Economics and Administration
ISSN 1302-6763
Journal
of
Qafqaz
University
An International Journal
Journal of Qafqaz University
Economics and administration
The analysis of Intergroup Bias: socio-biology,
evolutionary psychology and social cognition theories
Sezai Ozcelik
Aqrar sahibkarlıq fəaliyyətində marketinqin
əhəmiyyəti (Naxçıvan MR-in timsalında)
Sabir Abdullayev
Aktif istihdam politikalarında
İşkur'un rolü ve Yalova örneği
Orhan Koçak, Ersin Kavi, Fatih Akpunar
Basel II and its implications on Turkish banks
Murat Emir, Mehmet Kerse
1929 və 2008 böhranlarının makroiqtisadi
səbəb və nəticələr baxımından müqayisəsi
Osman Nuri Aras, Elçin Süleymanov
“Journal of Qafqaz University” can be indexed in such
international indexes as Russian Periodicals Catalog,
Directory of Open Access Journals, Middle East
Virtual Library, The International Consortium for the
Advancement of Academic Publication, EBSCO,
JournalSeek, Genamics, RefSeek, Dspace, Eprints,
Indexcopernicus.
Qafqaz University Publications
Number 30, 2010
Professor-müəllim heyətinin
Universitet-İş dünyası əlaqələrinə baxışı
Şahin Durmaz
Number 30
2010
http://journal.qu.edu.az
Publisher
Ahmet Sanich
Editor-in-chief
Niftali Qodjayev
Editorial board
Managing editor
General secretary
Member
Member
Member
Member
Elchin Suleymanov
Shafag Alizade
Gulnara Hakhverdiyeva
Muharrem Kaplan
Steve Smith
Islam Huseynov
Editorial advisory board
Assistant editor-in-chief
Member
Member
Member
Member
Member
Member
Member
Mayis Azizov
Altay Ismayilov
Jihan Bulut
Hezi Eynalov
Sahin Durmaz
Tayyar Mustafayev
Vilayet Veliyev
Yadulla Hesenli
Advisory board
Abdul Aziz Abdul Hafis El Khouli (Egupt, Cairo University)
Ali Fuat Bilkan (Turkey, University of Economics and Tekhnology)
Alp Malazgirt (Rep. of Korea, SolBridge International School of Business)
Anthony Adamthwaite (USA, University of California Berkeley)
Akif Huseynli (Azerbaijan, National Academy of Science)
Ali Ayata (Kyrgyzstan, International Ataturk Alatoo University)
Ali Çelik (Turkey, Karadeniz Technical University)
Erhan Birgili (Turkey, Sakarya University)
Firuddin Semenderov (Azerbaijan, Baku State University)
Gholam Riza Sabri Tabrizi (London, Edinburg Uni. King College)
Giuli Alsania (Georgia, International Black Sea University)
Gültekin Yildiz (Turkey, Sakarya University)
Hakan Acar (Turkey, Fatih University)
Hasan Kaplan (Albania, Epoka University)
Hisae Nakanishi (Japan, Doshisha University)
Hilmi Kirlioglu (Turkey, Sakarya University)
James Dingley (UK, Francis Hutcheson Institute)
James F. Rinehart (USA, Troy University)
Ibrahim El-Rabi (USA)
Ismail Ozsoy (Turkey, Fatih University)
Latif Huseynov (Azerbaijan, National Assembly)
Muhammed Akdish (Kazakhstan, Suleyman Demirel University)
Muhammed Tebrizi (USA, East Carolina University)
Muhittin Shimshek (Turkey, Sakarya University)
Nazan Bekiroglu (Turkey, Karadeniz Technical University)
Reha Yilmaz (Turkey, Cankiri Karatekin University)
Robert Powel (USA, University of California Berkeley)
Saim Selvi (Turkey, Ege University)
Salih Shimshek (Turkey, Sakarya University)
Sami Karahan (Turkey, Konya Selchuk University)
Sedat Akar (Iraq, Ishik University)
Shamil Samedzade (Azerbaijan, Technical University)
Tabriz Aliev (Azerbaijan, Oil Academy)
Tofiq Hajiyev (Azerbaijan, Baku State University)
Vasim Mammedaliev (Azerbaijan, Baku State University)
Yaqub Mahmudov (Azerbaijan, National Academy of Science)
Yusuf Tuna (Turkey, Istanbul University)
Nizami Jafarov (Azerbaijan, Baku State University, Ataturk Center)
Viktor Karlov (Russia, Moscow State University)
William Patrick Leonard (Rep.of Korea, SolBridge Inter. School of Business)
Design
Sahib Kazimov, Ilham Aliyev
Corresponding address
Journal of Qafqaz University
Baku - Sumqayit Road, 16 km., Khirdalan, Baku, AZ0101, Azerbaijan
Tel: 00 994 12 - 448 28 62/66 Fax: 00 994 12 448 28 61/67
e-mail: [email protected]
web: http://journal.qu.edu.az
The “Journal of Qafqaz University” is a publication of Qafqaz University since 1997.
Every series publishes twice a year.
Copyright © Qafqaz University
ISSN 1302-6763
Reyestr No: 670, 09.11.2003
“Journal of Qafqaz University” can be indexed in such international indexes as Russian Periodicals Catalog,
Directory of Open Access Journals, Middle East Virtual Library, The International Consortium for the Advancement
of Academic Publication, EBSCO, JournalSeek, Genamics, RefSeek, Dspace, Eprints, Indexcopernicus.
