FASIL 6: ŞİRKETLER HUKUKU
6.A. Avrupa Birliği’ndeki Genel Sektörel Durum Analizi
Şirketler hukuku mevzuatı, şirketler ile muhasebe ve denetim konularını kapsamaktadır. Şirketler konusuna ilişkin kurallar, şirketlerin kurulumu, tescili, birleşmesi,
bölünmesi, şubeleri, ortakları ve alacakları ile ilgili esasları düzenlemektedir. Muhasebe ve denetim konusuna ilişkin kurallar ise, Uluslararası Muhasebe Standartlarının
uygulamasını, anonim ve limited şirketlerin bilanço esaslarını, finansal raporlama ilkelerini, denetim ve muhasebe ilkelerini, profesyonel bütünlüğe ve bağımsızlığa ilişkin
temel kuralları düzenlemektedir.
6.A.1. Uyum Sağlanacak AB Mevzuatı
17 Aralık 1982 tarih ve 82/891/AET sayılı Altıncı Konsey Direktifi, halka açık sınırlı sorumlu şirketlerin bölünmesi konusunu düzenlemektedir.
21 Aralık 1989 tarih ve 89/666/AET sayılı Onbirinci Konsey Direktifi, başka bir devlet hukukuna tabi bazı şirket türleri tarafından bir üye devlette açılan şubeler hakkında
açıklama zorunluluklarına ilişkin konularını düzenlemektedir.
27 Eylül 2001 tarih ve 2001/65/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, belirli şirket türleri, bankalar ve diğer mali kuruluşların yıllık ve konsolide
hesaplarını değerleme kuralları ile ilgili 86/635/AET, 83/3497AET ve 78/660/AET sayılı direktiflerin tadil edilmesini düzenlemektedir.
19 Temmuz 2002 tarih ve 1606/2002 sayılı Uluslararası Muhasebe Standartlarının Uygulanmasına ilişkin Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü, uluslararası
muhasebe standartlarına ilişkin konuları düzenlemektedir.
18 Haziran 2003 tarih ve 2003/51/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, belirli tip şirketler, bankalar ve diğer mali kuruluşlar ile sigorta şirketlerinin yıl
sonu ve konsolide mali tabloları hakkında 78/660/AET, 83/349/AET, 86/635/AET ve 91/674/AET sayılı Direktiflerin tadil edilmesini düzenlemektedir.
26 Ekim 2005 tarih ve 2005/56/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, sınır ötesi birleşmelerle ilgili hususları düzenlemektedir.
17 Mayıs 2006 tarih ve 2006/43/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, yıllık hesapların ve konsolide hesapların kanuni denetimi ve değiştirilen
78/660/AET ve 83/349/AET sayılı Konsey Direktifleri ve yürürlükten kaldırılan 84/253/AET sayılı Konsey Direktifi’ni ifade etmektedir, ayrıca, yasal denetim hususunda üye
devletlerin bu direktifle getirilen şartlar haricinde başka şartlar daha uygulama konusunu düzenlemektedir.
1
14 Haziran 2006 tarih ve 2006/46/AET sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, Direktif altında kabul edilen birçok uygulamalar tüm şirketlere ayni şekilde
uygulanmayabilir. Üye devletler bilanço dışı düzenlemeler ve ilgili tarafları ilgilendiren düzenlemelerden muaf tutulabilmektedirler. Uluslararası Muhasebe Standardlarına
göre doğru ve adil olarak nitelendirilen şirketlerin, hesap yükümlülüklerini daha da detaylı bildirmeleri gerekmemektedir. Kurul üyelerinin kolektif sorumluluğu, ilgili taraf
işlemlerine ilişkin şeffaflık ve bilanço-dışı düzenlemeler ve kurumsal yönetim beyanını düzenlemektedir.
13 Kasım 2007 tarih ve 2007/63/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, halka açık sınırlı sorumlu şirketlerin bölünmeleri veya birleşmeleri konusunda
bağımsız uzman raporunun gerekliliğini ve 78/855/AET sayılı ve 82/891/AET sayılı Direktifler’in tadil edilmesini düzenlenmektedir.
11 Mart 2008 tarih ve 2008/30/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, yıllık hesapların ve konsolide hesapların kanuni denetimini içeren 2006/43/AT sayılı
Direktif değişikliklerini düzenlemektedir.
