Ses kartının chipset olarak
bulunduğu durumlarda anakart
üzerinde Sound Card Connectors
bulunur.
22
Anakart – Firewire Port
 Bilgisayara, çevre ürünlerinin
bağlanmasında kullanılan yüksek hızlı
arabirim teknolojisi destekleyen porttur.
 USB teknolojisinden farklı olarak yüksek
hızda çalışan ara birim cihazlarını
destekler.
 1400 MBit data transferini destekler.
 FireWire yüksek hızlardan dolayı realtime (gerçek zamanlı) data transferi
yapabilen, video, video camcorder,
synthesizer gibi arabirimler için idealdir.
 IEEE 1394 standardını destekler.
 Apple tarafından geliştirilmiştir.
23
Anakart – RJ-11 Modem Port
 Telefon / Modem portudur.
 Telefon hattı üzerinden internet
bağlantısı kurmak için kullanılır.
24
Anakart – RJ-45 Ethernet Port
 LAN bağlantısı için kullanılır.
 10 Mbps ile 1GB arasında veri transfer
hızı sağlar.
25
Anakart – Mikroişlemci (CPU)







Mikro İşlemci (Central Processing Unit)
Çevresel birimlerden gelen sayısal verileri işleyerek gelen
kodların yapısına göre sanal ortama ya da diğer çevresel
birimlere uyarlayan işlevsel ve programlanabilir bilgi
ünitesi.
Genel bir ifade ile bir bilgisayarın beyni, esas işi yapan
kısımdır.
Yaptığı işlemlerin mikro saniyeler mertebesinde olması ve
aynı zamanda içindeki elektronik devrelerin ve bölümlerin
mikron boyutlarında olması nedeniyle Mikro önadını
almıştır.
Mikroişlemcilerin sınıflandırılmasında önemli bir ölçü
olan bit sayısı işlemcinin üzerinde işlem yapabildiği en
uzun verinin bit sayısını gösterir. Kelime uzunluğu (word
length) de denilen bu parametre 4 bit, 8 bit, 16 bit, 32 bit
gibi değerler alabilmektedir.
1978 yılında ilk 16 bitlik işlemcisi olan 8086'yı üreten Intel
bir yıl sonra 1979'da harici veri yolu genişliği 8 bit olmanın
dışında 8086 ile aynı yapıya sahip olan 8088'i piyasaya
sürdü. 8088, 1981 de üretilmeye başlanan IBM PC (Personal
Computer - Kişisel Bilgisayar)'nin ilk işlemcisi olmuştur.
16 bitlik işlemcilerde endüstri standardı olan 8086/8088
günümüze kadar gelen çeşitli ürünlerle x86 ailesi diye
isimlendirilen mikroişlemci ailesinin çekirdeği olmuştur.
26
Anakart – Bellekler

Bilgisayar içinde RAM ve ROM bellek olmak
üzere iki çesit bellek bulunur.

RAM (Bellek) - (Random Access Memory –
Rasgele Erişimli Bellek)
Açık olan dosya ve programları aktif halde
belleğinde tutarak, işlemciyle sürekli iletişim
halinde işlemlerin yapılmasını sağlar. Bilgiler
bilgisayar kapandığında ya da elektrik
kesildiğinde silinir kaybolur.


Static RAM (SRAM), Dynamic RAM (DRAM)
ROM (Bellek) – (Read Only Memory – Sadece
Okunur Bellek)
Bilgisayarın açılış işlemlerinde yardımcı görev
alır. Sadece okunabilir bellek olup, bir defa
üretici tarafından yazılır ve kullanılır. Elektrik
kesintilerinden etkilenmez, bilgiler güvenli ve
kalıcıdır.

