T.C.
BAŞBAKANLIK
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
HAC VE UMRE HAZIRLIK KURSLARI
T.C.
BAŞBAKANLIK
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü
HAC İBADETİNİN GEREĞİ OLARAK
BİR ARADA YAŞAMA BİLİNCİ
Hazırlayan:
Turgut ERHAN
Talas Müftüsü
İNSANİ İLİŞKİLER
AÇISINDAN HAC
AMAÇ
Hacı adayına, İslam kardeşliğinin ve buna bağlı
olarak kardeşlik hukuku ve ahlakının mahiyetini
ve bunun insanı olgunlaştırıcı rolünü fark
ettirmek, herkesi kardeşçe davranmaya istekli
hale getirmektir.
HAC, EŞİTLENME - SEFERBERLİK
‫َّاس إِنَّا َخلَ ْقنَا ُكم ِّمن ذَ َك ٍر َوأُنثَى َو َج َع ْلنَا ُك ْم ُشعُوبًا‬
ُ ‫يَا أَيُّ َها الن‬
ِ‫وقَ بائِل لِت عارفُوا إِ َّن أَ ْكرم ُكم ِعن َد اللَّ ِه أَتْ َقا ُكم إِ َّن اللَّه َعل‬
‫يم َخبِ ٌير‬
ٌ َ
ْ
ْ ََ
َ ََ َ َ َ
Ey insanlar! Şüphe yok ki, biz sizi bir erkek ve bir dişiden yarattık
ve birbirinizi tanımanız için sizi boylara ve kabilelere ayırdık. Allah
katında
en
değerli
olanınız,
O’na
karşı
gelmekten
en
çok
sakınanınızdır. Şüphesiz Allah hakkıyla bilendir, hakkıyla haberdar
olandır.
Hucurat, 13
Hac,
• hem yaratana
karşı görevlerimizi
yerine getirdiğimiz
• hem
görev
de
ve
yaratılmışlara
karşı
sorumlulukları
idrak
ettiğimiz bir ibadettir.
Hacı adayı daha yola çıkmadan önce kendisini
hazırlayıcı bir eğitimden geçirir. Bir arada
yaşamanın bilincini ve müminde olması gereken
davranışları öğrenmeye çalışır.
Yumuşak huylu, mütevazi, hoşgörülü,
öfkesini yenen, ihlas sahibi, adil,
mesuliyetinin idrakinde ve herkese saygılı
Kişinin onur ve haysiyetine zarar veren her türlü fiil ve davranıştan uzak
durup kul haklarına riayet etmek gerekir.(gıybet, su-i zan, alay, küçümseme vb)
ِ
ِ
ِ
َّ
ِ
َّ
ِ
َّ
َّ
‫سوا َوََل يَغْتَب‬
‫س‬
‫ج‬
‫ت‬
‫َل‬
‫و‬
‫م‬
‫ث‬
‫إ‬
‫ن‬
‫ظ‬
‫ال‬
‫ض‬
‫ع‬
‫ب‬
‫ن‬
‫إ‬
‫ن‬
‫ظ‬
‫ال‬
‫ن‬
‫م‬
‫ا‬
‫ير‬
‫ث‬
‫ك‬
‫وا‬
‫ب‬
‫ن‬
‫ت‬
‫اج‬
‫وا‬
‫ن‬
‫آم‬
‫ين‬
‫ذ‬
ْ
ِّ
َ
َ
ِّ
ِّ
َّ
َ
ُ
َ
ْ
َ
ْ
َ
ُ
َ
َ َ ‫يَا أَيُّ َها ال‬
ٌَ
َ ً
ُ
ِ
ِ ‫ضا أَي‬
‫أ‬
‫ب‬
‫ح‬
ُّ
ُ ‫بَّ ْع‬
َ‫َح ُد ُك ْم أَن يَأْ ُك َل لَ ْح َم أَخ ِيه َم ْيتًا فَ َك ِرْهتُ ُموهُ َواتَّ ُقوا اللَّهَ إِ َّن اللَّه‬
َ
ُ ً ‫ض ُكم بَ ْع‬
ِ‫تَ َّواب َّر‬
‫يم‬
‫ح‬
ٌ ٌ
“Ey iman edenler! Zannın birçoğundan sakının. Çünkü zannın bir kısmı
günahtır. Birbirinizin kusurlarını ve mahremiyetlerini araştırmayın.
Birbirinizin gıybetini yapmayın. Herhangi biriniz ölü kardeşinin etini
yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz! Allah’a karşı gelmekten
sakının. Şüphesiz Allah tövbeyi çok kabul edendir, çok merhamet
edendir.” Hucurat, 12
ِ ‫ود أ‬
ِ ‫يا أَيُّها الَّ ِذين آمنُواْ أَوفُواْ بِالْع ُق‬
َّ
ِ
‫يمةُ األَنْ َع ِام إَِلَّ َما يُ ْت لَى َعلَْي ُك ْم‬
‫ه‬
‫ب‬
‫م‬
‫ك‬
‫ل‬
‫ت‬
‫ل‬
‫ُح‬
َ
ُ
ْ
َ
ُ
ْ َ َ
َ َ
‫الص ْي ِد َوأَنتُ ْم ُح ُرٌم إِ َّن اللّهَ يَ ْح ُك ُم َما يُ ِري ُد‬
َّ ‫غَْي َر ُم ِحلِّي‬
“Ey iman edenler, akidlerinizi yerine getirin…” MÂİDE - 1
Unutmamak gerekir ki, “Akitleri yerine getirmek” sadece ihram
yasaklarına uymakla sınırlı değildir. Allahın haram kıldığı her şeyi
haram bilip kaçınmak gerekir.
...‫فال رفث وَل فسوق وَل جدال فى الحج‬...
BAKARA - 197
Münakaşa, tartışma, sövme, kötü söz söyleme,
küfür, isyan, kalp kırma vb davranışların sadece
haremde değil her zaman yasak olduğu bilincini
oluşturmak gerekir. (iyiyle iyi….)
