1
BİLİŞİM
SUÇLARININ
İNTERAKTİF
BİLİŞİM
BİLGİSAYAR
SİSTEMLERİNİN
KULLANICILARI
ÜZERİNDEKİ
KULLANIMINDAKİ
BİLİŞİM
GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ VE GLOBAL WEB TEHDİTLERİNE KARŞI TAVRI
Özet :
Günümüzde bilgisayar ve internet kullanımının artması ve toplumda internet
kullanımının yaygınlaşması neticesinde gerek maddi gerekse manevi anlamda internet
kullanımının hayatımıza girmiş olmasının neticesinde bu tarz kişisel bilgilerin ve hesapların
çalınarak internet ortamında toplumdaki internet kullanıcılarına zarar verildiği bilinmektedir.
İnternet kullanıcıları bilişim suçları ile karşı karşıya kaldıklarında ya mağdur duruma
düşmekte ve internet kullanımına devam etmekte veya yasal yollara başvurmak suretiyle
mağduriyetinin giderilmesini talep etmekte ya da tüm hesaplarını kapatıp internet ile var olan
bağlarını tamamen koparıp eski sisteme dönmektedir. Araştırmamızda internet kullanımı
neticesinde bilişim suçlarına maruz kalan mağdur kişilerin almış oldukları tavır incelenmiştir.
Araştırma sonunda bilişim güvenliği konusunda toplumdaki internet kullanıcılarının almış
olduğu tedbirler, eğitimler ya da bilgisayarlardaki güvenlik koruma programlarının yeterli
bulunup bulunulmadığı, toplumdaki bilgisayar kullanıcılarının bilgisayar bilgisi yeterli
olmadığı halde çok basit eğitimler ile sanalda bulunmalarının yeterli olmayacağı bu
konularda daha detaylı ve derinlemesine bilgiler edinilmesi gerekliliği konularında bilgiler
edinilmiştir. Bilindiği üzere bilgisayar kullanıcısı denilince günümüzde kelime işlemci
programlar ya da tablolama veyahut işletim sistemlerini kullanabilen, basit ticari yazılımlar
üzerinde işlem yapabilen kişiler göz önünde bulundurulmaktadır. Oysa bu kişilerin sistem,
sistem kullanımı ve sistem bilgisi, ağ sistemleri konularındaki bilgi yetersizliği kullandığı
sistemi ciddi anlamda riske sokmaktadır. Bilişim güvenliğinin en zayıf halkasının insan
olduğu göz önüne alınırsa, yetersiz bir bilgisayar kullanıcısının komplike ve büyük bir ağ
sisteminde geziniyor olması o sistemi ciddi risklere sokmaktadır. Kişisel ev kullanıcıları da
2
aynı şekilde bir saldırgan maili veya tuzak siteleri ayırt edemeyecek kadar bilgisiz halde sanal
ortamda gezinmekte ve bu tuzaklara yakalanmaktadırlar. Bu durumlar ortaya çıktığında
insanların almış olduğu tavır, veya diğer internet kullanıcılarının sanalda olumsuz olayları
yaşayan kullanıcıların şifrelerinin çalınması, banka hesaplarının boşaltılması ya da şirket
bilgilerinin çalınması gibi durumlarla karşı karşıya kaldığını görmeleri ya da aynı durumlarla
karşı karşıya kalmaları durumunda almış oldukları tavır araştırmamızın konusudur.
1-Araştırma Probleminin Belirlenmesi ve Şekillendirilmesi
1.1-Problem:
Bilişim suçlarının, bilgisayar kullanıcıları üzerindeki, interaktif bilişim sistemlerinin
kullanımındaki bilişim güvenilirliğine etkisi ve global web tehditlerine karşı tavrı.
1.2-Problemin Şekillendirilmesi :
Bilişim ve bilgisayar teknolojileri her ne kadar insanların yaşam alanında kolaylıklar
sağlasa da, bilişim suçları ile bir o kadar da zor durumda bırakmaktadır. Bilişim suçları,
günümüzde bilişim kullanıcıları üzerinde olumsuz etkiler yaratmakta ve bilişim sistemlerini
ya da interaktif işlemlerin internet ortamında gerçekleştirilmesi aşamasında şifrelerin
çalınması, verilerin kaybolması, kullanıcıların sistemlere zarar vermesi gibi etkenler bilişim
ve online interaktif işlem kullanıcıları için olumsuz etkiler ve çekinceler yaratmakta aynı
zamanda bu sistemlerden uzaklaştırmaktadır. Örneğin interaktif bankacılık sistemini kullanan
bir kullanıcının banka hesaplarının boşaltılması tüm birikimini kaybetmesi ya da bir şirketin
muhasebe kayıtlarının borç ve alacak sistemine zarar verilmesi, kullanıcının özel kişisel
resimlerinin çalınması ve internet ortamında yayınlanması gibi geriye dönüşü olmayan ya da
sistemde izini kaybettiren bilişim suçlularından herhangi bir hak iddia edemeyen
kullanıcıların bu zararları telafisi zor ve kalıcı hasarlar bıraktığından ötürü bilişim
sistemlerinin kullanımına yönelik tavrı değişmiş ve olumsuz etkiler
yaratmıştır.
