KIB-TEK SCADA PROJESİ
62
EMO BİLİM SAYI:21
Hazırlayanlar: Kulderen CANSELEN - Vehit SUPHİ
SCADA nedir?
SCADA , Supervisory Control And Data
Acquisition kelimelerinin baş harflerinden oluşan
bir kısaltmadır. SCADA sistemi bir Denetimsel
Uzaktan Kumanda ve Bilgi Toplama Sistem’dir.
SCADA sistemleri büyük bir alana ait teknik
konulardaki denetleme ve yönetim işlevini yerine
getirmek amacındadır.
Kapsamlı ve entegre bir Veri Tabanlı Kontrol
ve Gözetleme Sistemi sayesinde, bir tesise veya
işletmeye ait tüm ekipmanların kontrolünden
üretim planlamasına, çevre kontrol ünitelerinden yardımcı işletmeler veya teçhizatlara kadar
tüm birimlerin otomatik kontrolü ve gözlenmesi
sağlanabilir. Anlık olay ve alarmları
saklayarak geçmişte meydana
gelen olayları da tekrar günün
tarihinde ve saatinde
gözleyebilmemizi de sağlayan
geniş kapsamlı bir sistemdir.
SCADA sistemi genel olarak
aşağıdaki işlevleri yerine getirmek
üzere oluşturulmuş bir sistemdir.
•
İzleme İşlevleri (Olay ve
Alarm İşleme)
•
Kontrol İşlevleri
•
Veri Toplama
•
Verilerin Kaydı ve Saklanması
Şebeke yönetiminde en büyük gereksinim, doğru zamanda, en hızlı şekilde doğru
karar verebilmek ve kararların tam bir şekilde
gerçekleştirildiğinden emin olmaktır. Tüm bu
işleri sizin için, insan hatasına yer vermeyecek bir
şekilde SCADA sistemleri gerçekleştirmektedir.
KIB-TEK SCADA Sistemi
KIB-TEK bünyesinde SCADA sistemi şalt
sahalarından (trafo merkezlerinden) gelen bilgilerle elektrik sistemini merkezi bir noktadan izleme
ve kumanda edebilme olanağı sağlamaktadır.
DEMO olarak başlatılan SCADA projesi Temmuz
ayında 11 adet trafo merkezi için tamamlanıp
devreye alınmıştır.
Bu sistemi sayesinde iletim hatları ve trafo
merkezleri uzaktan izlenebilecek ve uzaktan
kumanda sayesinde enerji denetimi daha hızlı
yapılacaktır. Bu sayede enerji kesintileri çok hızlı
bir şekilde tespit edilebilecektir. Sistemin uzaktan
merkezi olarak izlenmesi de oluşabilecek arızaları
önceden görerek gerekli tedbirlerin alınmasını
sağlayacaktır. Bu sayede arızalar daha oluşmadan
tespit edilip gerekli önlemler alınabilecektir.
Yukarıda bahsedilen tüm bu özellikleri
sağlayabilmek için trafo merkezleri akıllı cihazlarla
donatılmıştır. Bu cihazlardan gelen bilgileri uzaktan haberleşebilen sistemlerle merkezde kurulan
SCADA Prensip Şeması
operasyon odasından takip edip, gerekli önlemlerin alınması mümkün olmaktadır. SCADA’nın
sisteminin oluşturulması ile aşağıda listelenen
birçok avantaj sisteme kazandırılmıştır.
•
Şebekeyi uzaktan izlemek ve kumanda
etmek
•
Şebekede oluşan arızaları anında öğrenmek
ve arızanın nedenini belirlemek
•
Oluşmuş tüm olayları kaydederek istatistiksel veriler oluşturmak
•
Gelecekte meydana gelebilecek arızaları,
önceden kaydedilen verilere dayanarak
öngörmek.
•
Planlı duruş ve bakımları organize etmek
•
Muhaberata gerek kalmayacak şekilde
Ağustos’2008
KIB-TEK SCADA PROJESİ
şebekede manevra yapmak
•
Müşterilerden kaynaklı, şebekeye zarar
verecek problemleri görmek
•
Durumunu raporlama
•
Şebekedeki kayıpları ve kaçakları gözlemek ve önlem almak
KIB-TEK SCADA sistemi saha altyapısı,
haberleşme ve Bilgisayar-yazılım olmak üzere 3
ana guruptan oluşmaktadır.