Ebu
Hüreyre
radıyallahu
anh'den
rivayet
edildiğine
göre,
Rasülullah sallallahu aleyhi ve sellem:
Müflis kimdir, biliyor musunuz?" diye sordu. Ashab:
Bizim aramızda müflis, parası ve malı olmayan kimsedir, dediler.
Rasulullah (sav):
Şüphesiz ki ümmetimin müflisi, kıyamet günü namaz, oruç ve zekat
sevabıyla gelip, fakat şuna sövmüş, şuna iftira etmiş, şunun malını yemiş,
bunun kanını dökmüş, şunu dövmüş, bu sebeple iyiliklerinin sevabı şuna
buna verilen ve üzerindeki kul hakları bitmeden sevapları biten, hak
sahiplerinin günahları kendisine yükletilip sonra da cehenneme atılan
kimsedir" buyurdular.
Ortak kullanım alanlarına bizim kadar başkalarının da
ihtiyacı olduğu unutulmamalı ve gerektiğinde önceleme
yapılmalı.
(aynı odayı, mutfağı, banyoyu, lavaboyu, asansörü, otobüsü ve aynı
uçağı birlikte kullandığımızı ve kısa süreli komşuluk yaşadığımızı
unutmamamız gerekir.)
ِ
ِ
ِ
ِ
ِ
ِ
‫ت‬
‫ن‬
‫ن‬
‫ظ‬
‫ى‬
‫ت‬
‫ح‬
‫ر‬
‫ا‬
‫ْج‬
‫ل‬
‫ا‬
‫ب‬
‫ى‬
‫ين‬
‫وص‬
‫ي‬
‫يل‬
‫ر‬
‫ب‬
‫ج‬
َ ‫ َما َز‬:)‫سول اللّه(صعلم‬
ُ ‫قال َر‬
َ ُ‫أنَّه‬
َ
ُ َْ َّ َ
ُ ُ ْ ‫ال‬
ُ‫َسيُ َوِّرثَه‬
“Cebrail
bana
komşu
hakkını
o
kadar
anlattı
ki
neredeyse komşuyu komşuya mirasçı kılacak zannettim.”
(Buharî, Edeb 28)
ِ
ِ
ِ
ِ
ِ
َ
‫ب لِنَ ْف ِس ِه‬
‫ح‬
‫ي‬
‫ا‬
‫م‬
‫يه‬
‫خ‬
‫أل‬
‫ب‬
‫ح‬
‫ي‬
‫َّى‬
‫ت‬
‫ح‬
‫م‬
‫ك‬
‫د‬
‫َح‬
‫أ‬
‫ن‬
‫م‬
ُ
ُ
ُّ ُ َ
َّ ُ َ ْ َ ُ ‫َل يُ ْؤ‬
“Sizden biriniz kendisi için istediğini Müslüman
kardeşi için de istemedikçe (kâmil manada) iman
etmiş olamaz.”
[Buhârî, İmân 7; Müslim, İmân 71, 72; Tirmizî, Kıyâme 59; Nesâî, İmân, 19, 33]
Mü’min yeri geldiği zaman kardeşlerini kendine
tercih edendir. (i’sar)
(Hac ibadeti esnasında imkanlar ölçüsünde başka müminlere yer
açma/ gönlünü (Huzeyfetü’l Adevi nin Yermük Savaşı hatırası,
Hz. Ömerin vefatı sırasında Hz. Aişe’den yer istemesi vb)
ِ ‫ المسلِم من سلِم الْمسلِمو َن ِمن لِسانِِه و‬:‫رسول اللّ ِه‬
ِ ‫ والْم َه‬،‫يد ِه‬
‫اج ُر َم ْن‬
ُ ‫قال‬
ُ َ َ َ ْ
ُ ْ ُ َ َ َْ ُ ْ ُ
ُ‫َه َجر َمانَهى اللّهُ َع ْنه‬
”Müslüman, elinden dilinden Müslümanların emniyet ve
esenlikte olup (zarar görmedikleri) kimsedir.
Muhacir de, Allah’ın yasak ettiği şeylerden uzaklaşıp
onları terk edendir.”
(Buhârî, Îmân 4, 5, Rikak 26; Müslim, Îmân 64, 65. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Cihâd 2; Tirimizî, Kıyâmet 52, Îmân 12; Nesâî, Îmân 8, 9, 11)
Yanımızdaki insanları rahatsız edici durumlardan uzak
durmak gerekir. (Oturuş, konuşma, giyiniş, hal-hareket, kadınerkek mahremiyeti gibi)
ِ ‫ ومن َكا َن في حاج ِة‬،‫ المسلِم أ ُخو المسلِ ِم َلَ يظْلِمه وَلَ يسلِمه‬:‫سول اللّ ِه‬
‫أخ ِيه َكا َن اللّهُ في‬
ُ ‫قال َر‬
َ
َ َ
ْ ََ ُ ُ ْ ُ َ ُ ُ َ
ُْ
ُ ُْ
ِ ِ ‫ ومن فَ رج عن مسلِ ٍم ُكربةً فَ رج اللّه عنه بِها ُكربةً ِمن ُكر‬،‫حاجتِ ِه‬
ً‫ َوَم ْن َستَ َر ُم ْسلِما‬،‫ب يَ ْوم ال ِْقيَ َام ِة‬
َ ْ َ ْ َ ُ ْ َ ُ َ َّ َ ْ ْ ُ ْ َ َ َّ ْ َ َ َ َ
‫َستَ َرهُ اللّهُ يَ ْوَم ال ِْقيَ َام ِة‬
“Müslüman Müslüman'ın kardeşidir ona zulmetmez; onu düşmana teslim etmez. Kim
bir Müslüman kardeşinin ihtiyacını giderirse, Allah da onun bir ihtiyacını giderir. Kim bir
Müslüman'ın sıkıntısını giderirse, Allah da kıyamette onun bir sıkıntısını giderir. Kim de
bir Müslüman'ın ayıbını örterse, Allah da kıyamette onun bir ayıbını örter.”