3
Araştırmamızda bilişim suçlarının, toplum üzerindeki, interaktif bilişim sistemlerinin
kullanımındaki bilişim güvenilirliğine etkisini inceleme durumu söz konusu olmuştur.
1.3- Literatür Taraması:
Literatür taraması yapılır iken birincil kaynaklar ve ikincil kaynaklar kullanıldı. 4N
1K modeli ile Araştırmayı kim yapmış ?, Araştırma Ne Zaman yapılmış ?, Araştırma Niçin
yapılmış ? Araştırma, hangi problemi çözmek için yapılmış ?, Araştırma nasıl yapılmış,
Hangi Yöntem kullanılmış ? çalışma grubu, veri toplama araçları nelerdir ?, Araştırma
sonucunda ne bulunmuş ? sorularına yanıt arandı ve bu soruların cevapları not kartlarına
aktarıldı bunlar üzerinde çalışılarak literatür taraması yapıldı.
Bilişim suçlarının internet kullanımının yaygınlaşması ile arttığı görülmüştür. 2003
öncesi bilişim suçlarının ve bu tarz vakaların az olmasının sebebi internetin günümüzdeki
gibi yaygın bir şekilde kullanılmıyor olmasıdır. Ancak suç oranları 2007 den günümüze kadar
geçen süreçte yine düşüşe geçmiştir. Bilişim Suçları ve Sistemleri Şube Müdürlüğü’ nün
kurulması ve kolluk kuvvetlerinin bu tür suçlarla mücadele etmesi ayrıca internet yoluyla
yapılan yayınların düzenlenmesi ve bu yayınlar yoluyla işlenen suçlarla mücadele edilmesi
hakkında kanun çıkartılması ile 2007 den günümüze kadar geçen sürede suçlarda azalma
görülmüştür. Bu durumda aynı zamanda potansiyel suçlular üzerinde caydırıcı bir etki
sağlamış ve araştırma konumuz olan internet güvenilirliğini arttırmıştır.
(Ç.İlbaş,M.A Köksal 2011, Türkiye'de Bilişim Suçları)
Türkiye ‘ de ADSL kullanımının yaygınlaşması ile hanelere internet girmeye başlamış
ve Türkiye genelinde hanelerin %42,9’ u internet erişim imkanına günümüzde sahiptir.
Aynı araştırmaya göre 2011 yılında bilgisayar ve İnternet kullanım oranları 16-74 yaş
grubundaki erkeklerde %56,1 ve %54,9 iken, kadınlarda %36,9 ve %35,3 tür. Bilgisayar ve
İnternet kullanım oranlarının en yüksek olduğu yaş grubu 16-24 yaş grubudur. Bu oranlar
tüm yaş gruplarında erkeklerde daha yüksektir.
4
Bilgisayar ve İnternet kullanımı kentsel yerlerde %54,7 ve %53,2, kırsal yerlerde ise
%26,9 ve %25,7 dir. Türkiye de internet kullanımı her geçen gün daha da
yaygınlaşmaktadır. Bu yaygınlaşma sonucunda ise birçok güvenlik açığı ve tanımlanamayan
suç ortaya çıkmaktadır.
