T.C.
Ç AN AKKALE VALİLİĞİ
ÇANAKKALE
VALİLİĞİ
Guide To Excavations in
ÇANAKKALE
Kazı
Rehberi
Gökçeada
Yenibademlİ
1
Gökçeada Yeni Bademli Kazı Broşürü ing-Trk..indd 1
7/14/14 3:47 PM
Höyüğün Konumu ve Kültürleri
Yenibademli Höyük, Gökçeada ilçe merkezini
Kaleköy’e bağlayan asfalt yolun 200 m. kadar batısında ve adını aldığı köyün 1.5 km
güneyindedir. Büyük Dere Vadisi’nde alçak bir
tepe görünümü sunan höyük, 15.600 m²’lik bir
alana yayılmaktadır. İki teras ve tepe düzlüğünden
oluşan bu eski yerleşimin dolgusu, yeniden eskiye doğru: 1- Rum Asıllı Vatandaşların Kültürü,
2- Geç Bronz Çağ Kültürü, 3- Erken Bronz Çağ
Kültürü şeklinde sıralanmaktadır.
Rum Asıllı Vatandaşların Kültürü
Höyüğün tepe düzlüğünde en geç mimarlık
kalıntısını, dinî nitelikte olan bir şapel yapısı belirlemektedir. Yaklaşık 100 yıl kadar önce inşa
edilen şapelin, büyüklüğü 5 x 6.5 m olup, girişi
batı yöndedir. Tabanı yassı plâka taşlarıyla kaplanan ve taş örgülü duvarları kısmen ayakta kalan
yapının, 2.40 m. kalınlıktaki kültür dolgusunda,
çatı kiremitleri ve çanak çömlek parçaları ele
geçirilmiştir.
GÖKÇEADA-YENİBADEMLİ HÖYÜK
IMBROS-THE MOUND OF YENİBADEMLİ
Kültür tarihi araştırmaları bağlamında, Ege Dünyası Arkeolojisi’nde adından söz ettiren Yenibademli Höyük, ilk defa 1964 yılında Nezih Fıratlı
tarafından tespit edilmiştir. 1996-1997 yılları arasında Çanakkale Arkeoloji Müzesi başkanlığında
ve 1998 yılından itibaren, Hacettepe Üniversitesi
Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halime Hüryılmaz yönetiminde sürdürülen kazılar,
günümüzde de devam ettirilmektedir. Kültür ve
Turizm Bakanlığı’nın izniyle höyükte gerçekleştirilen çalışmalara, Kültür Varlıkları ve Müzeler
Genel Müdürlüğü, Ege Prehistoryası Enstitüsü,
Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Birimi, Çanakkale Valiliği, Gökçeada Kaymakamlığı
ve Belediyesi, Türk Tarih Kurumu ve Troia Kazısı
Başkanlığı maddî yönden destek sağlamıştır.
Within the context of cultural history studies, The
Mound of Yenibademli, which has a distinguished
place in The Archaeology of The Aegean World,
was first recovered by Nezih Fıratlı in 1964. The
excavations, which were conducted under the
presidency of Çanakkale Archaeological Museum
between 1996 and 1997, passed to the control of
Prof. Dr. Halime Hüryılmaz, an academic member
of the Department of Archaeology at Hacettepe
University, in 1998 and they still proceed. The
General Directorate of Cultural Heritage and Museums, The Aegean Prehistorical Institute, Hacettepe University’s Unit of Scientific Researches,
The Governorate of Çanakkale, The District Governorate and Municipality of Gökçeada, Turkish
Historical Society and Troia Excavation Department gave financial support to the excavations
conducted in the mound with the courtesy of The
Ministry of Culture and Tourism.
2
Gökçeada Yeni Bademli Kazı Broşürü ing-Trk..indd 2-3
The Location and Cultures of the Mound
The Mound of Yenibademli is located around
200 m west of the asphalt road which connects
Gökçeada County Town to Kaleköy, and it is 1.5
km south from the village it is named after. The
mound which rises as a low hill expands on an
area of 15.600 m². The filling of this ancient settlement consisting of two terraces and hill flat can
be sorted as follows, from the recent to the past:
1-The Culture of the Citizens of Greek Origin,
2-The Culture of Late Bronze Age, 3-The Culture
of Early Bronze Age.
