EKİM 2014
ÖZEL SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN
SAĞLADIĞI KREDİ BORCU
GELİŞMELERİ
16 Aralık 2014
Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu’na ilişkin Ekim 2014 verileri, Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası (TCMB) tarafından 16 Aralık 2014 tarihinde yayımlandı.
Söz konusu veriler, özel sektörün yurt dışından sağladığı kısa ve uzun vadeli kredilerin borçlu ve alacaklı
bilgileri, döviz cinsi, kullanım, anapara/faiz ödemeleri ve ödeme planları şeklindeki kredi ayrıntıları,
işlemlere aracılık eden bankalar tarafından TCMB’ye işlem bazında gönderilen bildirim formlarından
derlenmektedir.
Buna göre, 2014 yılı Ekim ayı sonu itibarıyla özel sektörün yurt dışından sağladığı uzun vadeli kredi borcu
2013 yılı sonuna göre %5,4 (8,4 milyar dolar) artarak 164,8 milyar ABD dolara ulaşmıştır. Aynı dönemde
kısa vadeli kredi borcunda yaşanan artış ise yüzde 11 düzeyinde gerçekleşerek 46,1 milyar ABD dolarına
çıkmıştır. Böylelikle toplam kredi borcu %6,6’lık bir artış ile 210,9 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmiştir
(Şekil 1).
Şekil 1: Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu (2004 – Ekim 2014) (Milyar $)
Kaynak: TCMB
Özel sektörün yurtdışından sağladığı uzun vadeli kredi borcunun borçluya göre dağılımı incelendiğinde,
finansal kesimin kredi borcunun (%47,9), finansal olmayan kesimin kredi borcundan (%52,1) daha az
olduğu görülmektedir. Uzun vadeli kredi borcu içinde finansal kuruluşların borcu 2014 Ekim ayı sonu
1
itibarıyla, 2013 yılı sonuna göre 7,4 milyar ABD doları artarak 79 milyar ABD dolarına ulaşırken; finansal
olmayan kuruluşların borcu ise 110 milyon ABD doları azalarak 85,8 milyar ABD dolarına gerilemiştir.
Alacaklıya göre dağılım verileri ise tahvil hariç toplam kredi borcunun büyük ölçüde özel alacaklılara
olan borçlardan oluştuğunu göstermektedir (%88,5). Ekim 2014 itibarıyla özel alacaklılara olan borç,
2013 yılı sonuna göre 50 milyon ABD doları artmış ve 120 milyar ABD dolarına çıkmıştır. Tahvil hariç
toplam kredi borcunun %11,5’ini oluşturan resmi alacaklar ise 129 milyon ABD doları artarak 15,6 milyar
ABD doları seviyesinde gerçekleşmiştir (Tablo 1).
Bunların yanı sıra uzun vadeli kredi borcunun döviz kompozisyonuna bakıldığında, özel sektörün
yurtdışından ağırlıklı olarak ABD doları cinsinden borçlandığı görülmektedir. ABD doları cinsinden
borçların, toplam kredi borçları içindeki payı %60,6’dır. Bunun ardından sırasıyla, %31,9 ile Euro, %6,2 ile
Türk Lirası ve %1,3 ile de diğer dövizler gelmektedir.