18 Haziran 2009 tarih ve 2009/49/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, belirli şirket türlerinin yıllık muhasabeleri ile ilgili 78/660/AET sayılı direktifi ve
konsolide hesaplar ile ilgili 83/349/AT sayılı direktifin tadil edilmesini düzenlenmektedir.
16 Eylül 2009 tarih ve 2009/101/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, ortakların ve üçüncü şahısların menfaatlerinin korunması için, üye devletlerce,
Antlaşma’nın 48. Maddesinin ikinci paragrafındaki anlamıyla şirketlerden talep edilen güvenceleri düzenlemektedir.
16 Eylül 2009 tarih ve 2009/102/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, tek ortaklı şirket kurulması ile ilgili hususları düzenlemektedir.
16 Eylül 2009 tarih ve 2009/109/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, şirket birleşmeleri ve bölünmeleri hususunda raporlama ve belgelendirme
yükümlülüklerine ilişkin 77/91/AET, 78/855/AET, 82/891/AET ve 2005/56/AT sayılı direktiflerin tadil edilmesini düzenlemektedir.
5 Nisan 2011 tarih ve 2011/35/AB sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, halka açık sınırlı sorumlu şirketlerin birleşmeleri düzenlemektedir.
25 Ekim 2012 tarih ve 2012/30/AB sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, halka açık sınırlı sorumlu (anonim) şirketlerin kurulması ve sermayelerinin idamesi
ve değiştirilmesi ile ilgili olarak, ortakların ve başkalarının çıkarlarının korunması için, üye devletlerce, Antlaşma’nın 54. maddesinin ikinci paragrafındaki anlamıyla
şirketlerden talep edilen güvencelerin eşdeğer kılınmasını düzenlemektedir.
26 Haziran 2013 tarih ve 2013/34/AB sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, yıllık finansal tabloları, konsolide finansal tabloları ve belli taahhütler hakkındadır
ve 2006/43/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifinin tadil edilmesini ve 76/660/AET ve 83/349/AET sayili Konsey Direktiflerinin yürürlükten kaldırılmasını
düzenlemektedir.
2
6.A.2. Avrupa Birliği Müktesebatının Uygulanması İçin Gerekli İdari Yapılanma
Şirketlerin kaydını ve sicilinin elektronik ortamda tutulabilmesi için gerekli olan merkezi sistemin kurulması en önemli idari yapılanmalardan biri olarak tanımlanmaktadır.
Ayrıca, şirketlerin kuruluş işlemlerinin kontrol edilebilmesi için bir idari veya yargı otoritesi belirlenerek, bu otorite tarafından şirket kuruluşlarının kontrolü sağlanmaktadır.
Şirket muhasebesi ve denetlenmesi konusunda gerekli görülen idari yapılanmada ise, ilk olarak muhasebe standartlarını belirleyecek özel kuruluş ve/veya kamu kuruluşunun
belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca söz konusu standartların takibini yapacak olan bir idari yapı oluşturulmalı ve bu idari yapı içerisinde belirlenmiş olan Standartların doğru
uygulanıp uygulanmadığını denetlenmelidir. Bunlara ek olarak, Müktesebatın uygulanmasına yönelik gerekli idari altyapıyı oluşturmak için ise mesleki prensiplerini
belirleyecek olan özel veya yarı kamusal bir kuruluşun oluşturulması bir diğer idari gereklilik olarak belirtilmektedir.
6.B. İç Hukuka Yansıtma Öncelikleri
6.B.1. Günümüze Kadar Kaydedilen İlerleme
Şirketler hukuku faslına bağlı olarak Şirketler Yasası ve Kuzey Kıbrıs Muhasebe ve Denetim Meslek Yasa Tasarı ile ilgili çalışmalar yapılmaktadır.