The Culture of the Citizens of Greek Origin
The latest architectural remain on the hill flat of
the mound is determined by a spiritually featured
sacrarium structure. The sacrarium, built approximately 100 years ago, has a size of 5 x 6.5 m and
its entrance is at the west side. The basement of
the structure is covered with flat stone plates. The
stone bonded walls have partially survived. Valley
tiles and ostracons and shards have been recovered in the 2.40 m thickness of the cultural filling.
3
7/14/14 3:47 PM
Geç Bronz Çağ Kültürü
Yerleşimin, Miken ve Minos etkili keramik
örnekleriyle belirginleşen ikinci kültür dönemi,
M.Ö. 1400-1060/1040 yılları arasına tarihlendirilmektedir. Çark yapımı, açık ve kapalı kaplara
ait olan bu örneklerin, belirli dönemlerde kuzey
Ege’yi kontrol altına alma seferleri sırasında, Girit ve güney Ege adalarında yaşayanlar tarafından
Gökçeada’ya getirildikleri tahmin edilmektedir.
Çoğu bezemesiz ve birkaç parça üzerinde izlenen spiral, ahtapot ve yay gibi motiflerle süslenen
buluntuların yakın benzerleri Karpathos, Rodos,
Kos, Girit ve Yunanistan anakarasından da bilinmektedir. Bunlar M.Ö. 2. bin yılın 2. yarısında,
Ege’nin farklı bölgeleri arasında kurulan ticaret
ağında, Gökçeada’nın da yer aldığının kanıtlarındandır.
4
Gökçeada Yeni Bademli Kazı Broşürü ing-Trk..indd 4-5
The Culture of Late Bronze Age
The second settlement period which is clarified
with the help of the ceramic samples showing the
effects of Mycenaean and Minoa, is dated back
to 1400-1060/1040 BC. It is estimated that these
samples of open and closed containers, used for
manufacturing wheels, were brought to Gökçeada
by the dwellers of Crete and Southern Aegean Islands during the expeditions to take the control of
the North Aegean Region at certain periods. Most
of the antique findings were plain and were decorated with patterns like spiral, octopus and bows
on some pieces. Close likes of these findings are
known to exist in Karpathos, Rhodes, Kos, Crete
and Greek Mainland. These are seen as a proof to
the fact that Gökçeada was a part of the commerce
network founded among different regions of Aegean in the second half of the 2nd millenium BC.
Erken Bronz Çağ Kültürü
The Culture of Early Bronze Age
Yenibademli Höyüğün gerçek kimliğini ortaya
koyan üçüncü dönemin kültürü, M.Ö. 3. bin yılın
başlarından itibaren yaklaşık 400 yıl boyunca
devam eden bir zaman dilimine işaret etmektedir. Ana kaya içindeki 3.65 m çapında ve derinliği 2.00 m olan çukur kulübe ile başlayan bu
dönemin yerleşim serüveni, zamanın akışı içinde
gelişerek, kentleşme yolunda atılan adımların
delillerini sunmaktadır. Küçük meydanlar ve
sokak ağının saptandığı yerleşimde, konut amaçlı
yapılar gruplar halinde değişik yönlerde karşımıza
çıkmaktadır. Kent dokusunda ağırlık kazanan, taş
temel üzerine kerpiç duvarlı tek mekânlı konutların, tabanları sıkıştırılmış topraktır. Ocak, fırın
gibi taşınmazların yer aldığı konutlarda, ürün
fazlasının depolandığına dayanak teşkil eden
küplere rastlanılmaktadır.
The culture of the third period which asserts the
real identity of The Mound of Yenibademli refers
to a timeframe that lasted 400 years from the early years of 3rd millenium BC. The settlement episode of this period which started with a hollow
hut which had a diameter of 3.65 m and a depth of
2.00 m, presents us with the evidences that it was
developed in the flow of time and the foundations
in the course of urbanisation were laid. Buildings
for dwelling appear in groups and in different directions in the settlement site where small squares
and street network were discovered. The fact that
gains importance in the city configuration is that
the basement of the single spaced dwellings with
mud walls is made off compressed dirt. Large
jars, which provide basis to the belief that they
were used to store the agricultural surplus, were
encountered in the dwellings where immovable
items, such as, cookers and ovens were found.
