Kırıkkale’de
Mevsimlik Tarım İşçileri
Prof. Dr. Cevdet YILMAZ
OMÜ, Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi
Savaş AKCAN
OMÜ, Sosyal Bilimler Enst. Y. Lisans Öğrencisi
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
GİRİŞ
Türkiye’de tarım sektöründe büyük oranda işgücü talebi son yıllarda
makineli tarımın bir sonucu olarak azalma eğilimine girse de, kırdan
kente yaşanan göçler tarım alanlarında çalışması için gerekli olan
işgücü ihtiyacı halen önemli boyutlardadır. Türkiye’de bazı bölgelerde
tarımda çalışmak üzere işgücü ihtiyacı vardır. Karadeniz Bölgesinde;
fındık ve çay, Akdeniz, Ege ve G. Doğu Anadolu Bölgelerinde pamuk,
İç Anadolu Bölgesinde nohut, şeker pancarı, ayçiçeği gibi tarımsal
ürünlerin üretilmesinde işgücü ihtiyacı bulunmaktadır. Bu bölgeler
işgücü eksikliğini gidermek amacıyla G. Doğu Anadolu Bölgesinden
(Şanlıurfa, Adıyaman) ve Akdeniz Bölgesinden (Adana, Osmaniye)
mevsimlik olarak işgücü sağlamak amacıyla göç almaktadırlar.
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Kırıkkale’ ye gerçekleşen mevsimlik göç hareketi genellikle Şanlıurfa,
Osmaniye ve Adana illerinden olmaktadır. Kırıkkale’de şeker pancarı,
nohut, mercimek, saman balyası, ayçiçeği gibi tarım ürünlerinin
yetiştirilme ve hasat döneminde mevsimlik işçilerden
yararlanılmaktadır.
İşçilerle yapılan görüşmelerde sistemin işleyişinin şu şekilde olduğu
görülmüştür. Elçilik (çavuş, dayı) sistemiyle bir aracının Şubat veya
Mart ayında Kırıkkale’ye gelir ve çalışacak iş ayarlar daha sonra
burada çalışmak üzere iki veya üç aileyi buraya getirir. Bu aracılığının
karşılığında ise kazançlarının %10 u oranında pay alır. Nisan ayının
20-25’i gibi gelirler, Eylül ayının sonuna doğru ise tekrar
memleketlerine dönerler.
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
İlk geldiklerinde ayçiçeğini seyreltme denilen işi yaparlar. Kesme
dönemine kadar gecen iki aylık süre içerisinde ise elçi başka işler
ayarlar (şeker pancarı sulama, mercimek toplama, nohut toplama,
saman balyası toplama vb.) ve işçiler bu işlerde çalışırlar. Ayçiçeği
kesim döneminden sonra ise şeker pancarı toplamada çalışırlar ve
tekrar memleketlerine dönerler.
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Gelen İşçilerin Aile Yapısı
Çalışmak için gelen işçiler genelde aileleriyle gelirler. Onların tabirine göre
kapılarına kilit vurup ikinci memleketleri saydıkları, yılın 5 ayını geçirdikleri
çalışma yerlerine göç ederler. Bir kamyon tutup (1500-2000 TL) ilk önce
eşyalarını gönderip daha sonra kendileri otobüsle gelirler. Ailecek
geldikleri için okuyan çocukları varsa okuldan dilekçe ile izin alıp
çocuklarını da beraberlerinde getiriler. Her aile gittikleri yerde belediyenin
veya köylünün gösterdiği yere çadırını kurup yerleşir. Ailelerde yeni
doğmuş veya küçük çocuklar da vardır. Her gün çalışmaya giderken
çadırlarında o küçük çocuklara bakmak ve ekmek yapmak için bir kişiyi
bırakırlar. Bu kişiler genelde evin en büyüğü olan kadınlardır.
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Çalışma Sistemleri
Gelen işçiler her gün bir kişinin işini yaparlar ve bu sıralamayı da ürünü
erken olandan başlamak üzere bir sıraya koyarlar. İşverenler
traktörleriyle çadırdan aldıkları işçileri sabah 6 gibi tarlaya götürürler
akşam hava kararmak üzerede tekrar getirirler. Her grup 20-25 kişi
kadardır ve çalışırken 6 veya 7 şerli küçük gruplar halinde başka
işverenlerin işlerine giderler.
İşçilerin yaptığı işlerin fiyatı Balışeyh İlçe Ziraat Odası tarafından
belirlenmektedir. Fiyat belirlenirken dönüm üzerinden ücretlendirme
yapılmaktadır. Örneğin; Ayçiçeği dönüm başına seyreltme işlemi 5 TL,
kesme işlemi 5 TL ve makinede dövme işlemi için de 5 TL olmak üzere
2014 yılı için 15 TL olarak belirlenmiştir.
