Muğla S.K. Ün vers tes
5-7 Kasım
B ld r Özler K tabı
B ld r Özler K tabı
K O Ç M A N
Muğla Sıtkı Koçman Ün vers tes
Jeoloj Mühend sl ğ Bölümü
V A K F I
Akt f Tekton k Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18
5-7 Kasım 2014
Muğla Sıtkı Koçman Ün vers tes
Jeoloj Mühend sl ğ Bölümü
Atatürk Kültür Merkez B Salonu
ATAG 18
S I T K I
5-7 Kasım 2014
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Toplantısı ATAG 18, 5-7 Kasım 2014 tarihlerinde
Muğla Sıktı Koçman Üniversitesi Atatürk Kültür Merkezi B
salonunda, MSKÜ Jeoloji Mühendisliği bölümü
ev sahipliğinde gerçekleştirilmiştir.
2
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER ....................................................................................................................................................................... 3
ÖNSÖZ .................................................................................................................................................................................... 7
DÜZENLEME KURULU ...................................................................................................................................................... 9
BİLİM KURULU .................................................................................................................................................................. 11
SPONSORLAR ..................................................................................................................................................................... 13
PROGRAM ........................................................................................................................................................................... 15
POSTER SUNUMLARI ....................................................................................................................................................... 21
Kuzey Anadolu Fayı, güney kolunun eski deprem tarihçesi: Geyve ve İznik-Mekece fayları üzerinde
paleosismoloji çalışmaları ............................................................................................................................................... 23
Akyüz, H.S., Zabcı, C., Aksoy, M.E., Doğan, B., Tığlı, O.
Koyulhisar heyelanının GPS yöntemiyle izlenmesi: ilk 8 periyot GPS ölçüm sonuçları ........................................... 24
Hastaoğlu, K.Ö., Demirel, M., Poyraz, F., Koçbulut, F., Türk, T., Tatar, O., Yılmaz, I., Duman, H.
Doğrultu atımlı sol yönlü bir fayda kırık oluşum sürecine farklı üst kabuk kalınlıklarının etkisinin fiziksel
modellenmesi ve üç boyutlu sayısal görüntü eşleştirme yöntemi ile incelenmesi ....................................................... 25
Köksal, M.D.
Aktif Tektonik çalışmalarında GPR yönteminin şehiriçi uygulamaları: Eskişehir fayı örneği ................................ 26
Kurban Y. C., Topçu M. İ., Yalçıner C. Ç., Altunel E., Altınok S., Tuncel E.
Sarıyer (İstanbul) kuzeyinde Belgrad formasyonunun stratigrafik konumundaki farklılıklar ............................... 27
Koral, H., Şengül, M.A., İşbil, D.
Akşehir Fayı’nın tektonik jeomorfolojisi, GB Türkiye ................................................................................................ 28
Topal, S., Keller, E.
Çeşitli sismik ağ verileri kullanılarak Marmara bölgesi ve civarının güncel depremsellik durumu........................ 29
Yalçın, H., Çaka, D., Tunç, B., Heiko Woith, Birger Lühr, Şerif Barış
24 Mayıs 2014 Gökçeada depremi qnaşoku ile artçı şoklarının odak mekanizma çözümlemeleri ve bölgenin
güncel tektoniği ile ilişkisi ............................................................................................................................................... 30
Yalçın, H. ve Gülen, L.
SÖZLÜ SUNUMLAR ........................................................................................................................................................... 31
Muğla bölgesinin sismik aktivitesi ve yapay sarsıntılar................................................................................................ 33
Kartal, R. F., Kadirioğlu, F. T., Kılıç T.
Türkiye’de deprem oluş düzenlerine güncel 2 Örnek: 2-4 Ağustos 2014 Termal -Yalova ve 24 Ağustos 2014
Ağlasun-Burdur deprem etkinliği .................................................................................................................................. 34
Kalafat, D.
Hitit uygarlığının ani yokoluşu büyük depremlerle ilişkili olabilir mi? ...................................................................... 35
Drahor, M.G., Ongar, A., Berge, M.A.
112 ve 35 yıllık deprem verilerine göre Kuzey Anadolu fay zonu göstergeleri ........................................................... 37
Utku, M.
3
Erzurum çek-ayır havzası ve depremselliği, Doğu Türkiye ......................................................................................... 39
Koçyiğit, A., Canoğlu, C.
Varto Fay Zonu’ nun kinematik evrimi ........................................................................................................................ 41
Sançar, T., Akyüz, H.S., Zabcı, C.
Tektonik jeomorfoloji ve alüviyal yelpazelerin kozmojenik klor-36 yüzey yaşlandırılması ile elde edilen Ecemiş
Fay Zonu’nda Geç Kuvaterner kayma hızları .............................................................................................................. 42
Yıldırım C., Sarıkaya M.A., Çiner A.
Sayısal Yükselti Modeli (SYM) verileri yardımıyla 17 Mart 2005 Kuzulu (Koyulhisar, Sivas) Heyelanının Hacim
Hesabı ............................................................................................................................................................................... 43
Polat, A., Gürsoy, H.
Güney Marmara diri faylarının yüzey özelliklerinin “Yersel LİDAR” kullanılarak modellenmesi ........................ 44
Karabacak, V., Altınok, S., Tuncel, E.
Kuzey Anadolu Fayı’nın Ganos segmentinde dere atımı ve iklimsel salınımlar yardımıyla kayma hızı tahmini .. 45
Aksoy. M.E., Meghraoui M., Çakır Z., Ferry, M.
24 Mayıs 2014 (Mw: 6.8) ve 08 Ocak 2013 (Mw: 5.7) Kuzey Ege depremlerinin Biga Yarımadası’ ndaki önemli
jeotermal sistemlerle olan ilişkileri ................................................................................................................................ 46
Özden, S., Ateş, Ö., Kaçar, B., Enül, D., Ürküt, Y., Gül C.
Marmara bölgesindeki sismik boşluk boyunca yamulma birikimlerinin yoğunlaştığı sıcak noktaların jeodezik
veriler ile belirlenmesi ..................................................................................................................................................... 47
Ergintav, S., Reilinger, R.E., Çakmak, R., Floyd, M., Çakır, Z., Doğan, U., King, R.W., McClusky, S., Özener, H.
Kocaeli ilinde GPS nivelman ölçüleriyle yerel jeoid araştırması ................................................................................ 48
Şentürk, E., İnce, C.D., Özkeskin, B.
Gediz Grabeni’ nin doğu kesimindeki tektonik hareketlerin GPS yöntemi kullanılarak belirlenmesi; ilk
sonuçlar ............................................................................................................................................................................ 49
Poyraz, F., Demirel, M., Hastaoğlu, K.Ö., Koçbulut, F., Gürsoy, Ö., Türk, T., Tiryakioğlu, İ., Tatar, O., Duman, H.,
Gül, D.
23 Ekim 2011 Van depreminin (M=7.2) post-sismik deformasyonlarına ait arazi gözlemleri ................................. 50
Kurban Y.C., Altunel E., Mackenzie D., Elliot J., Altınok S.
9 Kasım 2011 Mw 5.6 Edremit (Van) depremine Kaynaklık eden fay düzleminin (Edremit fayı) analizi .............. 51
Doğan, B., Çalık, G., Gül, Ü., Erkal, T., Kalafat, D., Akkoyunlu, M.F., Kekovalı, K., Göller, Ö., Irmak, T.S., Karakaş,
A
Bolvadin Fayı boyunca meydana gelen yüzey deformasyonları, Batı Anadolu-Türkiye .......................................... 52
Özkaymak, Ç., Yıldız, A., Sarıkaya, H., Başaran C., Dumlupınar, İ., Akman, İ.
Havran–Balıkesir Fay Zonu: Jeolojik, jeomorfolojik ve paleosismolojik ön bulgular .............................................. 53
Sözbilir, H., Özkaymak, Ç., Uzel, B., Sümer, Ö., Eski, S., Tepe, Ç., Güler, T., Yaralı G.
Paleosismolojik bulgular ışığında Mustafakemalpaşa Fayı' nın aktif tektonik özellikleri, Bursa, KB Anadolu .... 54
Kop, A., Özalp, S., Elmacı, H., Kara, M., Duman, T.Y
Kütahya Fay Zonu’ nun paleosismolojisi ...................................................................................................................... 55
Gürboğa, Ş., Aktürk, Ö., Bozkurt, E
Eskişehir Fay Zonu’nun morfolojik özellikleri ve paleosismolojik aktivitesi ............................................................ 56
Altınok,S., Tunçel, E., Kurban, Y.C., Topçu, M.İ., Altunel, E., Karabacak, V., Yalçıner, C.Ç. ve Büyüksaraç, A.
Evciler fayının Kuvaterner aktivitesine ilişkin ilk paleosismolojik bulgular ............................................................. 57
Duman T.Y., Çan T., Olgun Ş., Yavuzoğlu A., Sönmez Ö.
1964 Manyas depremi (M: 7.0) yüzey kırığı (?) üzerinde ilk paleosismolojik araştırmalar, güney Marmara,
Türkiye ............................................................................................................................................................................. 59
Kürçer, A., Özaksoy, V., Özalp, S., Güldoğan, Ç., Özdemir, E., Duman, T.Y.
Sinekçi fayının aktivitesine ilişkin jeomorfometrik ve paleosismolojik öndeğerlendirmeler ................................... 61
Çan T., Olgun Ş., Kop A., Yavuzoğlu A., Sönmez Ö., Duman T.Y.
4
Tarihi yapılardaki güçlendirme amaçlı kullanılan metal donatıların (gergi, kenet, hatıl v.b.) GPR ve EM
yöntemleri ile tespiti ......................................................................................................................................................... 62
Yalçıner, C.Ç., Topçu, M.İ., Kurban, Y.C., Belce, E.
Sapanca gölünde Kuzey Anadolu Fayının geometrisinin sismik yansıma yöntemiyle saptanması ve Sapanca Gölü
sedimanları kütle akmalarının depremlerle korelasyonu ............................................................................................ 63
Gülen, L., Demirbağ, E., Çağatay, N., Yıldırım, E., Yalamaz, B.
Türkiye’nin sismotektonik özelliklerinin 3-Boyutlu sismik tomografi ile belirlenmesi ............................................. 64
Şahin, Ş., Demirsıkan, H.İ., Abdewahed, M
İyonosfer TEİ hesabında yeni bir ağırlık fonksiyonu yaklaşımı .................................................................................. 65
Şentürk, E., Çepni, M. S.
Batı Anadolu horst-graben sisteminde farklı zeminler için yerel sönüm parametresinin irdelenmesi .................... 66
Kurtulmuş, T.Ö., Akyol, N.
KONU DİZİNİ ...................................................................................................................................................................... 67
YAZAR DİZİNİ .................................................................................................................................................................... 71
5
6
ÖNSÖZ
“Korkunç bir deprem, en eski bağlarımızı bir seferde yok etti: Yer(küre), sağlamlığın en en güçlü
simgesi, ayaklarımızın altından, suyun üzerindeki ince bir kabuk gibi kaydı: bir saniyeliğine akılda garip
bir güvensizlik hissi oluşturdu; saatlerce derin düşünmenin veremeyeceği bir güvensizlik.”
Charles Darwin; HMS Beagle 1845
Böylesi sarsıcı bir his, 1999 depremleri sonrası başta politika, yerel yönetim ve medya da olmak
üzere bir çok camiada bir hareketlik başlatmıştır. Bu korkunun sonucu artan farkındalık, afet öncesi ve
sonrası hazırlıkların öneminin kamuda anlaşılmasını sağlamıştır. “Afet Riski Altındaki Alanların
Dönüştürülmesi Kanunu” ve “Afet Koordinasyon Merkezi” (AKOM) gibi çalışmalar bu hazırlıkların
ürünüdür. Türkiye aktif tektoniğini çalışan yer bilimcilerin, bu hazırlıklara verebileceği en önemli katkı,
deprem olgusunu mümkün olan en güvenilir parametrelerle tanımlamaktır. Bu bakış açısıyla “Aktif
Tektonik Araştırma Grubu” toplantıları, Türkiye’de aktif tektonik alanında yürütülen birbirinden
bağımsız araştırmaları ve araştırıcılarını 18 yıldır buluşturmaya devam etmektedir. ATAG’ın sağladığı
bu süreklik sayesinde kurumlar ve bilim insanları arasındaki iş birliği artmakta ve güçlenmektedir.
Örneğin 2012’den beri Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı bünyesinde yürüyen Ulusal Deprem
Araştırma Programı (UDAP) bu tür iş birliklerin önemli meyvelerindendir ve ATAG toplantıları bu
program bünyesinde yürütülen araştırmalara önemli bir tartışma platformu sağlamaktadır.
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği bölümü, ATAG’ın 18’inci toplantısına
ev sahipliği yapmaktan gurur duymaktadır. Ülkenin aktif tektonik alanındaki en iyi araştırıcılarının bir
araya geleceği toplantı, üniversite öğrencilerimize deprem araştırmalarını tanıyabilmeleri için nadir
bulunur bir fırsat sağlayacaktır.
Bu yıl ATAG 18 çalıştayına gönderilen 8 poster ve 29 sözlü bildiri, hakemlik sürecinin ardından
kabul edilmiştir. Çalıştaya 20’den fazla üniversite ve devlet kuruluşundan araştırmacı katılmaktadır.
Gelenekselleşen ATAG dersini bu yıl İstanbul Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. H. Serdar Akyüz
verecek ve konusu “Paleosismoloji; eski depremlerin izinde yer bilimsel araştırmalar” olacaktır.
ATAG 18’in açılış konuşmasını Anadolu Üniversitesi Sosyoloji bölümü Prof. Dr. Nadir Suğur
gerçekleştirecektir. “Kentsel Dönüşümün Sosyolojisi” konulu konuşması deprem öncesi hazırlıkların
sadece mühendislik değil, sosyolojik açıdan da ele alınması gerektiğinin altını çizecektir.
ATAG 18 çalıştayı MSKÜ Jeoloji Mühendisliği bölümü kadrosu ve öğrencilerinin emekleriyle
gerçekleştirilmektedir. Çalıştay’da gönüllü olarak görev alan tüm öğrencilerimize teşekkürü bir borç
biliyoruz. Ayrıca bu yıl ATAG’a FugroSial, Paksoy Teknik, Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK),
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), Jeoloji Mühendisleri Odası, Sıtkı
Koçman Vakfı, Hedef Kırtasiye, Muğla Ticaret ve Sanayi Odası ve Bodrum Boru çeşitli sponsorluk
seviyelerinde destek vermiştir; kendilerine teşekkür ederiz.
Düzenleme kurulu adına,
M. Ersen AKSOY
Yrd. Doç. Dr.
7
8
DÜZENLEME KURULU
Düzenleyen
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi - Mühendislik Fakültesi
Jeoloji Mühendisliği Bölümü
Onursal Başkanlar:
Mansur HARMANDAR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörü
İlkay KUŞCU
MSKÜ - Mühendislik Fakültesi Dekan vekili
Fikret KAÇAROĞLU
MSKÜ - Jeoloji Mühendisliği Bölümü Başkanı
Düzenleme Kurulu:
AKSOY M. Ersen
MSKÜ
Çalıştay sekretaryası ([email protected])
AKÇER Sena
MSKÜ
Çalıştay sekretaryası
GÜL, Murat
MSKÜ
Çalıştay sekretaryası
YILMAZ Özlem
MSKÜ
Öğrenci bursları/sosyal medya ([email protected])
ÇAM Mehmet
MSKÜ
Lojistik / Bildiri kabulleri ([email protected])
ALUÇ Ali
MSKÜ
Görsel medya
USLULAR Göksu
MSKÜ
Web ve IT desteği
ÖN Bora
MSKÜ
Bildiri kabulleri
BİLİR M. Erde
MSKÜ
Lojistik
GÜRBOĞA Şule
AFAD - Afet Acil Durum Müdürlüğü
ALTUNEL Erhan
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
KARABACAK Volkan
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
ÇETİN Esra
İstanbul Teknik Üniversitesi
ZABCI Cengiz
İstanbul Teknik Üniversitesi
9
10
BİLİM KURULU
H.Serdar AKYÜZ
İstanbul Teknik Üniversitesi
Erhan ALTUNEL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
Erdin BOZKURT
Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Mahmut G. DRAHOR
Dokuz Eylül Üniversitesi
Tamer Yiğit DUMAN
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü
Ömer EMRE
FUGRO SIAL
Semih ERGİNTAV
Boğaziçi Üniv. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü
Ergun GÖKTEN
Ankara Üniversitesi, Emekli
Halil GÜRSOY
Cumhuriyet Üniversitesi
Doğan KALAFAT
Boğaziçi Üniv. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü
Ali KOÇYİĞİT
Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Hasan SÖZBİLİR
Dokuz Eylül Üniversitesi
Fuat ŞAROĞLU
MAGTUR
Orhan TATAR
Cumhuriyet Üniversitesi
Ulvi Can ÜNLÜGENÇ
Çukurova Üniversitesi
M. Ersen AKSOY
Muğla Sıktı Koçman Üniversitesi (çalıştay sekreteri - geçici üyeliği)
11
12
SPONSORLAR
13
PROGRAM
14
PROGRAM
PROGRAM
Poster sunumları (5-7 Kasım 2014)
(Çay-kahve araları ve 13:30-14:00 arası posterlere ayrılmıştır)
1.
