SAĞLIKBİLİMLERİDERGİSİ
JOURNALOFHEALTHSCIENCES
ErciyesÜniversitesiSağlıkBilimleriEnstitüsüYayınOrganıdır
AraştırmaYazısı2014;23:1-9
HASTANETEMİZLİKÇALIŞANLARININHASTANEENFEKSİYONLARIVEKORUNMAİLEİLGİLİ
BİLGİ,TUTUMVEDAVRANIŞLARI
INFORMATIONABOUTHOSPITAL-ACQUIREDINFECTIONS,ATTITUDESANDBEHAVIORSOFTHEHOSPITAL
WORKERSONHOSPITALINFECTIONANDPROTECTING
1FevziyeÇETİNKAYA,1EmineALP2
1ErciyesÜniversitesiHastaneleriEnfeksiyonKontrolKurulu,Kayseri
2ErciyesÜniversitesiTıpFakültesiHalkSağlığıAnabilimDalı,Kayseri
3ErciyesÜniversitesiTıpFakültesiEnfeksiyonHastalıklarıveKlinikMikrobiyolojiAnabilimDalı,Kayseri
ÖZET:Hastanetemizlikçalışanlarımikroorganizmalarınyayılmasında diğ er tü m sağ lık çalışanları gibi ö nemli rol oynarlar.
Bu çalışmada hastane temizlik çalışanlarının hastane enfeksiyonlarıverisklerindenkorunmaileilgilibilgitutumvedavra376 temizlik çalışanının 287’si çalışmaya dahil edilmiştir.
nimdü zeyiilkokulvealtındaolanlar%41.5,ortaokul%31.0ve
lise ve ü stü %27.5’di. Hastane enfeksiyonunun ne olduğ u sorulduğ undahiçbirineolduğ unutambilmezken,%95.8’ieksik
biliyordu. Çalışanların %51.6’sı hastane enfeksiyonları konusunda bilgilerini yeterli buluyordu. Enfeksiyonlardan korunmak için çalışanların %59.6’sı ekipman kullanmaya dikkat
ettiğ ini,%37.6’sıelhijyenineve%23.7’sigenelhijyenkurallarınauyduğ unuifadeetti.Çalışmayakatılanların%95.5’ikendisini hastane enfeksiyonlarından korumanın en iyi yolunun el
hijyeni olduğ unu belirtti. Çalışanların %64.5’i hepatit B, %
26.5’i grip ve %24.0’ü tetanoz aşısı yaptırdıklarını belirttiler.
Hastane enfeksiyonları konusunda eğ itim aldıklarını ifade
edenlerinoranı%93.7idi.Çalışmayakatılanların%33.1’igö reviesnasındadelici-kesicialetlerleyaralanmış,buyaralanmayı
%68.4’ü enfeksiyon birimine bildirmişti. Yü ksek riskli alanların temizliğ inde deterjan ve dezenfeksiyon uygulaması yapılması gerektiğ ini bilenler %65.5 idi. Tıbbi atıkların kırmızı
poşeteatılmasıgerektiğ iniçalışanların%87.8’ibiliyordu.Hastane temizlik çalışanlarının hastane enfeksiyonu ve korunma
konusunda bilgi dü zeyleri orta seviyede idi. Atık yö netimi
konularındabilgidü zeyiyü ksekti.
Anahtar kelimeler: Hastane enfeksiyonu, hastane temizlik
çalışanları,tıbbiatık,elhijyeni,aşı
Makale Geliş Tarihi : 10.05.2013
Makale Kabul Tarihi: 11.03.2014
ABSTRACT:Hospital cleaning staff play an important role in
thespreadofmicroorganisms,likeallotherhealthprofessionals.Themaingoalofthisstudyisdeterminingtheinformation
abouthospitalinfections,attitudesandbehaviorsofthecleaning staff on hospital infections and protecting. 287 of 376
cleaning staff has been included, in University of Erciyes.
61.0%oftheparticipantsweremalesand39.0%werefemales.
Forthe41.5%oftheparticipants,educationlevelwasprimary
school and below, for 31.0% it was secondary school and for
27.5% it was high school and college, respectively. When
asked what the hospital-acquired infection is, none knew not
exactlywhatit is, 95.8% knew incomplete. 51.6% ofthe staff
-acquired infecprotecting themselves from infections by being careful with
usingequipment,37.6%ofthestafftoldthattheyareprotectingthemselvesbyfollowingthehandhygienerulesand27.7%
ofthemtoldthattheyarefollowingthegeneralhygienerules
forprotectingthemselvesfrominfections.95.5%oftheparticipants declared that the best way to protect themselves from
hospital-acquired infections is following the hand hygiene
rules.64.5%ofthestaffarevaccinatedforhepatitisB,26.5%
that they have education for hospital-acquired infections is
93.7%. 33.1% of the participants told that they have been
injured bycutting and perforatingequipmenton duty, 68.4%
ofthemhaveinformedthisincidenttoinfectionunit.Theobligationtousedetergentsandapplyingdisinfectantincleaning
of highly risked areas is known by 65.5% of the participants.
87.8% of the staff were aware of the need to use red plastic
bags for disposing medical contaminants. Level of knowledge
of the hospital cleaning staff on hospital-acquired infections
andprotectionwasaverage.Theknowledgeleveloncontaminantmanagementwashigh.
Key words: Hospital-acquired infections, hospital cleaning
workers,medicalcontaminant,handhygiene,vaccine
Erciye
ersitesi,TıpFakü ltesiHastaneleriEnfeksiyonKontrol
Melikgazi,38039Kayseri,
K YE
Tel:+90(352)2076666Faks:+90(352)4380657
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
1
Hastane Temizlik Çalışanlarının Hastane Enfeksiyonları ve Korunma ile İlgili Bilgi, Turum ve Davranışları
GİRİŞVEAMAÇ
Hastane enfeksiyonları hastanede bulunmayla
sebep ilişkisi gö steren hasta, sağ lık personeli,
hasta refakatçileri ve ziyaretçilerin sağ lığ ını tehdit eden enfeksiyonlarolup gü nü mü zdedahagenişbirifadeile“sağ lıkhizmetiilişkilienfeksiyonlar” olarak belirtilmektedir (1). Hastane enfeksiyonları,hastanedekalışsü resini,tedavimaliyetini
ve işgü cü kaybını arttırmakta, hastalarda fonksiyonel bozukluklara, duygusal strese, yaşam kalitesinin dü şmesine veya ö lü me neden olabilmektedir (2). Yaşam sü resinin uzaması, hastaların
modern tedavi olanaklarına kavuşması, invaziv
girişimlerin artması ve kritik cerrahi girişimlerin
yaygın olarak kullanılmaya başlanması hastane
enfeksiyonlarınınö neminibü tü ndü nyadaolduğ u
gibiü lkemizdedeartırmaktadır(3).