PROM, EPROM, EEPROM, FLASHROM
27
Rom Bellek (Read Only Memory)( Salt Okunur Bellek)
 ROM çipleri dört çeşittir




ROM (salt okunur)
PROM, (programlanabilir)
EPROM (silinebilir)
EEPROM (Flash ROM, elektrikle
silinebilir)
 Son teknikte kullanılan Flash ROM'ların
özelliği çipin karttan çıkarılmadan, hatta
bilgisayar kasası açılmadan
programlanabilmesidir.
 Güncellenmiş ROM’un anakart
üreticisinin sitesinden indirilerek
yüklenmesi BIOS terfii için yeterlidir.
AMI, Award, Phoenix gibi büyük bios
üreticileri tanınmıştır.
28
Anakart – Ön Bellekler
 Ana bellek olarak kullanılan bu bellekler
dört ana görev noktasında kullanılırlar.
Bunlar; L1, L2, L3 önbellekleri ve Ana
sistem belleğidir.
 L1 işlemci üzerinde bulunur 64 KB
üzerinde kapasitesi yoktur.
 L2 anakart ya da İşlemci üzerinde
bulunabilir. 128-1024 KB arasında
değişmektedir.
 L3 anakart üzerinde bulunur. 512 KB
büyüklüğündedir.
 Önbelleklerin (Cache) tek amacı işlemci
ile anabellek arasındaki hız farkının
olumsuz etkisini düşürüp işlemci
bekleme zamanını en aza indirmektir.
29
Anakart – Ön Bellekler
 Bir uygulamayı ikinci çalıştırdığımızda, ilk açılışından hızlı açıldığını görürüz. Peki bu
olayın perde arkası nedir?
 Cache Bellek, en son yaptığımız işlemleri değerlendirerek; bir sonraki işlemi %90 tahmin
edip, bu bilgileri tutan L1 ve L1 in %10 tutturamaması durumunda bu %10 un da %90'ı
oranında tahmin eder ve bu bilgileri tutan L2 adı verilen işlemci çekirdeğine gömülü iki
adet statik “ram”den oluşur.
 Cpu L2'de de bu bilgileri bulamaması durumunda ram'e gider.
 Orada da yoksa HDD'e (harddisk) gider.
 Cache Bellek ilk icat edildiği yıllarda board üzerinde yer alıyor ve sadece L1'den
oluşuyordu.
 Geliştiriciler, cache'i cpu içine koymak istiyorlardı. Fakat bu o kadar kolay değildi.
 Cache belleğin cpu içine yerleştilememesi üzerine, bir dönem çekirdeğe en yakın yere
konumlandırılması denendi. (SLOT İşlemciler)
 Geliştiriciler bir süre sonra cache'i çekirdeğe gömmeyi başardılar, hatta L2 ile birlikte
gömdüler. Cache’ li işlemciler normallerinden daha pahalıydı. (%2 başarılı CPU üretimi)
30
Anakart – Ön Bellekler
 Bir lokantaya ilk defa gidip bir kase çorba
istediğinizde çorbanın yapılıp gelmesi uzun
sürebilir.
 Eğer yemeğin yapıldığı yerin (HDD) hemen
ön tarafında belirli bir miktar yemeği sıcak
tutabilecek bir hazne varsa (RAM) ve siz
oradaki çeşitlerden birini yiyecekseniz
çorbanın pişmesini beklemezsiniz.
 Siz eğer aynı yere daha sık gelmeye
başlarsanız garson sizi tanır ve sizin
geleceğiniz saatlerde yemek arabasına (L2)
sizin çeşitlerinizi de koyar.
 Sürekli müşterisi olursanız ve %90 aynı
siparişleri veriyorsanız geleceğiniz saatte
çorbanızı masanızda (L1) hazır bulursunuz.
31
Ana Bellekler - DRAM
 DRAM: Dinamik Rastgele Erişimli Bellek (Dynamic Random Access