Kuzey Anadolu Fayı, güney kolunun eski deprem tarihçesi: Geyve ve İznik-Mekece fayları üzerinde
paleosismoloji çalışmaları
Akyüz, H.S., Zabcı, C., Aksoy, M.E., Doğan, B., Tığlı, O.
2.
Koyulhisar heyelanının GPS yöntemiyle izlenmesi: ilk 8 periyot GPS ölçüm sonuçları
Hastaoğlu K. Ö., Demirel M., Poyraz F., Koçbulut F., Türk T., Tatar, O., Yılmaz, I., Duman H.
3.
Doğrultu atımlı sol yönlü bir fayda kırık oluşum sürecine farklı üst kabuk kalınlıklarının etkisinin fiziksel
modellenmesi ve üç boyutlu sayısal görüntü eşleştirme yöntemi ile incelenmesi
Köksal, M.D.
4.
Aktif Tektonik çalışmalarında GPR yönteminin şehiriçi uygulamaları: Eskişehir fayı örneği
Kurban Y. C., Topçu M. İ., Yalçıner C. Ç., Altunel E.,, Altınok S., Tuncel E.
5.
Sarıyer (İstanbul) kuzeyinde Belgrad formasyonunun stratigrafik konumundaki farklılıklar
Koral, H., Şengül, M.A., İşbil, D.
6.
Akşehir fayı’nın tektonik jeomorfolojisi, GB Türkiye
Topal, S., Keller, E.
7.
Çeşitli sismik ağ verileri kullanılarak Marmara bölgesi ve civarının güncel depremsellik durumu
Yalçın, H., Çaka, D., Tunç, B., Woith, H., Lühr, B., Barış, Ş.
8.
24 Mayıs 2014 Gökçeada depremi qnaşoku ile artçı şoklarının odak mekanizma çözümlemeleri ve
bölgenin güncel tektoniği ile ilişkisi
Yalçın, H., Gülen, L.
15
PROGRAM
16
PROGRAM
05.11.2014 - Çarşamba
08:30 - 09:00
Kayıt
09:00 - 09:30
Açılış konuşmaları
09:30 - 10:20
Davetli konuşma: Kentsel Dönüşümün Sosyolojisi
Prof. Dr. Nadir Suğur – Anadolu Üniversitesi
10:20 - 10:40
Çay-Kahve arası
!
Poster sunumları
I. Oturum
10:40 - 11:00
Muğla bölgesinin sismik aktivitesi ve yapay sarsıntılar
Kartal, R. F., Kadirioğlu, F. T., Kılıç T
11:00 - 11:20
Türkiye’de deprem oluş düzenlerine güncel 2 Örnek: 2-4 Ağustos 2014 Termal -Yalova ve 24 Ağustos
2014 Ağlasun-Burdur deprem etkinliği
Kalafat, D.
11:20 - 11:40
Hitit uygarlığının ani yokoluşu büyük depremlerle ilişkili olabilir mi?
Drahor, M.G., Ongar, A., Birge, M.A.
11:40 - 12:00
112 ve 35 yıllık deprem verilerine göre Kuzey Anadolu fay zonu göstergeleri
Utku, M.
12:00 - 13:30
Yemek
Poster sunumları
13:30 - 14:00
II. Oturum
14:00 - 14:20
Erzurum çek-ayır havzası ve depremselliği, Doğu Türkiye
Koçyiğit, A., Canoğlu, C.
14:20 - 14:40
Varto Fay Zonu’nun kinematik evrimi
Sançar, T., Akyüz, H.S., Zabcı, C.
14:40 - 15:20
Tektonik jeomorfoloji ve alüviyal yelpazelerin kozmojenik klor-36 yüzey yaşlandırılması ve Ecemiş Fay
Zonu’ nda Geç Kuvaterner kayma hızları
Yıldırım, C., Sarıkaya, M.A., Çiner, A.
15:20 - 15:40
Sayısal Yükselti Modeli (SYM) verileri yardımıyla 17 Mart 2005 Kuzulu (Koyulhisar, Sivas) heyelanının
hacim hesabı
Polat, A., Gürsoy H.,
15:40 - 16:00
Çay-Kahve arası
Poster sunumları
III. Oturum
16:00 - 16:20
Güney Marmara diri faylarının yüzey özelliklerinin “Yersel LİDAR” kullanılarak modellenmesi
Karabacak, V., Altınok, S., Tuncel, E.
16:20 - 16:40
Kuzey Anadolu Fayı’nın Ganos segmentinde dere atımı ve iklimsel salınımlar yardımıyla kayma hızı
tahmini
Aksoy. M.E., Meghraoui M., Ferry, M., Çakır Z.
16:40 - 17:00
24 Mayıs 2014 (Mw: 6.8) ve 08 Ocak 2013 (Mw: 5.7) Kuzey Ege depremlerinin Biga Yarımadası’ndaki
önemli jeotermal sistemlerle olan ilişkileri
Özden, S., Ateş, Ö., Kaçar, B., Enül, D., Ürküt, Y., Gül, C.
18:30
Muğla yaylasında ATAG yemeği
17
PROGRAM
06.11.2014 - Perşembe
I. Oturum
10:00 - 10:20
Marmara bölgesindeki sismik boşluk boyunca yamulma birikimlerinin yoğunlaştığı sıcak noktaların
jeodezik veriler ile belirlenmesi
Ergintav, S., Reilinger, R.E., Çakmak, R, Floyd, M., Çakır, Z., Doğan, U., King, R.W., McClusky, S., Özener, H.
10:20 - 10:40
Kocaeli ilinde GPS nivelman ölçüleriyle yerel jeoid araştırması
Şentürk, E., İnce, C.D. , Özkeskin, B.
10:40 - 11:00
Gediz Grabeni’ nin doğu kesimindeki tektonik hareketlerin GPS yöntemi kullanılarak belirlenmesi; ilk
sonuçlar
Poyraz, F., Demirel, M., Hastaoğlu, K. O., Koçbulut, F., Gürsoy, Ö., Türk, T., Tiryakioğlu, İ. Tatar, O.,, Duman,
H., Gül, D.
11:00 - 11:20
Çay-Kahve arası
Poster sunumları
II. Oturum
11:20 - 11:40
23 Ekim 2011 Van depreminin (M=7.2) post-sismik deformasyonlarına ait arazi gözlemleri
Kurban Y.C., Altunel E., Mackenzie, D., Elliot, J., Altınok, S.
11:40 - 12:00
9 Kasım 2011 Mw 5.6 Edremit (Van) depremine kaynaklık eden fay düzleminin (Edremit fayı) analizi
Doğan, B., Çalık, G., Gül, Ü., Erkal, T., Kalafat, D., Akkoyunlu, M.F., Kekovalı, K., Göller, Ö., Irmak, T.S.,
Karakaş, A.
12:00 - 12:20
Sapanca gölünde Kuzey Anadolu Fayı’ nın geometrisinin sismik yansıma yöntemiyle saptanması ve
Sapanca Gölü sedimanları kütle akmalarının depremlerle korelasyonu
Gülen, L., Demirbağ, E., Çağatay, N., Yıldırım, E., Yalamaz, B.
12:20 - 13:30
Yemek
06 Kasım 2014
13:00 - 18:30
Sosyal Gezi


Stratonikea ve Lagina antik kentlerinde arkeosismolojik yapılar
İHA - insansız hava aracıyla hava fotoğrafı ve SAM çekimi gösterisi

19:00
Belen kahvesi
Geleneksel ATAG futbol maçı
18
PROGRAM
07.11.20 14 - Cuma
09:30 - 10:20
ATAG Dersi: Paleosismoloji; eski depremlerin izinde yerbilimsel araştırmalar
Prof. Dr. Serdar Akyüz - Istanbul Teknik Üniversitesi
10:20 - 10:40
!
Poster sunumları
Çay-Kahve arası
I. Oturum
10:40 - 11:00
Havran-Balıkesir Fay Zonu: jeolojik, jeomorfolojik ve paleosismolojik ön bulgular
Sözbilir, H., Özkaymak, Ç., Uzel, B., Sümer, Ö., Eski, S., Tepe, Ç., Güler, T., Yaralı G.
11:00 - 11:20
Paleosismolojik bulgular ışığında Mustafakemalpaşa Fayı' nın aktif tektonik özellikleri, Bursa, KB
Anadolu
Kop, A., Özalp, S, Elmacı, H., Kara, M., Duman, T.Y.
11:20 - 11:40
Kütahya Fay Zonu’ nun paleosismolojisi
Bildiri sunulmamıştır.
Gürboğa, Ş., Aktürk, Ö., Bozkurt, E.
11:40 - 12:00
Eskişehir Fay Zonu’ nun morfolojik özellikleri ve paleosismolojik aktivitesi
Altınok,S., Tunçel, E., Kurban, Y.C., Topçu, M.İ., Altunel, E., Karabacak, V., Yalçıner, C.Ç., Büyüksaraç, A.
12:00 - 13:30
Yemek
Poster sunumları
13:30 - 14:00
II. Oturum
14:00 - 14:20
Evciler fayının Kuvaterner aktivitesine ilişkin ilk paleosismolojik bulgular
Duman T.Y, Çan T., Olgun Ş., Yavuzoğlu A., Sönmez Ö.
14:20 - 14:40
1964 Manyas depremi (M: 7.0) yüzey kırığı (?) üzerinde ilk paleosismolojik araştırmalar, güney
Marmara, Türkiye
Kürçer, A., Özaksoy, V., Özalp, S., Güldoğan, Ç., Özdemir, E., Duman, T.Y.
14:40 - 15:20
Sinekçi fayının aktivitesine ilişkin jeomorfometrik ve paleosismolojik öndeğerlendirmeler
Çan T., Olgun Ş., Kop A., Yavuzoğlu A., Sönmez Ö., Duman T.Y.
15:20 - 15:40
Çay-Kahve arası
Poster sunumları
III. Oturum
15:40 - 16:00
Tarihi yapılardaki güçlendirme amaçlı kullanılan metal donatıların (gergi, kenet, hatıl v.b.) GPR ve EM
yöntemleri ile tespiti
Yalçıner, C.Ç., Topçu, M.İ., Kurban, Y.C., Belce, E.
16:00 - 16:20
Bolvadin Fayı boyunca meydana gelen yüzey deformasyonları, Batı Anadolu-Türkiye
Özkaymak, Ç., Yıldız, A., Sarıkaya, H., Başaran C., Dumlupınar, İ., Akman, İ.
16:20 - 16:40
Türkiye’nin sismotektonik özelliklerinin 3-Boyutlu sismik tomografi ile belirlenmesi
Bildiri sunulmamıştır.
Şahin, Ş., Demirsıkan, H.İ., Abdewahed, M.
16:40 - 17:00
İyonosfer TEİ hesabında yeni bir ağırlık fonksiyonu yaklaşımı
Şentürk, E., Çepni, M. S.
17:00 - 17:20
Batı Anadolu horst-graben sisteminde farklı zeminler için yerel sönüm parametresinin irdelenmesi
Kurtulmuş, T.Ö., Akyol, N.
17:20 - 18:30
19:30
Değerlendirme Toplantısı ve Kapanış
Akyaka azmak kenarı balık sefası (isteğe bağlı)
19
PROGRAM
08.11.20 14 – Cumartesi
08:30 - 18:30
Teknik gezi
 Datça yarımadası
 Knidos antik kenti ve fayı
20
POSTER SUNUMLAR
POSTER SUNUMLARI
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
21
POSTER SUNUMLAR
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
22
POSTER SUNUMLAR
Kuzey Anadolu Fayı, güney kolunun eski deprem tarihçesi: Geyve ve İznik-Mekece fayları
üzerinde paleosismoloji çalışmaları
Akyüz, H.S.1, Zabcı, C.1, Aksoy, M.E. .2, Doğan, B.3, Tığlı, O.1
Istanbul Teknik Üniversitesi, Jeoloji Müh.Bölümü, Ayazağa, Istanbul
Muğla Üniversitesi, Müh. Fakültesi, Jeoloji Müh. Bölümü, Muğla
3
Kocaeli Üniversitesi, Müh. Fakültesi, Jeoloji Müh. Bölümü, Kocaeli
Sorumlu Yazar: Akyüz, H.S., [email protected]
1
2
Bolu doğusunda genel olarak dar bir deformasyon zonuna sıkışmış, tek bir kol olarak görülen Kuzey
Anadolu Fayı (KAF), Almacık Bloğu, Dokurcun civarında iki kola ayrılır. Güneye ayrılan kol, (KAF – Güney
Kol) yaklaşık K70-75°D doğrultusunda Geyve’ye doğru uzanır. Türkiye Yenilenmiş Diri Fay Haritası’nda Geyve
Fayı olarak adlanan bu fay, Geyve-Pamukova havzasını güneyden sınırlayarak batıya doğru devam eder ve
havzanın batı ucunda yaklaşık olarak 1.3 km sağa sıçrama yaparak sonlanır. Bu noktadan itibaren, Mekece köyü
içinden geçerek İznik gölünü güneyden sınırlayan parçası, İznik-Mekece Fayı olarak adlandırılmıştır. Güney Kol,
KAF’ın kuzey koluna göre daha yavaş hareket etse de, morfolojide belirgin bir ize sahiptir. Gemlik-Geyve
arasında farklı segmentler üzerinde gerçekleştirilen paleosismoloji çalışmaları sonucu, tarihsel kaynaklardan
bilinen MÖ 300, MS 29, 32, 69, 128, 362, 740, 1065, 1419, 1857 1867 depremleri ile deneştirilebilecek bulgular
ortaya konmuştur.
Bu çalışmada Geyve ve İznik-Mekece faylarının deprem tarihçesini araştırmak amacıyla Geyve ilçesinin
3 km güneydoğusunda ve Mekece köyünün 2 km batısında iki hendek çalışması yapılmıştır. Geyve hendeği, uzun
ekseni K80°D gidişli bir uzamış sırtın güneye bakan yamacında, kuzeye akan ötelenmiş bir drenaj sisteminin
batısında açılmıştır. Faya dik açılan hendek duvarlarında ince taneli kil-silt-ince kum birimleri ve yer yer çakılblok seviyeleri görülür. Yapı-stratigrafi ilişkisi ile Geyve hendeğinde iki (olasılıkla üç) eski deprem verisi
belirlenmiştir. Mekece hendekleri, fay denetimli, kapan sırtı, ötelenmiş dere yatağı, alüvyal yelpaze ve yamaç
çökelleri ile şekillenen bir morfoloji üzerinde açılmıştır. Güncel kanalın batı kenarında yan yana açılan iki hendek
duvarlarında haritalanan stratigrafik ve yapısal ilişkilerin ilksel yorumu sonucu en az iki depreme ait yüzey
faylanması belirlenmiştir.
Her iki hendekten de alınan kömürleşmiş bitki parçalarının radyokarbon yaş analizleri Beta Analytic
laboratuvarında sürmektedir. Elde edilecek yaş verileri ile birlikte KAF-Güney Kolu’nun Mekece-Geyve
kesiminin deprem tarihçelerine dair önemli bilgiler ortaya konacaktır.