Gelişmiş ü lkelerde hastane enfeksiyonları
ileilgiliorganizeçalışmalar1960’lıyıllaradayanmaktadır. Bu ü lkelerde yapılan enfeksiyon kontrol çalışmaları ile, hastane enfeksiyonlarının gö rü lmesıklığ ınınvehastaneenfeksiyonlarınabağ lı
ö lü mlerin azaldığ ı, tedavi maliyetlerinin dü ştü ğ ü gö rü lmü ştü r (3). Tü rkiye’de hastane enfeksiyon
oranının%5-15arasındadeğ iştiğ ikabuledilmektedir. Yoğ un bakım ü nitelerinde bu oran %2030’akadarçıkmaktadır(3).
Hastanelerdekitemizlikçalışanları,diğ ersağ lıkçalışanlarıgibihemkendilerinibuenfeksiyonlardankorumak,hemde enfeksiyonlarınhastane
içerisinde yayılmasını ö nlemek konusunda çok
ö nemli gö rev ve sorumluluklara sahiptir. Bu nedenlehastanetemizliğ indeçalıştırılmakü zereişe
başlayacak olan personel, hastanede çalışmaya
başlamadan ö nce hastane enfeksiyonları ve bu
enfeksiyonlardan kendilerini ve hastaları nasıl
koruyacakları konusunda eğ itilmelidirler. Eğ itim
ö ncelikle el hijyeni, hastane enfeksiyonlarının
toplumdakienfeksiyonlardanfarkıveö nemi,hastanede uygulanması gereken temizlik aşamaları,
kişiselhijyen,bağ ışıklama,tıbbiatıkyö netimigibi
konularıiçermelidirvebueğ itimlersü rekliolmalıdır(5).
ri’ndegö revyapantemizlikçalışanlarınınhastane
enfeksiyonları ve korunma yolları konusundaki
bilgi,tutumvedavranışlarınınbelirlenmesiamaçlanmıştır.
GEREÇVEYÖNTEM
ri'nde çalışan tü m temizlik personeli ü zerinde
yatakkapasiteliolup,ü çü ncü basamakyoğ unba2
kımların bulunduğ u, organ nakilleri de olmak
ü zere karmaşık cerrahi girişimlerin yapıldığ ı;
ErişkinvePediatrikHematoloji–Onkoloji,Kemik
bö lü mlerinbulunduğ ubirhastanedir.
vardır.ÇalışmayaTıpFakü ltesiDekanlığ ı’nabağ lı
birimlerde çalışan 287 temizlik şirketi çalışanı
dahil edildi. Çalışma konusunun hastane enfeksiyonları olduğ u gö z ö nü ne alındığ ında, bahçe temizliğ i, yabani hayvanlarla mü cadele, rektö rlü k
vetemeltıpbilimleridışındakalandiğ erfakü lteler gibi hastane enfeksiyonları açısından riskli
olmayan alanlarda hizmet veren temizlik personeliçalışmadışıbırakılmıştır.
Araştırmakapsamınaalınantemizlikçalışanlarının cinsiyeti, yaşı, eğ itim dü zeyi, çalıştığ ı birim
ve hizmet yılı gibi tanımlayıcı ö zellikleri, gö revi
esnasında kendisine, hastadan hastaya, kendisindenhastalaraenfeksiyonbulaşmasıkonusundaki
dü şü nceleri, hastane enfeksiyonları hakkında
bilgidü zeylerivekorunma,aldıklarıeğ itimkonuları,elhijyeni,aşıvegenelö nlemlereuyupuymadıkları, delici-kesici alet yaralanma, yü ksek riskli
alanlar ve tıbbi atık konusundaki bilgi dü zeyleri
ve enfeksiyon kontrol uygulamalarına uyma durumları ile kendilerini bu konuda yeterli bulup
bulmadıkları ile ilgili 34 soruluk anket yü z yü ze
vetoplubirşekildeuygulandı.Çalışmadışıbırakılanlar hariç tü m diğ er çalışanlara ulaşıldı. Anket
ö ncesiö ntestuygulamasıdahaö ncetemizlikelemanı olarak çalışmış 5 hasta bakıcıya uygulandı,
anlaşılmayan sorular dü zenlendi ve gereksiz gö rü lensorularankettençıkartıldı.
tesi Etik Kurulu’ndan alındı (Etik kurul no:
09/34). Ayrıca hastane idaresinden ve çalışmaya
katılan tü m çalışanlardan anket doldurma ö ncesi
sö zlü izinalındı.VerilerbilgisayardaSPSSprograKi-karetestikullanıldıvepdeğ eri0.05’inaltında
olanlaranlamlıkabuledildi.
BULGULAR
Araştırma grubunun yaş ortalaması,
33.6±8.24 (min:20, max:59) yıl idi. Hizmet yılı
ortalaması 4.60±4.06 (min:0, max:17) yıl idi. Çalışmayaalınanların%61.0’i erkek,%39.0’ukadın
idi.Araştırmagrubundaklinikteçalışanlarınoranı%49.5idi.Eğ itimdü zeyi ilkokulvealtıolanlarınyü zdesi%41.5,ortaokuldü zeyindeolanlar%
31.0, lise ve ü stü dü zeyinde olanlar %27.5 idi.
Eğ itim dü zeyi ortaokul olanların %72.1’inin, bir
yılıaşkınsü redirçalıştığ ıtespitedildi.
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
Çalışanlarınhiçbirihastaneenfeksiyonlarının
ne olduğ unu tam bilmezken, %95.8’i eksik biliyordu. Hastane enfeksiyonlarının ne olduğ unu
bilmeaçısındancinsiyetvehizmetyılınagö refark
yok iken, çalışılan birim ve eğ itim dü zeyine gö re
farksaptandı.Yoğ unbakım,atıktoplamavelaboratuarçalışanlarınınveortaokuldü zeyindekiçalışanlarınhepsieksikdeolsahastaneenfeksiyonununneolduğ unubiliyordu.Hastaneenfeksiyonları konusunda bilgilerini yeterli bulduğ unu sö yleyenlerin yü zdesi %51.6, kısmen yeterli bulduğ unusö yleyenler%27.9veyeterliolmadığ ınıdü şü nenlerinyü zdesi%20.6idi.Hastaneenfeksiyonları konusunda bilgilerini yeterli bulma açısından
birim, cinsiyet ve eğ itim dü zeyine gö re fark bulunmazikenhizmetyılınagö refarkvardı.Biryıldandahaazsü redirçalışanlarveliseveü stü eğ itim seviyesindekilerin hastane enfeksiyonları
konusundaki bilgilerini yeterli bulma yü zdesi
diğ erlerinegö redahadü şü ktü .