Abonet
The Journal of Qafqaz University is available by subscription for 30 USD a year abroad and
9.2 AZN in Azerbaijan. Bankship and corresponding address must be faxed to Qafqaz University.
Bank Account: T.C. Ziraat Bankasí / Üsküdar-Ìstanbul, Hesap Sahibi: Ömer Okumuå, Hesap Türü/Para Birimi: Vadesiz Hesap/TL
Hesap No: 2426261-5001403, IBAN: TR890001000403024262615001 (Türkiye);
Qafqaz Universiteti: VÖEN: 1300325511, Hesab No: 38090000900001 AZN, 38190066220001 USD, Kod: 506452 Müx. Hes. 0137010031944
“Texnikabank ASC” Abåeron Filialí - VÖEN: 9900000681 SWIFT BIC: TECIAZ22 (Azerbaijan)
Təsisçi
Ahmet Saniç
Baş redaktor
Niftalı Qocayev
Nəşr redaksiyası
Redaktor
Məsul katib
Üzv
Üzv
Üzv
Üzv
Elçin Süleymanov
Şəfəq Əlizadə
Gülnarə Haqverdiyeva
Muharrem Kaplan
Stiv Smit
Đslam Hüseynov
Redaksiya heyəti
Mayis Əzizov
Altay Đsmayılov
Cihan Bulut
Həzi Eynalov
Şahin Durmaz
Təyyar Mustafayev
Vilayət Vəliyev
Yadulla Həsənli
Redaktor müavini
Üzv
Üzv
Üzv
Üzv
Üzv
Üzv
Üzv
Məsləhət heyəti
Əbdül Əziz Əbdül Hafis Əl Xouli (Misir, Qahirə Universiteti)
Əli Fuat Bilkan (Türkiyə, Ekonomi və Teknoloji Universiteti)
Anthony Adamthwaite (ABŞ, Kaliforniya Berkeley Universiteti)
Akif Hüseynli (Azərbaycan, Qafqaz Universiteti)
Alp Malazgirt (Koreya Respub., SolBridge Beynəlxalq Biznes Đnst.)
Əli Çelik (Türkiyə, Karadeniz Teknik Universiteti)
Əli Ayata (Qırğızıstan, Beynəlxalq Atatürk Alatoo Universiteti)
Erhan Birgili (Türkiyə, Sakarya Universiteti)
Firuddin Səməndərov (Azərbaycan, Bakı Dövlət Universiteti)
Gholam Rıza Sabri Təbrizi (London, Edinburg Univ., King College)
Giuli Alsania (Gürcüstan, Beynəlxalq Qaradəniz Universiteti)
Gültəkin Yıldız (Türkiyə, Sakarya Universiteti)
Hakan Acar (Türkiyə, Fatih Universiteti)
Hasan Kaplan (Albaniya, Epoka Universiteti)
Hisae Nakanishi (Yaponiya, Doshisha Universiteti)
Hilmi Kırlıoğlu (Türkiyə, Sakarya Universiteti)
James Dingley (Böyük Britaniya, Francis Hutcheson Đnstitutu)
James F. Rinehart (ABŞ, Troy Universiteti)
Đbrahim Əl-Rabi (ABŞ)
Đsmail Özsoy (Türkiyə, Fatih Universiteti)
Lətif Hüseynov (Azərbaycan, Milli Məclis)
Muhammed Akdiş (Qazaxıstan, Süleyman Demirel Universiteti)
Məhəmməd Təbrizi (ABŞ, East Carolina University)
Muhittin Şimşek (Türkiyə, Sakarya Universiteti)
Nazan Bekiroğlu (Türkiyə, Karadeniz Teknik Universiteti)
Reha Yılmaz (Turkiyə, Çankırı Karatekin Universiteti)
Robert Powel (ABŞ, Kaliforniya Berkeley Universiteti)
Saim Selvi (Türkiyə, Ege Universiteti)
Salih Şimşek (Türkiyə, Sakarya Universiteti)
Sami Karahan (Türkiyə, Konya Selcuk Universiteti)
Şamil Səmədzadə (Azərbaycan, Texniki Universitet)
Sedat Akar (Đraq, Đşıq Universiteti)
Təbriz Əliyev (Azərbaycan, Neft Akademiyası)
Tofiq Hacıyev (Azərbaycan, Bakı Dövlət Universiteti)
Vasim Məmmədəliyev (Azərbaycan, Bakı Dövlət Universiteti)
Yaqub Mahmudov (Azərbaycan, Milli Elmlər Akademiyası)
Yusuf Tuna (Türkiyə, Đstanbul Universitesi)
Nizami Cəfərov (Azərbaycan, Bakı Dövlət Universiteti, Ataturk Mərkəzi)
Viktor Karlov (Rusiya, Moskva Dövlət Universiteti)
William Patrick Leonard (Koreya Respub., SolBridge Beynəlxalq Biznes Đnst.)
Tərtibatçı
Sahib Kazımov, Đlham Əliyev
Ünvan
“Journal of Qafqaz University”
AZ101, Bakı -Sumqayıt şossesi, 16-cı km., Xırdalan - Bakı / Azərbaycan
Tel: 00 994 12 - 448 28 62/66 Fax: 00 994 12 448 28 61/67
e-mail: [email protected]
web: http://journal.qu.edu.az
“Journal of Qafqaz University” jurnalı Qafqaz Universitetinin nəşridir;
1997-ci ildən etibarən nəşr edilir.
Jurnalın hər seriyası ildə iki dəfə dərc olunur.
Copyright © Qafqaz University
ISSN 1302 - 6763
Reyest: No: 670, 09.11.2003
“Journal of Qafqaz University” beynəlxalq jurnalı Russian Periodicals Catalog, Directory of Open Access Journals,
Middle East Virtual Library, The International Consortium for the Advancement of Academic Publication, JournalSeek,
EBSCO, Genamics, RefSeek, Dspace, Eprints, Indexcopernicus beynəlxalq elmi indekslərinə daxildir.
Abunə
Jurnalın illik abunə qiyməti 9 manat 20 qəpik olub, Azərbaycan xaricində 30 ABŞ Dollarıdır. Abunə olmaq istəyənlərin abunə
qiymətini aşağıdakı hesaba köçürüb, qəbzin bir nüsxəsini əlaqə ünvanı ilə birlikdə Qafqaz Universitetinə fakslamaları lazımdır.
Bank Hesabı: T.C. Ziraat Bankası / Üsküdar-Đstanbul, Hesap Sahibi: Ömer Okumuş, Hesap Türü/Para Birimi: Vadesiz Hesap/TL
Hesap No: 2426261-5001403, IBAN: TR890001000403024262615001 (Türkiye);
Qafqaz Universiteti: VÖEN: 1300325511, Hesab No: 38090000900001 AZN, 38190066220001 USD, Kod: 506452 Müx. Hes. 0137010031944
“Texnikabank ASC” Abşeron Filialı - VÖEN: 9900000681 SWIFT BIC: TECIAZ22 (Azərbaycan)
Çap və Cildləmə: “Yek Production” Mətbəə Şirkəti. Tel: 012 492 57 74
UOT 331.34
AKTİF İSTİHDAM POLİTİKALARINDA İŞKUR’UN
ROLÜ VE YALOVA ÖRNEĞİ
Orhan KOÇAK
Yalova Üniversitesi, İİBF,
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Yrd. Doç. Dr.