Memory)
DRAM Dr. Robert Dennard tarafından 1966’da IBM Thomas J. Watson
Araştırma Merkezi'nde icat edilmiştir ve 1968 yılında patenti alınmıştır.
DRAM daha çok kişisel bilgisayarlarda kullanılan bir hafıza türüdür.
DRAM’lerde verilerin saklanması için üzerinde enerji depolayan
kondansatörler kullanılır. Fakat bu kondansatörler zamanla (çok kısa
zamanda) üzerlerindeki enerjiyi kaybederler. Dolayısıyla enerji varken
1 durumunda olan hücre enerji boşalınca 0’a döner. Bu durumda bir
transistörün açılıp kapanması suretiyle sürekli olarak bu enerjinin
tazelenmesi gerekmektedir. Dinamik ifadesi buradan gelmektedir.
FPM DRAM, EDO DRAM, BEDO DRAM, MDRAM
32
Ana Bellekler – DRAM




FPM DRAM (Fast Page Mode)
Hızlı Sayfa Modu DRAM, 60 ve 70 ns
hızlarında çalışmaktadır.33MHz saat hızıyla
çalışırlar.
EDO DRAM (Extended Data Out)
66 MHz üzerindeki veriyolu hızlarında
çalışamazlar. Hızları 70,60 ve 50 ns’dir. SIMM
yuvalarını kullanırlar.
BEDO DRAM (Burst EDO)
EDO’dan farkı bir seferde daha fazla veri
paketi gönderebilme özelliğine sahip
olmalarıdır.
MDRAM (Multibank DRAM)
Ekran kartlarında kullanılan en son teknoloji
hafıza çeşidir. Daha yüksek performans isteyen
kullanıcılara hitap eder. 66 MHz hızında
çalışıyor ve 80 MHz’ e kadar çıkabilir.
33
Ana Bellekler – SDRAM
 SDRAM (Senkronize DRAM)
İşlemcilerin hızlanması ile birlikte
bu işlemcilerin maksimum seviyede
işlem görebilmeleri için yüksek hızlı
RAM’lere ihtiyaç duyulmuştur.
 SDRAM’le birlikte işlemci ve RAM
birbirine aynı saat hızında
kilitlenirler. Böylece işlemci ve RAM
aynı saat hızında senkronize olarak
çalışmaktadır.
 PC100 ve PC133 sandartlarında iki
ayrı türde üretilmiştir. Erişim hızı
ilk defa 10 ns’nin altına düşmüştür.
 168 pinlik DIMM yuvalarına takılır.
34
Ana Bellekler – RD & DDR

RDRAM: Rambus şirketi tarafından
geliştirilen 800 ve 1066 MHz hızlarında
çalışabilen bellek türüdür.Paralel olarak
çalışan kanallar sayesinde yüksek çalışma
hızına erişmektedir. 184 pin slotlarla RIMM
yuvalarına takılır.

DDR SDRAM: 168 pinlik DIMM yuvalarını
kullanır.
PC1600(200MHz x 8 Byte), PC2100(266MHz x
8 Byte), PC2400(300MHz x 8 Byte),
PC2700(333MHz x 8 Byte), PC3200(400MHz x
8 Byte) çeşitleri vardır.