(Buhârî, Mezâlim, 3; Müslim, Birr, 58)
Hac yolunda Allah’ın misafirlerine yardımın
önemli bir husus olduğu, özellikle
birlikte hareket etme zarureti bulunan durumlarda beraber olduğumuz insanları rahatsız
edecek
hususlardan
(İntikaller vb)
kaçınmak,
temizlik,
tertip
ve
düzene
uymak
gerekir.
ٌ‫إِ َّن َما ا ْل ُم ْؤ ِم ُنونَ إِ ْخ َوة‬
“Mü’minler ancak kardeştir.” Hucurât 49/10
Varlığın özünde sevgi vardır.
ِ ‫ات ِمن النِّساء والْبنِين والْ َقن‬
َّ ‫اطي ِر ال ُْم َقنطََرِة ِم َن‬
ِ ‫الذ َه‬
ِ ‫ُزيِّ َن لِلن‬
َّ ‫ب‬
َّ ‫ب َوال ِْف‬
‫ض ِة‬
ُّ ‫َّاس ُح‬
َ َ َ َ َ َ َ ِ ‫الش َه َو‬
ِ‫ث َذل‬
ِ ‫والْ َخ ْي ِل الْمس َّوم ِة واألَنْ ع ِام والْحر‬
ِ ‫الدنْ يَا َواللّهُ ِعن َدهُ ُح ْس ُن ال َْم‬
ُّ ‫ْحيَ ِاة‬
‫آب‬
‫ل‬
‫ا‬
‫اع‬
‫ت‬
‫م‬
‫ك‬
َ
ُ
َ
َ
َ
َْ َ َ َ َ َ ُ
َ
Kadınlar, oğullar, yük yük altın ve gümüş, salma atlar, davarlar ve
ekinler gibi nefsin şiddetle arzuladığı şeyler insana süslü gösterildi.
Bunlar dünya hayatının geçimliğidir. Oysa asıl varılacak güzel yer
ancak Allah’ın katındadır. ÂLİ İMRÂN - 14
Sevgi imanın gereğidir.
ّ ُ ‫قال رسول‬
‫ َوالَ ُت ْؤ ِم ُنوا َح ّتى‬،‫الج َّن َة َح َّتى ُت ْؤ ِم ُنوا‬
َ ‫ َوالَّذِي َن ْفسِ ي ِب َي ِد ِه الَ َتدْ ُخلُوا‬:‫للا‬
ُ ‫ش ْى ٍء إ َذا َف َع ْل ُت ُموهُ َت َحا َب ْب ُت ْم؟ أ ْف‬
َ ‫ أَالأدلُّ ُك ْم َعلى‬.‫َت َحا ُّبوا‬
‫سالَ َم َب ْي َن ُك ْم‬
َّ ‫شواال‬
“Canım kudret elinde olan Allah'a yemin ederim ki sizler
iman
etmedikçe
sevmedikçe
de
cennete
iman
etmiş
giremezsiniz.
Birbirinizi
olmazsınız.
Yaptığınız
takdirde birbirinizi seveceğiniz bir şey söyleyeyim mi?
Aranızda selamı yayınız!"
(Müslim, îman 93-94. Ayrıca bk.Tirmizî, Et'ime 45, Kıyamet 56; İbni Mace, Mukaddime 9, Edeb 11)
Farklılıklara tahammül
Kırmama, incitmeme duyarlılığı
‫ف َع ْن ُه ْم‬
ُ ‫فَا ْع‬
ِ
ِ
ِ
ِ
ًّ
ِ
ُّ
‫ك‬
‫ل‬
‫و‬
‫ح‬
‫ن‬
‫م‬
‫ا‬
‫و‬
‫ض‬
‫ف‬
‫ن‬
‫َل‬
‫ْب‬
‫ل‬
‫ق‬
ْ
‫ل‬
‫ا‬
‫ظ‬
‫ي‬
‫ل‬
‫غ‬
‫ا‬
‫ظ‬
‫ف‬
‫نت‬
‫ك‬
‫و‬
‫ل‬
‫و‬
‫م‬
‫ه‬
‫ل‬
‫نت‬
َ
َ
َ
َ
َ
َ
ُ
ْ
َ
َ
َ َْ ْ
َ ْ َ ْ ُ َ ‫فَبِ َما َر ْح َم ٍة ِّم َن اللّ ِه ل‬
ِ
‫ين‬
ُّ ‫ت فَتَ َوَّك ْل َعلَى اللّ ِه إِ َّن اللّهَ يُ ِح‬
َ ‫استَ غْ ِف ْر لَ ُه ْم َو َشا ِوْرُه ْم فِي األ َْم ِر فَِإذَا َع َزْم‬
ْ ‫َو‬
َ ‫ب ال ُْمتَ َوِّكل‬
“Ey peygamber eğer onlara karşı kırıcı, katı yürekli ve sert
olsaydın etrafından dağılır giderlerdi……”
3 / ÂLİ İMRÂN - 159
Sevgiyle acılar tatlılaşır,
Sevgiyle bakırlar altınlaşır. (Mevlana)
Yaratılanı hoş gör, Yaradan dan ötürü (Yunus Emre)
Başkalarının eksik ve kusurlarıyla uğraşmaya
ayıracak hiç vaktimiz olmamalıdır.
‫طوبى لمن شغلته عيوبه عن عيوب الناس‬
“Kendi eksik ve kusurlarını düzeltmek için
uğraşmaktan başkalarının eksik ve kusurlarıyla
uğraşmaya vakit bulamayan kişiye ne mutlu!”