Yalova / TURKEY
[email protected]
Ersin KAVİ
Yalova Üniversitesi, İİBF,
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Yrd. Doç. Dr.
Yalova / TURKEY
[email protected]
Fatih AKPUNAR
Yalova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
Yalova / TURKEY
ÖZET
Günümüzün en önemli sorunlarından birisi olan işsizlikle mücadele etme noktasında OECD tarafından da
önemli bir araç olarak kabul edilen aktif istihdam politikaları, genel olarak uzun süreli yapısal işsizliği önlemek
amacıyla yapılacak olan programları içermektedir. Bu amaçla, aktif istihdam politikalarının uygulanmasında işe
aracılık yapan kurumların rolü giderek artmaktadır. Türkiye’de ise, İŞKUR, hem işe aracılıkta hem de mesleki
eğitim konusunda oldukça faal bir kuruluş haline gelmiştir. Bu çerçevede, Türkiye çapında birçok faaliyette bulunan
bu kurum, Yalova ilinde de 2008’den itibaren aktif istihdam çalışmaları sürecinde kamu ve özel sektördeki kurum ve
kuruluşlara işbirliği yaparak mesleki eğitim kursları açmıştır.
Bu çalışmada ise, genel olarak İŞKUR’un aktif istihdam politikaları değerlendirilecek ve bu paralelde meslek
edindirme yönündeki faaliyetlerine Yalova ili özelinde yer verilecektir. Bu doğrultuda, ilk bölümde genel olarak
aktif istihdam politikaları ve İŞKUR ilişkisine yer verdikten sonra, ikinci bölümde ise İŞKUR Yalova İl Müdürlüğü’nün Yalova İlinde yürüttüğü aktif istihdam politikalarından bahsedilecektir.
Anahtar kelimeler: Aktif İstihdam Politikaları, İŞKUR, İşsizlik, İstihdam
THE ROLE OF İŞKUR ON ACTIVE EMPLOYMENT POLICIES AND YALOVA SAMPLE
ABSTRACT
Active labor employment policies, includes some programs that aim to reduce long term structural
unemployment in general, were accepted as an important factor in fighting on unemployment by OECD. With
this aim, the role of institutions, which realize active labor employment policies, have been increasing. İŞKUR, as
an ALEPs institution in Turkey, both matches employee and employer and offers vocational training courses for
unemployed people. In this mean, as an active institution in Turkey, İŞKUR has got cooperation with public
institutions and private companies to educate unemployed people and improve their skills for markets.
In the paper, it is aimed to understand active labor employment policies in general and vocational courses,
in particular, organized by İŞKUR in Yalova. In the first part of the paper, the relations between active labor
employment policies and İŞKUR will be studied. In the second part, it is especially examined the activities and
vocational training in terms of active labor employment policies in Yalova.
Key Words: Active Employment Policies, İŞKUR, Unemployment, Employment
36
JOURNAL OF QAFQAZ UNIVERSITY
Economics and administration
Aktif istihdam politikalarında İşkur’un rolü ve Yalova örneği
1.Giriş
1950’li yıllardan sonra gelişmekte olan tüm
ülkelerde görülen kırdan kente göç, istihdam
ve çalışma yaşamında köklü değişimlere;
son 20 yıldır küreselleşme süreciyle yaşanılan uluslararası rekabet ise, dünya pazarının yeni standartlara ulaşmasına neden
olmuştur. Bu çerçevede, standartlara uygun
verimlilik ve kalitenin yükseltilmesi, insan
kaynağının niteliği ile yeni bir boyut kazanmıştır. Bununla birlikte, ülkelerin milli
geliri, sektörlerde yaratılan katma değer,
nüfus artış hızı, çalışan işgücünün eğitim
durumu, bilgi ve teknoloji kullanma becerisi ve genç işgücünün istihdama yönelik
donanımı istihdam politikaları açısından
önemli faktörler haline gelmiştir (Tatlıdil,
2008:2).
Bu doğrultuda, değişim süreci içinde yaşanan işsizliğin ve sonuçlarının, doğrudan ve
dolaylı olarak tüm bireyleri etkilediği açıktır ve her devlet, kendi sosyal ve ekonomik
yapısına en uygun mücadele yöntemini seçerek uygulamaktadır. Etkili bir mücadele
yöntemi olan aktif istihdam politikaları ise,
1930’lardan bu yana dünyanın bir çok ülkesinde uygulanan bir yöntem haline gelmiştir (Karabulut,2007:1). Bu programlar vasıtası ile işsizlerin daha kolay ve uzun süreli
istihdam edilebilirlikleri hedeflenmiştir
(Cook, 2008: 2 & OECD, 2005: 88).
Aktif istihdam politikalarının uygulanabilmesi için öncelikle ülkelerin, istihdama aracılık hizmetleri sunan özel ve kamu kuruluşlarına ihtiyacı olmuştur. Bu çerçevede,
bu tür kurumların temel işlevlerinden biri
olan “eşleştirme” fonksiyonunun kullanılmasıyla iş arayana iş, işçi arayana işçi bulunmaktadır. Böylece, sadece iş arayanlar değil,
vasıflı işgücü arayan işverenler de bu hizmetten fayda sağlamaktadır (Öksüz, 2007:1-2).
Ayrıca, bir diğer aktif istihdam politikası ise,
mesleki eğitim ve mesleki yönlendirmedir.
Çünkü, bireylerin kendilerine en uygun
Number 30, 2010
mesleği seçmeleri, seçtikleri mesleğin gerektirdiği eğitimi almaları ve sonuç olarak
da mesleklerini yerine getirebilecekleri işe
girmelerine yönelik sürecin yönetimine ihtiyaç vardır. Böylece, doğru işe doğru kişinin yerleştirilmesi ile hem insan kaynağı
en etkin şekilde değerlendirilmiş olacak hem
de uzun vadede ülke kalkınması sağlanmış
olacaktır (Karagülle ,2007:1).