Şirketler Yasası’nın tamamının gözden geçirilip ilgili AB mevzuatına uyumlaştırılması ve söz konusu uyumun sağlanması için gerekli değişikliklerin yapılması konusunda
başlatılan çalışmalara devam edilmektedir. Şirketler Yasası ile ilgili yapılan çalışmalar Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesi temsilcilerinin, Ekonomi işlerinden
sorumlu Bakanlığın ve Maliye işlerinden sorumlu Bakanlığın temsilcilerinin yer aldığı bir çalışma grubu tarafından yürütülmektedir. Yapılan çalışma ile şirketlerimizin
uluslararası rekabet gücünün artırılması hedeflenmekte olup, getirilecek olan yeni düzenlemeler arasında şirketlerin kuruluşu, satın almaları, birleşmesi, bölünmesi gibi
konular yer almaktadır. Yapılacak olan çalışmanın sonunda Şirketler Yasası’na yeni düzenlemeler eklenerek güncellenmiş bir Şirketler Yasası’nın hazırlanması
hedeflenmektedir.
Fasıl kapsamında ele alınan bir diğer çalışma olan muhasebe ve denetim meslek mevzuatı ile ilgili çalışmalar Maliye işlerinden sorumlu Bakanlığa bağlı Gelir ve Vergi
Dairesi temsilcilerinden oluşan bir çalışma grubu tarafından yürütülmekte olup gerektiği noktada Ekonomi işlerinden sorumlu Bakanlık temsilcileri ile istişare edilmektedir.
Hazırlanan Kuzey Kıbrıs Muhasebe ve Denetim Meslek Yasa tasarısında son aşamaya gelinmiş olup yasanın 2014 yılının ilk yarısında Bakanlar Kuruluna sevk edilmesi
planlanmaktadır.
3
6.B.2. Öncelikler Listesi
Öncelik 6.1 Şirketler hukuku alanında AB müktesebatına uyum sağlanması ve uygulanması yönünde gerekli yasal ve idari düzenlemelerin yapılması
Ana Unsur 6.1.1 Şirketler Yasası’nın AB mevzuatına uyumlaştırılması ve uygulayıcı tüzüklerinin hazırlanarak yürürlüğe konması
Ana Unsur 6.1.2 Muhasebe Meslek Yasa Tasarısı’nın ve uygulayıcı tüzüklerin hazırlanarak yürürlüğe konması
4
6.B.3. Mevzuat Uyum Takvimi ve İdari Düzenleme Tabloları
Öncelik 6.1 Şirketler hukuku alanında AB müktesebatına uyum sağlanması ve uygulanması yönünde gerekli yasal ve idari düzenlemelerin yapılması
a) Mevzuat Uyum Takvimi Tablosu
6.1-a
Sıra
No
Değiştirilecek / Yeni Çıkarılacak
Yasal Düzenlemenin Adı
Amaç / Kapsam
Uyum Sağlanması Öngörülen AB
Mevzuatı
Meclise / Bakanlar
Kuruluna Sevk
Tarihi
Düzenlemenin
Hazırlanmasından
Sorumlu Kurum/lar
Ana Unsur 6.1.1 Şirketler Yasası’nın AB mevzuatına uyumlaştırılması ve uygulayıcı tüzüklerinin hazırlanarak yürürlüğe konması
1
Şirketler (Değişiklik) Yasa Tasarısı
Tek ortaklı şirketlerin kurulmasının,
şirketlerin vermesi zorunlu evraklar
ve sermayenin yanı sıra şirket satın
almaları, şirketlerin birleşme ve
bölünmesi ve deniz aşırı şirketler ile
ilgili AB mevzuatına uyumun
sağlanması
-17 Aralık 1982 tarih ve 82/891/AET 2015 yılının ikinci
sayılı Altıncı Konsey Direktifi
yarısı
-21 Aralık 1989 tarih ve 89/666/AET
Onbirinci Konsey Direktifi
- 26 Ekim 2005 tarih ve 2005/56/AT
sayılı Avrupa Parlamentosu ve
Konsey Direktifi
-13 Kasım 2007 tarih ve 2007/63/AT
sayılı Avrupa Parlamentosu ve
Konsey Direktifi
-18 Haziran 2009 tarih ve
2009/49/AT sayılı Avrupa
Parlamentosu ve Konsey Direktifi
-16 Eylül 2009 tarih ve 2009/102/AT