ِ
ِ
ِ
ِ
‫ي‬
‫ل‬
‫و‬
َ
ُ‫ْجنَّة‬
ٌ ‫ورة ثَ َو‬
ْ
َ ‫اب إَل ال‬
َ ‫س ل ْل َح َّجة ال َْم ْب ُر‬
َ َ
“Mebrur
haccın sevabı ancak cennettir”
(Buhârî, “Umre”, 1; Müslim, “Hac”, 437. Ayrıca bk. Tirmizî, “Hac”, 88; Nesâî, “Menâsik”, 3, 5, 77; İbni Mâce, “Menâsik”, 3.)
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
HAC İBADETİNİN GEREĞİ OLARAK
“BİR ARADA YAŞAMA BİLİNCİ”
Sunum:
İsmail ÖZELBAŞ
Başvaiz / Beşiktaş Müftülüğü
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Hac,
hem yaratana karşı görevlerimizi
yerine getirdiğimiz
hem de yaratılmışlara karşı
görev ve sorumlulukları idrak
ettiğimiz bir ibadettir.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Çıkılan yolculuğun sebebi;
İlahi Çağrı
Niçin gidiyoruz?
َ
ِّ
َّ
‫اس ِبا ْل َح ِّج‬
‫ن‬
‫ال‬
‫ِي‬
‫ف‬
‫ن‬
‫ذ‬
‫َوأ‬
ِ
ْ
ْ
َ
َ
‫ا‬
ُ
ُ
ُ
َ
‫ِيق‬
‫م‬
‫ع‬
‫ج‬
‫ف‬
‫ل‬
‫ك‬
‫ِن‬
‫م‬
‫ت‬
‫أ‬
‫ي‬
‫ِر‬
‫م‬
‫ا‬
‫ض‬
‫ل‬
‫ك‬
‫ى‬
‫ل‬
‫ع‬
‫و‬
‫اال‬
‫ج‬
‫ر‬
‫ك‬
‫و‬
‫ت‬
‫َيأ‬
َ‫ِين‬
َ
ٍّ
َ
َ
َ
َ
َ
ِّ
ِّ
ٍ
ِ
ٍ
İnsanlar arasında haccı ilan et ki, gerek yaya olarak, gerek
uzak yollardan gelen yorgun develer üzerinde sana gelsinler.
HACC - 27
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
İcabet / Telbiye
Nereye ve nasıl?
‫لبيك اللهم لبيك لبيك‬
‫ال شريك لك لبيك‬
‫ان الحمد والنعمة لك‬
‫والملك ال شريك لك‬
Adem ve Havva’nın kimliğinde buluşmak
ve yitik Cenneti murad etmek
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
AMAÇ
Her karışı peygamberlerin, Kainatın Efendisinin ve Sahabe-i
kiramın hatıraları ve izleriyle dolu kutlu iklime yolculukta,
mebrur bir hac yapıp tertemiz bir milad ile dönmek.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BİR ARADA YAŞAMANIN VE HAC İBADETİNİN SOSAL GEREKLERİ
Hac yapanlardan adeta melekleşmeleri isteniyor;
refes, füsuk ve cidal yok
ٌ ‫ْال َح ُّج أَ ْش ُه ٌر مَّعْ لُو َم‬
َ ‫س‬
‫وق َوالَ ِجدَال َ فِي ا ْل َح ِّج‬
ُ ُ‫ض فِي ِهنَّ ا ْل َح َّج َفالَ َر َف َث َوالَ ف‬
َ ‫ات َف َمن َف َر‬
ّ ‫َو َما َت ْف َعلُو ْا مِنْ َخ ْي ٍر َي ْعلَ ْم ُه‬
َّ ‫للا ُ َو َت َز َّودُو ْا َفإِنَّ َخ ْي َر‬
ِ ‫ون َيا أ ُ ْولِي الَ ْل َبا‬
‫ب‬
ِ ُ‫الزا ِد ال َّت ْق َوى َوا َّتق‬
Hac (ayları), bilinen aylardır. Kim o aylarda hacca başlarsa, artık ona hacda
cinsel ilişki, günaha sapmak, kavga etmek yoktur.
Siz ne hayır yaparsanız, Allah onu bilir. Azık toplayın. Kuşkusuz, azığın en hayırlısı
takvadır. Ey akıl sahipleri, bana karşı gelmekten sakının. BAKARA - 197
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Hadisi Şerif
ُ ْ‫ َرضِ َى ا ه ّٰللُ َع ْن ُه َقا َل َس ِمع‬- ‫َعنْ أَ ِبى ه َُري َْر َة‬
‫صلَّى ا ه ّٰللُ َعلَ ْي ِه َو َسلَّ َم َيقُو ُل‬
َ َّ‫ت ال َّن ِبى‬
‫ه‬
ّ
‫س ْق َر َج َع َك َي ْو ِم َو َلدَ ْت ُه أ ُ ُّم ُه‬
ِ ‫َمنْ َح َّج‬
ُ ‫ّلل َف َل ْم َي ْرفُ ْث َو َل ْم َي ْف‬
Ebû Hüreyre (r.a.) dedi ki, ben Resûlullah (s.a.s.) ‘ın şöyle buyurduğunu işittim:
"Kötü söz söylemeden ve büyük günah işlemeden
hacceden kimse, annesinden doğduğu gündeki gibi
günahsız olarak (evine) döner."
(Buhârî, “Hac”, 4, “Muhsar”, 10)
Refes; cinsel ilişki, çirkin ve fahiş söz veya kadınların
yanında cinsel ilişkiden söz edilmesi anlamlarını kapsar.
HACDA
İNSANİ İLİŞKİLER
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
(Bakara,2 /197)
َّ ‫… َو َت َز َّودُو ْا َفإِنَّ َخ ْي َر‬. •
ِ ‫ون َيا أ ُ ْولِي الَ ْل َبا‬
‫ب‬
ِ ُ‫الزا ِد ال َّت ْق َوى َوا َّتق‬
“(Yol için) kendinize azık alın. Gerçekten en hayırlı azık takvadır.”