Özellikle amaç dışı internet kullanımının yaygın olduğu ülkelerde, çözüm olarak
internet
kapatma
yolunu
tercih
eden
sansür
politikaları,
sorunu
daha
da
derinleştirebilmektedir. Bu bakımdan internet mecrasında yaşanan amaç dışı kullanımı en alt
düzeye indirebilmek için, potansiyel internet kullanıcısı olan gençlerimizin interneti kullanım
davranışlarında bilinçlendirilmeleri, doğal bir oto-kontrol sistemine sahip olmaları
hedeflenmelidir. İnternetin sadece bilgi amaçlı kullanılacak bir teknoloji olamayacağı ve
olması da gerekmediği görüşünden hareketle doğru, güvenilir bilgiye rahat ulaşılabilen ve
etik değerlere duyarlı bir internet ortamının yaratılması yönünde çaba göstermek önem
taşımaktadır. Buna uygun güvenli bir internet için ise; Kullanıcılara sunulan içerikler daha
işlevsel hale getirilmeli, İnternet yayıncılığı yapan kişiler, gazetecilik bilincine sahip olma ve
etik normlara uyum gösterme yönünde eğitilmeli, Yasal merciler internette gerçekleşen
suçlara karşı etkin düzenlemeler gerçekleştirmeli, Bilişim suçları konusunda eğitimli
personele duyulan ihtiyaç en kısa zamanda giderilmeli, Özel hayatın gizliliği ihlal edilmemeli
ve kişilik haklarına olan saygı korunmalı, Yasadışı örgütlerin propaganda yapmalarının
önüne geçilmeli ve hepsinden önemlisi de internet kullanıcıları bilinçlendirilmelidir.
(B.Çolak,B.Yalçın 2011,Türkiye’de İnternet Kullanımının Toplumsal Yansımaları)
İnternetin bilgi toplumuna geçişte en önemli anahtar olduğu gerçeğini zamanında ve
doğru şekilde algılayabilen toplumlar, kendilerini bu yeni bilgi çağının gereklerine uygun
şekilde yeniden yapılandırabilmişlerdir. Bu toplumlarda sürecin doğal bir sonucu olarak
internet ile hukuk sistemi arasındaki ilişkinin de derinlemesine incelendiğini ve hukuk
sistemlerinin internet göz önüne alınarak tekrardan başlı başına değerlendirildiği
5
gözlemlenmektedir. (S.Koç 2010,Bilişim Suçları Bağlamında Yeni Medya Olarak İnternet
ve Kişisel Güvenlik)
YTCK’nın 135. maddesinin 1. fıkrasıyla, hukuka aykırı olarak kişisel verilerin
kaydedilmesi eylemi, aynı maddenin 2. fıkrasıyla ise kişilerin siyasal, felsefi ve dinsel
görüşlerinin, ırksal kökenlerinin, sendikal bağlantılarının, cinsel yaşamlarının ve sağlık
durumlarının kişisel veri olarak yerleştirilmesi eylemleri suç tipi olarak düzenlenmiştir (Özel
2001, s.865; Değirmenci 2002, s.156,157; Dülger, Bilişim Suçları ve Yeni Türk Ceza Kanunu
2005, s.117). Gelişen bilişim teknolojisiyle birlikte ülkemizde ve dünyada çok sık karşılaşılan
ve aynı zamanda kişilik haklarına bir saldırı niteliği de taşıyan eylem türü, kişilerin rızaları
olmaksızın kişisel verilerinin bilişim sistemlerine yerleştirilmesidir (Dülger, Bilişim Suçları
2004, s.267; (Dülger, Bilişim Suçları ve Yeni Türk Ceza Kanunu 2005, s.117). Özellikle
hastanelerin hastalarıyla ilgili, finans kurumlarının ve sigorta şirketlerinin müşterilerinin
kredi olanağı ve ödeme gücüyle ilgili, ticari şirketlerin ise reklam ve pazarlama amacıyla bu
tür verileri toplayıp kullandığı bilinmektedir. Bu tür bilgilerin sanal ortama veri olarak
aktarılması ve bu yapılırken bu verilerin ilgilisinin izninin alınmaması inceleme konusu
maddeyle suç tipi haline getirilmiştir (Dülger, Bilişim Suçları 2004, s.267; Dülger, Bilişim
Suçları ve Yeni Türk Ceza Kanunu 2005, s.117). Böylelikle Avrupa Konseyi’nin ürettiği
belgelerden olan ve Türkiye’nin de usulüne uygun onayla tarafı olduğu “Kişisel Nitelikteki
Verilerin Otomatik İşleme Tabi Tutulması Karşısında Şahısların Korunmasına Dair
Sözleşme”nin ilgili düzenlemeleri ülkemiz hukuku açısından geçerlilik alanı bulacaktır
(Dülger, Bilişim Suçları 2004, s.267; Dülger, Bilişim Suçları ve Yeni Türk Ceza Kanunu
2005, s.117). (Dülger, Yeni Türk Ceza Kanunu’ nda Düzenlenen Bilişim Suçları ve Bu
Suçlarla Mücadelede alınması gereken önlemler) Araştırmamızda yapılan literatür
taramasında sekiz farklı kaynaktan faydalanıldı. Faydalanılan kaynaklardan alıntı yapılan
yerler belirlendi konuyla ilişkilendirildi. Kaynak gösterilerek araştırmamızda kullanıldı.