Anahtar Kelimeler: KAF, Geyve Fayı, Mekece Fayı, deprem, paleosismoloji
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
23
POSTER SUNUMLAR
Koyulhisar heyelanının GPS yöntemiyle izlenmesi: ilk 8 periyot GPS ölçüm sonuçları
Hastaoğlu, K.Ö.1., Demirel, M.2, Poyraz, F.1, Koçbulut, F.2, Türk, T. 1, Tatar, O.2, Yılmaz, I.2, Duman, H.1
Cumhuriyet Üniversitesi, Geomatik Mühendisliği Bölümü, Sivas, Türkiye
Cumhuriyet Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Sivas, Türkiye
Sorumlu Yazar: Hastaoğlu K.Ö., [email protected]
1
2
Heyelanlar, ülkemizin birçok bölgesinde hayatı olumsuz etkileyen doğal bir afet olayıdır. Heyelanların
etkilerini, belirli oranlarda azaltmak veya tam anlamıyla etkisiz hale getirebilmek için heyelanların izlenmesi,
hareket sistemlerinin çözülmesi ve hareket modelinin elde edilmesi; yer bilimi çalışmaları için çok önemlidir. Bu
bağlamda, heyelanların veya heyelan mekanizmalarının izlenmesi için günümüzde klasik ve uydu bazlı çeşitli
jeodezik yöntemler kullanılmaktadır. GPS (Global Positioning System) yöntemi zamana bağlı yer değiştirmelerin
izlenmesinde sıkça kullanılan yöntemdir. Özellikle; daha önce yapılan çalışmalarda, heyelanların GPS ile
izlenmesinde belirli bir oturum planlaması olmayıp, her çalışma grubu farklı yöntemler kullanmıştır.
Yapılan bu çalışmada TÜBITAK 111Y11 nolu proje kapsamında, Sivas-Koyulhisar bölgesinde gerek
literatür çalışması gerekse arazide yapılan gözlemler neticesinde, daha önce oluşmuş heyelan göz önünde
bulundurularak zamana bağlı yer değiştirmelerin yüksek olabileceği düşünülen 50 adet GPS noktası
belirlenmiştir. Bu noktalarda, GPS (Global Positioning System) alıcıları Hızlı-Statik ölçme yöntemleri
kullanılarak, noktaların anlık konumları yapılan 8 periyotluk GPS ölçümleriyle gerçekleştirilmiştir. Çalışma
sahasındaki 50 noktada, 1‘er saatlik ölçümler gerçekleştirilip 8 periyotta elde edilen koordinatları ile noktalara ait
2 yıllık hız kestirimleri yapılmıştır. Yapılan çalışma sonucu, elde edilen hız değerleri ile çalışma alanına ait yer
değiştirme miktarları hesaplanmıştır. Bugüne kadar projenin ilk 2 yıllık çalışması tamamlanmış ve ilk sonuçlar
elde edilmeye başlanmıştır. Bu sonuçlar ışığında çalışma alanının kuzeyinde eski Koyulhisar heyelanının
bulunduğu noktalardaki gözlemler sonucu düşey yönde bir hareket belirlenmiştir. Bu çökme hareketine bağlı
olarak heyelanın topuk kısmında yükselme görülmektedir. Ayrıca ilçe merkezinin güneybatı yönünde ilçe emniyet
binası civarında düşey ve yer yer yatay hareketler de görülmektedir. Bu çalışmada proje hakkında detaylı bilgi
verilerek, özellikle GPS değerlendirmelerine ilişkin ilk sonuçlar ve bölgenin jeolojik yapısı hakkında detaylı
bilgiler verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Sivas, GPS, heyelan, afet
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
24
POSTER SUNUMLAR
Doğrultu atımlı sol yönlü bir fayda kırık oluşum sürecine farklı üst kabuk kalınlıklarının
etkisinin fiziksel modellenmesi ve üç boyutlu sayısal görüntü eşleştirme yöntemi ile
incelenmesi
Köksal, M.D.
Sakarya Üniversitesi;Mühendislik Fakültesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Tektonik Modelleme Laboratuvarı, Serdivan,
Sakarya
Sorumlu Yazar: Köksal, M.D., [email protected]
Doğada meydana gelen jeolojik olaylardan biri olan plaka hareketleri, deprem anı dışında genellikle insan
gözü ile gözlemlenemeyecek bir yavaşlıkta (örnek: 30 mm/yıl) meydana gelmekte olup, hareketlerin izlenmesi
için hassas ölçüm aletleri ve teknolojileri kullanılmaktadır. Fiziksel ve matematiksel modelleme de, bu sürecin
mekanizmasının ve nedenlerinin bir bütün ya da ayrıntısıyla anlaşılabilmesi için kullanılan yaklaşımlardandır.
Yerkabuğundaki yapı, hareket ve biçim değiştirme unsurları arazide çoğunlukla olayın sadece belirli bir aşaması
için “anlık” gözlenebilmekte olup bir bakıma sadece durum tespiti yapılarak geriye ya da ileriye dönük yorum
gerçekleştirilmektedir. Sürecin geçmişinin (ya da geleceğinin) bizzat izlenebilmesi, değişken koşul ve girdi
parametreleriyle, kontrollu ve ölçekli fiziksel modeller üzerinde tekrarlı deneylerle önemli bir düzeye kadar
mümkün olabilmektedir. Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Tektonik
Modelleme Laboratuvarında fiziksel analog modeller üzerinde servo motor kontrollu bir makine yardımıyla çeşitli
boyutlarda hazırlanarak doğaya benzetilen ve deforme edilen çeşitli özellikte malzemeler, stereoskopik
kameralarla yapılan çok hassas çekimler sonrası iki ve üç boyutlu deformasyon analizleri yapabilen üç adet
yazılım aracılığıyla analiz edilmektedir. Dogrultu atımlı sol yönlü bir fayda kırık oluşum sürecine farkli üst kabuk
kalınlıklarının etkisinin var olup olmadığını ve varsa ne gibi kırık ve deformasyon karakteristiklerinin
oluşabileceğini araştırmak amacıyla altta sünek, üstte gevrek malzemeyi temsil eden bir tasarımla bir dizi deney
yapılmıştır. L=24, W=15 cm boyutlarında altta el yapımı oyun hamuru H=9mm (sünek), üstte beyaz un (gevrek)
ile yapılan 12 adet deneyde, 10 cm/saat hızıyla sol yönlü ötelenen bloklar, her farklı üst kabuk kalınlıgında ( 9,
18, 23 ve 42 mm) farklı davranmış ve farklı kırık haritaları vermiştir. Tüm deneyler 8 dakika sürmüş olup 15
saniyede bir çekim yapılmıştır. Kırık uzunluklarının, meydana gelme sırasının, tiplerinin, açısının (doğudan
kuzeye ise (+),batıdan kuzeye ise (-), pixel seviyesinde malzemenin üst yüzeyinde oluşan yerdeğiştirme ve hız
vektörlerinin analizi ve deformasyon özellikleri, düşük bir seviyeye kadar geleneksel elle yapılan yöntemlerin
yanısıra üç boyutlu sayısal görüntü eşleştirme (3D Digital Image Correlation) teknolojisi kullanılarak çalışılmıştır.
Doğadaki en küçük bir fiziksel farkın [bu seri deneylerde (No 111 – 122 arası; üst kabuk kalınlığı)] sonuca nasıl
etkilediğini görmek şaşırtıcıdır. Gelecekte kırık karakteristiklerinden, haritalarından, ve deformasyon biçimi ile
tipinden, kabuk yapısı ve en azından kalınlığına ulaşabilecek yaklaşımların mümkün olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: modelleme, sayısal görüntü eşleştirme, doğrultu atımlı fay, kabuk
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
25
POSTER SUNUMLAR
Aktif Tektonik çalışmalarında GPR yönteminin şehiriçi uygulamaları: Eskişehir fayı
örneği
Kurban, Y.C. .1, Topçu, M.İ. .2, Yalçıner, C.Ç. .3, Altunel, E.1, Altınok, S.1, Tuncel, E.1
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Müh. Mim. Fak. Jeoloji Müh. Bölümü, Eskişehir
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Müh. Fak., Jeoloji Müh. Bölümü, Çanakkale
3
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çan Meslek Yüksek Okulu, Çanakkale
Sorumlu Yazar: Kurban Y.C., [email protected]
1
2
Aktif fay zonlarının araştırılmasında GPR (Ground Penetrating Radar – Yeraltı Radarı) sağladığı yüksek
çözünürlüğü ve veri toplama hızındaki avantajları sebebi ile olcukça sık kullanılan bir jeofizik yöntemdir. 12.5 2600 MHz arası frekanslara sahip elektromanyetik dalgaları kullanarak çalışan yöntem verici anteni vasıtasıyla
oluşturduğu elektromanyetik dalgaları yer içine göndererek, yer içerisindeki ara yüzeylerden kaynaklanan
yansımaları alıcı anteni ile kaydeder. GPR yönteminde kullanılan frekans aralığı, televizyon ve radyo vericileri,
telsiz ve cep telefonu istasyonları ve diğer kablosuz haberleşme cihazlarının kullandığı frekans aralığı ile çakıştığı
için özellikle elektromanyetik kirliliğin yüksek olduğu şehiriçi alanlarda yapılan çalışmalarda bu etkiler
ölçümlerde gürültü olarak kaydedilmekte ve elde edilen sonuçların çözünürlülüğünü düşürmektedir.
Yapılan çalışmada Eskişehir şehir merkezinde elektromanyetik gürültülere karşı korumalı (shilded) ve
koruma mekanizması olmayan (unshielded) antenler ile ölçüm yapılmış ve sonuçları karşılaştırılmıştır. Elde
edilen veriler aynı filtre aşamalarına tutulmasına rağmen korumalı anten ile uygulanan profil sonuçlarının çok
daha net ve temiz (az gürültülü) olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Eskişehir Fayı, GPR, Yeraltı Radarı, aktik tektonik
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
26
POSTER SUNUMLAR
Sarıyer (İstanbul) kuzeyinde Belgrad formasyonunun stratigrafik konumundaki
farklılıklar
Koral, H., Şengül, M.A., İşbil, D.
İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü Avcılar,İstanbul
Sorumlu Yazar: Şengül, M.A. [email protected]
İstanbul Zonunun Paleozoyik yaşlı kayaçları, İstanbul Avrupa yakası kuzeyinde Üst Miyosen-Pliyosen
yaş konağında çökeldiği düşünülen az tutturulmuş çökel örtüsüyle uyumsuz olarak üzerlenmiştir. Bu birim
Belgrad Formasyonu olarak isimlendirilir. Belgrad formasyonu KB-GD gidişli olup, güney doğuya doğru
genişleyen fan şekilli harita dağılımı göstermektedir. Bu birimin stratigrafik özellikleri Garipçe batısından
Göktürk yerleşim alanının kuzeyi arasında D-B yönünde uzanan haritalama ve sondaj çalışmalarından elde edilen
bilgiler çerçevesinde değerlendirilmiştir.
İstanbul ve civarındaki neotektonik dönem etkilerinin en sağlıklı gözlenebildiği birim olması nedeniyle
Belgrad Formasyonunun stratigrafik özellikleri, içerdiği süreksizlikler ve tektonik yapılar Neotektonik dönemin
bölgedeki özelliklerinin ortaya çıkarılması bakımından önemlidir. Belgrad formasyonu bölgede Paleozoyik yaşlı
birimlerin üzerinde çakıllı düzey ile başlamakta ve üste doğru yer, yer killi kireçtaşlarının egemen olduğu gölsel
seviyeler içermektedir. Birim genelde yatay yada düşük açıyla eğimli olmakla birlikte, bazen yüksek açılı eğimler
kazanmıştır. Gerçekleştirilen sondajlardan ve haritalamadan Paleozoyik üzerindeki yatay birimin tabanının farklı
yükseltilerde olduğu ve Göktürk yakınında taban yüzeyinin daha düşük yükseltilerde olduğu gözlenmiştir. Bu
verilerden çökelme öncesinde, yani Üst Miyosen öncesinde, bölgede penepleşmenin oluşmadığı yada birimin
çökelmesinden sonra bölgenin tektonik hareketlerden etkilendiği sonucu çıkarılabilir.
Anahtar Kelimeler: Sarıyer, Belgrad Formasyonu, stratigrafi, neotektonik
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
27
POSTER SUNUMLAR
Akşehir Fayı’nın tektonik jeomorfolojisi, GB Türkiye
Topal, S.1, Keller, E.2
Pamukkale Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Kınıklı Kampüsü, Denizli/Türkiye
UC Santa Barbara University of California, Department of Earth Science, CA 93106, ABD
Sorumlu Yazar: Topal, S., [email protected]
1
2
Akşehir Fayı, KB-GD uzanımlı, yaklaşık 100 km uzunluğunda, 7 farklı jeomorfik segmentten oluşan aktif
bir normal faydır. Segmentler, ana fayın sıçrama yaptığı veya yön değiştirdiği yerler dikkate alınarak
belirlenmiştir. Fayın taban bloğunun toplam rölyefi yaklaşık 2 km olup jeomorfik segment uzunlukları 9-14 km
arasında değişir. Fay KB’da batıya, GD’da doğuya doğru dönen geniş bir “S” şekline sahiptir.
Fay boyunca hesaplanan dağ önündeki üçgen yüzeyler ve 32 drenaj havzasının tektonik jeomorfolojisine
göre:
1) Ortalama yamaç eğimleri 3-22° arasında değişen üçgen yüzeylerin (yükseklikleri ~100-1000m) 34’ü
üçgen, % 25’i yamuk ve %41’i ise her ikisinin kombinasyonu (üst bölümü üçgen, alt bölümü yamuk) şeklindedir.
Fayın orta kesimindeki üçgen yüzeyler daha dik ve fayın kenar kısımlarındaki üçgen yüzeyler, ortada bulunanlara
göre daha geniştir.
2) Dağ önü sinüslülüğü değerleri KB’dan GD’ya doğru 1.1-2.4 arasında değişmektedir. En yüksek değer
GD’daki en son segmentte hesaplanmıştır. Bu değerler, kuzey bölümdeki 6 segmentin en güneyde bulunan
segmentten daha aktif olduğunu göstermektedir. En son aşınma/deşilmeye göre, vadi yüksekliği-vadi tabanı
genişliği oranı 0.2-0.6 arasında değişmektedir.
3) Fay boyunca gelişen 4 farklı alüvyal yelpaze üzerinde yapılan hesaplamar, yelpazelerin geriye doğru
(GB) tiltlendiğini göstermektedir. Segmentlerin drenaj yoğunluğu genellikle çok düşük (dik ve düz kanallara
sahip) ve hipsometrik integral değerlerinin göreceli olarak yüksek olması drenaj alanlarının genç-yarı olgun
evrede olduğunu gösterir.
Fay zonu boyunca, tarihsel ve aletsel dönemde bir çok orta büyüklükte deprem meydan gelmiştir. Bu
depremlerden günümüze en yakın olanları 15 Aralık 2000 Sultandağ (Mw=6.0) ve 3 Şubat 2002 Çay (Mw=6.5)
depremleridir.
Tipik olarak, benzer kayma oranına sahip (2-3 m/ka) farklı bölgelerde her bin yıl içerisinde büyük
depremler meydana gelmektedir. Bu nedenle, Akşehir Fayı üzerinde son birkaç yüzyılda meydan gelen çok sayıda
orta büyüklükteki depremler yanıltıcı olabilir. Yapılacak paleosismolojik bir çalışmayla bölgenin deprem tehlikesi
ile ilgili sorulara cevap verilebilecektir. Bölgede yapılan tektonik jeomorfoloji çalışmaları sonucunda, Akşehir
Fayı’nın aktif bir fay olduğu, tarihsel ve aletsel dönemde bölgede meydana gelen depremlerden daha büyük
depremleri oluşturabilecek potansiyel bir tehlikeye sahip olduğu ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Akşehir Fayı, tektonik, jeomorfoloji, jeomorfik indis
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
28
POSTER SUNUMLAR
Çeşitli sismik ağ verileri kullanılarak Marmara bölgesi ve civarının güncel depremsellik
durumu
Yalçın, H.1, Çaka, D.2, Tunç, B.2, Woith, H.3, Lühr, B.3, Barış, Ş.2
Sakarya Üniversitesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Serdivan, Sakarya, Türkiye.
Kocaeli Üniversitesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Umuttepe, Kocaeli, Türkiye.
3
GeoForschungZentrum, Potsdam, Almanya
Sorumlu Yazar: Yalçın, H., [email protected]
1
2
Bu çalışmada 25.50°-30.50 °D ve 38.30°-42.00°K koordinatları ile sınırlı olan Marmara Bölgesi’nde;
2006-2010 yılları arasındaki Armutlu sismik ağından (ARNET) derlenen deprem veri seti, 1981-2002 yılları
arasında çeşitli sismik ağlardan derlenen deprem veri seti (MARNET, IZINET, USANKM) ve sırasıyla 20022006; 2010-2013 yılları arasındaki Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE)’nden temin
edilen deprem veri seti birleştirilmiştir. Tüm bu deprem verilerine Reasenberg (1985) yöntemi kullanılarak artçı
şok serisi çıkarılmış (Wiemer ve Baer, 2000) öncü şoklar ve farklı kataloglardaki aynı depreme ait tekrarlamalar
kaldırılarak katalogdaki 110769 adet olaydan 49166 adet olay çıkartılmış, 61603 adet olay analiz edilmiştir.