Aktif emek piyasası politikalarının bazı
akademisyenler tarafından çok etkin olmadığı belirtilse de (Mourre, 2006:1805), birçok
akademisyenin istihdamı olumlu etkilediği
ve işsizliği özellikle uzun vadede azalttığına
dair sonuçlar içeren hem literatür hem de
ampirik çalışmaları vardır (Altavilla, 2006:
350). Türkiye’de %10 civarında olan yapısal
işsizlikle mücadele amacıyla, İŞKUR, iş ve
eleman arayanları buluşturmakta, iş ve
meslek analizleri yapmakta, meslek yada
alan seçme aşamasında olan öğrencilere
mesleki rehberlik hizmetleri sunmakta, yetişkinlere iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri vermektedir. Ayrıca, ilgili kurum
ve kuruluşlarla işbirliği yaparak, meslek
edindirme, meslek geliştirme ve meslek
değiştirme kursları düzenleyerek işsizliğin
azaltılması yönünde aktif istihdam politikalarına katkı sağlamaya çalışmaktadır.
2. Aktif İstihdam Politikaları
İkinci Dünya savaşından önce emek piyasaları ile ilgili çok sayıda iş yaratımı ve mesleki eğitim programları mevcut olmakla birlikte, bu politikalar aktif istihdam politikaları olarak ifade edilmemiştir (Biçerli, 2007 :
488). Ancak, savaşın hemen sonrasında
İsveç’te tam istihdama ulaşmak ve enflasyonu kontrol altına almak için sosyal demokrat niteliği taşıyan politikalar oluşturulurken aktif istihdam politikaları kavramı
kullanılmıştır. 1960 yılından sonra OECD iş
gücü piyasaları içinde aktif istihdam politikaları ayrı bir tür olarak tanımlamıştır
(Kapar, 2006:343).
37
Orhan Koçak, Ersin Kavi, Fatih Akpunar
İşsizliği sadece tazmin etmeye yönelik pasif
politikaların aksine, aktif politikaların emek
piyasalarının yapısal problemleri ile savaşması ve özellikle uzun dönemli işsizlerin
istihdam edilebilirliklerini artırması, hükümetleri daha çok aktif istihdam politikalarına yöneltmiştir (Biçerli, 2007:488). Bu çerçevede aktif emek piyasası politikalarının,
işsizlerin iş bulma zorluklarını giderme,
yeni istihdam alanları oluşturma, emek arz
ve talebini kurumsal yapılanmalar sayesinde
bir araya getirerek emek piyasasına girişi
kolaylaştırma gibi fonksiyonları bulunmaktadır (Korkmaz,2007:90). Ayrıca, aktif istihdam politikaları ile refah toplumunun zayıflayan fonksiyonlarının yeniden güçlendirilmesi hedeflenmektedir (Scott, 2006:3).
Aktif istihdam politikaları bir dizi iş gücü
piyasası tedbirlerini ve programlarını içermektedir. Bunlar, genel olarak şu şekilde
ifade edilebilir:
• Kamu çalışma programları,
• İş arama yardımları ve istihdam
hizmetleri,
• Mesleki ve yeniden mesleki eğitim
programları,
- Uzun süreli işsiz kalanların mesleki
eğitimi.
- Toplu olarak işten çıkarılanların
mesleki eğitimi.
- Genç işsizlere yönelik mesleki eğitim.
- Engellilerin mesleki eğitimi.
• Bağımsız çalışma programları,
• İşletmelere sunulan ücret ve istihdam
hizmetleri,
• İşsizlere sağlanan ödeme desteğidir
(Kapar, 2006:346-359).
Aktif istihdam politikalarının başlıca etkisi
işsizlik sürelerini kısaltarak bireyin en kısa
zamanda iş bulmasına yardımcı olmaktır.
Aktif istihdam programları katılımcıların
verimliliklerini yükselterek daha etkili bir
şekilde iş aramalarını sağlar (Biçerli, 2007 :
38
JOURNAL OF QAFQAZ UNIVERSITY
489). Aktif istihdam politikaları, kısa süreli
işsizlerden daha ziyade uzun süreli işsizler
ve formel bir mesleki eğitimi olmayanlar
üzerinde olumlu etkiler göstermektedir
(Perry, 2007:25) .
Bununla birlikte, bu politikalardaki amaç
işgücü verimliliğini artırmak ve işgücü piyasasına erişimde fırsat eşitliği sağlamaktır.
Bu çerçevede aktif istihdam politikaları, işgücü piyasasını işlerliğe kavuşturma, bir
diğer ifadeyle istenilen sonucu verecek niteliklere ulaştırma amacı taşımakta olup iş
gücü piyasasındaki aksaklıkların giderilmesi üzerine odaklanmıştır (Karabulut,
2007,45). Aktif emek piyasası politikaları,
değişen ekonomik şartlara karşı emek piyasalarının daha kolay adapte olabilmelerini de sağlamaktadır (Kaie, 2007:10).
Avrupa Birliği ülkeleri, hem gençleri hem
de yetişkinleri hedefleyen mesleki eğitim
yatırımlarına ağırlık vermiş, bu paralelde
mesleki eğitim programlarını gözden geçirmişlerdir. Ayrıca, ücret dışı işçilik maliyetlerinin yüksek olması da istihdamı daraltan
bir faktör olmuş ve bunun önlenmesi için de
bu tür maliyetler aşağıya çekilmeye çalışılmıştır. (Varçın, 2004:8). İş aramam yardımı,
emek piyasası eğitimleri, özel sektör ücret
destekleri ve kamu sektöründe direkt iş yaratma gibi aktif istihdam politikaları Avrupa’da işsizlikle mücadelede önemli tedbirler
olmaktadır.
Avrupa ülkeleri için, bu politikalar Avrupa
İstihdam Stratejisi’nin (European Employment Strategy) önemli bir parçasını oluşturur (Kluve, 2006:2 & 2007:32). İngiltere’de
1998 yılında genç işsizler için yapılan aktif
istihdam programı (New Deal) sayesinde
2001 yılındaki işsizlik desteği alanların sayısı 1 milyonun altına düşmüştür (Rienen,
2003:2).