sayılı Avrupa Parlamentosu ve
Konsey Direktifi
-16 Eylül 2009 tarih ve 2009/109/AT
sayılı Avrupa Parlamentosu ve
Konsey Direktifi
- 5 Nisan 2011 tarih ve 2011/35/AB
sayılı Avrupa Parlamentosu ve
Konsey Direktifi
- 25 Ekim 2012 tarih ve 2012/30/AB
sayılı Avrupa Parlamentosu ve
Konsey Direktifi
Ekonomi işlerinden
sorumlu Bakanlık
5
- 26 Haziran 2013 tarih ve
2013/34/AB sayılı Avrupa
Parlamentosu ve Konsey Direktifi
Ana Unsur 6.1.2 Muhasebe Meslek Yasa Tasarısı’nın ve uygulayıcı tüzüklerin hazırlanarak yürürlüğe konması
1
Muhasebe ve Denetim Meslek Yasa
Tasarısı
Şirketlerin denetimini yapacak olan
muhasip murakıplarının
sertifikalandırılması yönünde AB
Muhasebe Mevzuatına uyum
sağlanması ve grup şirketlerinin
hesap sunma ve denetiminin
düzenlenmesi
- 17 Mayıs 2006 tarih ve 2006/43/AT 2014 yılının ilk yarısı
sayılı Avrupa Parlamentosu ve
Konsey Direktifi
- 11 Mart 2008 tarih ve 2008/30/AT
sayılı Avrupa Parlamentosu ve
Konsey Direktifi
2
Mesleki Yeterlilik Sınavı Tüzüğü
Yeni oluşturulacak Muhasebe ve
19 Temmuz 2002 tarih ve (AT)
Denetim Kurulu tarafından mesleki 1606/2002 sayılı Avrupa
yeterlilik sınavının hangi kuruluşlara Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü
yaptırılacağı, sınava başvuru ve
değerlendirme ile ilgili usul ve
esasların belirlenmesi amacıyla
Muhasebe Meslek Yasası altında
çıkarılacak tüzük
2014 yılının ikinci
yarısı
Maliye işlerinden
sorumlu Bakanlık
3
Kuzey Kıbrıs Yetkili Muhasipler ile
Yetkili Muhasip ve Denetçiler
Enstitüsünün Çalışma Usul ve
Esasları Tüzüğü
Yetki belgesi alan muhasipler ile
muhasip ve denetçiler tarafından
oluşturulacak enstitünün çalışma
usul ve esasları ile enstitü altında
kurulacak organların görev ve
çalışma usul ve esaslarının
belirlenmesi
19 Temmuz 2002 tarih ve (AT)
1606/2002 sayılı Avrupa
Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü
2014 yılının ikinci
yarısı
Maliye işlerinden
sorumlu Bakanlık
4
Muhasebe Mesleği İcra Esasları
Tüzüğü
Muhasebe mesleğinin icrası ve
işlemleri ile ilgili kuralların
düzenlenmesi
19 Temmuz 2002 tarih ve (AT)
1606/2002 sayılı Avrupa
Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü
2014 yılının ikinci
yarısı
Maliye işlerinden
sorumlu Bakanlık
Maliye işlerinden
sorumlu Bakanlık
6
6.1-a (Devamı)
Meclise / Bakanlar
Kuruluna Sevk
Tarihi
Düzenlemenin
Hazırlanmasından
Sorumlu Kurum/lar
Yetkili muhasip ile yetkili muhasip 19 Temmuz 2002 tarih ve (AT)
ve denetçilerin dürüstlük, tarafsızlık, 1606/2002 sayılı Avrupa
mesleki yetkinlik ve özen
Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü
konularının düzenlenmesi
2014 yılının ikinci
yarısı
Maliye işlerinden
sorumlu Bakanlık
Mesleki Pratik Eğitim Tebliği
Pratik eğitim verecek olan yetkili
muhasip ile yetkili muhasip ve
denetçilerde aranacak şartların
belirlenmesi
19 Temmuz 2002 tarih ve (AT)
1606/2002 sayılı Avrupa
Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü
2014 yılının ikinci
yarısı
Maliye işlerinden
sorumlu Bakanlık
7
Kuzey Kıbrıs Yetkili Muhasipler ile
Yetkili Muhasip ve Denetçiler
Enstitüsünün Bütçesini Düzenleyen
Yönetmelik
Kuzey Kıbrıs Yetkili Muhasipler ile