Çalışılan bölge için depremsellik verileri (a, b, Mc) hesaplanmış, deprem verilerinin yıllara,
magnitüdlerine ve derinliklerine göre dağılımları incelenmiştir. b ve a değerleri değişimi 2 boyutlu olarak
haritalanmış ve depremsellik analizleri yapılmıştır. Haritalama işleminin yapıldığı alan 0.02*0.02 grid alanı
oluşturularak karelaj içindeki her bir düğüm noktası merkezli çizilen 20 km çaplı daire içine düşen depremlerden
Gutenberg-Richter ilişkileri belirlenmiştir. Her bir veri seti için hesaplama yapılacak en küçük deprem sayısı 50
alınmıştır. 1985-1999 yılları arası CMT-Harvard verileri, 1999-2006 yılları arasında meydana gelen depremlerin
odak mekanizmaları farklı çalışmalardan ve ARNET kayıtları kullanılarak yapılan deprem odak mekanizması
çözümleri derlenerek (Sellami ve diğ., 1997; Pınar ve diğ., 2003; Karabulut ve diğ., 2006; Görgün ve diğ., 2009;
Örgülü ve diğ, 2001); Michael, 1987 ve Gephart ve Forsyth, 1984 yöntemleri kullanılarak gerilme tensör
analizleri yapılmıştır.
Tüm bu çalışmalar sonucunda bölge için 1981-2013 yılları arasında farklı sismik ağlarla kaydedilen
depremler birleştirilerek kapsamlı, homojen bir katalog oluşturulmuş, bölge için Mc (tamamlılık magnitüdü)
değeri 2.7 olarak hesaplanmış; b değeri aralığının yoğunlukla 0.7 ile 2.5 arasında değiştiği görülmüştür. Bu
sonucun bölgedeki mikro deprem aktivitesi; termal aktivite ve bölgenin karmaşık tektonik yapısından ileri geldiği
öne sürülebilir. Genel gerilme değeri oranı R=0.8 olarak hesaplanmış ve bu değere göre bölge; baskın doğrultu
atımlı faylanma mekanizması içeren transtensif bir tektonik rejime sahip olduğu bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Marmara, deprem, sismoloji, odak mekanizması
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
29
POSTER SUNUMLAR
24 Mayıs 2014 Gökçeada depremi qnaşoku ile artçı şoklarının odak mekanizma
çözümlemeleri ve bölgenin güncel tektoniği ile ilişkisi
Yalçın, H.1 ve Gülen, L.1
Sakarya Üniversitesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Serdivan, Sakarya, Türkiye.
Sorumlu Yazar: Yalçın, H., [email protected]
1
24 Mayıs 2014 tarihinde Ege Denizi’nde Gökçeada kuzeybatısında yerel saat ile 12:25’de ML: 6,5
büyüklüğünde bir deprem meydana gelmiştir Depremin koordinatları 40,3242 K 25,4687 D’dur ve odak derinliği
23.3 km olarak belirlenmiştir. Deprem başta Çanakkale olmak üzere çevre iller; Balıkesir, Edirne ve İstanbul
olmak üzere tüm Marmara Bölgesi ve Kuzey Ege Bölgesi’nde hissedilmiştir (KRDAE, 2014). Depremin süresi
42 sn. olarak belirlenmiş depremden sonra ilk 48 saat içerisinde büyüklükleri 1.1 ile 5.3 arasında değişen 405 adet
artçı deprem meydana gelmiştir (AFAD, 2014).
Bölge Gökçeadanın batısında, Kuzey Anadolu Fayı’nın Ege Denizi uzantısı üzerinde yer almakta olup
orta ve büyük magnitüdlü depremler üretmektedir. Depremin episantrının yer aldığı alanın doğusunda 9 Ağustos
1912 tarihinde Mürefte Depremi (Ms=7,3) meydana gelmiştir. Bölgede son olarak 30 Temmuz 2013 tarihinde
ML: 5,3 büyüklüğünde bir deprem meydana gelmiştir (MTA, 2014). Yakın zamanda bölgede 08 Ocak 2013
tarihinde Kuzey Ege Denizi Bozcaada açıkları Ml=6,2 depremi ile 30 Temmuz 2013 tarihinde Kaleköy-Gökçeada
açıkları Ml=5,3 olan deprem meydana gelmiştir (KRDAE, 2014).
Bu çalışmada 24 Mayıs 2014 ML=6,5 büyüklüğündeki ana şok ve akabinde gerçekleşen 17 adet artçı şok
UDİM istasyonları tarafından kaydedilen yakın alan deprem kayıtları Sokos & Zahradnik, 2006 tarafından
geliştirilmiş olan ters çözüm algoritması kullanılarak modellenmiş ve odak mekanizma çözümleri yapılmıştır.
Çözümler bölgenin tektoniği ile ilişkilendirilmiş ve bölgedeki deprem tehlikesinin önemine dikkat çekilmiştir.
Ayrıca her bir depremin odak mekanizma çözümlerinin derinlik değişimlerine göre korelasyonları elde edilmiştir.
Bu sonuçlara göre 24 Mayıs 2014 Gökçeada Depremi’ nin ana şokunun doğrultu atımlı bir faydan kaynaklandığı
saptanmıştır. Artçı depremlerin odak mekanizma çözümlerinin derinliğe göre değişimleri incelediğinde; bölgede
derinlerde daha çok normale yakın ve normal bileşenli doğrultu atımlı faylanmalar gözlenirken, yüzeye doğru
gidildikçe büyük depremlerin sağ yanal doğrultu atımlı faylanma mekanizmaları gösterdiği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Gökçeada, artçı şok, odak mekanizması, deprem,
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
30
SÖZLÜ SUNUMLAR
SÖZLÜ SUNUMLAR
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
31
SÖZLÜ SUNUMLAR
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
32
SÖZLÜ SUNUMLAR
Muğla bölgesinin sismik aktivitesi ve yapay sarsıntılar
Kartal, R. F.1, Kadirioğlu, F. T.1, Kılıç, T.1
Başbakanlık, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Deprem Dairesi,Ankara
Sorumlu Yazar: Kartal, R.F., [email protected]
1
1996 yılında hazırlanan “Deprem Bölgeleri Haritası”na göre, Muğla İli, geniş bir alanda 1.derece, çok
küçük bir alanda 2. derece deprem bölgesinde yer almaktadır. Tektonik olarak Ege açılma sistemi içerisinde yer
alan çalışma alanında, yenilenmiş Türkiye diri fay haritasına göre, Gökova, Muğla ve Yatağan fay zonları başlıca
deprem kaynağı aktif tektonik yapılardır. Son dönemlerde yoğun bir deprem aktivitesi gösteren 180 km
uzunluğundaki normal fay karakterine sahip Gökova fay zonunun Ege Denizi içerisinde de devam ettiği
bilinmektedir. Çalışma alanını oluşturan bölge, tarihsel ve aletsel dönemde meyadana gelen çeşitli yıkıcı
depremlerden etkilenmiştir. Aletsel dönem için bölgede meydana gelen önemli depremler; 1941 (Ms=6.0) ve 1961
(Ms=6.3) depremleri olarak verilebilir. Yakın zamanlarda Gökova Körfezi ve Bodrum yakınlarında deprem
fırtınaları şeklinde kayda değer aktiviteler gözlenmektedir. Özellikle 01.05.2014 tarihinde Bodrum’da meydana
gelen ve aletsel büyüklüğü 4.1 olan depremden önce yaklaşık üç aylık zaman diliminde aletsel büyüklükleri 1.0
ile 3.8 arasında değişen 590 deprem kaydedilmişitir. Sismik aktivitesi oldukça yüksek olan bölgede aynı zamanda
yoğun madencilik faaliyetleri de sürdürülmektedir. Mermer, krom ve linyit ocaklarında gerçekleştirilen
madencilik faaliyetleri kapsamında yapılan patlatmalar, AFAD tarafından 7/24 saat kaydedilmektedir. Özellikle
Muğla-Merkez, Milas ve Yatağan’daki patlatmaların meydana geliş saatleri ve dalga formu özellikleri, bunların
doğal sismisiteden ayırt edilebilmesini sağlamaktadır Yapılan bu çalışma ile Muğla bölgesini içine alan çalışma
alanının, gerçek ve yapay sismisitesi, son yüzyılda meydana gelen depremler ve patlatma kayıtları yardımıyla
değerlendirilmiştir. Aletsel büyüklüğü 4.0 ve üzeri olan depremlerin odak mekanizması çözümleri yapılmış ve
mevcut aktif tektonik yapılarla olan uyumu araştırılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sismik aktivite, yapay sarsıntılar, deprem fırtınası, odak mekanizması.
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
33
SÖZLÜ SUNUMLAR
Türkiye’de deprem oluş düzenlerine güncel 2 Örnek: 2-4 Ağustos 2014 Termal -Yalova
ve 24 Ağustos 2014 Ağlasun-Burdur deprem etkinliği
Kalafat, D.1
B.Ü. Kandilli Rasathanesi ve DAE. Ulusal Deprem İzleme Merkezi 34684, Çengelköy-İSTANBUL
Sorumlu Yazar: Kalafat, D., [email protected]
1
2 Ağustos 2014 tarihinde Yalova-Termal ilçesinde yerel saat ile 07: 44’de büyüklüğü Ml=1.8 olan
depremle başlayan etkinlik, 3 Ağustos 2014 tarihinde ve gün içerisinde büyüklükleri M=1.3-3.1 olan meydana
gelen 18 deprem ile ve 4 Ağustos 2014 tarihinde yerel saat ile 01:22 büyüklüğü Ml=4.0 deprem ile devam
etmiştir. Deprem Termal ve yakın çevresinde hissedilmiş ve vatandaşlar arasında paniğe neden olmuştur. Saat
06:34 itibarı ile gün içerisinde 28 depremin çözümü yapılmıştır. Meydana gelen depremlerin büyüklükleri
Ml=1.1-4.0 arasında değişmektedir. Bölge gerek Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun, gerekse Batı Anadolu’nun
açılma rejiminin etkisi altında bulunduğundan birçok farklı doğrultuda irili-ufaklı diri kırık parçasını
barındırmaktadır. Termal bölgesinde kabuk çok kırılgan olup, zaman zaman deprem fırtınası şeklinde deprem
etkinliği meydana getirmektedir. Deprem fırtınaları özellikle Batı Anadolu’da görülen bir deprem oluş düzenidir.
Bu düzen içerisinde birçok mikro-deprem birkaç gün boyunca meydana gelebilmekte ve yaklaşık olarak M=4.04.8 büyüklüğünde bir deprem üretebilmektedir. Deprem fırtınaları birkaç gün, bazen günlerce sürebilmektedir.
Meydana gelen depremin dış merkezi, genel doğrultusu kuzeybatı–güneydoğu (KB-GD) ve kuzeydoğu-güneybatı
(KD-GB) gidişli olan aktif diri fayların etkili olduğu ve mikro-deprem etkinliğine bu tali fayların sebep olduğunu
göstermektedir.
Yapılan faylanma mekanizması çözümü meydana gelen depremlerin normal faylanma
karakterine sahip olduğunu göstermektedir.
24 Ağustos 2014 tarihinde Burdur ili Ağlasun ilçesi, Yazır köyünde yerel saat ile 22: 43’de, yerel
büyüklüğü Ml=5.1 (Moment büyüklüğü Mw=5.0) olan orta şiddette bir deprem meydana gelmiştir. Deprem
özellikle Burdur ve Isparta çevresinde kuvvetlice hissedilmiş ve halk arasında paniğe neden olmuştur. Deprem
özellikle dış merkeze yakın olan yerleşim birimlerinde, Yazır Köyü yakınlarında genellikle geleneksel yığmakerpiç yapılarda kısmen de olsa hasara neden olmuştur. Depremin hemen ardından yaklaşık 1 saat içerisinde
büyüklükleri M=2.2-3.4 arasında 8 adet hafif şiddette artçı deprem meydana gelmiştir. Yapılan fay düzlemi
çözümü, depremin KD-GB doğrutulu normal faylanma karakteri taşıdığını göstermektedir. Bu ise depremin Batı
Anadolu’da görülen açılma rejiminin kontrolünde meydana geldiğini göstermektedir. Meydana gelen depremin
dış merkezi, genel doğrultusu kuzey–güney (K-G) ve kuzeydoğu-güneybatı (KD-GB) gidişli olan aktif fayların
etkili olduğu bir alandır.
Anahtar Kelimeler: Yalova, Burdur, deprem, normal fay
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
34
SÖZLÜ SUNUMLAR
Hitit uygarlığının ani yokoluşu büyük depremlerle ilişkili olabilir mi?
Drahor, M.G.1,2, Ongar, A.1, Berge, M.A.1
Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Buca-İzmir
Dokuz Eylül Üniversitesi, Sığ Jeofizik ve Arkeolojik Prospeksiyon Araştırma ve Uygulama Merkezi (SAMER), Buca İzmir
Sorumlu Yazar: Drahor, M.G., [email protected]
1
2
Anadolu topraklarında MÖ 1600 ile 1178 yılları arasında hüküm sürmüş büyük bir imparatorluk olan
Hitit devleti dünya tarihine uygarlık anlamında büyük bir etki yapmıştır. Yaklaşık 422 yıl gibi uzun bir süre
Kızılırmak vadisinden başlayarak Batı Anadolu, Doğu Anadolu’nun bir kısmı ile Levant bölgesinde etkin olan
Hitit devleti çok ani bir yok oluşa uğramıştır. Bazı arkeologlar tarafından kavimler göçü ile yok olduğu düşünülen
bu uygarlık aslında Bronz çağını sonlandıran ve 1150 ile 1225 yılları arasında olduğu düşünülen büyük deprem
fırtınalarının sonucunda yıkılmış olabilir. Bazı arkeolojik kaynaklarda Kızılırmak bölgesinde MÖ 1180’ler
civarında büyük depremlerin oluştuğu ve bu depremlerden Karaoğlan, Hattuşa, Alaca, Maşat, Fraktin ve Alişar
höyüklerinin etkilendiği bildirilmektedir. Bu bölge Hitit uygarlığının ana yerleşimidir ve yerleşmelerin çoğu
Kızılırmak vadisinde bulunmaktadır. Bölgeye günümüzde baktığımızda; Kuzey Anadolu Fay Zonu Hitit
topraklarının kuzeyinde bulunmaktadır. KAF’ın önemli segmentlerinin geçtiği bu bölge ayrıca 1939 depreminde
Ezinepazar’a kadar kırılan kolun batısından başlayan ve yaklaşık 200 km’nin üzerinde devam eden SungurluKırıkkale Fay zonunu da kapsamaktadır. Açıkçası bölge Anadolu’da depremselliği en yüksek yerlerden biridir ve
Ezinepazar’dan sonra bir kısmını KAF’ın sınırladığı ve GB’ya doğru uzanan Amasya Makaslama Zonu (AMZ)
içinde çok sayıda fay bulunmaktadır. Hitit ülkesinin büyük çoğunluğu ne yazık ki bu makaslama zonu içinde ve
yakınında kalmaktadır. Bu çalışmaya neden olan sorular önemli bir Hitit İmparatorluk kenti olan Şapinuva’da
2012 yılında başlayan jeofizik çalışmalar ve bunların paralelinde yapılan kazılar ile eski kazı alanlarının
incelenmesi sonucunda bulunan büyük deprem izlerinin incelenmesi ile ortaya çıkmıştır. Böylece 2014 yılı
Ağustos ayında bölgede yapılan incelemelerde Şapinuva kenti ve çevresinde önemli fay zonlarının bulunduğu,
bunların AMZ ile ilişkili olduğu ortaya çıkmıştır. Faylanmalar genelde D-B, KD-GB, KB-GD ve K-G yönlüdür
ve yerleşme alanının çevresinde çok sayıda doğrultu atımlı ile normal faylanma saptanmıştır. Bunların GPS
kayıtları alınarak birbirleri ile olan ilişkileri incelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca çalışma alanının yakınındaki bir yol
yarmasındaki yüzey yırtılması buradaki duvarın temizlenmesi sonucunda açıkça ortaya çıkmıştır. Fotoğraflanan
ve çizimi yapılan bu yırtılmada yüzeye yakın Kuvaterner çökellerde arkeolojik malzeme olmaması buradaki
olayın ya yerleşim öncesi oluştuğu ya da yerleşmenin bu bölüme uzanmadığı sorusunu ortaya koymuştur. Bu
çalışmalara paralel olarak alanda arkeosismolojik araştırmalar yapılarak olası depremlerin alandaki izleri ortaya
çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmalar kapsamında 1992 yılından beri kazılan alanlarda ortaya çıkarılan A, B, C
ve D binaları üzerinde yapılan ölçümler, fotoğraflamalar ve çizimlerle burada büyük bir deprem oluştuğunu ortaya
çıkarmıştır. Alandaki kazılarda son dönem seramik malzemeler Şuppililuma II dönemiyle sonlanmakta ve böylece
bu durum Hitit’in yıkılışı ile ilişkili olmaktadır. Ayrıca yüksek duyarlıklı GPS ölçümleri ile binalardaki kaymalar
ortaya çıkarılmış ve zemin özellikleri ile zeminlerde depreme bağlı olarak oluşan değişimler belgelenmeye
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
35
SÖZLÜ SUNUMLAR
çalışılmıştır. Sonuç olarak yapılan bu çalışmalar kentte en az bir büyük depremin olduğunu ve kazı sonuçlarında
binalardaki yeniden inşa faaliyetleri de incelendiğinde üç yapı katının olması nedeniyle üç büyük depremin
olabileceği ortaya çıkmaktadır. Gelecek yıllarda bu alanda ve çevresinde yapılacak ayrıntılı yerbilimsel ve
arkeolojik çalışmalarla bu sorunun daha iyi tanımlanabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Hitit, yokoluş, arkeoloji, deprem
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
36
SÖZLÜ SUNUMLAR
112 ve 35 yıllık deprem verilerine göre Kuzey Anadolu fay zonu göstergeleri
Utku, M.
Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Tınaztepe Kampüsü, 35160 Buca-İZMİR
Sorumlu Yazar: Utku, M., [email protected]
Aletsel dönem verileri, depremsellik çalışmalarının ana kaynağıdır. Dünya üzerindeki her bölge için bu
dönemin veri kalitesi farklıdır. Türkiye depremleri için ana kaynak aletsel dönem olmasına rağmen deprem
gözlemi ve değerlendirme standartları, 1970’lerin sonunda başlayan son dönemde daha iyidir. Buradan hareketle,
bu çalışmada, Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun depremsellik göstergeleri, hem bu iki dönemdeki standart katalog
verisine hem kinematik veriye göre iki bölümde incelenmektedir.
Kuzey Anadolu Fay Zonu, en az 1400 km’lik uzunluğu, yeralanı ile bölgesinde transform fay karakterli, dünyanın önemli sismotektonik kaynaklarından biridir. Birinci
bölüm, 1900-2011 periyoduna ait 112 ve bu periyottaki son 35 yıllık süreler esas alınarak yapılan deprem
istatistiği hesaplamalarından oluşmaktadır. Biri, aletsel dönemin tümünü, diğeri hem nicelik hem nitelik yönünden
aletsel dönemdeki daha kaliteli bir dönemi temsil eden bu süreçlere göre bu zon tarafından üretilebilecek bir büyük
depremin dönüş periyodunun en çok 250 yıl olduğu görülmektedir. Zon’un en sakin bölümünün Güney Marmara
Kolu olduğu, bu hesaplama sürecinin bulgularından biridir. Bunda, kuşkusuz, Batı Anadolu’nun tektonik
rejimiyle olan geçiş bölgesi karakterinin önemli bir rolü vardır. Ayrıca, yapılan karşılaştırmadan, 35 yıllık veriden
elde edilen sonuçların güncel sismisiteyle uyumu, Zon’la ilgili yapılan projeksiyonları daha anlamlı kılmaktadır.
Kinematik veriye dayanan ikinci bölümde, Kuzey Anadolu Fay Zonu’nda 1909-2000 periyodunda
büyüklük ilişkisi, log M0= 17.86 + 1.20 Ms olarak kestirilmektedir. Zon boyunca karşılaşılabilecek görünebilir
kırık için eşik büyüklük değeri, kuvvetli deprem mertebesindedir. Zon’un ortalama yerdeğiştirme hızı ise 2.2
cm/yıl olarak hesaplanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: KAFZ, depremsellik, büyüklük, sismik moment, görünebilir kırık, dönüş periyodu,
yerdeğiştirme hızı
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
37
SÖZLÜ SUNUMLAR
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
38
SÖZLÜ SUNUMLAR
Erzurum çek-ayır havzası ve depremselliği, Doğu Türkiye
Koçyiğit, A.1, Canoğlu, C.1
Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Aktif Tektonik ve Deprem Araştırma
Laboratuvarı, TR-06800 Ankara, Türkiye
Sorumlu Yazar: Kocyigit, A., [email protected]
1
Çalışma alanı Doğu Anadolu tektonik bloğu (DATB) içinde yer alır. DATB Doğu Anadoulu-İran
platosunun batı kesimi olup güneyden Bitlis Kenet Kuşağı, kuzeybatıdan Kuzeydoğu Anadolu Fay Sistemi ve
batıdan Kuzey Anadolu fay sistemiyle sınırlanır. DATB günümüzde, KB- ve KD-gidişli doğrultu atımlı faylar,
D-B-gidişli bindirme fayları, yaklaşık K-G-gidişli verev atımlı normal faylar, açılma çatlakları ve araya giren bir
seri çek-ayır havza ile karakterize edilen doğrultu atımlı yenitektonik rejimin denetimi altındadır. En belirgin
havzalardan birisi Erzurum çek-ayır havzasıdır. Yaklaşık 1-30 km genişlikte, 90 km uzunlukta, değişik gidişlere
(D-B-, KD- ve KKD-) sahip ve büyümesini günümüzde de sürdüren Erzurum çek-ayır havzası güneygüneydoğudan Erzurum-Dumlu fay kuşağı, kuzeybatıdan Aşkale fay kuşağı, batıdan ise Başköy-Kandilli fay
kuşağ ve Ilıca verev atımlı normal fay seti ile sınırlanır ve denetlenir. Erzurum çek-ayır havzası, KD-gidişli bir
seri sol yanal doğrultı atımlı fay kuşağı (Çobandede, Erzurum-Dumlu ve Aşkale fay kuşakları) tarafından kesilip
ötelenmiş olan yaklaşık D-B-gidişli eski bir dağarası havzasının (Erzurum-Hasankale dağarası havzası)
deformasyonu ve parçalanmasıyla oluşmuştur. Erzurum çek-ayır havzası, doğrultu atımlı yenitektonik rejimin
denetiminde, Erken Kuvaterner’den beri (günümüzden 2.588 My’dan beri) gelişimini sürdürmektedir. Erzurum
çek-ayır havzsı toplam 0.5 km kalınlıkta ve henüz pekişmemiş bir havza dolgusuna sahiptir. Havza dolgusu
başlıca fay taraçası, yelpaze, yelpaze-önlük ve üzerlemiş yelpaze tortullarıyla temsil edilen iri taneli havza kenarı
fasiyesleri ile taşkın ovası ve organik maddece zengin bataklık sedimanlarıyla temsil edilen ince taneli havza içi
fasiyeslerden oluşur. Kuvaterner öncesi yaşlı ve deformasyon geçirmiş (kıvrımlanmış-faylanmış, eğimlenmiş)
eski bir temel üzerinde açılı uyumsuzlukla yer alan havza dolgusunun değişik fasiyesleri arasında yatay ve düşey
tüm geçişler gözlenir. Erzurum çek-ayır havzası içinde ve aktif fayla sınırlı kenarları üzerinde, toplam 750.000
nüfusa sahip il, ilçe, kasaba ve köy boyutunda çok syıda yerleşim alanı bulunmaktadır. Gerek yerleşim alanları
ve gerekse burada yaşayan insanlar, aktif havza kenarı faylarından (örneğin, Erzurum fayı gibi) kaynaklanacak
yıkıcı depremlerin tehdidi altındadır. Erzurum çek-ayır havzasının depremselliği, DATB’nun depremselliği kadar
yüksektir. Aktif faylardan kaynaklanabilecek en büyük depremin büyüklüğü Mw = 7.0’dır. Bu durum gerek
tarihsel ve gerekse güncel depremlerle de kanıtlanmıştır. Bu yüzden gerek suya doygun havza dolgusu ve gerekse
aktif faylar deprem tehlikesi ve deprem risk analizlerinde, kısaca başta Erzurum ili olmak üzere tüm Erzurum
bölgesinde yer alan yerleşim alanlarının yeni imar planlarının hazırlanmasında esas alınmalıdır. Nitekim, Erzurum
il merkezinde bulunan Harput basınç sırtı üzerinde dört yıl önce yapılmış olan kayakla atlama tesisleri, aktif kenar
fayı (Erzurum fayı) üzerindeki hareketin tetiklemesiyle oluşan bir heyalan ile 15 Temmuz 2014 tarihinde çökmüş
ve harabeye dönüşmüştür. Ayrıca, aktif faylardan kaynaklanmış ve kaynaklanacak büyük yıkıcı depremlerin
yinelenme aralıkları, Erzurum çek-ayır havzası kenar fayları üzerinde yapılacak paleosismolojik çalışmalarla
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
39
SÖZLÜ SUNUMLAR
belirlenmelidir. Aynı şekilde, Erzurum ili ve aktif havza kenar fayları üzerinde yer alan diğer yerleşkeler için,
aktif fay ve zemin parametrelerini baz alan büyük ölçekli deprem tehlike haritası hazırlanmalı ve bu harita yeniden
yapılacak imar planlarında ve imara yeni açılacak alanlarda kullanılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Erzurum, çek-ayır havza, doğrultu-atımlı yenitektonik rejim, aktif fay, Doğu Anadolu
Tektonik Bloğu.
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
40
SÖZLÜ SUNUMLAR
Varto Fay Zonu’ nun kinematik evrimi
Sançar, T.1, Akyüz, H.S.2, Zabcı, C.2
Tunceli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Tunceli
Istanbul Teknik Üniversitesi, Maden Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Maslak, İstanbul
Sorumlu Yazar: Sançar, T., [email protected]
1
2
Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) ve Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ) Bingöl’ün Karlıova ilçesinin 10
km kuzeydoğusunda Varto Fay Zonu (VFZ) ile birleşerek Karlıova Üçlü Eklemi (KÜE)’ni oluşturur. VFZ ilk
olarak KAFZ’nin devamı olarak değerlendirilmiş (Ketin, 1969), ancak daha sonra Şengör (1979) ve Şengör ve
diğ. (1985), tarafından üçlü eklemin doğusunda, sıkışma sonucunda gelişmiş düşey düzlem yamulma bölgesinin
bir öğesi olarak tanımlanmıştır. Barka ve Gülen (1988), VFZ’yi sütur zonu olarak değerlendirmişlerdir. VFZ’nin
mekaniği ile ilgili ilk bilgiler ise 7 Mart 1966 (Ms=6,1) ve 19 Ağustos 1966 (Ms=6,9) depremlerinden ve hemen
sonrasında yapılan arazi gözlemlerinden elde edilmiştir. Varto Fay Zonu (VFZ) geometrisi ve kinematiği dikkate
alınarak üç segmente ayrılmıştır. Bu segmentler kuzeyden güneye doğru Varto segmenti, Leylekdağ segmenti ve
Çayçatı segmenti olarak isimlendirilmiştir (Herece, 2008). Leylekdağ segmentinin sınırladığı yükselim ile
güneyindeki düzlük alan arasında 500 m'lik yükseklik farkı görülürken, Çayçatı segmentinin sınırladığı yükselim
ile güneyindeki düzlükler arasındaki yükseklik farkı ise 200 m dir. 500 m'lik yükseklik farkını oluşturan Leylek
tepesini oluşturan volkanik kayaların 2,2 milyon yıllık yaşı dikkate alındığında 0.22 mm/yıl yükselim hızı
hesaplanır. Bölgede yapılan paleomanyetizma çalışmalarının yeniden değerlendirilmesinden elde edilen verilerin
ve kurgulanan analog model çalışmalarından elde edilen makaslama değerlerinin yamulma elpisoidi içerisinde
yeniden yorumlanması ile Leylekdağ ve Çayçatı segmentlerinin kinematiği araştırılmıştır. Buna göre rotasyon
süresince söz konusu segmentler sıkışmanın çok olduğu bölgeden, sıkışmanın göreceli olarak daha az olduğu
bölgeye hareket eder. Bu hareketin sonucu olarak fayların boyunun ilk oluştuğu konuma göre uzadığını ve
bununla birlikte bindirme bileşeninin arttığı görülür. VFZ güneyinde yer alan ikincil faylar üzerinde yapılan arazi
ve uzaktan algılama çalışmaları bölgedeki ikincil fayların hepsinin doğrultu atım karakterine sahip olduğunu
göstermiştir. Haritalanan bu faylar geometrisi ve atım yönü dikkate alınarak iki sınıfa ayrılmıştır. Varto
segmentine yaklaşık paralel uzanan faylar, sağ yanal doğrultu atımlıdır. Bu sağ yanal doğrultu atımlı faylar sola
sıçramalı veya aşmalı olarak KB-GD yönünde uzanır. Doğrultu atımlı fayların sıçrama veya aşma yaptığı yerlerde
gelişen faylar ise sol yanal doğrultu atımlı faylardır. Bu fayların geometrisi ve hareket yönleri, makaslama
zonlarının geniş deformasyon alanına sahip olduğu alanlarda görülen sintetik (R) ve antitetik (R'L) faylar ile
benzerdir. VFZ güneyinde yer alan ikincil fayların paleomanyetik verilere göre elde edilen ilksel konumları ise
literatürde yer alan geniş makaslama zonuna sahip transpresyonel ortamlarda gelişen fayların mekaniği ile
uyumludur. Elde edilen sonuçlar üçlü eklemin doğusunda olan deformasyon özelliklerinden dolayı, VFZ’nin
transpresyonel bir zon olduğuna işaret eder.
Anahtar Kelimeler: Bingöl, Varto Fay Zonu, kinematik analiz, analog model
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
41
SÖZLÜ SUNUMLAR
Tektonik jeomorfoloji ve alüviyal yelpazelerin kozmojenik klor-36 yüzey yaşlandırılması
ile elde edilen Ecemiş Fay Zonu’nda Geç Kuvaterner kayma hızları
Yıldırım C., Sarıkaya M.A., Çiner A.
Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü, İstanbul Teknik Üniversitesi, Sarıyer, 34469,
Sorumlu Yazar: Yıldırım C, [email protected]
Ecemiş Fay Zonu İç Anadolu Fay Zonu’nun en güney segmentidir. Fay zonunun oluşturduğu tektonik
oluk Orta ve Doğu Toroslar arasındaki sınırı belirler. Bu oluk içindeki faylanmış alüviyal yelpazelerin varlığı fay
zonunun Geç Kuvaterner kayma hızının kozmojenik Klor-36 yüzey yaşlandırma yöntemi ile ortaya koymak için
uygun koşulları sağlamaktadır. Bu çalışmada Ecemiş Fay Zonu’nun ana kolu ile Aladağlar’ın, Doğu Toroslar, dağ
cephesini sınırlayan Cevizlik Fayı üzerinde yoğunlaşılmıştır. Yaptığımız jeomorfik haritalama ve topografik
ölçümler fayın ana kolu boyunca dört farklı yelpaze çökelinin depolandığını göstermektedir. Yaptığımız
topografik ölçümler fayın ana koluyla ilişkili olarak en yaşlı yelpaze yüzeyinin 145±5 m yanal ve 35±3 m düşey
olarak yer değiştirdiğini göstermektedir. Alüviyal yelpaze yüzeyleri 43 kozmojenik klor-36 örneği kullanılarak
yaşlandırılmıştır. Sonuçlar en yaşlı yüzeyin minimum 98.5±1.8 bin yıl once terkedildiğini göstermektedir. Buna
göre Geç Kuvaterner yanal kayma hızı olarak 1.47±0.11 mm/yıl ve düşey kayma hızı olarak 0.36±0.06 mm/yr
elde edilmiştir. Diğer yandan, Aladağlar’ın dağ cephesini sınırlayan Cevizlik Fayı boyunca faylanmış yamaç
döküntüsü yelpazesi üzerinde yaptığımız topografik ölçümlerde 20±2 m düşey yerdeğiştirme belirlenmiştir.