Çalışanların %62.4’ü gö rev esnasında kendisine enfeksiyon bulaşabileceğ ini, %51.9’u kendisininhastadanhastayahastalıkbulaştırabileceğ ini,%41.5’ikendisindenhastalarahastalıkbulaşabileceğ inidü şü nmekteydi(Tablo1).
Tablo 1. Hastane temizlik çalışanlarının gö revleri esnasında
enfeksiyonbulaşmasıkonusundakidü şü ncelerinindağ ılımı
Enfeksiyonbulaşmasıkonusundaki
düşünceleri
Evet
Hayır
Bilmiyorum
Toplam
Sayı
%
Sayı
%
Sayı
%
Sayı
%
179
62.4
62
21.6
46
16.0
287
100
148
51.6
113
39.4
26
9.1
287
100
119
41.5
133
46.3
35
12.2
287
100
Kendisine
Hastadan
hastaya
Kendisindenhastalara
Hastane enfeksiyonlarından korunmak için
hangi uygulamaları yaptıkları sorulduğ unda; %
59.6’sı ekipman kullanımına dikkat etme, %
37.6’sı el hijyenine uyma, %23.7’si genel hijyen
kurallarına uyma ve %5.2’si aşı yaptırma olarak
cevapvermişlerdir(Tablo2).
Çalışanların%90.9’uhastaneenfeksiyonlarından korunma konusunda genel ö nlemlere her
zamanuyduğ unu,%7.7’siarasırauyduğ unuve%
1.4’ü hiçbirzamanuymadığ ınıbelirtti.Enfeksiyon
kontrolü nde genelö nlemlereherzamanuyduğ unu belirtme açısından çalışılan birim, cinsiyet ve
hizmet yılına gö re fark bulunmazken iken eğ itim
durumunagö refarksaptandı.Buoranliseveü stü eğ itimesahipolanlardadahadü şü ktü (%84.8).
Tablo 2. Hastane temizlik çalışanlarının, enfeksiyonlardan
korunmakonusundadikkatettiklerinisö yledikleriuygulamalaragö redağ ılımı
Uygulamalar
Elhijyenineuyma
Ekipmankullanımı
Aşıyaptırma
Genelhijyeneuyma
Toplam
Sayı
%
108
37.6
15
5.2
171
68
287
59.6
23.7
100.0
Ellerinde açık yara varsa eldiven giyilmesi
gerektiğ ini sö yleyenlerin oranı %71.1 idi. Hijyen
kurallarına uyulmazsa mikroorganizmalar bir
hastadan bir hastaya kolaylıkla taşınabilir diyenlerinoranı%72.5idi.Çalışanların%28.6’sıhastanedeçalışanmeslekgruplarıiçindetemizlikçalışanlarınınhastaneenfeksiyonlarındanenazetkilenengrupolduğ unudü şü nmekteydi.Çalışanların
%95.5’i el hijyeninin, %88.9’u eldiven kullanımınınhastaneenfeksiyonkontrolü ndeenetkiliyö ntemolduğ unusö ylemekteydi.
Kendilerinihastaneenfeksiyonlarındankorumanın en iyi yolunun el hijyeni olduğ unu ifade
edenler arasında hizmet yılı ve eğ itim dü zeyine
gö re farklılık bulunmazken cinsiyete gö re fark
saptanmıştır.Kadınlardahayü ksekorandakendisinihastaneenfeksiyonlarındankorumanıneniyi
yolunun el hijyeni olduğ unu sö ylemiştir (%99.1)
(Tablo3).
Hijyen kurallarına uyulmazsa mikroorganizmalar bir hastadan bir hastaya kolaylıkla taşınabileceğ ini sö yleyenlerin oranı %69.3 olup elde
edilen bu veri ü zerinde; cinsiyet, hizmet yılı, eğ itim ve çalışılan birim parametrelerinin etkisi belirlendi. Yoğ un bakım (%80.0) ve ameliyathane
(%85.7) çalışanlarında el hijyenine uyulmazsa,
mikroorganizmaların bir hastadan bir hastaya
kolaylıkla taşınabileceğ ini dü şü nenlerin oranı %
80veü zerindeydi.
Çalışanların %57.5’i toz alırken, %87.1’i çö p
toplarken, %86.1’i tuvaleti temizlerken, %38.3’ü paspas yaparken eldiven giydiklerini, %94.8’i işe
başlarken,%98.6’sıherişbitiminde,%96.9’ukirli
yü zeylerletemassonrası,%92.0’sieldivengiymeden ö nce, %97.2’si eldiven çıkardıktan sonra ve
%97.6’sı çö ple temas sonrası her zaman ellerini
yıkadıklarınıbelirttiler.
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
3
Hastane Temizlik Çalışanlarının Hastane Enfeksiyonları ve Korunma ile İlgili Bilgi, Turum ve Davranışları
Tablo3.Hastanetemizlikçalışanlarının,çalıştığ ıbirim,
cinsiyet,hizmetyılıveeğ itimdurumunagö re‘Kendimi
hastane enfeksiyonlarından korumanın en iyi yolu el
hijyenidir’ifadesinionaylamadurumununkarşılaştırılması
İfadeyionaylayanlar
Özellikle
r
Çalıştığı
birim
n
Sayı
%
İdari
17
17
100.0
Klinik
142
133
93.7
Poliklinik
51
49
96.1
25
25
100.0
21
20
95.2
10
9
900
21
21
100.0
Erkek
175
163
93.1
Kadın
112
111
99.1
1yıl
86
83
96.5
2-5yıl
105
101
96.2
6-10yıl
55
52
94.5
41
38
92.7
119
113
95.0
Ortaokul
89
85
95.5
Liseve
üstü
79
76
96.2
Toplam
287
274
95.5
Yoğun
bakım
Ameliyathane
Laboratuar
Atıktoplama
x²²²
p
4.80
p=0.569
Cinsiyet
4.32
p=0.037
Hizmet
yılı
10yılve
üstü
Eğitim
düzeyi
İlkokulve
altı
1.19
0.17
p=0.756
p=0.918
Çalışanların enfeksiyonlardan korunmak için
elhijyenineuyduğ unuifadeedenlerinyü zdesi %
37.6idi.Elhijyeniuyumdurumuaçısındançalışılanbirim,hizmetyılıveeğ itimdü zeyinegö refark
yokikencinsiyetegö refarkolduğ usaptandı.Kadınlar(%50.0)erkekleregö re(%29.7)elhijyenineuyduklarınıdahayü ksekyü zdeyleifadeettiler.