DDRII SDRAM: Yüksek sistem saat hızlarında
çalışabilmektedir. Geçmiş uyumlu değildir.
240 pinlik slotlar kullanmaktadır. DDR2-400,
DDR2-533, DDR2-667, DDR2-800 çeşitleri
vardır.
35
SIMM? DIMM? SODIMM?
 Modern sistem boardlarında, RAM, SIMM veya DIMM
modüllerinin üzerine kurulmuştur. Daha önceleri, küçük
kişisel DRAM’ler kullanılmaktaydı. Genellikle, board
üzerinde 36 küçük çip için odalar bulunmaktaydı. Bu durum,
yeni RAM çiplerini kurmayı elverişsiz hale getiriyordu.
Sonra, birisi bu olayı çözmeyi başardı. İlk olarak SIPP
modülleri geldi. Onlar, board üzerinde sabitlenen çoklu
ayakları sahipti. O zamandan sonra SIMM modülleri geldi.
Bunlar, bir kenar bağlayıcıya sahip kart üzerinde
kuruluyorlardı. Ana kart üzerinde, soketlerin içerisine
takılıyorlardı ve herkes bunları kurabiliyordu. Günümüzün
teknolojisi de şu anda budur.
 SIMM (Single In-line Memory Module): RAM ın uzerinde
gördüğünüz entegrelerinin (chiplerinin) montajının
yapıldığı bakır plaketin adıdır.
 SIMM in iki tipi vardır. Biri büyük, diğeri küçük. Büyük
olanın 72-pin ayağı vardır. Küçük olanının 30-pin ayağı
vardır. Büyük olanı 32 bit veri çalışma hızına sahiptir. Küçük
olan 8 bit veri çalışma hızına sahiptir.
 DIMM (Dual In-line Memory Module): SIMM in çalışma
hızının 64-bit hale getirilmiş şeklidir. DIMM de toplam 72
bağlantı ayağı vardır. 36 sı bir tarafta, 36 sı diğer taraftadır.
 SODIMM (Small Outline DIMM): SODIMM ler
notebooklarda kullanılmak için dizayn edilmiştir. DIMM ler
ile aynı özelliklere sahip fakat boyut olarak daha küçüktürler.
 DIP, SIPP, SIMM 30 pin, SIMM 72 pin, DIMM (168-pin),
DDR DIMM (184-pin)
36
Pin?
 Pin en basit anlatımla veri
ve güç ileten bakır veya
alüminyum çubukların
herbirine verilen addır.
 Pinler, işlemci, HDD
üzerinde veri için,
jumperlarda, kasa içi
düğme ve ışık
bağlantılarında kısaca
bilgisayarın her
bileşeninde olan bir
parçadır.
37
Ana Bellekler – Besleme Gerilimi