Avrupa Birliği ülkeleri ile karşılaştırıldığında, ülkemizde başarılı sayılabilecek aktif
istihdam politikalarına rastlanmamakla
Economics and administration
Aktif İstihdam Politikalarında İŞKUR’un rolü ve Yalova örneği
birlikte, bu alanda etkisiz de olsa bazı programların uygulandığı söylenebilir. Aktif istihdam politikalarının temel amacı, işsizlere
yalnızca gelir desteği sağlamak değil, aynı
zamanda onların çalışma hayatına dönüşlerini kolaylaştırmakta ve çalışanların verimliliklerini artırmaktadır. İşsizlerin istihdam
edilebilirliğini etkilemesine ilaveten, çalışanların da becerilerini ilerleterek verimlilikleri
üzerinde direk etkiye sahip olmaktadır
(OECD, 2008:81).
liği direktifleri doğrultusunda, 2003 yılında
kurulmuştur. (İŞKUR, 2007 : 9) İŞKUR’un
yerine getirdiği faaliyetlerin başında mesleki eğitim gelmektedir. Bu çerçevede, istihdam garantili yada kendi işini kuracaklara
yönelik kurslar düzenlenmekte, böylece özellikle vasıfsız işsizlere vasıf kazandırılmaya
çalışılmaktadır. İŞKUR, işgücü yetiştirme
kurslarının dışında, iş ve meslek danışmanlığı ve ısmarlama eğitim programlarını da
yürütmektedir (Bozdağlıoğlu, 2008:60).
Aktif istihdam politikaları genelde işsizlikten en fazla etkilenen gruplara ve bölgelere
yöneliktir. Öncelikli hedef kitlesi ise, uzun
dönemli, genç, kadın, göçmen ve özürlü işsizler gibi emek piyasasında iş bulma şansları oldukça zayıf olan gruplardır. Bu politikalar arasında, emeğin vasıf seviyesini
yükseltici eğitim programları, bilgilendirme
ve işe yerleştirme hizmetleri yer aldığı gibi
okuldan çalışma hayatına geçiş sürecinde
büyük zorluklarla karşılaşan genç işsizlere
iş deneyimi kazandıracak programlar da yer
almaktadır.
Ayrıca, etkin bir işgücü piyasası bilgi sistemi
oluşturmayı, işgücünün istihdam edilebilirliğini arttırmayı ve açık işlerin uygun işgücü ile karşılanmasını sağlamayı misyon
edinen İŞKUR’un diğer faaliyetleri de şu
şekilde ifade edilebilir:
3. Aktif İstihdam Politikaları
ve İŞKUR
İş piyasalarının düzenlenmesi için uygulana
aktif istihdam politikalarının iki önemli
özelliği vardır. Birincisi, emeğini arz edecek
kişileri, iş piyasası hakkında bilgilendirmek
ve bununla ilgili organizasyonlar geliştirmek; ikincisi de, işe aracılık yapan kurumları kuvvetlendirmektir (Zaim,1997:71).
Bu çerçevede hem özel hem kamu istihdam
büroları önem kazanmıştır. Öyle ki, aktif
istihdam politikalarının uygulanmasında bu
kurumlar, hem işe aracılık hem de mesleki
eğitim yoluyla istihdam sağlama açısından
çok önemli bir görev üstlenmişlerdir.
Bu çerçevede, benzeri fonksiyonlara sahip
olan ve Türkiye’deki resmi iş bulma kurumu
niteliği taşıyan İŞKUR, eski İş ve İşçi Bulma
Kurumunun revize edilmesi ve Avrupa BirNumber 30, 2010
• Ulusal istihdam politikasının oluşturulmasına ve istihdamın korunmasına, geliştirilmesine ve işsizliğin önlenmesi faaliyetlerine yardımcı olmak, işsizlik sigortası işlemlerini yürütmek,
• İşgücü piyasası verilerini, yerel ve ulusal
bazda derlemek, analiz etmek, yorumlamak ve yayınlamak, İşgücü Piyasası Bilgi
Danışma Kurulunu oluşturmak ve Kurul
çalışmalarını koordine etmek, işgücü arz
ve talebinin belirlenmesine yönelik işgücü ihtiyaç analiz çalışmalarını yürütmek,
• İş ve meslek analizleri yapmak, yaptırmak, iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri vermek, verdirmek, işgücünün istihdam edilebilirliğini artırmaya yönelik
işgücü yetiştirme, mesleki eğitim ve işgücü uyum programları geliştirmek ve
uygulamak, istihdamdaki işgücüne eğitim seminerleri düzenlemek,
• İşçi isteme ve iş aramanın düzene bağlanmasına ilişkin çalışmalar yapmak, işgücünün yurt içinde ve yurt dışında uygun oldukları işlere yerleştirilmelerine
ve çeşitli işler için uygun işgücü bulunmasına ve yurt dışı hizmet akitlerinin
yapılmasına aracılık etmek, istihdamında
güçlük çekilen işgücü ile iş yerlerinin
39
Orhan Koçak, Ersin Kavi, Fatih Akpunar
yasal olarak çalıştırmak zorunda oldukları işgücünün istihdamlarına katkıda
bulunmak, özel istihdam bürolarına ilişkin kuruma verilen görevleri yerine getirmek, işverenlerin yurt dışında kendi
iş ve faaliyetlerinde çalıştıracağı işçileri
temin etmesi ile tarım işlerinde ücretli iş
ve işçi bulma aracılığına izin verilmesi ve
kaldırılmasına ilişkin işlemleri yapmak,
• Gerektiğinde kurum faaliyet alanı ile
ilgili ihalelere katılmak suretiyle, yurt
içinde veya uluslararası düzeyde kurum
ve kuruluşlara eğitim ve danışmanlık
hizmeti vermek,
• Avrupa Birliği ve uluslararası kuruluşların işgücü, istihdam ve çalışma hayatına ilişkin olarak aldıkları kararları izlemek, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin taraf olduğu Kurumun görev alanına giren ikili ve çok taraflı anlaşma,
sözleşme ve tavsiye kararlarını uygulamak (İŞKUR, 2007:9).