6
2- Hipotez:

Bilgisayar kullanıcılarının bilgisayar kullanımı hakkında daha detaylı ve ileri düzeyde
bilgilere sahip olması bilişim suçlarının azalmasını sağlar.

Şirketlerin sistemlerini korumak için profesyonel internet güvenliği şirketleriyle
çalışması kurumların bilişim suçlarından etkilenme oranını alt seviyeye indirir.

Kullanıcıların aldığı basit bilgisayar eğitimi ile sistem kullanıcısı olmasının
sağlanması bilişim suçlarının düzeyini arttırır.

Tüm sistem kullanıcılarının web üzerinde dolaşırken koruyucu programlar kullanması
bilişim suçlarından etkilenme oranını azaltır.

Koruyucu programların yaygınlaştırılması ve güvenlik düzeyinin en üst seviyeye
çıkarılması bilişim suçlarını azaltır.
3- Problemde İncelenen Değişkenler ve Değişken Türleri :
3.1- Bilişim Suçları: Nitel, Süreksiz, Bağımsız değişken
Sayıyla anlatılamayan ancak çeşitlerle ayrılabilen cinsiyet, meslek, eğitim düzeyi gibi
değişkenlere nitel değişkenler denir. Dolayısıyla bilişim suçlarının çeşitleri olduğu için ve
çeşitlere ayrılabilen değişkenlerden olduğu için bilişim suçları araştırma konumuzda nitel
değişkendir.
Araştırma konumuzdaki “Bilişim Suçları” bağımsız değişkendir çünkü bağımsız
değişkenler; diğer dış etkenlerden bağımsız olarak kendi bünyesinde ortaya çıkan
değişkenlerdir. Bilişim suçları da diğer dış etkenlerden bağımsız olarak kendi bünyesinde
ortaya çıktığından dolayı bilişim suçları bağımsız değişkendir.
3.2- Bilgisayar kullanıcılarının, interaktif bilişim sistemlerinin kullanımındaki bilişim
güvenilirliği üzerindeki etki düzeyi: Nitel, Süreksiz, Bağımlı Değişken
Araştırma konumuzdaki diğer bir değişken olan “Bilgisayar kullanıcılarının,
interaktif bilişim sistemlerinin kullanımındaki bilişim güvenilirliği üzerindeki etki
7
düzeyi” bağımlı değişkendir.
Çünkü bilgisayar
kullanıcılarının,
interaktif bilişim
sistemlerinin kullanımındaki bilişim güvenilirliği üzerindeki etki düzeyi yani bilgisayar
kullanıcılarının, interaktif sistemleri kullanırken, bankacılık işlemleri, internetten alışveriş
gibi interaktif işlemler ve bu tarz bilişim sistemlerine güven duyması için bilişim suçlarının
azalması gerekmektedir. Bilişim suçlarının oranı arttıkça bilişim sistemlerine olan güven
azalacak ve bu bağlamda interaktif hizmetleri ve sistemleri kullanan kullanıcı sayısı da
azalacaktır bu nedenle ilgili etki düzeyi bilişim suçlarının oranına bağlı olduğu için neden
sonuç ilişkisinden yola çıkarak bilişim suçları bağımsız bir değişken olduğundan bilişim
güvenilirliğine etki düzeyi de bilişim suçlarının oranına bağlı olduğundan bağımlı bir
değişkendir.
4.Seçilen Araştırma Yöntemi:
Araştırmamızda nitel araştırma yöntemi seçilmiştir.
4.1 Araştırma Türünün Belirlenmesi:
Araştırma türü nitel araştırmadır. Çünkü İnsan ve grup davranışlarının “niçin” ini
anlamaya yönelik araştırmalara niteliksel (“qualitative”) araştırma denir. Araştırma
konumuzda ise Bilişim suçlarının, bilgisayar kullanıcıları üzerindeki, interaktif bilişim
sistemlerinin kullanımındaki bilişim güvenilirliğine etkisi ve global web tehditlerine karşı
tavrı’nı inceliyoruz. Dolayısıyla insanların yani bilişim kullanıcısı grupların web tehditlerine
karşı aldığı tavrı yani insan ve grup davranışlarının “niçin” ini anlamaya yönelik araştırma
yapacağımızdan ötürü araştırma türümüz Nitel araştırmadır.