Tablo 1: Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (borçlu ve alacaklıya göre
dağılım)
(Milyar ABD doları)
2010
2011
2012
2013
2014-10
Borçluya Göre Dağılım
I- Finansal
119.9
127.0
139.8
156.4
164.8
40.3
28.8
27.8
1.0
11.5
11.4
0.1
0.0
79.5
73.1
5.6
0.6
0.2
119.9
10.9
2.0
8.9
107.7
61.6
27.7
6.3
12.2
1.2
47.0
34.9
31.6
3.3
12.1
11.8
0.3
0.0
79.9
74.1
5.3
0.3
0.2
127.0
13.4
1.8
11.5
110.1
66.8
24.1
7.4
11.8
3.5
55.4
41.8
31.4
10.4
13.7
13.4
0.3
0.0
84.3
76.6
5.8
0.4
1.4
139.8
14.5
2.0
12.5
113.5
67.9
22.9
9.2
13.5
11.8
71.5
56.0
40.0
16.1
15.5
13.7
0.3
1.5
85.9
76.3
5.9
0.3
3.3
156.4
15.5
2.0
13.5
120.0
72.4
22.9
10.3
14.4
20.9
79.0
64.5
42.9
21.6
14.4
11.2
0.5
2.7
85.8
75.5
5.3
0.3
4.7
164.8
15.6
1.9
13.8
120.0
74.4
23.1
10.1
12.5
29.1
i- Bankalar
- Krediler
- Tahvil
ii- Bankacılık Dışı Finansal Kuruluşlar
- Krediler
- Yabancı Sermaye Sayılan Krediler
- Tahvil
II-Finansal Olmayan
- Krediler
- Yabancı Sermaye Sayılan Krediler
- Ticari Krediler
- Tahvil
Alacaklıya Göre Dağılım
I- Resmi Alacaklılar
i- Hükümet Kuruluşları
ii- Uluslararası Kuruluşlar
II- Özel Alacaklılar
i- Yabancı Ticari Bankalar
ii- Yerleşik Bankaların Yurtdışı Şube ve İştirakleri
iii- Bankacılık Dışı Finansal Kuruluşlar
iv- Finansal Olmayan
III- Tahvil Alacaklıları
Kaynak: TCMB
Özel sektörün yurtdışından sağladığı kısa vadeli kredi borcunun borçluya göre dağılımı incelendiğinde,
tamamına yakınının finansal kesime ait olduğu görülmektedir. Finansal kuruluşların kredi borcunun
toplam kısa vadeli borçlar içindeki payı %92,1 iken finansal olmayan kesimin payı %7,9’dur.
2
Kısa vadeli kredi borcu içinde finansal kuruluşların borcu 2014 Eylül ayı sonu itibarıyla, 2013 yılı sonuna
göre 4,8 milyar ABD doları artarak 42,5 milyar ABD dolarına ulaşırken; finansal olmayan kuruluşların
borcu ise 1 milyar ABD doları artmış ve 3,6 milyar ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
Alacaklıya göre dağılım incelendiğinde ise kısa vadeli toplam kredi borcunun (tahvil hariç) neredeyse
tamamının özel alacaklılara olan borçlar olduğu (%99,4), bunun da büyük ölçüde yabancı ticari
bankalara olan borçlardan oluştuğu görülmektedir. Yabancı ticari bankalara olan borçlar 2014 yılı Ekim
ayı itibarıyla, 2013 yılı sonuna göre 1,7 milyar ABD doları artmış ve 40 milyar ABD doları seviyesine
çıkmıştır (Tablo 2).
Tablo 2: Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kısa Vadeli Kredi Borcu (borçlu ve alacaklıya göre
dağılım)
(Milyar ABD doları)
Borçluya Göre Dağılım
I- Finansal
i- Bankalar (*)
- Krediler
- Tahvil
ii- Bankacılık Dışı Finansal Kuruluşlar
- Krediler
- Yabancı Sermaye Sayılan Krediler
- Tahvil
II- Finansal Olmayan
- Krediler
- Yabancı Sermaye Sayılan Krediler
- Tahvil
Alacaklıya Göre Dağılım
I- Resmi Alacaklılar
i- Hükümet Kuruluşları
ii- Uluslararası Kuruluşlar
II- Özel Alacaklılar
i- Yabancı Ticari Bankalar
ii- Yerleşik Bankaların Yurtdışı Şube ve İştirakleri
iii- Bankacılık Dışı Finansal Kuruluşlar
iv- Finansal Olmayan
III-Tahvil Alacaklıları
IV-Diğer (**)
2010
19.0
18.0
17.0
17.0
0.0
1.0
1.0
0.0
0.0
1.0
1.0
0.1
0.0
19.0
0.5
0.1
0.4
18.5
17.4
0.9
0.1
0.1
0.0
0.0
2011
24.9
23.5
22.2
22.2
0.0
1.3
1.3
0.0
0.0
1.4
1.4
0.0
0.0
24.9
0.2
0.1
0.1
24.7
23.1
1.1
0.2
0.2
0.0
0.0
2012
30.7
28.3
26.3
26.2
0.0
2.0
2.0
0.0
0.0
2.4
2.3
0.1
0.0
30.7
0.0
0.0
0.0
30.6
28.8
1.4
0.1
0.3
0.0
0.0
2013
40.4
37.7
35.2
33.8
1.5
2.5
2.5
0.0
0.0
2.7
2.6
0.0
0.0
41.5
0.1
0.0
0.1
40.0
38.2
1.3
0.1
0.3
1.5
0.0
2014-10
46.1
42.5
40.8
36.7
4.1
1.6
1.6
0.0
0.0
3.6
3.6
0.1
0.0
46.1
0.2
0.0
0.2
41.7
40.0
1.1
0.3
0.3
4.2
0.0
(*) Repo işlemlerinden doğan borçlar dahil değildir.