Yetkili Muhasip ve Denetçiler
Enstitüsünün bütçesinin gelir ve
harcama esaslarının belirlenmesi
19 Temmuz 2002 tarih ve (AT)
1606/2002 sayılı Avrupa
Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü
2014 yılının ikinci
yarısı
Maliye işlerinden
sorumlu Bakanlık
8
Kalite Güvence Tüzüğü
Muhasebe ve Denetim Kurulu
19 Temmuz 2002 tarih ve (AT)
bünyesinde oluşturulacak Kalite
1606/2002 sayılı Avrupa
Güvence Biriminin kuruluşu,
Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü
organizasyonu, kaynakları, uygulama
yöntem ve kurallarının düzenlenmesi
amacıyla Muhasebe Meslek Yasası
altında çıkarılacak tüzük
2015 yılının ilk yarısı
Maliye işlerinden
sorumlu Bakanlık
9
Sürekli Mesleki Eğitim Konusunda
Yönetmelik
Yetkili muhasip ile yetkili muhasip
ve denetçilere yönelik sürekli
meslekli eğitimlerin konuları,
süreleri ve koşullarının belirlenmesi
2015 yılının ilk yarısı
Maliye işlerinden
sorumlu Bakanlık
Sıra
No
Değiştirilecek / Yeni Çıkarılacak
Yasal Düzenlemenin Adı
5
Yetki Belgesi Sahiplerinin Mesleki
Etik Kurallarını Düzenleyen Tebliğ
6
Amaç / Kapsam
Uyum Sağlanması Öngörülen AB
Mevzuatı
19 Temmuz 2002 tarih ve (AT)
1606/2002 sayılı Avrupa
Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü
7
b) İdari Düzenleme Tablosu
6.1-b
Sıra
No
Yapılması Gerekenler
Uygulama Tarihi
Ortak Çalışmalar (Ekonomi işlerinden sorumlu Bakanlık, Maliye işlerinden sorumlu Bakanlık)
1
Şirketler hukuku alanında AB müktesebatına uyum amacıyla orta vadeli danışmanlık hizmeti alınması
2014-2016
Ana Unsur 6.1.1 Şirketler Yasası’nın AB mevzuatına uyumlaştırılması ve uygulayıcı tüzüklerinin hazırlanarak yürürlüğe konması
Ekonomi işlerinden sorumlu Bakanlık
1
Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesi Otomasyonu e-Devlet projesi kapsamında yapılacaktır.
2014-2015
2
Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesi personeline yönelik otomasyon ile ilgili eğitim verilmesi e-Devlet projesi kapsamında
yapılacaktır.
2014-2015
3
Şirketler Yasası’nda getirilen yeni düzenlemeler ile ilgili ekonomik operatörlere ve tüm ilgili paydaşlara yönelik bilgilendirme
seminerlerinin düzenlenmesi
2014
Ana Unsur 6.1.2 Muhasebe Meslek Yasa Tasarısı’nın ve uygulayıcı tüzüklerin hazırlanarak yürürlüğe konması
Maliye işlerinden sorumlu Bakanlık ve Muhasebe ve Denetim Kurulu
1
Muhasebe ve Denetim Kurulu üyelerinin atanması
2014
2
Oluşturulması planlanan Muhasebe ve Denetim Kurulu üyelerine AB üye devletlerindeki kurul çalışmaları hakkında eğitimlerin verilmesi
2014
3
İyi yönetişim konusunda bilgilendirme çalışmalarının düzenlenmesi
2014
4
Muhasebe ve Denetim Kurulu üyeleri ile çalışma grubu üyelerinin AB uygulamalarının yerinde görülebilmesi için çalışma ziyareti
2015
5
Kuzey Kıbrıs Yetkili Muhasipler ile Yetkili Muhasip ve Denetçiler Enstitüsünün oluşturulması
2014
6
Kuzey Kıbrıs Yetkili Muhasipler ile Yetkili Muhasip ve Denetçiler Enstitüsünün üyelerine yeni yürürlüğe girmiş olan birincil mevzuat ve
bunun altında hazırlanacak olan ikincil mevzuatın kapsamı hakkında bilgilendirme seminerlerinin düzenlenmesi
2015
8
Download

Şirketler Hukuku