"Enerji Ekipmanlarının Yerli Üretimi" PaneliOdtüMD Enerji Komisyonu, Vişnelik
Ankara, 8 Şubat 2014 Cumartesi saat 13:30
[email protected]
M 0533 353 1530
Değerli Odtü Mezunları Üyelerimiz,
Yerel mühendislik ile temel mühendislik yapılması şartır. Genç mühendislerin hepsi,
tecrübeli mühendislerin yardımıyla/ gözetiminde/ desteği ile temel tasarımı yapabilir.
Dünyada her mühendislik fakültesi/ her Termodinamik dersi öğrencisi, aynı Termodinamik/
Isı transferi derslerini alıyor, aynı yazılım/ donanımları kullanıyor, enthalpi, entropi, ekserji
kavramları her yerde aynıdır.
Genç mühendislerimize daha çok destek vermek gerektiğine inanıyoruz. Onlara daha çok
fon/ daha çok yazılım/ donanım/ araştırma desteği, Master/ Doktora/ Doktora Sonrası
araştırmalarına daha çok para ayırmak ve bunu bir uzun soluklu ulusal politika olarak
görmenin gereğine inanıyoruz.
Türkiye yıllardır işletiği, ama hala kendi tasarımını/ teknolojisini geliştiremediği termik
santral teknolojisine sahip olabilir. Aynı şekilde rüzgar türbünlerini, hidrolik türbünleri,
azami yerli kapsamda kendimiz üretebilmeliyiz.
Termik Santrallerde Temel tasarım artık günümüzde basit bir yazılım meselesidir. Bilgisayar
kullanabilen her mühendis yapabilir. Türkiye’de yerel mühendislik kapasitesiyle çok şeyler
yapılabilir. Termik santrallerde de kendi tasarımınızı kendiniz yapın. Temel tasarımı sakın
yabancılara bırakmayın. Detay Tasarım ise sadece "Zaman" meselesidir. İster zaman harcayın
kendiniz yapın, ister bir bilen firmaya yaptırın.
Termik santral temel tasarımları piyasada çok sayıda var. Eğer bir mühendis, yazılımı
bilgisayarına yükleyebiliyorsa (upload) artık o yazılımı rahatlıkla kullanabilir. Eğer
Termodinamik dersi almış ise, bir termik santralin temel tasarımını çok seçenekli
oluşturabilir, piyasa araştırması için gerekli ön bilgileri hesaplayabilir.
ODTÜ'lüler Bülteni
Sayfa- 1
Daha sonra uluslararası piyasaya çıkarsınız, istediğiniz imalatçıdan Gaz Türbini, Buhar
Türbini, buhar kazanı, pompa, soğutma sistemi, fan, toz filtresi, bacagazı kükürtsüzleştirme
sistemleri, enstrümantasyon ve kontrol sistemleri satın alırsınız. İşbilir tecrübeli bir proje
yöneticisi ve bir saha mühendisi gözetiminde bir araya getirsiniz.
Koreli, Çinli, Japon, Alman, Avusturyalı herkes böyle yapıyor, sonra anahtar teslimi olarak
maliyetin 3-4 katına satıyor. Kamu sektörü geçmişte finansman ihtiyacı nedeniyle yabancı
yatırımcıya öncelik vermiş, “En ucuz”, “Finansmanı var” diye, Doğu Avrupa, UzakDoğu
tasarımı/ üretimi, verimsiz ve kalitesiz termik santraller almıştır. Bunlara artık gerek yok.
Eski santraller yerli yakıta ve çevre şartlarına uyum gösteremediler, çabuk yaşlandılar. O
santralleri imal eden yabancı firmalar artık yok, ya ifas eti, ya başkaları tarafından satın
alındı. Batı Avrupa, Kuzey Amerika firmaları artık çok pahalı ekipman satar/ bir anlamda
artık satamaz hale geldiler. Yabancı malı çevre ekipmanları pahalı maliyet oluşturdu. Toz
tutucu ElektroStatik Filtreler büyüdü, BacaGazı Kükürtsüzleştirme ekipmanları şart oldu.
Büyük Kül barajları proje kapsamına eklendi.
Bazı termik santrallerde kül barajı hala yoktur, kül tutulmakta/ madende stoklanmaktadır,
rüzgar esince ortalık kül içinde kalmaktadır. Yeni uygulama çıkan külü kömür madeni içine
gömmek şeklindedir. Bu yatırımların bitirilememesi anlamanın ötesinde bir büyük hatadır.
Aynı şekilde bazı termik santrallerde bacagazı toz tutma filtreleri küçüktür, mevcut küçük
filtreler yeterli miktarda toz tutamazlar.
Avrupa Normlarına uyumlu yeterli baca gazı emisyon değerlerine ulaşamamaktadırlar.
BacaGazı kükürtsüzleştirme tesisleri olmayan termik santralleri çalıştırmamak gerekir.
Çevre normlarının sert uygulanması biz mühendisler için her zaman daha iyidir. Daha
büyük toz filtresi tasarımı yaparız. Daha iyi BacaGazı Kükürtsüzleştirme tesisleri yaparız.
Daha iyi curuf-atma sistemleri, daha büyük kül barajları yaparız. Daha çok tasarım, daha iyi
tasarım, çevreye uyumlu tasarım, daha çok imalat, daha çok yerinde saha montajı yaparız,
biz ve bizimle çalışanlar için daha çok iş istihdam imkanı üretiriz, daha çok para kazanır,
herkese daha iyi hayat şartları sağlarız.
ODTÜ'lüler Bülteni
Sayfa- 2
Yerel Sivil toplum örgütlerinin, düzenleyici, denetleyici ve yönlendirici olarak mutlaka
devrede olmaları şartır. Daha çok elektrik üretimi maddi gelişmişlik için şart, bunlara kafa
yormak sadece biz mühendislerin işi değildir, ayrıca toplum için sosyal, zihinsel,
entellektüel, kültürel gelişmişlik lazım ve bunlar zaten herkesin işidir.
Bir yatırım eğer yerli istihdam yaratmıyorsa hiç bir önemi yoktur, "Almanya'da böyle
Amerika'da şöyle, Papoa Yeni Gine'de bile böyle", diye örnek göstermeyin, onların şartları ile
bizimkiler elma armut gibi farklı.
Yenilenebilir enerji kaynaklarının, enerji açığını hemen kapatması mümkün değildir, ancak
gecikmeli olarak sektöre katkı verebilecektir. Baz santral olamazlar. Güneş santralleri geceleri
çalışmaz. Güneş santralleri için çok geniş boş alanlar gerekir. Rüzgar santralleri rüzgar
esmezse durur. Enerji vermedikleri süre sonrasında talep halinde ani olarak devreye girecek,
sıcak bekletilen termik santrallere her zaman ihtiyaç vardır.
Sadece Rüzgar ve Güneş ile enerji ihtiyacınızı çözemezsiniz. Düşük voltajda üretiğiniz
enerjiyi yüksek gerilim hatları ile taşımak için yeni ve pahalı "Akıllı sistem" (smart grid)
altyapı yatırımları gerekir.
Hızlı/ çabuk/ kolaycı çözümler göründüğü kadar kolay değildir. Uzun süreli politikalar
gereklidir ve bu politikalar içinde yerli teknoloji mutlaka yerini almalıdır. Büyük ölçekte
enerji depolama masrafıdır. Pompalamalı HES (PHES) ile depolanan enerjinin nerdeyse
yarısı kayıp olur. Henüz büyük ölçekte pompalamalı hidroelektrik enerji depolama
sistemleri yurdumuzda yok. Diğer enerji depolama çözümleri henüz pratiğe geçirilemedi.
Yerli yakıtın/ kömürün ancak yerli mühendislik tasarımları ile en iyi kullanılabileceği gerçeği
bizde yıllardır gözardı ediliyor. Yabancı firmalar santrali kurar, deneme çalışmasını
tamamladıktan sonra işini tamamlar, kesin kabulünü yapar ve gider. İşletmeci, çoğu yerli
termik santrallerde olduğu gibi santralin sorunları ile başbaşa kalır. Eğer bu santralı yerli
firma kurmuş olursa, yatırımcıyı her zaman, her bakımda, her arızada memnun etmek,
düzgün/ etkili/ programlı bakım onarım yapmak, yurtiçinde başarılı olmak zorundadır.
Bırakıp gidemez. Başarısız bir yerli firma hiçbir yerden iş alamaz. Bu nedenle yerli kömür
için “yerli teknoloji, yerli tasarım ve yerli firma” olmazsa olmazdır.
ODTÜ'lüler Bülteni
Sayfa- 3
***
Son zamanlarda bizi de kapsayan bir büyük küresel iktisadi kriz etkisi altındayız. Global
kapasite kullanımı düşüyor, işsizlik artıyor. Bütün bunlar belirli bir süreyi kapsayacak ve
sonunda geçecek, bitecek. Türkiye’nin enerji ihtiyacı hiç bitmeyecek. Bu büyük yurtiçi talep
karşısında mevcut arz yetmiyor/ uzun süre yetmeyecek.
Bizim işimiz "Risk assesment/ belirleme". Biz “risk belirleriz”, yatırımcıya ve hata daha
önemlisi yatırımcıya proje kredisi veren finansman kuruluşuna yol gösteriririz. Güzel yanlış
haberleri herkes verir, önemli olan zor güç problemli kötü haberleri, risk analizini, zor
çözümleri verebilmek, daha da önemlisi bunları erken verebilmektir.
Termik santral Tarım/ Orman/ Sit/ Turizm bölgelerine yapılmaz/ yapılmamalı/ teşvik
verilmemeli, ÇED/ Lisans verilmemeli. Yerel insan, tarım insanı mağdur edilmemeli.
Kamulaştırma ile toprağını kaybetmemeli. Yerel insanı mağdur edenler, seçim sandığında
hesabını verirler. Uzun dönemde yerel insan mağduriyetini affetmez.
Bir termik santral azami yerli imalatla yapılmış olmalı, teşvikler eğer verilecekse yerli kömür
santralleri için verilmeli, aslında normal enerji yatırımları için geçerli standart genel vergi
indirimleri dışında hiçbir teşvik verilmemeli. Gereksiz Hazine yükü alınmamalı. Çünkü "Her
türlü iyi niyet ve teşvik, itina ile istismar edilir", bütün dünyada bu böyle.
Haluk Direskeneli, ODTÜ Makina Mühendisliği 1973 mezunu olup, mezuniyetinden itibaren, kamu,
özel sektör ve ABD – Türk yabancı ortaklıklarda (B&W, CSWI, AEP, Entergy) ağırlıklı olarak termik
santral temel/ detay tasarım, imalat, pazarlama, teklif, satış ve proje yönetimi konularında çalışmış,
bugüne kadar termik santral tasarım yazılımları konusunda yerli piyasaya, mühendislik frmalarına,
yatırımcılara ve üniversitelere danışmanlık vermiştir. MMO ve ODTÜ Mezunları Derneği Enerji
komisyonları üyesidir.
http://www.odtumd.org.tr/
http://www.turkishweekly.net
http://www.ekonomik-cozum.com.tr
http://energynewsletterturkey.blogspot.de/
ODTÜ'lüler Bülteni
Sayfa- 4
Download

Kömür dünya enerji arzı içinde %25