(**) Bankaların yurt dışından sağladığı kredi borcunun alacaklı toplamı, alacaklı dağılımının yapılamadığı 2004-2009 dönemi için 'Diğer' başlığı altında gösterilmiştir.
Kaynak: TCMB
Kısa vadeli kredi borcunun döviz kompozisyonuna bakıldığında da ağırlığın ABD doları cinsinden
kredilerde olduğu görülmektedir. ABD doları cinsinden borçların, toplam kısa vadeli kredi borçları
içindeki payı %53,4’tür. Bunun ardından sırasıyla, %37,7 ile Euro, %8,6 ile Türk Lirası ve %0,3 ile de diğer
dövizler gelmektedir.
3
Şekil 2: Özel Sektörün Yurtdışından Borçlandığı Kredilerin Döviz Kompozisyonu (Ekim 2014)
Uzun Vadeli Kredilerin Döviz Kompozisyonu
Kısa Vadeli Kredilerin Döviz Kompozisyonu
Türk Lirası Diğer Dövizler
Türk Lirası Diğer Dövizler
6,2%
1,3%
8,6%
0,3%
Euro 31,9%
60,6%
53,4% ABD Doları
Euro 37,7%
ABD Doları
Kaynak: TCMB
2014 yılı Ekim ayı itibarıyla özel sektörün uzun vadeli finansal olmayan kredi borcunun %60,6’sı hizmetler,
%39’u sanayi ve %0,5’i de tarım sektörü tarafından kullanılmıştır. Kısa vadeli finansal olmayan kredi
borcunun sektörel dağılımında ise sanayi sektörü öne çıkmaktadır. Sanayi sektörü tarafından kullanılan
kredilerin, kısa vadeli finansal olmayan krediler içindeki payı Ekim 2014 itibarıyla %59,1 olarak
gerçekleşmiştir. Hizmetler ve tarım sektörlerinin payları ise sırasıyla; %40,4 ve %0,5’tir.
Şekil 3: Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kalan Vadesi 1 Yıla Kadar Olan Kredi Borcunun Aylara
Göre Dağılımı (Ticari krediler hariç) (Milyar ABD Doları)
11,4
9,2
7,1
6,6
5,4
4,8
4,4
Kasım
2014
Aralık
2014
Kaynak: TCMB
Ocak
2015
Şubat
2015
Mart
2015
Nisan
2015
6,7
5,5
4,2
Mayıs
2015
Haziran Temmuz
2015
2015
4,9
4,2
Ağustos
2015
Eylül
2015
Ekim
2015
Son olarak özel sektörün yurt dışından sağladığı kredi borcu 2014 yılı Ekim ayı sonu itibarıyla kalan
vadeye göre incelendiğinde, 1 yıl içinde toplam 74,4 milyar ABD doları kadar anapara geri ödemesi
gerçekleştirileceği görülmektedir. 2009 sonrası dönemde toplam borçlar içinde kısa vadeli borçların
payındaki artış eğiliminin sürdüğü görülmektedir.
4
Download

Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu