Leysiyan İTKULOVA
Başkurt Devlet Universiteti, Doçent, Fəlsəfə ve Sosilogiya Fakultesi,
Etika, Estetika ve Kültoroloji Kafedrası (UNESKO)
email: [email protected]
BAŞKURT DÜNYA GÖRÜNÜMÜNÜN AVRASYA KÖKLERİ
HAKKINDA 1
Başkurt dünya görünümünün
Avrasya kökleri hakkında
Başkurtistan'ın devlet bayrağının üzerinde kuray çiçeğinin resmi
vardır. Bu çiçek kolektifçiliğin remzidir ve tüm Başkurdistan
halklarının beraberliğini ifade eder. Başkurdistan'da etnik sabitlik ve
toleranslı davranışı bu topraklarda asırlardır beraber yaşayan
insanların birbirine güveninden kaynaklanıyor. Akademik R.G.
Kuzeev söylemiştir ki Avrasya'nın mürekkeb etnik, dini, kültürel
dünyasının oluşmasında Tuna nehrinden Altaylara kadar uzanan
büyük bir arazide halkların yaptığı büyük göçlerin ve göçtükçe de
kendi izlerini onların yerine gelenlere bırakmasının önemli rolü
olmuştur. Bu bilim adamı Avrasya'da 8 büyük göçü kaydetmiştirUral, Hint-İran, Moğol-Tatar, Hun, Peçenek, Oğuz, Ugor-Macar,
Kıpçak. Hem de yazmıştır ki, bunlar büyük göçler, ama çok sayıda
daha küçükleri de olmuştur. Böylece, bu gün Başkurdistan'da
meskunlaşmakla olan halklar etnik durum açısından çok karışık
olmakla beraberve ortak noktaları da çoktur. Bu fakat bu halkların
material-menavi medeniyet abidelerinin- etnografya, folklor
numunelerinin ve yazılı abidelerinin analizi sonuçlarında da ortaya
çıkmaktadır. Asırlar boyu bu halkların beraber yaşaması ve canlı
temasları onların bir-birinden dini, kültürel değerleri, hatta giyim, halk
edebiyatı, üretim pratiklerini de benimsemelerine yol açmıştır. Bu
1
Bu makale, 11-13 Mayıs 2014 tarihinde Eskişehir’de düzenlenen ‘Türk Dünyası Sivil Toplum Zirvesi’ nde bildiri olarak
sunulmuştur.
kültür diyalogu sonucunda da ortak Avrasya mantalitesinin çizgileri
oluşmuştur. Başkurtlar da istisna değiller ve bu halkın da
etnogenezinde Güney Ural'da yaşayan halkların ortak ve sıkı
temaslarının izleri görülmektedir. Bu meselede Türkler, SarmatAlanlar, Ugor-Finler rol almışlar ve bu süreç Başkurtları Güney
Sibirya'nın, Orta ve Merkezi Asya'nın, öylece de Avrupa'nın bir çok
halkları yakınlaştırmaktadır. Başkurtların mahiyetçe Avrasyacı dünya
görüşlerinin formalaşmasının metafizik esaslarının araştırılması
prensiplerin analizini ortalığa koymaktadır. Her bir halk neredeyse
kendinin de fark etmediği bir şekilde kendine mahsus olan kültürün
önemli değerlerine dayanarak dünyayı derk ediyor. Başkurt
felsefesinde milli ruhun özel desenlerini esaslandırmak için bazı
inisiyatifler gösterilmiştir. Z. Y. Rahmatullinan'ın Başkurtların
ananelerinin tahliline ait monoğrafyasında Başkurt ruhunun desenleri
sıralanmaktadır- Maneviyatçılık, Adalet, Kollektifçilik, İnanç
dözümlülüğü,
Vatanparverlik,
Vatandaşlık
[Рахматуллина
З.Я.,2000,с.157]. A.P. Andreyevin ve A.İ. Selivanovun eserlerinde ise
bu prensipler Rusların başat değerleri olarak bahis edilmektedir.
[Андреев А.П., Селиванов А.И., 2004, с. 189]. Baza değerlerinin
aynılığı tabii ki, aynı coğrafyada yaşamak ve canlı temaslar sisteminde
var olmaktan kaynaklanmaktadır. Ta eski çağlardan başlayarak
Sibirya halkları ile, Orta, Merkezi, Ön Asya ve Doğu Avrupa halkları
ile ortak temasları Başkurtların Avrasya etnosu gibi formalaşmasında
önemli rol oynamıştır. Başkurtların Rusya mekanında mevcutluğunu
devam ettirmesi de bu meselede önemli rol almaktadır. A. İ.
Selivanov'un dediklerine göre Rus kültürünün en iyi anlayışlarından
biri ,,dözümlülüğe, toleranslığa, başka medeniyetlere saygı
duygularına ve kollektif savunmaya,, dayalı olarak ,, Avrasya'ya göre
kontinental sorunlu olmak,,tır.
(Андреев А.П., Селиванов А.И., 2004, с. 271). БИБЛИОГРАФИЯ
1. АНДРЕЕВ А.П., СЕЛИВАНОВ А.И. Русская традиция. –
М.:Алгоритм,2004. 2. КУЗЕЕВ Р.Г. Народы Башкортостана:
история, современность, взгляд в будущее // Народы
Башкортостана: историко-этнографические очерки. Уфа: Гилем,
2002, С.7-45. 3. РАХМАТУЛЛИНА З.Я. Башкирская традиция
(социально-философский анализ). – Уфа:Изд-во БашГУ,2000. 4.
СЕМЕНОВА А.Н. Духовность – основа нации //Ватандаш, 2003,
№3.
Download

Okuyun - Bilgeler Zirvesi