Çalışmaya katılanların %93.7’si hastane enfeksiyonlarıvekorunmakonusundaeğ itimaldıklarını belirttiler. Eğ itim alıp almadıklarını dile
getirme durumu açısından çalışılan birim ve cinsiyetlerarasındafarkbulunmazken,hizmetyılıve
eğ itimdü zeyinegö refarksaptanmıştır.Biryıldan
kısasü reliçalışanlar(%84.5)veliseveü stü dü zeyinde çalışanlar (%88.6) daha az oranda eğ itim
4
aldıklarınıdilegetirmişlerdir.
Çalışanlar en fazla genel temizlik, hastane
enfeksiyonları ve ö nemi, kişisel korunma ve hijyenkurallarıkonusunda eğ itimaldıklarınıbelirttiler.Temizlikmaddeleri(%56.4)vebulaşıcıhastalıklar (%5.0) konusunda daha az yü zeyde eğ itimaldıklarınıbelirttiler.
Gö revebaşlamadanö ncehastanetemizliğ ive
bununla ilgili dikkat edilmesi gereken kurallar
konusundaeğ itimaldığ ınıifadeedenlerinyü zdesi
%75.3 olup; çalışılan birim, cinsiyet ve eğ itim
dü zeyine gö re fark bulunmazken hizmet yılına
gö refarksaptanmıştır.Biryıldandahaazsü redir
çalışanlar (%61.6) daha az, 10 yıl ve daha uzun
sü re çalışanlar (%92.7) daha yü ksek dü zeyde
eğ itimaldıklarınıifadeettiler.
Çalışanların %77.7’si kesici-delici alet ile yaralandığ ında enfeksiyon birimine başvurması
gerektiğ ini, %52.3’ü yaralı alanı su ve sabunla
yıkamasıgerektiğ ini,%36.9’uyaralıalanabatikon
uygulaması gerektiğ ini ve %16.0’sı yaralı alanı
kanatmasıgerektiğ inibelirtmiştir.
Delici-kesici aletle yaralandıklarını ifade
edenlerin yü zdesi %33.1 idi. Çalışanlarda kesicidelici alet batanların, bu yaralanmayı enfeksiyon
birimine bildirme oranı %68.4 idi. Delici-kesici
aletle yaralananların %31.6’sı bu durumu enfeksiyon birimine bildirmemiştir. Neden olarak %
33.3’ü ö nemsemediğ i için, %33.3’ü nereye bildireceğ ini bilmediğ i için ve %33.3’ü aşıları tam olduğ u için enfeksiyon birimine bildirmediğ ini belirttiler(Tablo4).
Tablo 4. Hastane temizlik çalışanlarında delici-kesici
aletleyaralanmaoranınındağ ılımı
Batma(n=287)
Evet
Sayı
95
Hayır
Sayı
Evet
65
Bildirme(n=95)
Hayır
Bildirmemenedeni
(n=30)
Nereyebildireceğ imibilmiyorum
Aşılarımtam
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
192
30
Sayı
10
10
10
%
33.1
66.9
%
68.4
31.6
%
33.3
33.3
33.3
Çalışırken kesici-delici aletle yaralandığ ını
sö yleyenler%33.1olup,çalışılanbirimaçısından
fark yokken, cinsiyet ve hizmet yılına gö re fark
saptandı. Bir yıl ve altında sü redir çalışanlarda
(%18.6)delicikesicibatmaoranıdü şü ktü .
Temizlik çalışanların %64.5’i hepatit B, %
24.0’ı tetanoz, %26.5’i grip, %7.7’si kızamıkkızamıkçık-kabakulak (KKK) ve %2.8’i suçiçeğ i
aşısını yaptırdığ ını ifade etmiştir.Hepatit B aşısı
yaptırmadurumuaçısındançalışılanbirim,cinsiyet ve eğ itim dü zeyine gö re fark bulunmazken
hizmet yılına gö re fark saptanmıştır. Hizmet yılı
bir yıldan kısa olan çalışanların hepatit B aşısını
yaptırmayü zdesidahadü şü ktü (%47.7).
Temizlik çalışanları yü ksek oranda ameliyathanenin, yoğ un bakım ü nitesinin, hemodiyaliz
ü nitesinin, izolasyon odasının yü ksek riskli alan
olduğ unu belirttiler. Dü şü k oranda nö tropenik
hastaodasının,hemşirevedoktorodasıileservis
hastaodasınınyü ksekrisklialanolduğ unubelirttiler.
Çalışanların %65.5’i yü ksek riskli alanlarda
deterjaniletemizliksonrasıdezenfeksiyonyapılması gerektiğ ini belirttiler. Yalnızca deterjan uygulanmalı diyenlerin oranı %5.2, yalnızca dezenfeksiyon uygulanmalı diyenlerin oranı %21.6 ve
Çalışanlarda uygun dezenfeksiyon (deterjan
ile mekanik temizlik sonrası dezenfeksiyon) uygulama oranı %65.5 olup hizmet yılına gö re fark
bulunmazken, çalışılan birime gö re fark saptanmıştır.Yoğ unbakımdaçalışanlar(%92.0)yü ksek
riskli alanlarda dezenfeksiyon işlemini diğ er bö lü mlerdeçalışanlaragö redahaiyibiliyordu.
‘Yü ksek riskli alanlarda kullanılan temizlik
malzemelerialanaö zelolmalıdır’,‘Eldivenliellerlekapıkolu,telefon,masavb.yü zeyleredokunulmamalıdır’, ‘Islaktemizliksonrasıhemenkurulamauygulanmalıdır’,‘Kanvesekresyonlakirlenme
varsa deterjanla temizlik yeterlidir’, ‘Tuvalet temizliğ i bitirmek için en uygun noktadır’, ‘Temiz
suiçinmavi,kirlisuiçinkırmızıkovakullanılmalıdır’, ‘Kullanılan tü m paspaslar gü n sonunda sıcaksuvedeterjanlaçamaşırmakinesindeyıkanıp
kurutulduktan sonra tekrar kullanılabilir’ diyenlerinoranıyü ksekti.‘Temizsuhazırlanıpbirsonraki temizlik için ö nceden hazır bekletilmelidir’,
‘Koridortemizliğ ebaşlamakiçinenuygunnoktadır’ ve ‘Temizlik her zaman kirli alandan temiz
alanadoğ ruyapılmalıdır.’diyenlerinoranıdü şü ktü .
Çalışanlarda tıbbi atığ ı doğ ru ayrıştırdığ ını
ifadeedenlerinyü zdesi%87.8idi.Tıbbiatığ ıdoğ -
ru ayrıştırma açısından çalışılan birim, cinsiyet
ve hizmet yılına gö re fark bulunmazken, eğ itim
eğ itim dü zeyinde olanlar tıbbi atığ ı ayrıştırma
konusundadahayetersizidi.