(Bakara,2 /197)
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
HACI SABIR!
Hac organizasyonu sürpriz ve zorluklarla doludur.
Ancak sabır, azim, temkin, teenni, tahammül ve
hoşgörü ile birçok engel aşılabilir.
Tartışma, kavga, kötü söz, aşırı tenkit ve
taşkınlıklarla kişi veya kişilerin gönüllerini
kırmayalım, haccımızın faziletini düşürmeyelim.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Kul haklarına riayete ayrı bir özen gösterilmelidir.
• Hac ibadetinin her aşamasında sabır ve tedbiri elden
bırakmayalım.
• Haccın her şeyden önce bir sabır eğitimi olduğunun
bilinciyle, şartlar ne olursa olsun kimseye kızmamalı,
kimseyi kırmamalı, haklı da olsa sabretmeli, Kur'an-ı
Kerimin ifadesiyle "öfkemizi yutmalıyız."
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Anlaşılmalı ki…
• Hacda insani ilişkiler, ibadet kadar önemlidir.
• Hac ve umre ibadetlerinin toplumsal yönü daha ağırdır.
• Diğer müminlerle bir vücudun uzuvları gibi olmak gerekir.
• Hac ve umre yardımlaşma ve dayanışma şuuru kazandırmalıdır.
ِّ‫ان‬
ِ ْ ‫َوتَ َعا َونُوا َعلَى ا ْلبِرِّ َوالتَّ ْقوى َو َ ِّل تَ َعا َونُوا َعلَى‬
ِ ‫ال ْث ِِّم َوا ْل ُع ْد َو‬
• İyilik ve takva (Allah’a karşı gelmekten sakınma) üzere
yardımlaşın. Ama günah ve düşmanlık üzere yardımlaşmayın.
MÂİDE - 2
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Yol Ahlakı
Kur’an ve sünnete uygun
MİKAT ÖNCESİNDE İHRAM İLE YASAKLAR BAŞLAR.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BİZİ YÖNETEN VE BİZE HİZMET VEREN GÖREVLİLERLE
OLUMLU İLİŞKİLER KURMAK;
ALACAĞIMIZ HİZMETİN KALİTESİNİ ARTTIRACAKTIR
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Hac, Tanışma ve Bağlantı Kurma Yeri
ْ ‫ض َو‬
ٍ ‫ك ََل َيا‬
‫ِين‬
ِ ‫ َو ِمنْ آ َيا ِت ِه َخ ْل ُق ال َّس َم َاوا‬Rum Suresi, 22
َ ‫ت لِّ ْل َعالِم‬
َ ِ‫ف أَ ْلسِ َن ِت ُك ْم َوأَ ْل َوانِ ُك ْم إِنَّ فِي َذل‬
ُ ‫اخت َِال‬
ِ ْ‫ت َو ْاْلَر‬
َّ‫َّللا أَ ْت َقا ُك ْم إِن‬
ِ َّ ‫ارفُوا إِنَّ أَ ْك َر َم ُك ْم عِ ن َد‬
َ ‫لِ َت َع‬
ُ ‫إِ َّنا َخلَ ْق َنا ُكم ِّمن َذ َك ٍر َوأُن َثى َو َج َع ْل َنا ُك ْم‬
َ ‫ش ُعو ابا َو َق َبائِل‬
ُ‫َيا أَ ُّي َها ال َّناس‬
Hucurat, 13 ‫َّللا َعلِي ٌم َخ ِبي ٌر‬
َ َّ
 Dünyanın dört bir tarafından gelen, cinsiyetleri, renkleri, dilleri,
ülkeleri ve kültürleri farklı ve fakat hedef ve gayeleri aynı binlerce
müslümanın birbirleriyle kaynaşması ve görüşmesi sağlanmış olur.
 Bu İslamın ilk dönemindeki Arap ile Habeşli zenci Bilali Habeşiyi, İranlı
Selman-ı Farisiyi ... Aynı seviyede din kardeşliğinde
buluşturmuştur. Kureyşliler ile köleleri kardeş yapmıştır.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Hac, farklıların dinde süzülerek bütünleşmesidir.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Mekke’deki muâhât,
Kureyş’e mensup bâzı müslümanların âzatlı kölelerle kardeş îlân edilmesi
Biri hicretten önce, diğeri de hicretten sonra olmak üzere iki
defâ aralarında “muâhât” yâni “kardeşlik akdi” yapmıştır.
Mekke’deki muâhât, Kureyş’e mensup bâzı müslümanların âzatlı
kölelerle kardeş îlân edilmesidir:
Meselâ; Zeyd bin Hârise ile Hazret-i Hamza,
Ebû Huzeyfe’nin âzatlısı Sâlim ile Ebû Ubeyde bin Cerrâh, Bilâl-i
Habeşî ile Ubeyde bin Hâris kardeş olmuşlardır.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Muhâcir ve Ensâr Arasında Kardeşlik Akdi: Muâhât
• Muhâcirler Medîne’ye daha ilk geldikleri gün Ensâr, onları evlerinde
ağırlamak için birbirleri ile yarışa girmişlerdi. Hattâ bu misâfirleri
paylaşamayarak aralarında kur’a çekmek zorunda kalmışlardı.
Peygamber Efendimiz (SAV) Medîne’ye geldikten beş ay sonra,
Muhâcirlerle Ensârı ikişer ikişer kardeş yaptı. Rasûlullâh SAV bu kardeşlik
muâhedesini Enes bin Mâlik ’ın evinde yapmıştı.
• Bu kardeşlik uygulamasında tarafların mizaç bakımından birbirine
benzemesi de dikkate alınmıştı.
• Her bir muhâcir âileyi, Medîneli bir âile yanına aldı. Böylece aralarında
kardeşlik ahdi gerçekleştirilen sahâbîler birlikte çalışacaklar, elde ettikleri
kazancı paylaşacaklardı.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Kardeşler arasında mesele olduğunda 3. kardeş olabilmek
•
Hür iradeleriyle tevhide inanmış, hak ve hayır üzerinde birleşmiş olan bütün müminler
birbirlerine kardeştirler. Bu kardeşlik onları birleştiren, onlara manevî hayat bahşeden
bir ruh olmuştur.