4.2- Kullanılan Örneklem Yöntemi ve Nedeni:
Seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden, amaçlı örnekleme, ölçüt örnekleme
seçilmiştir. Çünkü seçmiş olduğumuz amaçlı yani amaçsal örnekleme, seçkisiz olmayan bir
örnekleme yaklaşımıdır. Amaçlı örnekleme, çalışmanın amacına bağlı olarak bilgi açısından
zengin durumların seçilerek derinlemesine araştırma yapılmasına olanak tanır. Ölçüt
8
örnekleme, bir araştırmada gözlem birimleri belli niteliklere sahip kişiler, olaylar, nesneler ya
da durumlardan oluşturulabilir. Bu durumda örneklem için belirlenen ölçütü karşılayan
birimler nesneler ve olaylar örnekleme alınırlar. Araştırma konumuzda ihtiyaç duyduğumuz;
bilgisayar kullanan, internet kullanan, interaktif sistemler üzerinde online işlemler yapan ve
bu niteliklere sahip kişilerdir. Dolayısıyla ihtiyacımız olan belli niteliklere sahip kişilerdir.
Yani tüm evreni ya da aradığımız nitelikte olmayan kişileri alacak olursak sonuca ulaşmamız
zorlaşır ve yanıltıcı neticeler elde edebiliriz. Hedefe daha kısa sürede ve daha etkili
varabilmemiz için belirli ölçülere, kriterlere, belirlediğimiz niteliklere sahip kişilere
ulaşmamız gerekmektedir. Bunun içinde Seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden,
amaçlı örnekleme, ölçüt örnekleme seçilmiştir.
4.3- Örneklemdeki Bireyler:
Örneklemde çalışmanın amacına bağlı olarak bilgi açısından zengin durumların
seçilerek derinlemesine araştırma yapılmasına olanak tanınması açısından, belirlediğimiz
kriterler üzerindeki bireyleri örnekleme almamız gerekmektedir. Araştırmamızda bilişim
suçları ve bilişim suçlarından etkilenen bilgisayar kullanıcılarını, bilişim suçlarının
artmasının veya azalmasının; bilişim kullanıcıları üzerindeki, interaktif bilişim sistemlerinin
kullanımının azalması veya artması inceleneceğinden, örneklemde bilgisayar ve internet
kullanan bireyler üzerinde çalışılması hedeflenmiştir.
4.4- Kullanılan Veri Toplama Araçları:
4.4.1-Gözlem:
Gözlem aşamasında öncelikle Nitel Gözlem tekniğini kullanmak suretiyle bazı
tespitlerde bulunuldu.
Her ne kadar bilişimin nimetlerinden faydalanan muhasebeciler ya da şirketler varsa
da, günümüzde halen en sağlam muhasebe kayıtlarının defterlerde tutulduğunu düşünen
muhasebecilerinde varlığı gözlemlenmiştir. Kişisel mail hesaplarının çalınması üzerine
9
kişisel görüşmelerinin arkadaşları ile yazışmalarının ve kişisel resimlerinin ifşa edildiğini
düşünüp tekrar aynı sorunu yaşamamak için mail hesabını kapatan kullanıcılar
gözlemlenmiştir. Aynı şekilde bankacılık işlemlerini internet üzerinden takip eden interaktif
bankacılık işlemlerini kullanan kullanıcı sayısı azımsanmayacak kadar çoktur ancak mağdur
olan kişileri ve kuruluşları görünce aynı mağduriyeti yaşamamak için hesaplarını kapatan
eski usul sistemlere dönen kişilerin de varlığı gözlemlenmiştir. Halen günümüzde kredi kartı
dolandırıcılığına ilişkin kart kopyalama, kredi kartı bilgilerinin çalınması şifrelerinin
çalınması şeklinde bilişim suçlarını gözlemlemekteyiz. Tüm bunlar, bu sistemleri kullanan
insanlar üzerinde olumsuz etkiler yaratmakta ve bilişim sistemlerine olan güvensizliği
arttırmakta
aynı
zamanda
bu
sistemlerin
kullanımında
düşüş
ve
uzaklaşma
gözlemlenmektedir. Tüm gözlemler, gözlem formlarına herhangi bir yorum eklenmeden
sadece gözlemlenen kısımlar itibariyle aktarıldı.