İşlemci ve bellek, daha genel haliyle her yonga,
çalışabilmesi için bir besleme gerilimine
ihtiyaç duyar.
Besleme gerilimi, suyu, vanaları ve boruları
kullandığımız benzetmemizde suyun
kaynaklarındaki (emme ya da basma) akış
hızına ya da bir bakıma basıncına denk gelir.
Su ne kadar basınçlıysa hazneye olan su akışı o
derece hızlı gerçekleşir dolayısıyla bellek belli
bir görevi daha hızlı yerine getirir.
Voltaj seviyelerinin yeni nesillerde giderek
düşmesine rağmen performansın artması
çelişkisinin yanıtı, üretim teknolojileri
geliştikçe küçülen transistörlerin aynı hızda
çalışabilmeleri için daha az gerilimle
beslenmeye ihtiyaç duymalarında ve bellek
mimarilerindeki ilerlemelerde yatmaktadır.
RAM Türü
Besleme Gerilimi
SDRAM
3.3 Volt
DDR-I RAM
2.5 Volt
RD-RAM
2.5 veya 1.8 Volt
DDR-II
RAM
1.8 Volt
38
Sabit Disk (HDD)
 Sabit disklerin tek amacı bilgileri kalıcı
ve düzenli bir şekilde saklamaktır. Sabit
disk, vakumlu, sürtünmesiz bir metal
kutu içerisine yerleştirilmiş disklerden
meydana gelmiştir.
 Sabit disk içerisinde her disk yüzeyine
ait bir okuma yazma kafası
yerleştirilmiştir. Bu okuma yazma
kafaları disk yüzeyine değmeyip
tamamen manyetik alan mantığı ile
okuma yazma işlemi yapar.
39
Sabit Disk (HDD) - Yapısı
 Disk yüzeyinin büyüklüğüne bağlı
olarak 2.5 " 3.5 " 5.25 " olarak
üretilmektedir.
 Disk yüzeyi ile okuma yazma kafası
arasında çok küçük bir mesafe
bulunmaktadır. Çalışma anındaki
temas halinde disk zarar
görebilmektedir.
 Sabit diskteki bilgi elektrik
kesildiğinde de bir sonraki bilgi
kaydedilene kadar kalıcıdır.
 Bir sabit diskin saklayabileceği
bilgilerin miktarı, MB (Mega Byte)
ve GB(Giga Byte) ile ölçülür.
40
Sabit Disk (HDD) - Bağlantı
 Bilgisayarınızda birden fazla sabit
disk sürücü bulunabilir veya bir
sabit disk iki yada daha fazla
bölüme ayrılabilir. İlk sabit disk, C
sürücüsü diye adlandırılır. Daha
sonra takılan hard diskler sırasıyla
D,E,F... harflerini alır.
 Sabit diski ana karta bağlamak için
kablolar kullanılır. Bunlar:
 IDE (Integrated Drive Electronics)
 SCSI (Small Computer System
Interface)
 EIDE (Enhanced (geliştirilmiş IDE)
41
Sabit Disk (HDD) - IDE / SCSI
 Sabit diskler anakarta IDE (Integrated Drive Electronics-Bağlı Cihazlar Elektronik Yapısı)
veya SCSI yuvalarından bağlanırlar.
 IDE yuvalarının bugünkü halini 1986 yılında Compaq ve Western Digital firmaları
meydana getirdiği yenilik disklerin kontrol çiplerinin öncesinin aksine disk üzerinde
toplanması ile verilerin sisteme transferinde kullanılan çiplerin ise anakart üzerinde bir
standart halini almasıdır.
 Bu arabirimin belirlenmesinden sonra ise anakartlar ve diğer elemanların IDE gibi
arabirimlerle uyumlu çalışmasını sağlayacak olan ATA (AT Attachment) eklentisi
oluşturulmuştur.
 İki diskin birlikte kullanımına (Master-Birincil ve Slave-İkincil) izin veren IDE’den sonra
yeni bir arabirim geliştirildi buna da E-IDE denildi.
 IDE kablosu üzerinden saniyede 16,6 MB’lı veri transfer etmek mümkündür.
 SCSI’ ler ise IDE’lerden daha hızlı olup gelişmiş sabit diskleri desteklemektedir.
 Fakat SCSI diskler genellikle Server’larda kullanılmaktadır. Wide SCSI, Fast SCSI gibi
standartlara ayrılırlar.
 Ultra DMA ise IDE arabirimlerini gelişmiş versiyonları diyebiliriz. UDMA 33 (Saniyede
33MB), UDMA 66 (Saniyede 66MB) ve UDMA100 (Saniyede 100MB) olarak transfer
kapasitelerine göre 3’e veya 4 ‘e ayrılırlar. En ünlü arabirimler E-IDE ve UDMA100’dür
42
Sabit Disk (HDD) - Hız
 Dönüş Hızı (devir/sn)
Her disk belli bir hızda döner.Günümüzde
IDE arabirimini kullanan çoğu disk 7200
devir/sn hızında dönerken yakin
zamanlarda 10000 devir/sn IDE diskler de
yaygınlaşmaya başlamıştır. Hızlı SCSI
disklerde ise 15 bin devir/sn'ye ulaşılabilir
 Sabit diskler de tıpkı disket sürücüler
gibi, motorlarının çalışabilmesi için
gerekli enerjiyi güç kaynağından
alırlar. Sabit disklerin üzerindeki
verilere ulaşım hızı, floppy disket
sürücülere göre çok daha yüksektir.
Floppy sürücülerin sürücü motoru
diski 300 devir/dakika ile
döndürürken, harddisk sürücü
motorunun 7200 d/dk ile döndürmesi
bu hızda ilk etkendir.
43
Sabit Disk (HDD) – Master / Slave
 Bir ana kart üzerinde iki IDE portu
vardır ve her birine ikişer depolama
aygıtı bağlanabilir.
 Bu portlardan biri birincil (primary)
diğeri ikincil'dir (secondary).
 Bu portlardan birine iki aygıt
bağlanacaksa birisi ana aygıt
(master) digeri ikincil aygıt (slave)
olacaktır.
 Bu ayarlama diskin arkasındaki bir
jumper sayesinde yapılır.
 Diskin üzerinde jumper hangi
konumdayken diskin master, hangi
konumdayken slave olduğu yazar.
44
Sabit Disk (HDD) – SATA