Çalışmayakatılantemizlikçalışanlarınatıbbi
atık poşetinin rengi sorulduğ unda ilkokul ve altı
%79.8,ortaokuldü zeyi%92.1veliseveü stü dü zeyindeolanlar%94.9oranındadoğ rucevapvermekteydi.Kadın(%91.1)çalışanlar,erkeklere(%
85.7) gö re tıbbi atık poşetinin rengini bilme konusundadahaduyarlıidi.
Çalışanların%85.7’sivü cutsıvıvesalgılarıve
bunlarla kirlenmiş her tü r malzemenin, %81.9’u
doku ve organ parçalarının, %72.1’i bakteri ve
mişveyaartmışkanserilacıvebunlarlakirlenmiş
her tü r malzemenin, %66.6’sı boş serum ve ilaç
torbalarının, %72.1’i izole edilmiş hasta atıklarınıntıbbiatıkolduğ unubelirtmiştir.
Evsel atıklar ve tıbbi atıkların aynı anda taşınmamasıgerektiğ inisö yleyenlerinoranı%84.7
idi. Her tü r delici kesici alet delinmeye dirençli
kutuya atılmalıdır diyenlerin oranı %93.7 idi.
‘Kesici delici alet kutularının dö rtte ü çü olunca
ağ zı kapatılıp kırmızı çö p poşetlerine konduktan
sonra,geçicidepolamaalanınatransferedilmelidir’diyenlerinoranı%95.1idi.
TARTIŞMA
Hastane enfeksiyonlarının oluşma ve ö nlenmesinde insan faktö rü son derece ö nemli olup,
programıntemelinipersonelindavranışlarıoluşturmaktadır.
Temizlik çalışanlarının hastanede çalışan
diğ er meslek grupları gibi hem kendilerini, hem
dehastaneortamındabulunandiğ erkişilerihastane enfeksiyonlarından koruma konusunda
ö nemlisorumluluklarıvardır.Dolayısıylahastane
enfeksiyonlarıvekorunmakonusundabilgisahibi olmalıdırlar (6). Çalışmamızda temizlik çalışanlarının %28.6’sı kendilerinin hastanede çalışanmeslekgruplarıiçindehastaneenfeksiyonlarındanenazetkilenengrupolduğ unudü şü nmekteidi.
Temizlik çalışanlarının hiçbirinin hastane
enfeksiyonlarının ne olduğ unu tam bilmediğ i
ancakhastaneenfeksiyonutanımındageçenbaşlıklardanenazbirinisö yleyenlerinyü zdesinin%
95.8olduğ utespitedildi.Çalışmadayoğ unbakım,
atık toplama ve laboratuvar çalışanlarının hepsi
hastane enfeksiyonunun ne olduğ u konusunda
bilgi sahibiydi. Ayrıca ortaokul dü zeyindeki çalışanların hepsi eksik de olsa, hastane enfeksiyo-
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
5
Hastane Temizlik Çalışanlarının Hastane Enfeksiyonları ve Korunma ile İlgili Bilgi, Turum ve Davranışları
nunun ne olduğ unu biliyordu. Çalışma yapılan
hastanede tü m çalışanlara yılda bir olmak ü zere
planlı enfeksiyon kontrol eğ itimi dü zenlenmesinin, ayrıca yoğ un bakım, atık toplama ve laboratuvar gibi riskli alanlarda çalışanlara rutin eğ itimlerin verilmesinin yanısıra, ev idaresi gö zetmenleri, bö lü m sorumluları ve amirlerince konu
ile ilgili sü rekli eğ itim verilmesinin sonucu olarak, hastane enfeksiyonu konusunda bilgilerinin
dahakalıcıolduğ udü şü nü ldü .Eğ itimdü zeyiortaokul olanların %72.1’inin bir yılı aşkın sü redir
çalışmakta olduğ u için yıllık rutin enfeksiyon
kontrol eğ itimine katılmış oldukları gö z ö nü ne
alındığ ında, hastane enfeksiyonun ne olduğ unu
yü ksek oranda bilme nedeninin bununla ilgisi
olduğ u dü şü nü ldü . Bir yıldan daha az sü redir
çalışanlar ve lise ve ü stü eğ itim seviyesindekilerindiğ erlerinegö rehastaneenfeksiyonlarıkonusundaki bilgilerini yeterli bulma yü zdesi daha
dü şü ktü .Eğ itimdü zeyiyü kseldikçebilinçdü zeyinin artıyor olması nedeni ile lise ve ü stü eğ itim
dü zeyindeolanlar,kendilerinidahadü şü koranda
yetersizbuluyorolabilirler.
Hastaneortamındabulunanhastalar,çalışanlar, ziyaretçiler enfeksiyon kontrol ö nlemlerine
uyulmadığ ı takdirde hastane enfeksiyonları açısından risk altındadır (4). Çalışanların %62.4’ü gö revesnasındakendisineenfeksiyonbulaşabileceğ ini, %51.6’sı kendisinin hastadan hastaya ve
%41.5’i kendisinden hastalara hastalık bulaşabileceğ inidü şü nmekteydi(Tablo1).
Hastaneenfeksiyonlarınınmorbiditevemortalite oranlarının çok yü ksek olmasına karşın bu
enfeksiyonların el hijyeni uygulaması gibi basit,
temel uygulamalarla %30 oranında ö nlenebilir
olması enfeksiyon kontrol uygulamalarının ö neminiartırmaktadır(6).Sağ lıkçalışanlarındaelleile bakteriyel kontaminasyonu engelleyerek, gelişmesi olası enfeksiyonların ö nü ne geçecektir
(8). Literatü rde bu temel bilgileri destekleyen
çalışmalarbulunmasınarağ men,sağ lıkçalışanlarının el hijyeni uygulamalarına uyumu yeterli
dü zeyde değ ildir (10). Çalışmaya katılanların %
95.5’i el hijyeninin en etkili yö ntem olduğ unu
onaylarken, bunların çoğ unu kadın çalışanlar
oluşturuyordu(%99.1)(Tablo2,3).
Kan, sekresyon varlığ ında el hijyeninin yanı
sıraeldivengiyilmelidir(7).Buçalışmadabunun
doğ ru olduğ unu dü şü nenlerin yü zdesi %71.1 idi
(Tablo2).Yamazhanveark.'nın(9)2009'dayaptığ ıbirçalışmadayoğ unbakımdaçalışantemizlik
personelinin %80.8'i el hijyeni kurallarına, %
90.4'ü eldivenkullanımınauyduklarınıbelirtmişlerdir.Başkabirçalışmadatemizlikçalışanlarının
6
elyıkamavealkolbazlıelantiseptiğ ikullanımına
uyumun %0 olduğ u rapor edilmiştir (10). Bu iki
çalışmadaki gö zle gö rü nü r fark yıllar içinde enfeksiyon kontrolü ndeki gelişmelerin ö nemini
vurguladığ ıdü şü nü ldü .