َ‫للا لَ َعلَّ ُك ْم ُت ْر َح ُمون‬
ْ َ ‫إِ َّن َما ا ْل ُم ْؤ ِم ُنونَ إِ ْخ َوةٌ َفأ‬
َ َّ ‫صلِ ُحوا َب ْينَ أَ َخ َو ْي ُك ْم َوا َّتقُوا‬
Müminler ancak kardeştirler. Öyleyse kardeşlerinizin arasını düzeltin. Allah'a karşı
gelmekten sakının ki, size merhamet edilsin."
Hucurât 49/10 âyeti bu gerçeği ortaya koymaktadır.
Ayetin dikkat çektiği bir hususu burada hatırlatalım:
•
Evet. müminler kardeştirler: ilke olarak birbirlerine kardeşçe davranmalıdırlar. Ancak bu
ilkenin çiğnendiği muhtemel durumlarda üçüncü kişilere düşen görev, bu anlaşmazlığın
olabildiğince kısa bir sürede ortadan kalkmasını sağlamaya çalışmaktır. Kuran, ilâhî
merhamete kavuşmanın yollarından birinin de bu olduğunu söylüyor.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TAVAFTA, KAİNAT DÜZENİNDEKİ MİLYONLARCA
YÖRÜNGENİN NİZAMINI UYGULAYABİLMEK
Hacılar da birbirinin hak ve hukukuna riayet ederek çatışmadan görevlerini yapabilmesi
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
MEZHEP FARKLILIKLARI
İbadetlerde mezhebî yorumlardan oluşan farklılıkları anlayışla
karşılayıp saygı gösterilmelidir.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Kardeşliği Zedeleyecek Tutum ve Davranışlar
Yüce Allah, müminleri kardeş ilân ettikten sonra, bu kardeşliği
zedeleyen ve kardeşliğe zararlı olan kötü huyları sıralayarak
müminlerin bunlardan kaçınmalarını emretmiştir.
Alay etmek, ayıplamak, kınamak, lâkap takmak, su-i zanda bulunmak,
tecessüs; yani başkalarının ayıp ve kusurunu araştırmak, dedikodu ve
gıybet etmek, haset etmek, başkalarını çekememek gibi tutum ve
davranışlar;
toplum düzenini bozar ve
müminler arasındaki sevgi, birlik ve beraberliği zedeler, ortadan
kaldırır.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Müslüman, Başkalarının Hukukuna Saygılıdır
•
Müslüman, başta mümin kardeşleri olmak üzere bütün insanların hakkına saygı
gösteren ve onlara zarar verecek davranışlardan sakınan kimsedir.
•
Rabbimizin ve birlikte yaşadığımız insanların rızasını kazanmalı ve aramızdaki
kardeşliği en ulvi noktaya çıkarmalıyız.
•
Din kardeşi olmak didişmeyi değil dayanışmayı, aldatmayı değil paylaşmayı,
umursamazlığı değil diğerkâm olmayı gerektirir. Bu nedenle kin, haset, gıybet,
dedikodu, önyargı, insanların gizli yönlerini araştırmak ve onları çekiştirmek gibi
insanî ilişkilerimizi bozacak her türlü kötü tutum ve davranıştan sakınmamız
gerekmektedir.
•
Beş vakit namaz kılmak için camiye gidip, aynı safta omuz omuza nasıl kenetlenerek
Rabbimize yöneliyorsak, sosyal hayatta da birbirimize öyle kenetlenmeli, birbirimizi
sıkıntıya düşürecek tavırlar takınmak yerine, içimizdeki sevgiyi pekiştirecek,
gönlümüzü birbirimize açacak prensipleri hayatımıza aktarmalıyız.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Başkalarına yardımcı olmanın kazandıracakları,
nafile ibadetin kazandıracaklarından daha fazladır.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ZİYARET VE GEZİ YERLERİNDE TOPLULUKTAN AYRILMAMAK,
YOL ARKADAŞLARINI OTOBÜSLERDE BEKLETMEMEK
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Farklılıklar İlâhî Birer Realitedir
•
Farklılıklar düşmanlık ve huzursuzluk sebebi değil insanlık âleminin kültürel
zenginliği, Allah'ın kudret ve hikmetinin birer işareti olarak algılanmalıdır. Zira
farklılıklar Kur'an'ın ifadesiyle ilâhî bir realitedir.
•
Gerçek şu ki dünyamız, rengârenk çiçeklerle süslü bir bahçe misâli farklı din, inanç
ve kültürlere mensup kişi veya toplumları barındırmaktadır.
•
Dünya üzerindeki bu farklılıkların yok edilmesi mümkün olmayacağına göre;
barış, huzur ve insanca bir yaşam için aynı ortamı paylaşanların birbirlerine saygı
göstermesi, birbirlerinin farklılıklarına tahammül etmesi zorunludur. Bu nedenle
çağımız insanı, birey ve toplum olarak, karşılıklı saygı ve hoşgörü çerçevesinde bir
arada, çatışmadan barış içinde yaşamanın gereğine inanmalı ve bir şekilde bunun
yolunu bulma uğraşı içinde olmalıdır.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Din kardeşlerimizde gördüğümüz eksiklikleri gidermek için
Hac dönüşü çalışmalar yapmak, vazifemizdir.
•
Hele hele hac gibi tevhid inancı yanında müminlere eşitlik bilincini telkin eden bir
ibadette, dünyanın değişik ülkelerinden farklı etnik köken ve dile sahip, aynı din,
peygamber ve kitaba iman ederek, aynı amaçla bir araya gelen insanların sevgi,
saygı ve hoşgörü ortamına daha fazla ihtiyaçları olduğu bir gerçektir.