Yamaç döküntüsü yelpazesinin kozmojenik klor-36 yüzey yaşlandırma sonuçları yüzeyin yaklaşık 21.9±0.3 bin
yıl once terkedildiğini ve yerdeğiştirme miktarı gözönüne alındığında 0.92±0.09 mm/yıl gibi bir düşey kayma hızı
vermektedir. Elde ettiğimiz sonuçlar fay zonu içinde önerilen güncel düşük yamulma hızlarına karşın önemli bir
Geç Kuvaterner aktivitesinin varlığını ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Ecemiş Fay zonu, jeomorfoloji, kozmojenik, kayma hızı
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
42
SÖZLÜ SUNUMLAR
Sayısal Yükselti Modeli (SYM) verileri yardımıyla 17 Mart 2005 Kuzulu (Koyulhisar,
Sivas) Heyelanının Hacim Hesabı
Polat, A.1, Gürsoy, H.2
İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, Sivas
Cumhuriyet Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Sivas
Sorumlu Yazar: Gürsoy H., [email protected]
1
2
Sivas ili, Koyulhisar ilçesi, Sugözü köyü’nün Kuzulu Mahallesinde 17.03.2005 günü büyük ölçekli bir
heyelan meydana gelmiştir. Heyelan sonucu 15 kişi toprak altında kalarak yaşamını yitirmiştir. Heyelan sırasında
hareket eden malzemenin hacmi, heyelanı takip eden dönemde ilk gözlemlere dayanarak yaklaşık olarak 10-12
Milyon m3 (Tatar ve diğerleri, 2005) olarak hesaplanmıştır. Bu çalışmada Kuzulu heyelanında birikmiş malzeme
miktarı Global Mapper programı yardımıyla Sayısal Yükselti Modeli (SYM) verileri kullanılarak hesaplanmıştır.
Hacim hesabında SRTM 3 Arc Second ve ASTER GDEM 1.5 Arc Second çözünürlüklü SYM verileri
kullanılmıştır.
ASTER
GDEM
verilerinin
ilk
versiyonu
Haziran
2009
da
yayınlanmış
(http://asterweb.jpl.nasa.gov/gdem.asp), SRTM DEM görüntüleri ise Şubat 2000 de Endeavour uzay mekiğine
özel
olarak
modifiye
edilmiş
radar
sistemi
ile
11
günlük
görevi
sırasında
elde
edilmiştir
(http://www2.jpl.nasa.gov/srtm/). Kuzulu heyelanında hareket eden malzemenin hacminin hesaplanmasında
SRTM görüntüleri heyelandan öncesini, ASTER GDEM görüntüleri ise heyelandan sonrasını hesaplamak için
kullanılabilir. Ayrıca heyelan öncesi hacim hesabı için 1/25000 ölçekli topoğrafik harita sayısallaştırılarak SYM
verisi oluşturularak hacimlerdeki fark incelenmiştir. Hacim hesabında çözünürlükten kaynaklanan farklılıkların
olduğu gözlenmiştir. Ayrıca kaynak bölgesinde ve topuk bölgesinde yapılan ölçümler farklılık göstermektedir.
Topuk bölgesinden yapılan hacim ölçümü, kaynak bölgesinden yapılan ölçüme göre büyük oranda düşük
çıkmaktadır. Bunun nedeni de heyelan bölgesinde oluşan yüzey ve sızma su akıntısının malzemenin büyük
çoğunluğunu taşıyarak topuk bölgesinden uzaklaştırmasıdır. Diğer bir faktör ise malzemenin su içeriğinin
azalması ve sıkışması olabilir.Global Mapper yazılımının analiz menüsünde 2 farklı yükseklik verisi içeren
alanların hacim farkları hesaplanabilmektedir. Uydu görüntüleri üzerinde kaynak bölgesinde kayma olan alan
tespit edilerek sayısal ortamda çizilmiştir. Bu alan kullanılarak SYM verilerinden yararlanılarak bu alan için hacim
farkı hesabı yapılmıştır. Yapılan hesapta iki hacim arasındaki fark kaynak bölge için 11.531.260 m3, topuk bölgesi
için 4.020.260 m3 olarak bulunmuştur. Daha detaylı sonuç elde etmek için arazi çalışmaları ile desteklenen sondaj
verilerine ihtiyaç vardır. Programlar ile yapılacak hesaplarda çözünürlüğü yüksek SYM verileri ya da LİDAR
verileri de kullanılarak gerçeğe daha yakın sonuçlar elde edilebilir.
Anahtar Kelimeler: Sivas, SYM, heyelan
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
43
SÖZLÜ SUNUMLAR
Güney Marmara diri faylarının yüzey özelliklerinin “Yersel LİDAR” kullanılarak
modellenmesi
Karabacak, V., Altınok, S., Tuncel, E.
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Batı Meşelik, Eskişehir
Sorumlu Yazar: Karabacak, V., [email protected]
Aktif faylanmaya bağlı gelişen yüzey özelliklerinin kantitatif olarak belirlenmesi, fayın karakteristik
özellikleri ve son dönem aktivitesine ait önemli bilgiler sağlamaktadır. Bu amaçla, sahada yersel ölçme yöntemleri
ve hava fotogrametrisi gibi geleneksel yöntemler kullanılarak faylanmaya bağlı fizyografik özellikler ortaya
konulmaya çalışılmaktadır. Yeni bir teknoloji olan yersel LİDAR (Light Detection and Ranging) sistemi,
kompleks ve genellikle diğer yöntemlerle ölçülmesi mümkün olmayan alanların, geleneksel yöntemlere göre çok
yüksek hız ve çözünürlükte ölçülmesini sağlamaktadır. Böylelikle, dijital ortamda sayısal yüzey görüntüsü
oluşturulabilmekte ve noktaların sınıflandırılması yoluyla sayısal yüzey modelinden (DSM) sayısal arazi
modeline (DTM) geçiş sağlanabilmektedir. Elde edilen nokta bulutundan; temel yerdeğiştirme ölçümleri, yönlü
kesitler, üç boyutlu yüzey modelleri, topografik haritalar vs. elde edilmesi mümkündür.
Bu çalışmada, Türkiye Paleosismoloji Projesi (TÜRKPAP) kapsamında Güney Marmara bölgesindeki
aktif faylarda (örneğin Balıkesir-Edremit Fay Zonu, Kütahya Fay Zonu, KAFZ orta ve güney kolları, Bursa güneyi
fayları, Eskişehir Fay Zonu) yerinde ölçümler yapılarak, paleosismolojik çalışmalara destek sağlayacak
faylanmaya ait yüzey özelliklerinin ayrıntılı şekilde modellenmesi amaçlanmıştır. “Türkiye Diri Fayları
Haritası”nda belirtilen ve paleosismolojik çalışmalarda uzman ekiplerce seçilen 38 anahtar noktada toplam 92
ölçüm yapılmıştır. Bu lokasyonlar için deformasyon ve yerdeğiştirme analizlerinde kullanılabilecek sayısal arazi
modelleri oluşturulmuştur. Böylelikle aktif faylanmaya bağlı ölçümlerin arazide yapılması zorunluluğu ortadan
kalkmış ve sayısal görüntüsü alınan ortamlar üzerinde yıllar sonra bile çalışabilme olanağı elde edilmiştir. Bu
veriler gelecekte, Güney Marmara Bölgesinde meydana gelecek, olası yüzey faylanmaları sonrasında yapılacak
yeni ölçümlerle karşılaştırılacak ve bu lokasyonlarda fayın karakteristik özellikleri hakkında detaylı bilgiler
sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Marmara, LİDAR, diri fay, paleosismoloji
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
44
SÖZLÜ SUNUMLAR
Kuzey Anadolu Fayı’nın Ganos segmentinde dere atımı ve iklimsel salınımlar yardımıyla
kayma hızı tahmini
Aksoy, M.E. 1, Meghraoui, M. 2, Ferry, M. 3, Çakır, Z. 4
Muğla Sıktı Koçman Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Muğla, Türkiye
EOST – Institute de Physique du Globe, Strazburg, Fransa
3
Equipe Risques, Geosciences Montpellier, Montpellier, Fransa
4
İstanbul Teknik Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, İstanbul, Türkiye
Sorumlu Yazar: Aksoy, M.E.., [email protected]
1
2
Kayma hızı, bir fayın ne kadar sık büyük deprem ürettiğini anlayabilme açısından elzem bir bilgidir. M
> 6 depremlerde faylanma yeryüzüne kadar ulaşır ve arazide dere ve sırt ötelenmeleri gibi belirgin yapılar
oluşturur. Özellikle doğrultu atımlı faylarda binlerce yıl zarfında meydana gelen sismik atım kendini dere
yataklarında birikimli atım olarak belirgin şekilde gösterir. Bir fay boyunca yer alan dere yatakları, hem iklimsel
olayların, hem de tektonik deformasyonun izlerini taşıyan jeomorfik yapılardır. İklimsel olayların zamanları
bilindiği takdirde, dere ötelenmeleri bir fayın aktivitesi hakkında çok kritik bilgiler sunabilir.
Bu çalışmada, Kuzey Anadolu Fayı’ nın en batı kolu olan Ganos fayı boyunca meydana gelen dere
ötelenmeleri incelenmiştir. Doğrultu atım tektonizması Ganos fayı boyunca kendini, çek-ayır havzaları, basınç
sırtları, çöküntü gölleri, sırt ve dere ötelenmeleri gibi yapılarla gösterir. Saha çalışmaları ve topoğrafya haritaları,
SAM, hava fotoğrafları, uydu görüntüleri gibi uzaktan algılama çalışmalarıyla Ganos fayı boyunca 69 adet sağ
yanal ötelenme tespit edilmiştir. Bu ötelenmeler 8 ila 575 m arasında değişkenlik gösterir. Ancak dere
ötelenmelerinin sınıflandırılması bazı atım gruplarının varlığını göstermiştir. Bu gruplar yoğun yağış
dönemlerinde meydana gelen yeni dere yatağı gelişim süreçleriyle ilişkilidir. Bölgedeki kurak ve nemli iklim
dönemleri literatürde paleo-iklim çalışmalarıyla ortaya konmuştur. Bölgedeki iklimsel salınımların zamanlaması,
Kuzey Ege denizine ait polen analizi ve Karadeniz’in deniz seviyesi değişimleri yararlanarak tespit edilmiş ve
günümüzden önce 4 bin, 10.2 bin, 12.5 bin, 14.5 bin, 17.5 bin yıllarında yoğun yağış dönemlerin varlığı
belirlenmiştir. Bu dönemlerin, dere atım gruplarıyla korelasyon sonucu Kuzey Anadolu Fayı’ nın en batı kolu için
kayma hızları hesaplanmıştır.
Buna göre, Kuzey Anadolu Fayı Ganos segmentinin son 20 bin yıldaki ortalama kayma hızı 17,9 mm/yıl
olarak hesaplanmıştır. Günümüzden önce 10,2 bin, 12,5 bin, 14,5 bin, 17,5 bin yılları için ise sırasıyla, 17,7
mm/yıl, 17,7 mm/yıl, 17,9 mm/yıl ve 18,9 mm/yıl değişken kayma hızı elde edilmiştir. Bu sonuçlar bölgedeki
hendek çalışmalarından elde edilen 17 ±5 mm/yıl ve KAF boyunca hesaplanan 18 mm/yıl jeolojik kayma hızı
sonuçlarıyla uyumludur. Bu nedenle, bir bölgedeki iklimsel olayların zamanlaması iyi bilindiği takdirde, dere
ötelenmelerinin sınıflandırılması bir fayın kayma hızı hakkında önemli bilgiler sunabilmektedir.
Anahtar Kelimeler: KAF, Marmara, aktif fay, jeomorfoloji, kayma hızı
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
45
SÖZLÜ SUNUMLAR
24 Mayıs 2014 (Mw: 6.8) ve 08 Ocak 2013 (Mw: 5.7) Kuzey Ege depremlerinin Biga
Yarımadası’ ndaki önemli jeotermal sistemlerle olan ilişkileri
Özden, S., Ateş, Ö., Kaçar, B., Enül, D., Ürküt, Y., Gül, C.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Çanakkale
Sorumlu Yazar: Özden, S., [email protected]
KB Anadolu’da yer alan Biga Yarımadası’nda yaklaşık 15 adet jeotermal sistem ve bunlarla ilişkili bir
çok doğal sıcak su kaynağı bulunmaktadır. Yüzey çıkış sıcaklıkları 30-90 °C arasında değişen bu jeotermal
alanların bir çoğu, Türkiye diri fay haritasında da tanımlanmış olan aktif faylar üzerinde yer almaktadır. Bu
çalışmada; Biga Yarımadasında yer alan Gönen (70 °C), Güre (63 °C), Tuzla (82 °C) ve Kestanbol (68 °C)
jeotermal sistemlerinin, 24 Mayıs 2014 (Mw: 6.8) ve 08 Ocak 2013 (Mw: 5.7) Kuzey Ege depremleri ile beraber
son iki yıl içerisinde bu bölgede kaydedilen M: 3.0’den büyük depremlerin öncesi ve sonrasında, yerinde ve
laboratuvarda fiziko-kimyasal ölçümleri yapılmıştır. Bu ölçüm ve değelendirmelerin ışığında bir depremin,
jeotermal sistemler aracılığı ile önceden tahmin edilebilirliği araştırılmıştır.
Her jeotermal alanda yukarıda belirtilen tarihlerde gerçekleşen depremler öncesi ve sonrasında yapılan
fiziksel ölçümlerinden özellikle sıcaklık, tuzluluk, pH ve özgül elektriksel iletkenlik değerlerinde bir değişim
olduğu gözlenmiştir. Bununla birlikte, kimyasal analizler sonucunda özellikle başta klorür (Cl) ve sülfat (SO4)
olmak üzere bir çok elementel düzeyde artış ya da azalmanın olduğu tespit edilmiştir. Bu artış ve azalmanın
(değişimin), bölgedeki aktif tektonik rejim, faylanmanın türü ve depremin odak mekanizması çözümü ile de
ilişkili olduğu görülmüştür. 24 Mayıs 2014 (Mw: 6.8) ve 08 Ocak 2013 (Mw: 5.7) Kuzey Ege depremleri, aktif
sağ yanal doğrultu atımlı fay davranışı olarak karşımıza çıkmaktadır. Benzer bir sonuç, 19.05.2011 Simav
depreminde de (Mw: 5.9) tarafımızdan ortaya çıkarılmıştır. Simav depremi ise, aktif bir normal fay hareketine
sahiptir. Jeotermal sistemle ilişkili bir aktif fay üzerinde meydana gelen bir depremin, tektonik rejime (sıkışmalı
veya genişlemeli tektonik rejim) ve fay davranışına bağlı olarak, farklı fiziko-kimyasal değişimler ortaya çıkardığı
bu çalışmada tespit edilmiştir.
Biga Yarımadası’ndaki aktif faylarla ilişkili jeotermal sistemler üzerinde iki yıllık peryod içerisinde elde
etmiş olduğumuz veriler ışığında, jeotermal sistemlerin hidrojeokimyasal bileşenlerinin süreli ve uzun izlenmesi
(monitoring) sayesinde bir depremin önceden tahmin edilebilmesi ile ilgili “tekrarlanabilir” önemli bilgiler elde
edilebileceği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Biga, aktif fay, jeotermal, hidrojeokimya
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
46
SÖZLÜ SUNUMLAR
Marmara bölgesindeki sismik boşluk boyunca yamulma birikimlerinin yoğunlaştığı sıcak
noktaların jeodezik veriler ile belirlenmesi
Ergintav, S.1, Reilinger, R.E.2, Çakmak, R.3, Floyd, M.2, Çakır, Z.4, Doğan, U.5, King, R.W.2, McClusky,
S.6, Özener, H.1
Boğaziçi Universitesi, Kandilli Rasathaneis ve Deprem Araştırma Enstitüsü, Istanbul, Turkiye
Massachusetts Institute of Technology, DEAPS, Cambridge, MA, USA
3
TUBITAK, MAM, Yer ve Deniz Bilimleir Araştırma Enstitüsü, Kocaeli, Turkiye
4
Istanbul Teknik Universitesi, Jeoloji Bölümü, Istanbul, Turkiye
5
Yildiz Teknik Universitesi, Harita Bölümü, Dept. of Geomatics, Istanbul, Turkiye
6
Australia National University, RSES, Canberra, AU
Sorumlu Yazar: Ergintav, S., [email protected]
1
2
Son yüzyılda, Kuzey Anadolu Fayı (KAF) boyunca ağırlıklı olarak batıya göç eden yıkıcı depremlerin
en sonuncusu 1999 İzmit / Düzce dizisi (Mw = 7.4, 7.2) olup, bu süreçte 1200km uzunluğundaki KAF’ın
~1000km’lik bir kısmı kırılmıştır. Geri kalan ana kısım (sismik boşluk), Marmara Denizi içinde olup, dünyanın
en kalabalık ve en hızla genişleyen şehirlerinden biri olan İstanbul’un yaklaşık 10km civarından geçerek,
Tekirdağ’da karaya çıkmaktadır.
Marmara denizi içindeki KAF’a ait fay kolları üzerinde biriken yamulma miktarlarını kestirebilmek için
bu çalışmamızda bölgeye ait 20 yıllık GPS verileri sistematik olarak yeniden analiz edilmiş, 1999 depremlerine
ait deprem sonrası halen devam eden deformasyonlar modellenerek veriden temizlenmiştir.