Temizlik çalışanlarının yü ksek oranda genel
ö nlemlere uyduklarını sö ylemelerine rağ men,
hangi ö nlemlere uyduklarını yazmaları istendiğ indeoranlardü şü ktü .
Her dü zeyde çalışanın, çalıştığ ı birimdeki
enfeksiyonriskleri, bulaşvekorunmayollarıkonusunda gö reve başladığ ından itibaren bilgilendirilmesivebueğ itiminçalışmayaşamıboyunca
sü rdü rü lmesiö nemlidir(11).Yapılanbirçalışmada temizlik çalışanlarına enfeksiyonlardan korunma konusunda anket uygulanmış, aynı anket
eğ itim verildikten sonra tekrar uygulanmıştır.
Eğ itimsonrasıtemizlikçalışanlarınınbilgidü zeylerindeanlamlıartışgö rü lmü şoluptemizlikpersonelinin bilgi dü zeyindeki artışın, zamanla davranışdeğ işikliğ inideberaberindegetireceğ inive
enfeksiyon oranlarını dü şü receğ i ileri sü rü lmü ştü r(12).Çalışmayakatılantemizlikçalışanlarının
%93.7’si hastane enfeksiyonları ve korunma konusunda eğ itim aldıklarını belirttiler. Eğ itim alıp
almadıklarını dile getirme açısından çalışılan birimvecinsiyetaçısındanfarkbulunmazken,hizmetyılıveeğ itimdü zeyinegö refarksaptandı.Bir
yıldan kısa sü reli çalışanlar (%84.5) ve lise ve
ü stü dü zeyindeçalışanlar(%88.6)dahaazoranda eğ itim aldıklarını dile getirdiler. Bir yıldan
kısasü redirçalışanlarınheryılrutindü zenlenen
planlı eğ itimi almamış olabilecekleri için eğ itim
aldıklarını daha dü şü k oranda ifade ettikleri dü şü nü ldü .
Gö revebaşlamadanö ncehastanetemizliğ ive
bununla ilgili dikkat edilmesi gereken kurallar
konusundaeğ itimaldığ ınıifadeedenlerinyü zdesi%75.3idi.Birçalışmadatemizlikçalışanlarının
%87.5'i genel temizlik ile ilgili eğ itim aldıklarını
belirtmişlerdir (13). Çalışma yapılan hastanede
her yıl temizlik çalışanlarına ö zel hazırlanmış,
içeriğ ihastaneenfeksiyonlarıvekorunma,hijyen
kuralları, hastane temizliğ i, kullanılan malzeme
veü rü nler,bulaşıcıhastalıklarolaneğ itimlerverilmektedir.
Gerekliö nlemlerinalınmasıileö nlenebilecek
olan delici kesici aletlerle yaralanma ve enfeksiyonlar sağ lık çalışanları için ö nde gelen mesleki
riskler arasındadır. Tü rkiye’de yapılan değ işik
çalışmalarda sağ lık çalışanları arasında delici
kesici aletle yaralanma sıklığ ının (%23.0-89.4)
yü ksek olduğ unu saptanmıştır (16). Çalışmaya
katılanların kesici-delici alet ile yaralandıklarını
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
ifadeetmeyü zdesi%33.1 idi.Başka birçalışmada benzer oranda temizlik çalışanları arasında
yıllık toplam 145 yaralanma olgusu saptanmış
olup;yıllıkyaralanmaoranı%31.1olarakbildirilmiştir(17).Yaralanmaiçinçalışılanbirimaçısından fark yokken, cinsiyet ve hizmet yılına gö re
fark saptandı. Bir yıl ve daha az sü redir çalışanlarda(%18.6)kesici-delicialetileyaralanmaoranı anlamlı ö lçü de yü ksek iken, erkeklerde (%
39.4) kadınlara gö re (%23.2) bu oran anlamlı
ö lçü de dü şü ktü . Yaralanma oranı bizim çalışmamızın aksine kadın temizlik personelinde daha
yü ksek saptanmıştır (17). Kadınların atık toplama biriminde çalışmadığ ı gö z ö nü ne alındığ ında
bu bulgu normaldir. Kesici-delici alet ile yaralananların %31.6’sı bu durumu enfeksiyon birimine bildirmemiştir. Bildirmeme nedeni olarak
ö nemsememe, nereye bildireceğ ini bilmeme ve
aşılarının tam olduğ u ifade edilmiştir. Eğ itimlerde bu konu hakkında bilgi verilmesine karşın,
bilgi eksikliğ inin olması verilen eğ itimlerin iyi
algılanmadığ ınıdü şü ndü rmektedir(Tablo4).
Delici-kesici aletlerle yaralanma sonrası yapılması gerekenlerle ilgili, Ergö nü l ve ark.'nın
(18) yaptığ ı çalışmada yara yerinin temizliğ i yeterlidiyenlerinoranı %36.4,uzmanhekime başvurmak yeterli diyenlerin oranı %32.8 olarak
bildirilmiştir. Çalışmaya katılanların %77.7’si
kesici-delici alet ile yaralandığ ında enfeksiyon
biriminebaşvurulması,%52.3’ü yaralıalanısuve
sabunla yıkanması, %36.9’u yaralı alana batikon
uygulanması ve %16.0’sı yanlış uygulama olan
yaralıalanınkanatılmasıgerektiğ inibelirtti.Çalışanlara kesici-delici alet ile yaralanmadan nasıl
korunacağ ıanlatılmalı,ancakbugibibirdurumla
karşılaştığ ında yapması gereken uygulamalar da
eğ itimedahiledilmelidir(19).
Hastane çalışanları aşıyla ö nlenebilir hastalıklar açısından da risk altındadır (20). Temizlik
çalışanlarının %64.5’i hepatit B, %24’ü tetanoz,
%26.5’igrip,%7.7’siKKKve%2.8’isuçiçeğ iaşısınıyaptırdığ ınıifadeetmiştir.Deveciveark.'nın
(13) yaptığ ı çalışmada, temizlik çalışanlarında
çalışmaortamıileilgiliherhangibiraşıyaptırdığ ını sö yleyenlerin oranı %18.8'dir. Balcı ve
ark.'nın (21) çalışmasında bu oranlar hepatit B
için%23.1,tetanoziçin%41.5'tir.Hizmetyılıbir
yıldankısaolançalışanlarınhepatitBaşısınıyaptırma yü zdesi daha dü şü ktü (%47.7). Bu sonuç,
işebaşlamaesnasındaaşılanmakonusundayeterince ö zen gö sterilmediğ ini ortaya koymaktadır.
Çalışma yapılan hastanede işe başlayan temizlik
personelinin aşı ile ö nlenebilir hastalıklara karşı
bağ ışıklığ ınınolupolmadığ ısorgulanıpyaptırması konusunda teşvik edilmekte, enfeksiyon kont-
rolhemşiresigö zetimindePersonelSağ lığ ıPolikliniğ i'nin de faaliyete başlaması ile kontrollerin
daha sistematik olacağ ı dü şü nü lmektedir (22).