•
Her nereden olursa olsun diğer kardeşlerimize sevgi ve saygının imanımızın bir
gereği olduğunu unutmamak gerekir. Bu nedenle onları üzecek, kalplerini kıracak
sözlü ve fiili tutum ve davranışlardan uzak durmak gerekir.
•
Yerlerde yenen yemekler ve atılan çöpler
•
Tavaf alanında çarpmalar, ters yönden gelmeler
•
Kabe ve civarında yatan hacılar …
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Başkalarının eksik ve kusurlarıyla uğraşmaya
ayıracak hiç vaktimiz olmamalıdır.
Kendi eksikliklerini ve kusurlarını düzeltmek için uğraşmaktan başkalarının
eksiklik ve kusurlarıyla uğraşmaya vakit bulamayan kişiye ne mutlu!
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Haccımız bizi, giydirilmiş farklılıkların altındaki
öze ulaştırmalıdır.
Hacda dahi önceki hayatlarının
etkisinden kurtulamayarak,
mü'minler denizinden bir parça
olabilme bilincine erişemeyip
kendileri için ayrıcalıklar
arayanlar, İslam'ın ön gördüğü
eşitlenme bilincindeki espriyi
yakalayamayanlardır.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ANLAYIŞ
Mü’minler kardeştir
ٌ‫إِ َّن َما ا ْل ُم ْؤ ِم ُنونَ إِ ْخ َوة‬
Hadis-i Şerifte;
"Bir kimse kendisi için istediği bir şeyi, mümin kardeşi için de
istemedikçe, hakiki mümin sayılamaz." (Ebu Davud)
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Bütün müslümanların problemlerini dert edinmeli
DİN KARDEŞLERİNİN İHTİYAÇLARINI GİDERMEDE YARDIMCI OLMA
GAYRETİNDE OLMALI
• Müslüman yakın uzak bütün müslümanların problemlerini dert
edinmeli ve bu konuda kendisine ne gibi görevlerin düştüğünü,
neler yapabileceğini düşünmeli ve gereğini yapmalıdır.
Müslümanın toplum hayatında "nemelâzımcılık" yoktur.
• Nitekim Sevgili Peygamberimiz (s.a.s.)
• "Tüm Müslümanların derdini kendine dert edinmeyen onlardan
değildir. " (Hâkim, Müstedrek, Rekâik (7889) , IV / 352; Aclunî, Keşfü'l-Hafâ, Hadis No: 2617) buyurmuşlardır.
Sağlıklı iletişim kuran ve
kendisi ile kolay iletişim kurulabilen
“Mümin, ülfet eden ve ülfet
edilen insandır.
Ülfet etmeyen ve kendisi ile
ülfet edilemeyen kişide hayır
yoktur.”
Hadisi şerif
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
“Allah kalplere bakar”, gönül kırmamak gerekir.
"Kâbe, bünyâd-ı Halîl-i Âzerest
Dil, nazargâh-ı Celîl-i ekberest " Mevlana
"Mekke'deki Kâbe, Âzer oğlu Halil İbrâhim peygamberin yaptığı bir binadır.
Gerçek Kâbe olan insan kalbi ise, Allah'ın binası ve nazargâhıdır."
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Kimseyle Münakaşa Etme!
 Kimseyle münakaşa etme. Anlatacaklarını münakaşa ortamı
doğurmadan anlatmaya çalış.
 Tartışma başlamışsa artık karşınızdakini inandırmanız
imkânsızdır.
 Münakaşada kazanan yoktur.
 Kazanırsanız, karşınızdakini kaybedersiniz.
Kaybederseniz, hem münakaşayı hem karşınızdakini
kaybedersiniz.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Öfkene hakim ol!
‫ض َّراء‬
َّ ‫س َّراء َوال‬
َّ ‫الَّذِينَ ُينفِقُونَ فِي ال‬
‫اس‬
ِ ‫َوا ْل َكاظِ مِينَ ا ْل َغ ْي َظ َوا ْل َعافِينَ َع ِن ال َّن‬
ّ ‫َو‬
َ‫ِب ا ْل ُم ْحسِ نِين‬
ُّ ‫للا ُ ُيح‬
“İnancı güçlü olanlar, bollukta da darlıkta
da Allah yolun da muhtaç olanlara
yardımcı olurlar. Kızdıklarında
kızgınlıklarını yenerler; insanların
kusurlarını bağışlarlar.. Allah böyle
davrananları, güzel ahlaklıları sever...”
Ali İmran Suresi, 134
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
MİSKİNLİK İLE GELSİN
Aksakallı bir koca
Hiç bilmez ki hâl nice
Emek yemesin hacca
Bir gönül yıkar ise
Gönül Çalab'ın tahtı
Çalap gönüle baktı
İki cihan bedbahtı
Kim gönül yıkar ise
Sen sana ne sanırsan
Ayruğa da anı san
Dört kitabın mânâsı
Budur eğer var ise
Yunus Emre
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Paylaşma bilinci / Sadaka kültürü
• Müminin her
hareketini anlamlı
hale getiren bir
anlayış
• Maddi imkan yoksa
bir tebessüm yeter.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Yer açmak / Gönlünü açmak
 Haremeyn’de imkanlar
ölçüsünde başka müminlere yer
açma/ gönlünü açma
 Arafatta çadırda sözgelimi; kendi
alanını genişletmeye çalışma
yerine başkalarına da yer açmak
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Önceleme / Îsar
• Havaalanlarında
• Odalar, lavabo kullanımı sırasında
tuvalet ve banyolar,
• Asansöre binerken
• İntikallerde, vasıtalarda
(uçak, servis, otobüs) binerken-inerken
• Yemekhanelerde yemek sırasında
• Mescitlere giriş-çıkış ve ibadet esnasında
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Üstünlük ancak takva iledir.
• Hacda başkalarını hakir görme gibi bir tavırdan şiddetle kaçınılmalıdır.