1. Saha Altyapısı
Koruma sisteminin temeli olan röleler,
fiber-optik bağlantı elemanları, , fiber optik
sinyallerini elektriksel sinyallere dönüştüren
switchler, RTU, RTU bilgilerini RF sinyallere
çeviren modem ve antenden oluşmaktadır.
Proje kapsamında kullanılan röleler
ve RTU arası haberleşme protokolü gereği
tüm veri toplama işlemleri röleler üzerinden
yapılmakta ve RTU ünitelerine aktarılmaktadır.
Burada kullanılan haberleşme protokolü IEC
61850 olup, tüm haberleşme protokolleri
ile haberleşebilen bu alandaki en gelişmiş
haberleşme protokolüdür. Röleler arası
haberleşme fiber optik kablo ile yapılmakta
ve her istasyonda bir veya birden çok fiber
optik kapalı ağ (ring) oluşturulmuştur. Bu ring
sayesinde ağ üzerindeki herhangi bir terminalin kopması durumunda bile haberleşmenin
kesilmemesi sağlanmıştır.
2. Haberleşme
Sahadan RTU tarafından toplanan ver-
ilerin KIB-TEK binasında bulunan Kontrol
Merkezine gönderilmesi için Radyo Frekansı
ile haberleşen bir telsiz sistemi kurulmuştur.
Bu sistemde KIB-TEK için özle olarak tahsis
edilmiş VHF frekanslarında özel bir kanal tahsis
edilmiştir.
Bu sistem içerisinde saha kısmında
Radyo modemler ve antenler, Selvilitepe ve
Kantara’da birer repeater, merkez binada ise 2
adet telsiz anten ve modemi bulunmaktadır.
Bu sistemde sahadan gönderilen bilgiler önce
Selvilitepe ve Kantara’da bulunan repeaterlere
ve oradan da merkeze aktarılmaktadır.
Bu haberleşme SCADA için yedek
haberleşme sistemi olarak düşünülmüştür.
Esas haberleşme altyapısı olan fiber-optik
haberleşme sistemi henüz tamamlanmamış
olması sebebi ile şu anada ana haberleşme
olarak RF sistem kullanılmaktadır. Yüksek gerilim hatları toprak iletkeni üzerinden çekilen
10 peyarlık fiber-optik kablo (OPGW) ağının
tamamlanması ile birlikte esas haberleşme
fiber-optik üzerinden sağlanacak ve bu
RF sistem ise fiber-optik sistemin yedeği
olacaktır. Böylece kurumun tüm haberleşmesi
ihtiyacı (telefon, veri, vb.) yine bu fiber-optik
sistem üzerinden yapılabilecektir. Ayrıca bu
haberleşmedeki yüksek kapasite sayesinde
başka kurum ve kuruluşlara da haberleşme
olanağı sağlanabilecektir.
3.Bilgisayar-Yazılım
SCADA sisteminin bu bölümü kontrol
odası içerisinde bulunan ekipmanlardan
oluşmaktadır. Selvilitepe ve Kantara’dan
gönderilen radyo sinyalleri yine modemler
tarafından önce elektriksel sinyallere, daha
sonra ise TCI (Tele Control Interface) cihazları
sayesinde bilgisayar ortamında işlenebilecek
sayısal verilere dönüştürülerek, bu bilgileri
işleyecek olan Serverlere gönderilmektedir. Bu
serverlerde bulunan SINAUT SPECTRUM isimli,
Unix tabanlı profesyonel bir enerji yönetim
programı yazılımı ile gerekli olan her türlü kontrol ve bilgi toplama işlemi yapılabilmektedir.
Aynı şekilde kullanıcıların göndereceği
komutlar yine bu server, TCI, modem, anten
ve RTU’lar sayesinde sahaya ulaştırılmakta ve
sistem bilgi alma ve gönderme şeklinde iki
yönlü çalışabilmektedir.
63
KIB-TEK SCADA PROJESİ
64
S
EMO BİLİM SAYI:21
C
A
D
A
Trafo Merkezi SCADA Ekipmanları
KIB-TEK SCADA RF Haberleşme Dağılım Şeması
SINAUT SPECTRUM Programı Teknecik Tek
Hat Şeması Ekran Görüntüsü
SCADA Kontrol Odası Ekipmanları
Bir Yüksek Gerilim Fiderine Ait Ekran Bilgileri
Download

KIB-TEK SCADA PROJESİ SCADA nedir?