Serial ATA (Serial Advanced Technology Attachment
veya SATA), hard diskleri bilgisayar sistemlerine
bağlanabilmesini sağlayan yeni bir standarttır.
Seri bağlantı teknolojisini kullanır. Günümüzdeki IDE
diskler ise paralel bağlantı teknolojisini kullanır.
SATA’nın, Paralel ATA (PATA)’ya göre bazı üstünlükleri
vardır: Daha az pin ve daha düşük voltaj.
SATA disklerde 7pin varken, PATA disklerde 40 pin
vardır. Daha ince bağlantı kablosu, Daha gelişmiş hata
bulma ve düzeltme olanakları.
SATA ve SATA II olarak iki ayrı model bulunmaktadır.
SATA ilk çıkmıştır ve teorik limit hızı 1.5 Gb/s olarak
belirtilir.
Ardından SATA II biraz daha geliştirilmiş ve standartlar
daha uyumlu olarak piyasaya sürüldü. SATA II'nin teorik
hızı 3.0 Gb/s olarak açıklanmaktadır.
Yakın zamanda SATA III'ün çıkması planlanmaktadır.
Teorik hızı 6.0 Gb/s olacaktır.
45
Disket Sürücü (Floppy Drive)
 Disket Sürücüsü, bilgisayarın kasası




içerisine ön taraftan disketlerin
takılabileceği şekilde yerleştirilmiş, elektrik
motoru ileri-geri hareket eden alt ve üst iki
yönlü okuma/yazma kafası bulunan
sürücüdür.
Disketler boyutlarına göre 3.5" ve 5.25"
olarak ayrılırlar.
3,5"lik disketler kapasitelerine göre 720
KB'lık,1.44 MB'lık, 2.88 MB'lık olarak ayrılır.
5.25"lik disketler 360 KB'lık,1.2 MB'lık
olarak ayrılır.
Gelişen teknolojiyle birlikte kapasite ve hız
olarak antika durumundadır. Fakat yine de
en yeni bilgisayarlarda bile bulunur, çünkü
bir bilgisayardan diğerine anlık dosya
aktarımı veya az yer kaplayan
dokümanların yedeğini alma, veya Sistem
Açılış/Kurtarma Disketi olarak
kullanıldığında hala işe yarar.
46
CD Sürücü (CD ROM)







CD-ROM (Compact Disk Read Only Memory /
Kompakt Disk Salt Okunur Bellek)
Plastik özlü, yüksek kapasiteli CD’leri okumak için
tasarlanmış günümüzün standart donanımlarından
biridir.
İlk CD-ROM sürücüleri 1978 yılında Sony ve Philips
firmalarının ses CD’si üretmek için yaptıkları ortak
çalışmanın ürünüdür. 1982 yılında ise bu iki firmanın
çalışmaları bugünkü standardın temellerini
oluşturmuştur.
İlk piyasaya çıktıklarında tek hızlı olarak sunulan CDROM sürücüleri bugün neredeyse bir sabit diskin veri
erişim hızına yetirmek üzerelerdir. Günümüzde 52X
hızlı olanları standart olarak kullanılmaktadır.
Bir CD-ROM sürücü değişik formatlarda yazılmış
CD'leri okuyabilir. Örneğin müzik setlerimizde
dinlediğimiz ses CD 'leri (Audio CD) , veri CD 'leri
(Data CD) ve CD-I formatındaki film CD 'leri (Video
CD) gibi.
Boyut olarak bilgisayar CD 'leri ile ses CD 'leri arasında
fark bulunmamasına karşın en önemli fark
bilgisayarlarda kullanılan sürücülerin gelişmiş bir hata
düzeltme sistemine sahip olmalarıdır.
Bir CD içersinde 650 Mb veri, 74 dakikalık film, 18
saatlik ses veya müzik kaydedilebilir.
47
CD Sürücü (CD ROM)