Elde edilen bulgular ile KAF’ın uzun dönem ortalama hızına göre düşük değer gösteren yerlerde, bölgede
olan son olası tarihsel depremin zamanı baz alınarak, bir depremde açığa çıkabilecek atım miktarı kestirilmiştir.
Yapılan analizler, Marmara denizi içindeki kollar üzerindeki gerilme miktarını doğrudan ölçmeye ve bölgedeki
deprem kaynaklarını ve üretebilecekleri büyüklükleri belirlemeye, bir diğer deyişle sıcak noktaları (hot spots)
saptamaya yönelik ilk çalışmadır.
İstanbul’dan yaklaşık 10km uzaklıkta bulunan Adalar kolu üzerinde 10-15mm/yıl lık bir kayma eksikliği
olduğu, bölgede olan son depremin 1766 olduğu varsayıldığında, biriken atım miktarının 2.5-3m’ye ulaştığı
görülmektedir. Bu biriken atım miktarının tek bir depremle karşılanması durumunda bölgede M>7 büyüklüğünde
bir deprem meydana gelebilir demektir. Buna karşılık daha önceki çalışmalarda, yüksek tehlike atıfı yapılan orta
kolda, önemli bir gerilme birikimine dair bir bulgu elde edilmemiş olup, bu kolun krip davranışı sergilediği
varsayılmaktadır. Bu bölge, sismoloji de Marmara’daki diğer kollara göre göreceli sismolojik aktivite
göstermeyen alan ile de çakışmaktadır. Ganos fayı boyunca ise, Adalar segmentine benzer şekilde M>7
büyüklüğünde bir deprem üretebilecek miktarda yamulma birikimi ölçülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Marmara, jeodezi, sismik boşluk, yamulma birikimi,
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
47
SÖZLÜ SUNUMLAR
Kocaeli ilinde GPS nivelman ölçüleriyle yerel jeoid araştırması
Şentürk, E.1, İnce, C.D.1, Özkeskin, B.2
Kocaeli Üniversitesi, Harita Mühendisliği Bölümü, İzmit, Kocaeli
Harita Mühendisi
Sorumlu Yazar: İnce, C.D., [email protected]
1
2
GPS ile kolay, hızlı ve duyarlı koordinat bilgisinin elde edilmesi, GPS’in yükseklik ölçmelerinde de tercih
edilmesini sağlamıştır. GPS nivelmanı ile belirlenen yükseklikler elipsoidal yükseklikler olup, bu yüksekliklerin
ortometrik yüksekliklere dönüştürülmesi gerekmektedir. GPS ile elde edilen elipsoidal yükseklikler, uygulamada
çeşitli enterpolasyon yöntemleri yardımıyla ortometrik yüksekliğe dönüştürülür. Bu dönüşüm için, yeterli sayıda
ve doğrulukta jeoid yükseklikleri bilinen noktalara ihtiyaç duyulur. Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri
Üretim Yönetmeliği’ne göre, “GPS ile bulunan elipsoit yüksekliğinden Helmert ortometrik yüksekliklere dönüşüm
için Türkiye Jeoidi (TG99A) veya yerel GPS nivelman jeoidi kullanılarak GPS nivelmanı uygulanır.” Bu
çalışmada, yaklaşık 3500 km2 lik alana sahip Kocaeli iline dağılmış hem elipsoidal hem de ortometrik
yükseklikleri mevcut 1024 nirengi noktası kullanılmıştır. Çalışma alanını ve bu alanın karakteristik noktalarını
temsil edebilecek 200 adet nokta seçilerek “Jeoit Dayanak Noktaları Ağı” oluşturulmuş ve seçilen bu noktalardan
yararlanarak, Kocaeli il sınırlarını kapsayacak uygun bir yerel jeoid modelinin tasarlanması amaçlanmıştır. Bu
kapsamda ağırlıklı ortalama ile, polinomlarla, multikuadratik ve üçgenlerle lineer enterpolasyon olmak üzere dört
farklı enterpolasyon yöntemi denenmiştir. Elde edilen sonuçlar, dönüşüme katılmayan diğer 804 adet test
noktasının verileri ile karşılaştırılarak, dönüşümlerin istatiksel anlamda başarıları yorumlanmıştır.
Anahtar Kelimeler:: Kocaeli, GPS, jeoid
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
48
SÖZLÜ SUNUMLAR
Gediz Grabeni’ nin doğu kesimindeki tektonik hareketlerin GPS yöntemi kullanılarak
belirlenmesi; ilk sonuçlar
Poyraz, F.1, Demirel, M.2, Hastaoğlu, K.Ö.1, Koçbulut, F.2, Gürsoy, Ö.1, Türk, T.1, Tiryakioğlu, İ.3, Tatar,
O.2, Duman, H.1, Gül, D.2
Cumhuriyet Üniversitesi, Geomatik Mühendisliği Bölümü, Sivas, Türkiye
Cumhuriyet Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Sivas, Türkiye
3
Afyon Kocatepe Üniversitesi, Harita Mühendisliği Bölümü, Afyon, Türkiye
Sorumlu Yazar: Poyraz F., [email protected]
1
2
Çalışma kapsamında Ege Horst-Graben sisteminde, Gediz Grabeninin doğu kesiminde Alaşehir- Sarıgöl
arasında kalan bölge çalışma alanı olarak seçilmiştir. Gediz Grabeni’nin doğu kesimi Manisa’dan Pamukkale’ye
kadar uzanır. Yaklaşık 200 km uzunluğundadır. Grabenin ana fayı güney kenarı boyunca uzanır, kuzeyde ise yer
yer bu fayın antitetik bileşeni yer alır. Graben içinde M=6.5 büyüklüğündeki 28 Mart 1969 Alaşehir depremi
meydana gelmiştir. Gediz Grabeninin Neojen çökellerini metamorfik temelden (Menderes Masifi) ayıran ana fay,
güney sınır fayı (Seyitoğlu ve Scott, 1996) ya da Karadut Fayı (Emre, 1996) olarak adlandırılmaktadır.
Birçok uygarlığın üzerinde geliştiği Batı Anadolu, tarihsel dönemlerde de birçok yıkıcı depremlerin
etkisinde kalmıştır. Çalışma bölgesini kapsayan alanda tarihsel dönemde oluşmuş 13 dolayında büyük deprem
bilinmektedir. Bu tarihsel depremlerin büyük bir çoğunluğu Gediz grabeni çevresinde yoğunlaşmaktadır. Gediz
Grabenindeki tarihsel deprem aktivitesi incelendiğinde, Grabenin batı ucundaki bölgede MÖ. 17, 1592, 1850,
1862 yıllarında; Grabenin doğu ucunda Büyük Menderes Grabeni ile kesişim noktasında Denizli bölgesinde ise
60, 494 yıllarında şiddeti VIII’den büyük depremlerin olduğu, belirtilen tarihlerden sonra ise Grabenin doğu
ucunda 1969 Alaşehir Depremi’nin olduğu bilinmektedir.
Bu çalışmada, çok disiplinli UDAP-Ç-13-07 ve TÜBİTAK 113Y526 numaralı proje çalışmaları
kapsamında bölgenin açılma rejimi sonucu normal faylara bağlı olarak oluşan graben üzerindeki yersel
deformasyonların belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu yüzden bölgede 10 adet GPS (Küresel Konumlandırma Sistemi)
noktası tesis edilmiş ve grabeni yaklaşık dik kesecek şekilde 2 adet profil belirlenmiştir. Projeler kapsamında
2013-2014 yıllarında tesis edilen noktalarda yaklaşık 10’ar saatlik statik ölçümler yapılmıştır. 2015 yılında da bu
ölçümler tekrarlanıp değerlendirme işlemleri ile cm-altı duyarlıkta noktasal bazda ölçmeler ile, yersel
deformasyonun yatay ve düşey bileşenine duyarlı yer değiştirmelerin belirlenmesi hedeflenmiştir.
Anahtar Kelimeler:Gediz, Alaşehir, GPS, deprem
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
49
SÖZLÜ SUNUMLAR
23 Ekim 2011 Van depreminin (M=7.2) post-sismik deformasyonlarına ait arazi gözlemleri
Kurban, Y.C.1, Altunel, E.1, Mackenzie, D.2, Elliot, J.2, Altınok, S.1
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Müh. Mim. Fak. Jeoloji Müh. Bölümü, Eskişehir
Department of Earth Sciences, University of Oxford, England
Sorumlu Yazar: Kurban Y.C. , [email protected]
1
2
23 Ekim 2011 tarihinde meydana gelen M=7.2 büyüklüğündeki deprem, Van şehrinin kuzeyinde yüzey
deformasyonlarına neden olmuştur. Batıda Van Gölü ile doğuda Erçek Gölü arasında görülen kırıklar, yaklaşık
10 km uzunluğunda bir zon boyunca haritalanmıştır. Ters faylanma görülen zon boyunca kuzey blok birkaç cm
yükselmiştir. 23 Ekim 2011 yüzey kırığı, Kuvaterner çökellerde görülen ve yüksekliği 3 m ile 8 m arasında
değişen bir fay şevini takip etmektedir. 2014 yılında yapılan arazi gözlemleri, 23 Ekim 2011 depreminin yüzey
kırığının arazide fark edilemediğini, tamir edilen Van – Erciş karayolu asfaltında herhangi bir çatlama
görülmediğini göstermiştir. Ancak, 23 Ekim 2011 depreminin yüzey kırığının yaklaşık 7 km güneyinde Altıntepe
Mahallesi’nde bulunan ve yüksekliği 18 m olan doğu – batı uzanımlı bir şev boyunca yapılan gözlemlerde, şev
üzerinde bulunan ev ve bahçe duvarlarının, bu şevi karşıdan karşıya geçen Van – Erciş karayolunun ve yol
kenarındaki betonların çatladığı fark edilmiştir. Bölgede yapılan jeodezik çalışmalar da (Doğan ve diğ. 2014)
post-sismik deformasyonun 23 Ekim yüzey kırığını takip etmediğini ve deformasyonun daha güneyde devam
ettiğini göstermektedir. Arazi ve jeodezik veriler, Altıntepe Mahallesi’nde bulunan yaklaşık 18 m yüksekliğindeki
şevin 23 Ekim 2011 depremi yüzey kırığına paralel bir fay tarafından oluşturulduğunu ve post-sismik
deformasyonun bu fay üzerinde devam ettiğini göstermektedir. Bu şev boyunca post-sismik deformasyonların
görülmesi, güneydeki fayın 23 Ekim 2011 yüzey kırığı ile derinlerde birleştiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Van, deprem, post-sismik
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
50
SÖZLÜ SUNUMLAR
9 Kasım 2011 Mw 5.6 Edremit (Van) depremine Kaynaklık eden fay düzleminin (Edremit
fayı) analizi
Doğan, B.1., Çalık, G.2, Gül, Ü.1, Erkal, T.2, Kalafat, D.3, Akkoyunlu, M.F. 3, Kekovalı, K.3, Göller, Ö.4,
Irmak, T.S.5, Karakaş, A1
Kocaeli Üniversitesi, Müh Fakültesi, Jeoloji Müh Bölümü, Kocaeli
Kocatepe Üniversitesi, Fen – Edebiyat Fak, Coğrafya Bölümü, Afyon
3
Boğaziçi Üniversitesi, Kandilli Rasathanesi, UDİM, İstanbul
4
Yıldız Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, İnşaat Müh Bölümü İstanbul
5
Kocaeli Üniversitesi, Müh Fakültesi, Jeofizik Müh Bölümü, Kocaeli
Sorumlu Yazar: Doğan, B., [email protected]
1
2
Doğu Anadolu’da Bitlis-Zagros Bindirme Sisteninin yaklaşık 100 km kuzeyinde, 23 Ekim 2011’de Van
şehrinde Mw 7.2 büyüklüğünde deprem meydana gelmiştir. 15 km derinlikte ve 246° / 46° konumlu bir kör (blind)
bir ters fay düzleminin kırılması ile oluşmuştur. Bu depremin yaklaşık 40 km güneyinde episantrı olan 9 Kasım
2011’deki Mw 5.6 büyüklüğündeki deprem ise 5.8 km derinlikte ve 223° / 55° konumlu bir fay düzlemi üzerinde
oluşmuştur. Uluslararası sismoloji merkezlerinin odak düzlemi çözümlerinde (focal mechanism) göre bu
depremin oluştuğu düzlem üzerinde doğrultu atım belirgindir. Buna ilaveten depremden sonra oluşan artçı
depremlerin çözümlerinden de önemli sayıda doğrultu atım bileşeni hakim fay düzlemleri elde edilmiştir. Van ili,
Edremit ilçesi, Çimento fabrikası içinde ve civarında yüzeyleyen Pliyo-Kuvaterner yaşlı travertenler içindeki fay
düzlemleri ve bunların üzerinde izlenen fay çizikleri, sol yanal doğrultu atıma uygundur. Buna göre (20° – 35° /
80°) arasında konumlu olan bu düzlemlerde saatin tersi yönündeki rake (kayma) açısı 15° ile 35° arasındadır.
Bunlara göre oluşturulan stres analizlerinde bölgede K70°D yönünde gerilme (σ3) K20°B yönünde ise sıkışma
(σ1) bileşenlerinin varlığı sözkonusudur. Edremit fayı olarak adlanan bu fayın kuzey devamı kısmen göl içinde
kalmakta olup, en kuzeyde Beyüzümü Şahbağı mevkiinde ise fay seti şeklinde gözlenir. Pliyo-Kuvaterner yaşlı
Van Gölü eski çökelleri (Van formasyonu) içinde, özellikle kumlu seviyelerde izlenen ve çapraz fay setlerinden
oluşan bu grup birarada değerlendirildiğinde; sol – yanal doğrultu atıma uygunluk gösterir. Bu fay grupların
kinematik analizine göre ortamın K60°D ile D-B yönleri arasında çekme (transtensional) kuvvetleri ile deforme
edildiği belirlenmiştir. Günümüzde Van şehri, kuzey ve güneyinde kıta-içi birincil ters faylar ve bunların
oluşmasını sağlayan, bölgesel sıkışmaya bağlı olarak oluşan, yine kıta-içindeki yanal devamı olmayan, ikincil,
doğrultu atım bileşeni yüksek olan faylar ile birlikte deforme edilir. Bölgedeki bu kompozit aktif
deformasyonunun ana kaynağı ters faylar olup, bunu oluşturan sıkışma ile birlikte, gelişen doğrultu atımlı ve
normal faylar da bölgenin sismisitesinde ikincil derecede etkindirler.
Anahtar Kelimeler: Van, deprem, doğrultu atımlı fay
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
51
SÖZLÜ SUNUMLAR
Bolvadin Fayı boyunca meydana gelen yüzey deformasyonları, Batı Anadolu-Türkiye
Özkaymak, Ç.1, Yıldız, A.1, Sarıkaya, H.2, Başaran, C.1, Dumlupınar, İ.1, Akman, İ.2
Afyon Kocatepe Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, ANS Kampüsü, Afyonkarahisar
İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (AFAD), Arama Kurtarma Birlik Müdürlüğü Yerleşkesi, Afyonkarahisar
Sorumlu Yazar: Özkaymak, Ç., [email protected]
1
2
Bu çalışma, Bolvadin yerleşim alanı içerisinde gelişen yüzey deformasyonlarının öngözlemlerini
içermektedir. Bolvadin yerleşim alanı, KB-GD uzanımlı Afyon-Akşehir
Graben Sistemi içerisinde, Eber
Gölü'nün kuzeybatısında yer almaktadır. Grabenin kuzey kenar faylarından birisi olan Bolvadin Fayı, yaklaşık 10
km uzunluğunda, KD-GB uzanımlı, eğim atımlı normal fay karakterinde çalışan aktif bir faydır (Emre vd., 2011).
Fayın yükselen bloğunda yüzlek veren birimler genel olarak üst Miyosen-Pliyosen yaşlı karasal kırıntılar ve
volkanik çökeller ile temsil edilirken; düşen blokta alüvyal yelpaze, flüvyal ve alüvyal çökeller yeralmaktadır.
Kuzeydoğusu boyunca morfolojik olarak belirgin çizgisellik sunan fay, güneybatısında alüvyon zemin üzerine
kurulu olan Bolvadin yerleşim alanı içerisine girer ve bu noktadan itibaren takip edilemez.