4.4.2- Anket:
Araştırma konumuz ile ilgili tespit etmiş olduğumuz problemimizin kaynağını
bulabilmek adına kullandığımız bir diğer veri toplama aracı ankettir. Çünkü anketin en
önemli avantajlarından birisi geniş kitlelere ulaşılmasını sağlamasıdır. Anket hedef kitle
üzerinde uygulanarak sonuçların elde edilmesi sağlanacaktır. Anketimiz Bilgisayar
kullananlar üzerinde uygulandı. Örneklemdeki bireyler üzerinde uygulanan anketimizde
sorulan soruların cevaplanması neticesinde elimizde somut örneklerle veriler oluştu. Bu
veriler araştırmamızı sonuçlandırmak için gereken bölümlerde kullanıldı. Anketimizin
neticesinde araştırma konumuz ile ilgili örneklemdeki bireylerin günde kaç saat bilgisayar
kullandığı, günde kaç saat internete bağlı kaldığı, internete hangi amaçlarla bağlandığı, tuzak
sitelerden zarar görüp görmediği, kişisel bilgisayar eğitimi alıp almadığı, bilgisayarında
koruma programlarının yüklü olup olmadığı, sanal saldırıya maruz kalıp kalmadığı, kaç kez
10
web tehdidi ile karşı karşıya kaldığı, sanal saldırılardan ne kadar hasar gördüğü, sanal
saldırıya maruz kaldıktan sonra nasıl bir tavır aldığı konularında bilgilere ulaşıldı.
Örneklemdeki Bireylere Uygulanan Anket
1.Günde kaç saat bilgisayar kullanıyorsunuz?
(1) - (2) - (3) - (4) - (5) - (5 saatten fazla)
2.Günde kaç saat internete bağlı kalıyorsunuz ?
(1) - (2) - (3) - (4) - (5) - (5 saatten fazla)
3.İnterneti en çok hangi amaçla kullanıyorsunuz ?
(Ödev ders eğitim)-(sosyal ağlar)-(interaktif işlemler)-(oyun eğlence)-(iş ticari) – (diğer)
Diğer (Lütfen belirtiniz) …………………..
4.Daha önce hiç tuzak sitelerden ya da maillerden zarar gördünüz mü ?
(Evet zarar gördüm) (Hayır zarar görmedim)
5.Kişisel Bilgisayar Güvenliği Eğitimi aldınız mı ?
( Evet aldım bu konuda bilgiliyim) - (Hayır almadım bu konuda bilgim yok)
6.Bilgisayarınızda korunma için programlar yüklü mü ?
(Evet yüklü bilgisayarım koruma altında) – (Hayır yüklü değil bilgisayarım tehditlere açık)
7.Sanal saldırıya maruz kaldınız mı ?
(Evet maruz kaldım) – ( Hayır kalmadım )
8.Kaç kez web tehdidi ile karşı karşıya kaldınız ?
(Hiç) - (Bir kez) – ( Bir den fazla )
9.Maruz kaldığınız sanal saldırılar karşısında görmüş olduğunuz hasar seviyesi ?
(Çok düşük zarar vermedi) - (Orta düzeyde biraz zarar gördüm) – (yüksek çok zarar gördüm)
10.Sanal saldırıya maruz kaldıktan sonra neler yaptınız ?
(Bir bilişim suçu olduğu için yasal yollara başvurdum)
11
(Tüm hesaplarımı kapattım ve internetten uzaklaştım)
(Kişisel bilgilerimi artık vermiyorum ama interneti kullanmaya devam ediyorum)
4.4.3 Araçlarda bulunması gereken temel özelliklere ilişkin yapılanlar ve yapılacaklar :
Anketin geliştirilme aşamasında hangi hedef kitleye uygulanacağı belirlendi.
Bilgisayar kullanan hedef kitleye uygulanmasına karar verildi. Anket ile ilgili ölçülecek
özellikler belirlendi, bilgisayar, internet kullanımı, kullanım amaçları, sanal saldırılar ve sanal
saldırılara maruz kalanların aldığı tavırlar kavramların ölçülmesine odaklanıldı. Yapılar
belirginleştirildi. Ölçülecek özelliğe en uygun sorular seçildi. Anket sorularının dil açısından
anlaşılırlığı incelendi, sade bir dille, yalın, anlaşılır ve net sorular hazırlandı. Uzman görüşü
alındı. Ön uygulama için denekler üzerinde deneme yapıldı. Testin psikometrik özellikleri
belirlendi. Ön uygulamadan elde edilen verilere dayalı olarak test istatistiklerinin
hesaplanması ve madde analizlerinin yapılması ve teste son şeklin verilmesi sağlandı.
Veri toplama aracının geçerliğinin yüksek olması amacıyla, yani ölçülmek istenen
özelliğin ölçülme derecesini yükseltebilmek için, ankette en uygun sorular seçildi. Araştırma
problemimizde hedeflediğimiz bilgisayar kullanıcılarının global web saldırılarına karşı aldığı
tavır olduğundan ötürü anket soruları bunu açığa çıkarmak üzere hazırlandı. Bu bağlamda en
uygun sorular seçildi.