CD-ROM içinde veriler 2 KB'lik sektörler
içinde saklanır. Byte'ların birçoğu hata
tespiti ve düzeltmesi için ayrılmıştır.
1 KB 'lik veriyi işlemciye yollanmadan
önce, ilgili kısım, sürücü tarafından dört
kez okunur.
Hata düzeltmenin gerekliliği CD'lere
yakından bakılınca daha iyi anlaşılır.
Parmak izleri, tozlar, çizikler yansıma
prensibini bozabilecek problemlerdir.
Hata düzeltme mekanizması, çeşitli
sebeplerle düzgün yansımayı engelleyen
bu sorunlarla baş edebilmeli ve güvenlik
verilerinden hareketle hataları
düzeltebilmelidir.
Sürekli daha da hızlanan sürücülerde hata
düzeltme için gerekli olan süre de gittikçe
azalmaktadır.
Sürücü hatayı düzeltecek zamanı
ulaşamayınca, hızını düşürerek gerekli
düzeltmeyi yapar. Çizik bir CD'yi, CD
sürücü kimi zaman okuyamazken, kimi
zaman da çok düşük hızda okur.
48
DVD Sürücü (DVD ROM)
 DVD, ismi Digital Versatile Disc (sayısal çok
amaçlı teker) sözcüklerinin baş harfleri alınarak
elde edilmiş olan, CD-ROM görünümünde
elektronik kayıt ortamıdır.
 CD'ye göre, çok daha yüksek kayıt kapasitesine
sahiptir. DVD-Video, DVD-Audio, DVD-ROM,
DVD-RAM, DVD-R ve DVD-RW gibi çeşitleri
vardır.
 Gündelik yaşamda, teknik tanımı dikkate
alınmadan ve sözcüğün açılımı düşünülmeden,
yaygın olarak, DVD üzerine kaydedilmiş, film ya
da video anlamında kullanılır.
 DVD'lerin kapasiteleri üretim formlarına göre 4.7
GB ve 17 GB arasında değişebilmektedir.
 DVD-ROM: salt okunur, kalıpla üretilmiş
 DVD-R: bir kere yazılır
 DVD-RW: tekrar yazılabilir
 DVD-RAM: rastgele erişimle tekrar yazılabilir
 DVD+R DL: iki katmanlı bir kez yazılır
49
DVD-R/RW / DVD+R/RW
 DVD-R/RW ve DVD+R/RW iki farklı biçim.
 DVD-R/RW ilk çıkan DVD biçimdir. Bu nedenle pek çok DVD okuyucu
tarafından destekleniyor. Tek yüz (4.7 GB) ve çift yüz (9.4 GB) desteği
vardır.
 Bilgisayardan bağımsız DVD okuyucularda kullanılacak diskler için
tavsiye edilen biçim DVD-R/RW dir.
 Destekleyen firmalar arasında Panasonic, Toshiba, Apple Computer,
Hitachi, NEC, Pioneer, Samsung ve Sharp bulunuyor.
 DVD+R/RW ise CD-RW tabanlı daha yeni bir biçimdir.
 Çıkış amacı hem bilgisayar üzerindeki DVD okuyuculara hem de
bilgisayardan bağımsız DVD okuyucularla uyum sağlamaktır.
 Karışık (Video ve data) bilgi içeren disk oluşturulmasını destekliyor.
 Bu biçimi destekleyen başlıca firmalar Philips, Sony, Hewlett-Packard,
Dell, Ricoh ve Yamaha.
 DVD+-RW ise DVD-R/RW ve DVD+R/RW biçimlerinin ikisini de
desteklediğini gösterir.
50
Download

TBT_3 - Personel Web Sistemi