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Kalacak yer seçimi
Gelen işçiler çadırlarda yaşıyorlar. İlk yıllarda köyün içlerinde çadırlarını
kurdular ancak hem köylünün rahatsızlık duyması hem de işçilerin
rahatsız olması yüzünden artık köyün dışında su bulunan bir araziye
çadırlarını kurmaktadırlar. Yer seçimindeki en önemli etken ise suya
yakınlık olmaktadır. Yer seçerken gittikleri köylerden veya beldelerden
izin alarak belirli bir yere yerleşmektedirler.
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Mevsimlik İşçilerin Başlıca Sorunları
İşçiler göç ettikleri bu 5 aylık süre içerisinde birçok sorunla karşılaşırlar
ve bunun ilkini ise çocuklarını okuldan alırken yaşarlar. Çocuklar Nisan
ayının 20-25 inden sonra ailesindeki herkes çalışmaya gittiği için
mecburi olarak okulu bırakmak zorunda kalmaktadır. Aileler çalışmaya
gittikleri ve geride çocuğa bakacak kimsenin kalmadığını gerekçe
göstererek dilekçe ile okullardan izin alırlar. Çocuklar Eylül’ün sonunda
da tekrar çocukların okula geç kaldığı gün kadar rapor alarak bu şekilde
eksik bir eğitim almaktadırlar.
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Daha sonra çalışmak için geldikleri yerde yer seçiminde ve yerleşmede
sıkıntılar çekerler. Başvurdukları belediyeler kendileriyle ilgilenmiyorlar
ve yer gösterimi yapmıyorlar. Ailelerde hastalanan kişilerin hastaneye
götürülmesinde de arabası olmayan aileler sorunlar yaşar ve çok zor
durumda kaldıkları zaman ise ilçeden ticari taksi çağırarak hastaneye
götürülür. Yaşam standartları olarak çok kötü durumlarda
çalışmaktadırlar. Banyo ve tuvalet ihtiyaçlarını ise kendilerinin yaptığı
yine çadırdan küçük yerlerde giderirler. Bir diğer sorunları ise
emeklerinin karşılıklarını bazen alamazlar. Bazı arazi sahipleri dönüm
çalmakta, para verirken türlü bahanelerle paralarını kesmekte ve bazıları
da hiç para vermez. Konuşulan işçilerin 24 Mart 2010 Çarşamba günü
yayınlanan resmi gazetedeki Mevsimlik Gezici Tarım İşçilerinin Çalışma
ve Sosyal Hayatlarının İyileştirilmesi konulu genelgeden haberleri yoktur.
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Ayçiçeğinin hasat dönemi ( patosa atılma ve dövülme )
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Ayçiçeğini toplama ve patosa atma
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Ayçiçeğini toplayan işçiler
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
Kırıkkale’de Mevsimlik Tarım İşçileri
ORDU - Ordu Ziraat Odası Başkanı Uğur Cörüt, "Her yıl bu dönemlerde
üreticilerimiz mevsimlik işçi talebinde bulunurdu. Ancak bu yıl henüz bize
ulaşan her hangi bir başvuru yok" dedi.
Cörüt, AA muhabirine yaptığı açıklamada, fındıkta oluşan düşük rekolte
nedeniyle üreticilerin işçi talebinde bulunmadığını söyledi.
Bundan sonra her hangi bir müracaat yapılırsa değerlendireceklerini ifade
eden Cörüt, şöyle konuştu:
"Bilindiği üzere her yıl bu dönemlerde üreticilerimiz mevsimlik işçi talebinde
bulunurdu. Ancak bu yıl henüz bize ulaşan her hangi bir başvuru yok. Yani
gelen giden yok. Biz burada fındıkta oluşan düşük rekoltenin önemli bir etken
olduğunu düşünüyoruz. Çünkü üreticilerimiz fındık az olduğu için ürünü
kendileri toplayarak daha fazla gelir elde etmek istiyorlar. Bunu normal
görüyoruz. Gelecek olan mevsimlik tarım işçileri de önceki yıllarda
kazandıkları parayı kazanamayacaklardır"
Cörüt, fındık için açıklanan mevcut rekoltenin daha da aşağı düşmesi tehlikesi
bulunduğunu belirterek, "Bahçeleri her gün arkadaşlarımız geziyor. Sıcak
hava nedeniyle yanmalara bağlı yer yer dökülmeler gözlemliyoruz. Daha önce
açıkladığımız rekolte aşağı düşebilir" diye konuşru.
Download

Kırıkkale`de Mevsimlik Tarım İşçileri, Cevdet Yılmaz ve Savaş Akcan