5
7/14/14 3:47 PM
Henüz çömlekçi çarkının hizmete konulmadığı bu
dönemde, elde biçimlendirilen pek çok kap, biçim
ve bezeme yönünden kuzeybatı Anadolu’dan
bilinen örneklerin taklitleridir.
The potter’s wheel had not been put into service in
this period; most of the pots moulded by hand were
the imitations of the samples common in Northwest
Anatolia in terms of shape and decoration.
Küçükbaş hayvanların kemiklerinden ve mutfak
artıklarından yapılan iğne, delici, spatula, ağırşak
gibi kemik aletler ve gereçler, yerleşimde deri sektörünün ve örgücülüğün geliştiğini ortaya koymaktadır.
Bone tools and instruments such as needles,
scrapers and loom weights which were made from
the bones of small cattle and draff prove that the
leather sector and braiding were developed in the
settlement area.
6
Gökçeada Yeni Bademli Kazı Broşürü ing-Trk..indd 6-7
Farklı yapı katlarında ele geçirilen değişik tipteki
baltalar, bileği ve perdah aletleri, havanelleri
ve öğütme taşları, Yenibademli sakinlerinin taşı
işleme konusunda gösterdikleri becerinin yanı
sıra, onların hammadde için ada dışına yönelmediklerini düşündürmektedir. Metalürjik faaliyetler konusunda düşük bir profil sunan yerleşimin
madenî buluntuları bıçak, dikiş iğnesi, cımbız gibi
aletlerle sınırlı görünmektedir.
Different kinds of axes, sharpening and polishing
instruments, pestles and ground stones found in
the various building layers cause the researchers
to believe that the dwellers of Yenibademli were
skilled in stonework and they did not head out of
the island in search of raw materials. The metallic findings of the settlement which presents a low
profile in terms of metallurgical facilities seem to
be limited to such tools as; blades, sewing needles
and pinchers.
7
7/14/14 3:47 PM
Dinî inançlar bağlamında Ana Tanrıça kavramının
ön plâna çıktığı insan figürinlerinde yerel üslup
ağırlık kazanmaktadır. Farklı görünümleriyle
kuzey Ege’nin plastik sanatına yenilik getiren bu
örnekler, Ege’nin ruhuna yakışır özgür iradenin
kabiliyet ve zevkini yansıtmaktadır.
In the context of religious beliefs, local tradition gains
weight in the human figures on which the notion of a
mother goddess is highlighted. These samples which
bring innovation to the plastic arts of Aegean with
their different configurations, reflect the taste and
skill of the freewill befitting to the Aegean spirit.
Bir arada barınmanın getirdiği zorluklar ve beklenmedik yangınların yaşandığı yerleşimde, can kaybı ile sonuçlanan dramatik felâketlerin kanıtları
mevcuttur. Yerleşmenin mimarlık kalıntılarında
saptanan yanal kaymalar ve taş örgülü duvarların enkazı altında bulunan on bireye ait iskeletler deprem olgusunu çağrıştırmaktadır. Ege’nin
sık sallanan bir
bölgesinde yer alan
Yenibademli’nin
yansıttığı bu manzara, kazı ekibine
depremi bir daha
hatırlatmaktadır.
Some proof of dramatic catastrophes which caused
loss of lives is available in the settlement where
dwellers had to face the difficulty of harbouring
together and unexpected fires. Lateral movements
traced in the architectural remains of the settlement
and the skeletons of ten individuals detected beneath the debris of the stone bonded walls evoke the
phenomenon of an
earthquake.
This
situation reflected
by
Yenibademli
which is located in
a frequently quaking
region of Aegean, reminds the excavation
team of the earthquake once again.
8
Gökçeada Yeni Bademli Kazı Broşürü ing-Trk..indd 8
7/14/14 3:47 PM
Download

Broşürü indirmek için lütfen tıklayınız.