Özellikle, mesleki eğitim dikkate alındığında, İŞKUR tarafından istihdamın korunmasına, artırılmasına, geliştirilmesine ve işsizliğin azaltılmasına yardımcı olmak amacıyla
gerçekleştirilen ve başlıca aktif istihdam
politikalarından olan işgücü yetiştirme ve
uyum hizmetleri 11 Ocak 1988 tarihinde
yürürlüğe giren “İşgücü Yetiştirme Yönetmeliği” ile başlamıştır. İşgücü yetiştirme
ve uyum hizmetleri; işgücünün istihdam
edilebilirliğini artırmaya yönelik mesleki eğitim ve işgücü uyum programlarını, çalışan
işgücüne yönelik eğitim seminerlerini ve
toplum yararına çalışma programlarını kapsamaktadır. Bu çerçevede, İŞKUR’un düzenlediği kurslar aşağıda ifade edilmiştir:
• İstihdam Garantili Kurslar.
• Kendi İşini Kuracaklara Yönelik Kurslar.
• Mesleki Eğitim ve Rehabilitasyon
Kursları.
• Toplum Yararına Çalışma Programları
(TYÇP).
40
JOURNAL OF QAFQAZ UNIVERSITY
• Özürlülere Yönelik Mesleki Eğitim ve
Rehabilitasyon Faaliyetleri.
• Hükümlülere/Eski Hükümlülere Yönelik
Mesleki Eğitim ve Rehabilitasyon Faaliyetleri.
• Meslek Geliştirme Değiştirme ve Edindirme Eğitimleri (İşsizlik Sigortası Kapsamında Açılan Kurslar) (Öksüz, 2007:48)
4. Yalova İşkur İl Müdürlüğü
Faaliyetleri
4.1.İşe Aracılık Faaliyetleri
Türkiye İş Kurumu Yalova İl Müdürlüğü
de, diğer şehirlerde olduğu gibi Yalova
ölçeğinde işçi ve işveren arasındaki emek
arz ve talebinin buluşturulması amacıyla iş
isteyenlerin niteliklerine ve iş tercihlerine
uygun olarak işler bulmaya çalışmaktadır.
Bununla birlikte, işverenlerin karşılanmasını istedikleri işgücü isteklerine uygun kişileri seçmek için başvurular kabul etmektedir (İŞKUR YİM,2010:1-13). Bu çerçevede,
2009 yılında 3370 kişi iş başvurusunda bulunmuştur. Yalova’da 2009 TUİK verilerine
göre 8525 kişi işsiz olduğuna göre; bu işsizlerden yaklaşık % 44’ü il müdürlüğüne
başvurmuştur (İŞKUR YİM,2010:1-13).
Grafik 1: İş Başvuruları
Kaynak: İŞKUR Yalova İl Müdürlüğü, 2010
Yalova İl Müdürlüğü işyeri ziyaretleri, yazılı, telefonla veya e-istihdam (internet yoluyla iş ve işverenlerin başvurduğu sistem)
sistemi ile işverenlerin işgücü taleplerini
belirleyerek, iş isteği ile başvuranları iş görüşmesi yapmak üzere işverenlerle görüştürmektedir. Böylece işverenler kendilerine
uygun gördükleri kişileri işe almaktadırlar
(İŞKUR YİM,2010:1-13).
Economics and administration
Aktif İstihdam Politikalarında İŞKUR’un rolü ve Yalova örneği
Grafik 2: Yıl İçinde Alınan Açık İş Sayısı
programlar düzenlemeye çalışmıştır. Bunlar;
işgücü yetiştirme kursları, toplum yararına
çalışma programları, staj programları, girişimcilik eğitimleri, eski hükümlülerin mesleki eğitimi ve rehabilitasyonu, işletmelerde
eğitim çalışmaları ve iş arama becerileri seminerleridir (İŞKUR YİM,2010:1-13).
Kaynak: Türkiye İş Kurumu Yalova İl Müdürlüğü, 2010
Yalova İl Müdürlüğü, Yalova İl İstihdam
ve Mesleki Eğitim Kurulunun onayı ile işgücü piyasasında yaşanılan olumsuzlukları
önlemek ve ihtiyaç duyulan meslek alanlarına yönelik mesleki eğitim kursları düzenlemektedir. (İŞKUR YİM,2010:1-13).
2008 yılına göre 2009 yılında kamudaki açık
iş sayısında azalma gözlenirken özel sektörde açık iş sayısı nispeten artmıştır. Yalova İl
Müdürlüğü iş başvurunda bulunan vatandaşlar ile işverenler arasında iş görüşmesi
düzenlemektedir (İŞKUR YİM,2010:1-13).
Grafik 5: Açılan Kurs Sayıları ve Kursiyer Sayısı
Grafik 3: İş Görüşmelerinin Sayısı
Kaynak: Türkiye İş Kurumu Yalova İl Müdürlüğü, 2010
Kaynak: Türkiye İş Kurumu Yalova İl Müdürlüğü 2010
2009 yılında 2008 yılına göre keskin bir düşüş yaşanmıştır. Bu da ihtiyaç duyulan iş
gücü niteliğinde değişme olduğunu göstermektedir..
Yalova’da 2008 yılında mesleki eğitim çalışmalarının başladığı, 2009 yılında kurs ve
kursiyer sayısında artış gözlenmektedir.
2008 yılında bir kurs açılmış ve 10 katılımcı
sağlanmıştır. 2009 yılında ise 24 kurs açılmış
ve bu kurslara 475 kişi katılmıştır (İŞKUR
YİM,2010:1-13).
Grafik 4: İşe Yerleştirme Sayıları
Kaynak: Türkiye İş Kurumu Yalova İl Müdürlüğü, 2010
2009 yılında kamuya yerleştirilen işçi sayısında 2008 yılına göre çok az bir düşüş gözlenirken; özel sektöre yerleştirilen kişi sayısında düşüş çok fazladır. Bu düşüşün sebepleri arasında 2009 yılında yaşanan ekonomik krizin etkilerinin olduğu düşünülebilir.