Diğ erçalışmalarlakıyaslandığ ındaö zelliklehepatitBaşısınıyaptırmaoranınındahayü ksekolduğ ugö rü lmektedir.
Hastanelerde yü ksek riskli alanlar deterjan
ile temizlik sonrası, dezenfeksiyon uygulanması
gereken alanlardır (23). Temizlik çalışanları bu
alanlar hakkında bilgi sahibi olmalı, yapılması
gereken temizlik işlemlerini bilmelidir. Kan ve
sekresyona daha çok maruz kalan ameliyathane
ve yoğ un bakım ü nitelerinin yü ksek riskli alan
olduğ unun daha yü ksek oranda bilinmesi beklenen bir bulgudur. Nö tropenik hasta odalarının
yü ksek riskli alan olduğ unu sö yleyenlerin oranınındü şü kolmasıtemizlikçalışanlarıiçinanlaşılır
bir kelime kullanılmadığ ı için olduğ u dü şü nü ldü .
Servishastaodalarıgibiyü ksekrisklialanolmamasınakarşın,kansekresyonbulaşıgibidurumlardadezenfeksiyonuygulanmasıgerekenalanlarınyü ksekrisklialanolduğ unusö ylemeoranı%
54.7 idi. Yatan hasta bakım alanı olduğ u için bu
oranınyü ksekolduğ udü şü nü ldü .
Yoğ un bakımda çalışanlar (%92.0) yü ksek
riskli alanlarda dezenfeksiyon işlemini diğ er bö lü mlerde çalışanlara gö re daha iyi biliyordu. Bunun,yoğ un bakımlarda eğ itimlerinsıkvesü rekli
olmasınınsonucuolduğ udü şü nü lmektedir.
Hastane atıklarının %5-10'unun enfeksiyö z
atık olduğ u belirtilmektedir (25). Tü m hastane
atıklarının enfekte atık olarak değ erlendirilmesi
hem maliyeti, hem de iş gü cü kaybını arttıracağ ından atıkların ü retildiğ i yerde ayrıştırılması
çokö nemlidir(25).
Tıbbi atıkları toplanmasında yırtılmaya, delinmeye, patlamaya ve taşımaya dayanıklı; ü zerindegö rü lebilecekbü yü klü kteveherikiyü zü n-
tiktorbalarkullanılır.Çalışanlardatıbbiatığ ıkırmızıatıkpoşetineattığ ınıifadeedenlerinyü zdesi
%87.8idi.Kadınçalışanlar(%91.1),erkeklere(%
85.7)gö retıbbiatıkpoşetininrenginiifadeetme
açısından daha bilgili idi. Bir çalışmada 'gü nlü k
çalışmalarınız sırasında tıbbi atıkların uygun bir
şekildeatılmasınadikkatediyormusunuz?'sorusunapersonelin%97.8'idikkatettiğ inibelirtmiştir.Ancakenfeksiyonkontrolhemşireleritarafındanyapılanservisziyaretlerindepekçokserviste
tıbbi atık poşeti olan kırmızı poşetlerde evsel
atıklara, evsel atık poşeti olan siyah poşetlerde
ise tıbbi atıklara sıkça rastlanmaktadır. Bu gö zlemsonucundaçalışmayıyapanlarteoridedoğ ru
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
7
Hastane Temizlik Çalışanlarının Hastane Enfeksiyonları ve Korunma ile İlgili Bilgi, Turum ve Davranışları
yanıtlananın,pratikteyanlışyapıldığ ınıgö sterdiğ inidü şü nmü şlerdir(25).
Kanvesekresyonbulaşıolantü mmalzemeler tıbbi atık olarak değ erlendirilmelidir (14).
Evselatıklarvetıbbiatıklarınaynıandataşınmaması gerektiğ ini dü şü nenlerin oranı % 84.7 idi.
Yapılan bir çalışmada bu oran %52.0 ile daha
dü şü kbulunmuştur(26).Kesicidelicialetkutularının dö rtte ü çü dolunca ağ zı kapatılıp kırmızı
çö ppoşetlerinekonduktansonrageçicidepolama
alanına transfer edilmelidir. Çalışanların %95.1
doğ rucevapvermiştir.Birçalışmadaçalışanların
%36.8'i‘’Delici-kesicikaplarağ zınakadardolması beklenip kapatılmalıdır.’’ demiştir (27). Bu çalışmayla kıyaslandığ ında çalışmamızda tıbbi atık
konusunda bilgi dü zeyinin daha yü ksek olduğ u
tespitedildi.
SONUÇ

olmaşartıgetirilmeli,

Hastanedençalışacakolanpersonele,gö revebaşlamadanö ncehastaneenfeksiyonlarıvekorunmaileilgilikapsamlı,planlıeğ itim verilmesine ö zen gö sterilmeli, sonrasındabilgidü zeyleriö lçü lü pgö revebaşlatılmalı,

Yü ksek riskli alanlar dışında gö rev yapan
temizlikçalışanlarınında,hastaneenfeksiyonları ve korunma konusunda hizmet içi
eğ itimlerisü reklitekrarlanmalı,

Tü m hastane çalışanları bağ ışıklanma konusunda teşvik edilmeli, bulaşıcı hastalıklar ve bağ ışıklığ ın ö nemi konusunda bilgi
dü zeyiarttırılmalı,

Delici-kesici alet yaralanmalarına karşı
korunmaö nlemlerivebudurumlakarşılaşılırsa yapılması gerekenler konusunda
bilgi dü zeyinin arttırılması çalışmalarına
ö nemverilmeli,
Çalışmayakatılanlararasındahastaneenfeksiyon
tanımınıtamolarakbilenkimseyoktu.
Çalışanlar hastane enfeksiyonları konusunda
kendilerini risk altında gö rmelerine rağ men
gö revesnasındakendisinevehastalarahastalık
bulaşabileceğ inidü şü nmeoranıdü şü ktü .

Tü mtemizlikçalışanlarınınhastaneenfeksiyonları ve korunma, delici-kesici alet
yaralanmaları ve bu durumla karşılaşıldığ ında yapılması gerekenler ve tıbbi atık
yö netimi konularındaki hizmet içi eğ itimlerineö ncelikverilmelidir.
Eğ itim dü zeyi lise ve ü stü olanların kendilerini
hastaneenfeksiyonlarıvekorunmakonusunda
yeterlibulmaoranıdü şü ktü .
Enfeksiyonlardan korunmada almaları gereken
ö nlemleri yazmaları istendiğ inde, el hijyenine
uyum oranı dü şü k olmasına karşın, genel ö nlemlere her zaman uyarım diyenlerin oranı
yü ksekti.