Veri toplama araçlarımızdan biri olan anketin, güvenirlik hedefini gerçekleştirmek
için değerlendirmeciler arası tutarlılık yöntemi seçildi. Yöntem uygulandı. Bu yöntem ile
aynı veri toplama aracının birden fazla kişi tarafından değerlendirilmesi sağlanarak araca
verdikleri puanlar arasındaki ilişkiye bakılıp hesaplama yapılmak sureti ile ilişkinin yüksek
olması sağlanmaya çalışıldı. Araştırmamız tüm ülkeyi kapsadığından dolayı, anketi de tüm
ülke üzerinde uygulamamız gerekti. Dolayısıyla anket için dağılımın uygun olması
bakımından nüfusu büyük olan illerde hesaba katılarak, toplam 1000 denek üzerinde
araştırma yapılması hedeflendi. Anket tüm ülkeyi kapsadığından her ilden ankete katılım
12
yapılması gerektiğinden, ülke nüfusu il nüfusuna bölünerek, illerdeki denek sayıları
belirlendi. Nüfusu küçük illere az, yüksek illere çok sayıda denek ayrıldı. Böylece sonuçların
tutarlığı, güvenirliği ve geçerliği arttırılmış oldu.
Hazırlanan ankete göre yapılan çıkarımların uygun, anlamlı, doğru ve kullanışlı
olduğu görüldü. Belli araçları kullanarak elde edilen bilgilerin araştırmanın amacına hizmet
ettiği görüldü. Veri toplama aracının kalitesini ve uygunluğunu gösteren önemli özelliklerden
biri olan geçerlik; ve güvenilirlik kriterlerine uygunluğu görüldü. Denekler üzerinde ön
çalışmalar yapılarak sonuçların uygun olduğu, geçerlik ve güvenirliğin yüksek olduğu
görüldü.
5. Verilerin Analizi :
Verilerin analizi aşamasında, betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi kullanıldı.
Çünkü anketlerdeki sorular göz önünde bulundurularak kategorize etmek suretiyle araştırma
sorularında yer alan kategoriler göz önünde bulundurularak verilerin betimsel analiz yöntemi
ile analiz edilmesi ve sonuçlara ulaşılması sağlandı. Ayrıca bir diğer veri toplama aracımız
olan gözlem için ise içerik analizi yöntemi kullanılarak derinlemesine bilgi edinmek, gözlem
sonuçlarından elde ettiğimiz verilerin önceden belli olmayan kategorileri belirlemek ve
önceden ulaşılamayan verilere ulaşmak hedeflendi.
Veri toplama aracımız olan anketten elde ettiğimiz veriler betimsel analiz yöntemi ile
analiz edildiğinden dolayı, öncelikle bir çerçeve oluşturuldu. Verilerin hangi kategoriler
çerçevesinde düzenleneceğine ve yorumlanacağına ilişkin karar verildi. Daha sonra belirlenen
çerçeve ışığında veriler okundu ve düzenlendi. Bu aşamada veriler seçildi ve anlamlı hale
getirildi. Kullanılması uygun olan doğrudan alıntılar da belirlendi. Tekrarlamadan kaçınılarak
veriler tanımlandı ve ilgili yerlerde belirlenen alıntılar kullanıldı. Tanımlanan bulgular
açıklandı ve ilişkilendirildi. Farklı durumlarla karşılaştırmalar yapıldı.
13
Diğer veri toplama aracımız olan gözlem ise içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz
edildi. Analize başlanmadan önce kategoriler belirlendi. Bu kategoriler daha önce elde edilen
bilgilere, kuramlara ve deneyimlere bağlı olarak şekillendirildi. Toplanan betimsel bilgilerle
konunun derinliğine bilgiler elde edildi. Yeni kategorilerin ortaya çıkması sağlanmaya
çalışıldı.