4.2.Mesleki Eğitim Faaliyetleri
İl Müdürlüğü 2009 yılında aktif istihdam
politikaları kapsamında bir dizi proje ve
Number 30, 2010
Bu çerçevede, 2009 yılının Mart ayından
itibaren son 15 aylık dönemde aktif programlara ağırlık verilmiş ve 1435 kişiye yönelik 97 kurs ve program üretilmiştir. Yalova
İŞKUR’a kayıtlı toplam 5.312 kayıtlı işsizin
%27’ sinden fazlası aktif programlardan
yararlandırılmıştır(http://www.yalovamiz.
com/news.php?id=15148).
Ayrıca Yalova ilinde toplum yararına çalışma programları ve staj programları da düzenlenmiştir. Toplum yararına çalışma programı çerçevesinde 6 adet proje geliştirilmiş
ve 105 katılımcı sağlanmıştır. Staj programlarında ise 5 işyerine 9 kişi stajyer olarak
gönderilmiştir (İŞKUR YİM,2010:1-13).
41
Orhan Koçak, Ersin Kavi, Fatih Akpunar
2010 yılında ise, özellikle Yalova Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi (YÜSEM) ile
ortaklaşa düzenlenen eğitim faaliyetleri dikkat çekmiştir. Bu faaliyetler çerçevesinde,
2010 yılında düzenlenen Genel İşgücü Yetiştirme Kursları ile ilgili bilgiler şu şekildedir:
• Satış Nezaretçisi (Perakende) Kursu, farklı zamanlarda iki defa açılmış, toplam
olarak 70 gün süren bu kurslardan, kursiyerlerin % 31’i erkek %69’u bayan olmak
üzere toplam 48 kişi mezun olmuştur.
• Garson (Servis Elemanı) Kursu ise, bir
defa açılmış ve toplam 38 gün sürmüş,
%80’i erkek, %20’si bayan olmak üzere
toplam 20 kişi mezun olmuştur.
• Hasta ve Yaşlı Bakım Elemanı Yetiştirme Kursu da bir defa açılmış ve toplam
78 gün sürmüştür. Bu kurstan da %5’i
erkek, %95’i bayan olmak üzere toplam
20 kişi mezun olmuştur.
• Proje Yazma Elemanı Kursu bir kere açılmış ve 20 gün sürmüştür. Bu kurstan da
%30’u erkek, %70’i bayan olmak üzere
toplam 24 kişi mezun olmuştur.
• Emlak ve Emlak Yönetimi Kursu ise, 28
gün sürmüş ve %40’ı erkek, %60’ı bayan
olmak üzere toplam 23 mezun vermiştir.
• Kasiyerlik Kursu da 28 gün sürmüş ve
%23’ü erkek, %77’si bayan olmak üzere,
toplamda 17 mezun vermiştir.
• Pazarlamacılık Kursu ise, 30 gün sürmüş
ve %36’sı erkek, %64’ü bayan olmak üzere
toplam 22 kişi mezun olmuştur.
• Sigortacılık Meslek Elemanı Kursu ise,
40 gün sürmüş, %29’u erkek, %71’i bayan
olmak üzere toplam 24 kursiyer mezun
olmuştur.
Benzer şekilde 2010 yılı içersinde İstihdam
Garantili İşgücü Yetiştirme Kurslarına katılanlarla ilgili bilgiler aşağıda verilmiştir:
• Müşteri Temsilcisi Kursu, 12 defa açılmış ve her bir kursun süresi 58 gün sürmüştür. Bu kurslardan %35’i erkek, %65’i
bayan olmak üzere toplamda 211 kursi42
JOURNAL OF QAFQAZ UNIVERSITY
yer mezun olmuş ve Vodatech Bilişim
Proje Danışmanlığı Şirketi’nde çağrı merkezi çalışanı olarak istihdam edilmiştir.
• Dikiş Makinesi Operatörlüğü Kursu ise
bir kez açılmış ve kurs 45 gün sürmüştür. Bu kurstan da %12’si erkek, %88’i
bayan olmak üzere toplam 25 kişi mezun
olmuştur. Mezun olan kursiyerler, Sasa
Tekstil mSan.Şirketi’nde istihdam edilmiştir.
Sonuç ve Değerlendirme
İşsizlik günümüzün en önemli sorunlarından birisidir. Uzun süreli işsizliği önlemek
için geliştirilen aktif istihdam politikaları
ileriye dönük etkilerini gösterecektir. Ancak
bu politikalar, sadece mesleki eğitim çalışmaları olarak değerlendirildiği gözükmektedir. Aktif istihdam çalışmaları mesleki
eğitimin yanında bir dizi plan ve projeyi
içermektedir.
Bu programların uygulanması noktasında
hedef kitlenin doğru seçilmesi işgücü piyasalarının talepleri doğrultusunda düzenlenmesi gerekir. Zira amacına ulaşmayacak politikaların uygulanması kaynakların gereksiz yere sarf edilmesine ve sorunların katlanmasına sebep olacaktır.
Aktif istihdam politikalarına işlerlik kazandırması noktasında İŞKUR, AB’ye uyum
politikaları doğrultunda önemli bir yere
sahiptir ve öncü niteliği taşımaktadır.
Çalışmaya konu olan Yalova İl Müdürlüğü
de aktif istihdam politikalarını çoğunlukla
mesleki eğitim çalışmaları olarak algılamıştır. Ayrıca yapılan mesleki eğitim çalışmalarının etkileri de 2009 ve 2010 verilerine
yansımamıştır.
Gerek Yalova İl Müdürlüğü olsun gerek
diğer il müdürlükleri uygun, piyasa taleplerine dikkate alan, hedef kitleyi doğru
seçen, uzun vadede yapısal işsizliğe çözüm
olarak aktif istihdam politikaları geliştirmelidirler.
Economics and administration
Aktif İstihdam Politikalarında İŞKUR’un rolü ve Yalova örneği
Yalova İl Müdürlüğü’nün 2008 yılında başlayan ve 2009 yılında devam eden aktif
işgücü programlarının, yapılan çalışmalara
ilişkin istatistiki bilgilerde 2008’e kıyasla
bir iyileştirme yapmadığı açıktır. Aktif olarak uygulanan programlara rağmen 2009
yılında toplam 240 kişi işe yerleştirilmiştir.
Buna rağmen 2008 yılında 587 açık iş talebine karşılık, 561 kişi işe yerleştirilmiştir. Bu
da aktif istihdam politikalarının uygulanması noktasında hedef kitlenin doğru seçilemediğini veya kısmen seçilse dahi, ekonomik krizin işgücü piyasalarını çok olumsuz
etkilediği söylenebilir.