Tü m çalışanların el hijyenine her zaman uyarım
diyenlerin yü zdesi %90.9 idi. Erkeklerde, kadınlara gö re el hijyenine her zaman uyarım
diyenlerinoranıdü şü ktü .
Yü ksek riskli alanlar haricinde çalışanların, hastane enfeksiyonları, korunma, yü ksek riskli
alan ve temizliğ i konularındaki bilgi dü zeyi
dü şü ktü .
Delici-kesici aletlerle yaralanma oranı yü ksek
olmasınakarşınsonrasındayapılmasıgerekenlerleilgiliihmalsö zkonusuydu.Erkeklerde(%
39.4), kadınlara (%23.2) gö re delici-kesici alet
ileyaralanmaoranıyü ksekti.
Eğ itimdü zeyiilkokulvealtıolanlarıntıbbiatıkla
ilgi bilgi dü zeyleri dü şü ktü . Kadınlarda (%
91.1),erkeklere(%85.7)gö retıbbiatıkpoşetininrenginibilmeoranıyü ksekti.
Busonuçlardoğrultusunda;
8
KAYNAKLAR
1.
2.
3.
4.
2010;14:43-45.
Ertek M. Hastane enfeksiyonları: Tü rkiye
verileri.HastaneEnfeksiyonları:Korunmave
KontrolSempozyumSerisi2008;60:9-14.
Tö reci K. Hastane infeksiyon kontrolü nü n
tarihçesi: Dü nyadaki ve Tü rkiye’deki yeri.
kara2003,ss17-32.
eğ itim ve immü nizasyon olanakları. Hastane
5.
6.
Adana2011,ss120.
Samastı M. Hastanelerde dezenfeksiyon kullanım esasları, yapılan hatalar. Hastane Enfeksiyonları: Korunma ve Kontrol: SempozyumDizisi.2008;60:143-168.
TuncerK,BayerA,Hü rmeriçV.Hastanekaynaklı gö z enfeksiyonları. Kitap: Hastane En-
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
7.
8.
9.
10.
11.
PekcanM,(Yazarlar).GATABasımeviAnkara,
2001;ss247-256.
Arman D. El yıkama ve el dezenfeksiyonu.
kara,2003,ss91–107.
Pittet D. Improving compliance with hand
hygiene. In: Wenzel RP, Ed. Prevention and
Control of Nosocomial Infections. (4th ed).
Lippincott Williams and Wilkins, Philadelphia,2003;pp524–541.
Yamazhan T, Taşbakan MI, Çalık Ş, ve ark.
Hastanemizde çalışan temizlik elemanlarının
hastane enfeksiyonlarından korunmaya yö nelik bilgi dü zeylerinin değ erlendirilmesi.
TurkJMedSci2009;39:77-80.
sitesiTıpFakü ltesiyoğ unbakımü nitelerinde
eltemizliğ ikurallarınauyumundeğ erlendirilmesi.Yoğ unBakımDergisi2005;5:182-186.
nelsağ lığ ı,sağ lıkçalışanlarınınyaralanmave
infeksiyonlardan korunması. Kitap: Hastane
Bilimsel Tıp Yayınevi, Ankara 2003, ss 353357.
12. Kö seŞ,Gü lS,ErsonG,veark.TepecikEğ itim
ve Araştırma Hastanesi’nde çalışan temizlik
personellerinin hastane infeksiyonları ve
temizliğ i konusundaki eğ itiminin değ erlendirilmesi. Tepecik Eğ itim Hastanesi Dergisi
2011;21:85-90.
13. DeveciSE,AçıkY,ErcanE,veark.Birü niversite hastanesinde temizlik çalışanlarının temizlikvehijyenkonusundakidavranışlarının
BilimleriTıpDergisi2010;24:123-127.
14. Centers for Disease Control and Prevention
(CDC). Guidelines for Enviromental Infection
ControlinHealth-CareFacilities.RecommendationsofCDCandTheHealth-CareInfection
Control Advisory Comittee.(HICPAC) Atlanta,
2003.
15. NIOSH ALERT. Preventing needlestick injuries in health care settings. DHHS (NIOH)
PublicationNo:2000-108,1999.
16. Gü rbıyıkA,KayaT.Sağ lıkçalışanlarındakesici delici aletlerle yaralanma sıklığ ı ve etkileyen faktö rlerin incelenmesi. XI. Halk Sağ lığ ı
KongresiKongreKitabı.Denizli,2007,ss357358.
17.
Tıp Fakü ltesi Genel Cerrahi Kliniğ i çalışanla-
rındakesici-delicialetyaralanmaları.Hastane
EnfeksiyonlarıDergisi2002;6:72-81.
18. Alamgir H, Yu S. Epidemiology of occupational injury among cleaners in the healthcare.
OccupMed(Lond):2008;58:393-399.
19.
NumuneEğ itimveAraştırmaHastanesisağ lık
çalışanlarının infeksiyon riskleri hakkında
bilgi, tutum ve davranışlarının değ erlendirilmesi. Sağ lık Çalışanlarının Sağ lığ ı 1. Ulusal
KongresiBildiriKitabı.Ankara,1999,ss174.
20. Centers for Disease Control and Prevention.
Nationalinstituteforoccupationalsafetyand
health. guidelines for protecting the safety
and health of health care workers. http://
www.cdc.gov/niosh/docs/88-119/2011
(Erişimtarihi:4.4.2013).
21.
ramıBildiriKitabı.Adana,2011,ss120.
22.
çalışan kişilerin temizlik ve sağ lık davranışının değ erlendirilmesi. Erciyes Tıp Dergisi
2005;27:158-166.
23. http://hastaneler.erciyes.edu.tr/pdf sagliksagligi.pdf(Erişimtarihi:4.4.2013)
24.
tap: Sterilizasyon, Dezenfeksiyon ve Hastane
Samsun,2000,ss163-190.
25. Erdinç ŞF. Oda temizliğ i ve dezenfeksiyonunun değ erlendirilmesi ve iyileştirilmesi. Has-
Antalya,2010;ss16-19.
26. HasçuhadarM,KayaZ,Şerbetçioğ luS,veark.
Atatü rkEğ itimveAraştırmaHastanesipersonelinin tıbbi atık konusunda bilgi dü zeyi.
TurkishMedicalJournal2007;1:138-144.
27. Çamö zü E,KitişY.Hastanetemizlikhizmetleri personelinin tıbbi atıkların toplanması,
taşınması ve depolanması ile ilgili bilgi ve
uygulamalarının belirlenmesi. TAF PreventiveMedicineBulletin2011;10:631-640.
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
9
Download

Hastane Temizlik Çalışanlarının Hastane Enfeksiyonları ve Korunma