6.Araştırma sürecinin aşamaları :
Araştırma sürecimizin ilk aşamasında problem belirlendi ve şekillendirildi. Problemin
belirlenmesinin ve şekillendirilmesinin ardından literatür taraması yapıldı. Konu ile ilgili
derinlemesine ve detaylı geçmiş çalışmalarda incelenerek veriler elde edildi. Bu konuda
yapılmış olan çalışmamıza yakın çalışmalar tespit edildi araştırmamızda alıntı kaynak olarak
kullanılmak üzere bilgiler alındı. Hipotezler belirlendi. Problemde incelenen değişken ve
değişken türleri belirlendi. Araştırma yöntemi ve araştırmanın türü belirlendi. Daha sonra veri
toplamak için belirlememiz gereken örneklemdeki bireyler belirlendi, bilişim suçlarından
etkilenen bireyler seçildi. Veri toplama araçlarından gözlem ve anket kullanıldı. Gözleme
dayalı veriler toplandı, gözlemlenen durumlar yorum yapılmadan gözlemlendiği gibi gözlem
tutanaklarına geçirildi. Anket ile verilerin toplanması aşamasında ise 10 sorudan oluşan bir
anket hazırlandı ve bu anket Türkiye nüfusu göz önünde tutularak 1000 kişi üzerinde ülke
genelinde uygulandı. Nüfus yoğunluğu fazla olan bölgelerden ankete daha çok katılımcı
katılması gerektiği göz önünde bulunduruldu. Tüm kentlerin nüfusları sırasıyla 70.000 e
bölünerek her şehirden alınacak gözlemci sayısı belirlendi. Değerlendirmeciler arası tutarlık
yöntemi ile aynı anket tekrar uygulandı ve aradaki puanlamanın yüksek olup olmadığına
bakıldı. Geçerlik ve güvenirlik hedeflerine ulaşabilmek için üzerinde çalışıldı. Veriler analiz
edildi. Araştırma sonuçlarını ilişkilendirerek sonuç kısmının oluşturulmasına ve araştırmanın
sonuçlarının rapor halinde yazılmasına geçildi. Araştırmamızda yapılmış olan literatür
taramaları araştırma konumuz ile ilgili olan kısımları ile birlikte kaynak gösterilerek
14
kullanıldı. Araştırmamızın neticelerinin ilgili literatür taramaları ile desteklenmesi sağlandı.
Araştırmamızda anket sonuçlarına yer verildi. Anket sonuçları da literatür taraması ile
desteklendi. Gözlem tutanaklarında gözlemlenen konulara yer verildi. Gözlemlerden elde
edilen veriler anket sonuçları ve literatür taraması göz önünde bulundurularak değerlendirildi.
Bilim üretmek ya da problem çözmek amacıyla yürütülen süreçteki tüm kavramsal ve işlevsel
ilişkilerin bütüncül bir şekilde sergilendiği ürün olan araştırma raporunun hazırlanması
aşamasına geçildi. Araştırma raporunun temel bölümlerinden olan, Başlık, üst başlık, yazar
adı ve kurum bilgisi yazıldı. Özet bölümünde makalenin kısa ve ayrıntılı ve çok yönlü özeti
yazıldı. Giriş kısmında problem tanıtıldı, literatür tartışıldı, problem açık ve anlaşılır şekilde
ortaya konuldu. Problemin çözümündeki yaklaşım ortaya konuldu. Değişkenler tanımlandı ve
araştırmanın hipotezleri verildi. Yöntem bölümünde araştırmanın nasıl yürütüldüğüne ilişkin
detaylar anlatıldı. Müdahale, veri toplama süreci, örneklem, çalışma grubu tanıtıldı. Tartışma
bölümünde çalışmanın hipotezleri ile ilgili değerlendirme ve yorumlar yapıldı. Kaynaklar
kısmında kaynakların tamamı kaynaklar listesinde yer aldı. Son olarak yazara ilişkin
kuramsal bilgi, finansal desteğin kaynağı ve çalışmaya destek veren meslektaşların
belirtildiği bölüm olan yazar notu bölümü hazırlandı. Araştırma raporlarında uyulması
gereken genel ilkelere uyuldu. Araştırma raporu, 12 punto büyüklüğünde ve times new roman
fontu ile yazıldı. Satır aralıkları çift olarak belirlendi. Sayfa yapısı üst,alt,sağ ve soldan 2.54
cm olarak belirlendi. Sayfa numaraları ve üst bilgi sağ üst köşe olarak belirlendi. 10 ve 10’ un
üzerindeki sayılar rakam şeklinde 10‘ un altındaki sayılar ise yazı şeklinde yazıldı. Her bir
ifadeden sonra boşluk bırakıldı. Başlıklar içeriden, kalın, normal tümce düzeyinde nokta ile
sonlanan paragraf başlığı şeklinde kullanıldı. Doğrudan yapılan kaynak alıntıları tırnak
içerisine alındı.
15
7. Araştırma Raporu Aşamaları :
7.1.Kapak Hazırlanması
7.2.Özet
7.3.İçindekiler
7.4.Ana Metin Bölümü
7.5.Sonuç ve Değerlendirme
7.6.Yararlanılan Kaynaklar
Download

Bilisim Suçlarinin Bilgisayar Kullanicilari Üzerindeki Interaktif Bilisim