Aktif iş gücü programlarının olumlu etkileri 2009 verilerine yansımamasına rağmen,
2010 yılı için örnek teşkil etmesi noktasında
önemlidir. 2010 yılı sonunda oluşacak verilerde bu programların etkinliği üzerinde
daha net bilgiler ulaşılabilecektir.
zione Giacomo Brodolini and Blackwell Publishing
Ltd, 2006, pp. 349-382
2. Biçerli Kemal,2007, Çalışma Ekonomisi, Beta Yayınları, İstanbul
3. Bozdağlıoğlu Yasemin Uyar, Türkiye’de İşsizliğin
Özellikleri Ve İşsizlikle Mücadele Politikaları,
Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı:20,2008, Ankara.
4. Cook, Beth, Active Labor Market Policies in the
Neo Liberal Era, Centre of Full Employment and
Equity, Working Paper No: 08-03, 2008, p.2
5. İŞKUR Yalova İl Müdürlüğü, 2010, “Brifing Raporu”.
6. İŞKUR,2007, “Faaliyet Raporu”, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü.
7. Kaie, Kerem, Mare, Randveer, “Assessment Of
The Estonian Labor Market Development”, 2007
EABR (Business) & ETLC (Teaching) Conference
Proceeding, Ljubljana, Slovenia, 2007, p.10
8. Karabulut Alparslan, 2007, Türkiye’deki İşsizliği
Önlemede Aktif İstihdam Politikalarının Rolü ve
Etkinliği, Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Uzmanlık
Tezi, Ankara.
Aktif politikaların yürütülmesine ilişkin
çeşitli kamu ve özel sektördeki kurum ve
kuruluşlarla yapılan anlaşmalar, geleceğe
yönelik iyi adımlar olduğu düşünülebilir.
Örneğin 2008 yılında kurulan Yalova Üniversitesi ile yapılan anlaşma ve yapılacak
olan iş birlikleri Yalova İl Müdürlüğü’nün
aktif politikaları uygulaması noktasında
elini güçlendirmiştir.
9. Karagülle Başak,2007, “Türkiye’de İşsizliğe Bir
Çözüm Önerisi Olarak Türkiye İş Kurumu’nun
İş Danışmanlığı Hizmetleri” Türkiye İş Kurumu
Genel Müdürlüğü.
Öyle ki, 2010 yılı içinde 22 farklı mesleki
eğitim kursu açılmış, toplamda bu kurslardan 398 kişi mezun olmuş ve bunların 200
tanesi istihdam edilmiştir. Dolayısıyla, %50’
lik bir başarı söz konusu olmuştur.
12. Kluve, Jochen, David Card, Michael Fertig, Marek
Góra & others, Active Labor Market Policies in
Europe, Performance and Perspectives, SpringerVerlag Berlin Heidelberg 2007, p. 12
Sonuç olarak, Yalova İşkur Müdürlüğü’nün
işe aracılık ve mesleki eğitim hizmeti noktasında başarı trendi giderek artmaktadır. Bu
başarı da, kurumun işbirliği içinde bulunduğu kurumların katkısı da büyüktür.
KAYNAKÇA
1. Altavilla, Carlo, Floro E. Caroleo, “Evaluating
the Dynamic Effects of Active Labour Policies in
Italy”, LABOUR 20 (2) 349–382 (2006), FondaNumber 30, 2010
10. Kapar Recep, 2006, “Aktif İşgücü Piyasası Politikaları”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi
Mecmuası, Cilt:55.
11. Kluve, Jochen, The Effectiveness of European
Active Labor Market Policy, European Commission, DG Employment, Social Affairs and Equal
Opportunities, February 23, 2006, p.2
13. Korkmaz Adem, 2007, Mahiroğulları Adnan, İşsizlikle Mücadelede Emek Piyasası Politikaları,
Ekin Yay., Bursa.
14. Mourre, Gilles, “Did the pattern of aggregate
employment growth change in the euro area in the
late 1990s?”, European Commission, Economic
and Financial Affairs (ECFIN), Applied Economics, 2006, 38, pp. 1783–1807
15. OECD, OECD ECONOMIC SURVEYS: DENMARK, BOOSTING LABOUR SUPPLY, Chapter
3, 2005, pp. 71-95
16. OECD, Raising productivity growth, while maintaining strong job creation, OECD ECO-NOMIC
SURVEY – SPAIN, Chapter 3, 2008, p.81
43
Orhan Koçak, Ersin Kavi, Fatih Akpunar
17. Öksüz Davut,2007, “İşkur’un İşe Yerleştirme Hizmetleri, Özel Sektör Üzerinde Etkisi Ve Etkinliğinin
Artırılması” Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü.
Unemployed In Context, National Bureau Of Economıc Research, Working Paper 9576, March
2003, pp. 1-42
18. Öksüz Nazan, Mesleki Eğitim Kurslarının Kadınların İstihdam Edilebilirliğine Katkısı ve İşkur’un
Üstlenebileceği Roller, Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Uzmanlık Tezi, Ankara, 2007.
21. Scott, Gill, Active labour market policy and the
reduction of poverty in the ‘new’ Scotland, Critical Social Policy 2006; 26; 669, Sage Publication,
2006, p.3
19. Perry, Geoff, Tim Maloney, Evaluating active
labour market programmes in New Zealand, International Journal of Manpower Vol. 28 No. 1,
2007 pp. 7-29
20. Reenen, John Van, Active Labour Market Policies And The British New Deal For The Young
44
JOURNAL OF QAFQAZ UNIVERSITY
22. Tatllıdil Ercan,2008, “Türk İşgücünün Yapısı Ve
Avrupa Birliği İstihdam Politikaları”,Çevrimiçi:
eab.ege.edu.tr/pdf/2_2/C2-S2-M1.pdf.
23. Varçın Recep,2004, İstihdam ve İşgücü Piyasası
Politikaları, Siyasal Kitapevi, Ankara.
24. Zaim Sabahaddin,1997, “Çalışma Ekonomisi”,
Filiz Kitabevi, İstanbul
Economics and administration
Download

Journal of Qafqaz University