Çünkü inanan kişi için kardeşini hakir görmesi, günah olarak ona yeter.
• Diğer Müslümanları tenkit yerine, kendi eksik ve kusurlarımızla
ilgilenmeli onları telafi etmeye yoğunlaşmalıyız.
• Hac ibadeti, aynı zamanda farklı ülke ve bölgelerden gelen din
kardeşlerinin tanışmasına fırsat oluşturmaktadır.
• Herhangi bir ülkenin hacıları, diğer ülke hacılarına karşı üstünlük
taslamamalıdır. Bu, cahiliye adeti olup, İslam dini tarafından kesinlikle
yasaklanmıştır.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Hoşgörü ve Saygı
• Lütfen oda, koridor, merdiven asansör, yemekhane, servis otobüsleri
v.b. yerlerde yüksek sesle konuşarak arkadaşlarımızı rahatsız
etmeyelim.
• Kaldığımız binada, salon, asansör ve odaları ortak kullanmak
zorundayız. Buralarda komşuluk ve arkadaşlık hakkına saygılı
davranalım.
• Yemek, servis, asansör gibi sıra beklenmesi gereken yerlerde sabırlı ve
hoşgörülü olunmalı, bayanlara, yaşlı ve engelli olanlara öncelik
verilmeli, birbirimize karşı da her zaman; "önce sen buyur“
diyebilmeliyiz.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Hem Müslüman olarak hem de milletimizi temsil
Hem Müslüman olarak hem de milletimizi
temsil açısından olumsuz bir etki ve imaj
bırakmamalıyız.
•
Müslüman kardeşlerimize karşı anlayışlı ve hoşgörülü
olmalı, her gördüğümüz olumsuz davranışa kırıcı
biçimde müdahale etmemeliyiz.
•
İslam ahlakına yaraşır davranışlar sergilenmeli, kaba
ve sert söz ve davranışlardan sakınılmalıdır.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Kimsenin kalbini kırmayalım ve
incitmeyelim
• Alçak gönüllü olunmalı, kibirden,
enaniyetten ve gururdan
kaçınılmalıdır.
• Küçüklere sevgi, büyüklere
saygı gösterilmeli, yaşlı, engelli
ve yardıma muhtaçların
yardımına koşulmalıdır.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
OTOBÜSLERE BİNİP-İNERKEN HACI KARDEŞLERİMİZE
SAYGI GÖSTERİP BİRBİRLERİMİZİN GÖNLÜNÜ KIRMAMALIYIZ.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
HAVAALANINDA
- UZUN SÜRELİ BEKLEMELERDE SABIR
- HAVAALANINDA İHRAM GİYİLECEKSE
YAŞLILARA YARDIMCI OLUNMALIDIR
- UÇAĞA BİNİŞ VE YERLEŞMEDE
YÖNLENDİRMELERE UYMAK
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
YEMEKHANELERDE
• Yemekleri ihtiyacımız kadar alalım. Eksik olması halinde bir daha alınabilir.
• Yemeklerin dökülmesine ve israfına neden olarak günaha girmeyelim.
YEMEK SIRASI BEKLERKEN;
YEMEK MASALARINDA
• SIRA GÖZETMEK VE
BEKLEMEDEN, YER AÇMAK,
• SABIRLA BEKLEMEK
MASALARDA TABİLDOT BIRAKMAMAK
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ORTAK KULLANIM ALANI ODALAR
- ODA, TUVALET VE BANYOYU TEMİZ VE TERTİPLİ KULLANMAK,
- İSTİRAHAT ANLARINDA GÜRÜLTÜ YAPMAMAK
- ODA ARKADAŞINI RAHATSIZ EDİCİ SİGARA VB. KULLANMAMAK
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Odalarda sükûnet temizlik
• Evlerde istirahat edenleri rahatsız etmeyelim. Odalara giriş ve
çıkışlarda nezaket kurallarına uyalım. Eşyalarımızı kullanırken ses ve
gürültü çıkarmayalım. Birimizin iş ve ibadet vaktinin, bir başkasının
istirahat vakti olabileceğini unutmayalım.
• Klimaları oda sakinleriyle istişareli, belirli derecede ve sürelerde çalıştıralım.
• Hac mevsiminde aşırı kalabalık nedeniyle ev sahiplerince iyi bir temizlik
hizmeti verildiği söylenemez. Dolayısıyla başkasından temizlik beklerken;
oda, koridor, lavabo, banyo, tuvalet ve benzeri mekânları kendimiz temiz
kullanalım.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Mahremiyyete hürmet ve paramızı muhafaza
• Özellikle Normal Tipte bayanların bulunduğu oda ve
dairelere izinsiz girmeyelim ve yakınlarımızla iletişim
kurarken oda arkadaşlarını rahatsız etmeyelim.
• Hem oda içinde ve hem de dışında para ve
kıymetli eşyamızı koruma konusunda dikkatli
olalım.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
İBADET EDENLERİ RAHATSIZ ETMEMELİYİZ
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Sabır ve Dua
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
HAC SEMİNERLERİNE KATILMAK
İbadet ve seyahat bilgilerini almak, hacı arkadaşları ile tanışmak
KARŞILAŞILABİLECEK SEYAHAT VE İBADETLERLE İLGİLİ
SORUNLARI ÖNLER. SEYAHATİNİZ HUZURLU,
İBADETİNİZ DOĞRU OLUR.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Haccın ve umrenin; eğitim sürecine dönüştürülmesi hedefinde
bayan irşat görevlilerimiz
•
İrşat hizmetindeki yeni anlayış, kardeşlik şuurunu pekiştirecek.
Klasik usulümüze ilaveten bire bir ilgi ve her adımda irşat
•
Her kafileye bir hanım irşat görevlisi bu hedefin en önemli adımlarından biri
•
Kafilelerin yarıdan fazlası kadın.
HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Download

dosyayı indir - beşiktaş müftülüğü