Bolvadin yerleşim alanı merkezinde, birkısmı imar planı içerisinde kalan bölge ile şehrin güneybatı
kısmından başlayarak kuzeydoğu istikametine doğru yer alan bölgelerde, son 2 yıldan itibaren daha önceden
olmayan bazı deformasyonlar oluşmuş ve oluşmaya devam etmektedir. Bölgede yapılan çalışmalarda, deprem
olmaksızın, uzunlukları 300 metre ile 2 km; doğrultuları ise K15°D ile K70°D arasında değişen çizgisel gidişli
çatlak ve yarıklar şeklinde gelişen kademeli yüzey kırıkları haritalanmıştır. Yerleşim alanı içerisinde haritalanan
kırıkların en kuzeyde olanı Bolvadin Fayı'nın güneybatıdaki devamı niteliğindedir. Bu kırılar, birkaç cm ile 70
cm arasında değişen genişlikte ve yer yer 2 metreye varan derinlikte açılmalar şeklinde izlenmektedir. Yapılan
analizler yüzey deformasyonu boyunca, güneydoğuda yeralan bloğun 10-40 cm arasında düştüğüne işaret
etmektedir. Yerleşim alanlarından geçen yüzey kırıkları üzerinde bulunan bazı konutlar ve okullarda ciddi
derecede hasar meydana geldiği; yeraltı su ve kanalizasyon kanallarının deforme olduğu ve kırıldıkları
gözlemlenmiştir.
Bu çalışma, benzer örneklerini daha önce Ege çöküntü bölgesinde (örn. Sarıgöl-Manisa; YassıgümeBurdur; Kınık-Dinar; Ovakent-Ödemiş; Eber, Deresinek ve Çobanlar-Afyon;
Germencik ve Söke-Aydın)
(Demirtaş vd., 2008; Koca vd., 2011) gördüğümüz, son 10-20 yılda deprem olmaksızın oluşmuş ve oluşmaya
devam eden yüzey deformasyonlarının oluşum mekanizmalarının tartışmalarına sağlayacağı katkılar bakımından
önem taşımaktadır. Elde edilen ön bulgular, Aktif Bolvadin Fayı'nın güneybatıda Bolvadin yerleşim alanı altında
devam ettiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Afyon-Akşehir Grabeni, Batı Anadolu, Bolvadin Fayı, yüzey deformasyonu
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
52
SÖZLÜ SUNUMLAR
Havran–Balıkesir Fay Zonu: Jeolojik, jeomorfolojik ve paleosismolojik ön bulgular
Sözbilir, H.1, Özkaymak, Ç.2, Uzel, B.1, Sümer, Ö., Eski, S.3, Tepe, Ç.1, Güler, T.3, Yaralı, G.3
Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Tınaztepe Kaynaklar Kampüsü, 35160
Buca/İzmir
2
Afyon Kocatepe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, ANS Kampüsü, 03200, Afyonkarahisar
3
Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tınaztepe Kaynaklar Kampüsü, 35160 Buca/İzmir
Sorumlu Yazar. Sözbilir, H., [email protected]
1
Çalışma alanının içinde yer aldığı Güney Marmara Bölgesi, Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun neden olduğu
doğrultu atım baskın deformasyon ile Ege bölgesindeki K-G yönlü genişleme rejiminin etkili olduğu geçiş
zonunda konumlanmıştır. Bu geçiş zonunda, toplam uzunluğu yaklaşık 150 km olan Havran–Balıkesir Fay Zonu
(HBFZ), Edremit Körfezi ile Balıkesir kent yerleşkesi arasında KD-GB ve D-B genel uzanımındaki güncel
morfolojiyi denetleyen geniş bir fay demetini tanımlar. Fay zonu batıda, Havran ile Belen Dağı güneyi arasındaki
bölümde Havran segmenti adıyla tek bir kol şeklinde uzanırken, bu bölgeden itibaren doğuya doğru çatallanarak
iki kola ayrılır. Kuzey kol sırasıyla Osmanlar, Turplu ve Ovacık segmentleri; güney kol ise Gökçeyazı ve Kepsut
segmentlerinden oluşur. Fay zonu boyunca gözlenen başlıca jeomorfolojik belirteçler: sağa sekmeli sıçramalarla
birbirini izleyen çizgisel uzanımlı fay vadileri ve topoğrafik oluklar ile sağ yönde ötelenmiş sırt, tepe ve akarsu
vadileridir. Fay zonu boyunca yapılan yapısal gözlemlere göre fay segmentleri iki farklı hareket mekanizmasına
sahiptir. Batıdan doğuya doğru Havran, Osmanlar, Turplu, Ovacık ve Gökçeyazı segmentleri ters bileşenli
doğrultu atımlı fay karakterini yansıtırken, fay zonunun en doğu ucunu simgeleyen Kepsut segmenti eğim atımlı
normal fay niteliğindedir.
Fay zonu boyunca yapılan paleosismolojik çalışmalar kapsamında 5 adet fay kazısı (hendek) açılmıştır.
Gökçeyazı, Ovacık ve Kepsut segmentlerinde gözlenen hendek duvarlarında, bu segmentlerin geçmişte yüzey
kırığı oluşturacak büyüklükte en az 3 deprem ürettiğine dair veriler saptanmıştır. Hendek duvarlarından toplanan
örnekler C14 ve OSL metodlarıyla yaşlandırılmak üzere ilgili laboratuvarlara gönderilmiştir. Elde edilecek yaş
verilerine göre fay zonu boyunca haritalanmış segmentlerin hangi tarihsel depremlere kaynaklık ettiği ortaya
konacaktır. Bu sunumda önce HBFZ’ nin jeolojik ve neotektonik dönemdeki deformasyon özellikleri, daha sonra
fay zonu boyunca yapılan fay kazısı (hendek) çalışmaları tanıtılarak bölgenin aktif tektoniği ve depremselliği
tartışılacaktır.
Bu
çalışmalar
UDAP-G-13-18
nolu
Ulusal
Deprem
Araştırma
Projesi
tarafından
desteklenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Havran–Balıkesir Fay Zonu, kinematik analiz, jeomorfoloji, paleosismoloji.
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
53
SÖZLÜ SUNUMLAR
Paleosismolojik bulgular ışığında Mustafakemalpaşa Fayı' nın aktif tektonik özellikleri,
Bursa, KB Anadolu
Kop, A.1, Özalp, S.2, Elmacı, H.2, Kara, M.2, Duman, T.Y. 2
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 46100 Kahramanmaraş
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Jeoloji Etütleri Dairesi Başkanlığı
Üniversiteler Mahallesi Dumlupınar Bulvarı No:139, 06800 Çankaya/Ankara
Sorumlu Yazar: Kop, A., [email protected]
1
2
Mustafakemalpaşa Fayı yenilenmiş Türkiye Diri Fay Haritası’ nda; batıda Manyas, kuzeyde Ulubat ve
doğuda Orhaneli fayları arasında yer alır. Fay K50B genel doğrultusunda ve 47 km uzunluğunda sağ yanal
doğrultu atımlı karakterdedir. Türkiye Paleosismoloji Araştırmaları Projesi (TÜRKPAP) kapsamında
gerçekleştirilen bu çalışmada Mustafakemalpaşa fayının aktif tektonik özellikleri araştırılmış ve Holosen
aktivitesine ilişkin ilk paleosismolojik bulgular elde edilmiştir. Fay batıda Ocaklı kuzeyinde izlenmeye başlar ve
belirgin sağ yanal doğrultu atım morfolojik özellikler göstererek güneydoğuya uzanır. Mustafakemalpaşa Çayı’nı
keserek aynı adlı yerleşim alanı içinden İlyascılar yönüne devam eder. Burada yaklaşık 750 m sola doğru sekme
yapan fay, Kapaklıoluk-Güller yakın kuzeyinden Işıklar’a doğru uzanır. Bu kesimde kuzeye geniş bir dış bükey
geometri sunan fay aynı zamanda ters bileşen de kazanır. Fay Ocaklı ile İlyascılar arasında çoğunlukla, Miyosen
yaşlı volkanit ve kırıntılı birimlerin yüzeylediği morfo-tektonik yükselti ile güncel flüviyal süreçlerle doldurulan
ova çökelleri arasındaki dokanağı oluşturur. Kapaklıoluk, Güller ile Işıklar köyü yöresinde ise fay Mesozoyik
yaşlı temel birimlerin yüzeylediği yüksek dağlık alanlarda izlenir.
Mustafakemalpaşa fayının, 1850 ile 1863 yılları arasında Bursa yöresinde meydana gelen deprem serisi
içerisindeki, 19 Nisan 1850 depremine kaynaklık ettiği düşünülmektedir. Bu nedenle, yapılan jeolojik ve
jeomorfolojik gözlemler sonucunda, Mustafakemalpaşa yerleşim alanın yaklaşık 3 km doğusunda belirlenen
alanlarda paleosismolojik amaçlı hendekler kazılmıştır. Hendekler fayın Holosen aktiviteleri sırasında gelişen
yüzey yırtılmalarını gösterdiği düşünülen doğrultu atım morfolojisini yansıtan çizgisel uzanımlı fay dikliği
üzerinde açılmıştır. Hendek duvarlarında depremlere ait deformasyon ve yapısal izler hem temel hem de güncel
çökellerde net olarak izlenmektedir. Ancak, bu izler güncel toprak tarafından örtülmektedir. Bu çalışma
bulgularına göre Mustafakemalpaşa fayında Geç Kuvaterner-Holosen döneminde meydana gelmiş en az iki
deprem ve bunlardan en son depremden günümüze kadar geçen zaman hakkında veri elde edilmiştir. Belirlenen
olayların tarihlendirilmesi, analizleri devam eden yaşlandırma sonuçlarıyla yapılabilecektir.
Anahtar kelimeler: KB Anadolu, Mustafakemalpaşa Fayı, Aktif tektonik, Paleosismoloji, Doğrultu atımlı
fay.
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
54
SÖZLÜ SUNUMLAR
Kütahya Fay Zonu’ nun paleosismolojisi
Gürboğa, Ş.1, Aktürk, Ö.1, Bozkurt, E2
Akdeniz Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Antalya
Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Ankara
Sorumlu Yazar: Gürboğa, Ş. [email protected]
1
2
Batı Anadolu, Dünya’daki genişlemeli tektonik rejimin hemen hemen tüm yapılarıyla birlikte gözlendiği
karakteristik alanlardan biridir. Bu alan içinde yer alan ve morfolojik olarak da göze çarpan yapılardan biri
Kütahya Havzası’nın gelişimini kontrol eden Kütahya Fay Zonu’dur. Fay zonu içindeki aktif faylar farklı yazarlar
tarafından haritalanmış ve literatüre kazandırılmıştır. Aletsel dönem olarak nitelendirdiğimiz 1900’den günümüze
kadar olan dönemde Kütahya Fay Zonu yıkıcı deprem üretmemiş ve dolayısıyla herhangi bir yüzey kırığı
oluşmamıştır. Fakat 1800’lü yıllarda bu fay zonunun yıkıcı deprem üretmiş olması tarihsel kayıtlarda açıkça
ortaya konmuştur ve böylelikle fayın aktif olduğu belgelenmiştir. Bunun yanında, proje kapsamında yapılan
detaylı arazi çalışması ile de bir aktif fayda bulunan birçok yapı net olarak gözlemlenmiştir. Karabacak ve diğerleri
(2010) tarafından yapılan paleosismoloji çalışması bölgenin geçmiş dönem depremselliği hakkında çok genel
bilgileri ortaya koyarken, ayrıntılı bilgi ve daha hassas tarihlendirme çalışmalarının yapılmasının gerekliliği de
özenle vurgulanmıştır.
Kütahya Fay Zonu yaklaşık 40 km uzunluğa sahip, birbirine paralel birçok tekil faydan oluşan, BKBDGD uzanımlı bir yapıya sahip olup, topografik olarak ortalama 800 m’lik bir düşey yükseklik farkının gözlendiği
bir normal fay sistemidir. Yürütülen çalışma kapsamında fay zonuna ait hava fotoğrafları, ortofotolar, çizgisellik
analizleri için uydu görüntüleri, daha önceki çalışmacılar tarafından hazırlanan aktif fay haritaları ayrıntılı olarak
incelenmiş ve arazi çalışması sırasında bütün verilerin ışığında alan doğrulaması yapılarak paleosismoloji
çalışması için olası alanlar belirlenmiştir. Kütahya Fay Zonu, daha önce de bahsedildiği gibi hem aletsel dönemde
yüzey kırığı oluşturmaması, hem de sedimantasyon oranının yüksek olması sebebiyle en genç fayın izine oldukça
güç ulaşılan alanlardan biri olma özelliğini taşımaktadır. Bu nedenle çalışma alanında, yeraltındaki süreksizlik
düzlemlerinin tespiti amacıyla 12 farklı noktada GPR ve bu noktalardan sekizinde Doğru Akım Elektrik Özdirenç
jeofizik yöntemleri kullanılmıştır. Tüm bu veriler ışığında 5 farklı noktada hendek çalışması yapılmasına karar
verilmiş ve yapılan hendek çalışmalarının sadece 1 tanesinde faya ait önemli bulgular elde edilmiştir. Hendek
verileri faydan kaynaklı yüzey kırığı üreten en az iki depremin varlığına işaret etmektedir. Hendek duvarlarında
yapılan ayrınıtlı yapısal ve sedimantolojik çalışma bu sonuca varılmasını sağlamış ve alınan örnekler ışığında da
yaklaşık zaman aralığı belirlenmesi için analizler başlatılıp, sonuçların alınması beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Batı Anadolu, Kütahya Fay Zonu, Paleosismoloji
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
55
SÖZLÜ SUNUMLAR
Eskişehir Fay Zonu’nun morfolojik özellikleri ve paleosismolojik aktivitesi
Altınok, S. 1, Tunçel, E.1, Kurban, Y.C.1, Topçu, M.İ.2, Altunel, E.1, Karabacak, V.1, Yalçıner, C.Ç.2
Büyüksaraç, A.3
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Müh. Mim. Fak., Jeoloji Müh. Böl., Eskişehir
Çanakkale Onsekizmart Üniversitesi, Çan Meslek Yüksek Okulu, Çanakkale
3
Bitlis Eren Üniversitesi, Müh. Fak., İnşaat Müh. Böl., Bitlis
Sorumlu Yazar: Altınok, S., [email protected]
1
2
Eskişehir Fay Zonu (EFZ), içinde bulunduğu bölgenin en önemli aktif tektonik yapılarından birisidir.
Batıda Bursa ile doğuda Eskişehir arasında yaklaşık 20 km genişliğinde bir zon boyunca haritalanan EFZ,
birbirine paralel normal faylardan oluşmaktadır. Bursa ile Kuyupınar (Bozüyük’ün güneyi) arasında belirgin
jeolojik ve morfolojik veri sunmayan fay zonu, Kuyupınar ile Eskişehir arasında kuzeye eğimli fay düzlemleri ve
fay zonu boyunca gelişen belirgin morfolojik veriler ile temsil edilmektedir. Arazi çalışmaları, aktif fay kolunun
Kuyupınar ile Eskişehir arasında uzandığını, bu hattın dışında haritalanan fay kollarının aktif olmadığını ortaya
koymuştur.
Arazi çalışmaları, EFZ’nun aktif kolunun morfolojisini karstik süreçlerin, litolojik
birimlerin ve
fay düzlemlerinin kontrol ettiğini göstermektedir. Batıda Kuyupınar ile doğuda İnönü arasında kireçtaşları içinde
fay zonu boyunca gelişen morfoloji, fay zonunun aktivitesi ve karstik süreçler tarafından kontrol edilmektedir.
Eskişehir’in batısında litolojinin kontrol ettiği morfoloji, İnönü çevresinde ve Eskişehir içinde fay düzlemleri ile
kontrol edilmektedir.
Eskişehir’in yaklaşık 8 km batısında bu fay kolu üzerinde açılan bir hendekte alüvyal bir terasın fay
tarafından kesildiği ve fay aynası önünde kolüvyal kamaların geliştiği görülmektedir. Henüz yaşlandırılmamış
bu çökeller içinde en az 3 adet yüzey kırığı oluşturmuş depreme ait bulgular elde edilmiştir. Bu fay zonu üzerinde
meydana gelen M=6.4 büyüklüğündeki 1956 depremi ve paleosismolojik veriler, EFZ’nun yüzey kırığı
oluşturabilecek büyüklükte deprem üretme potansiyelinin olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Eskişehir, morfoloji, paleosismoloji, deprem
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
56
SÖZLÜ SUNUMLAR
Evciler fayının Kuvaterner aktivitesine ilişkin ilk paleosismolojik bulgular
Duman, T.Y.1, Çan, T.2, Olgun Ş.1, Yavuzoğlu, A.1, Sönmez, Ö.1
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Jeoloji Etütleri Dairesi Başkanlığı Üniversiteler Mahallesi Dumlupınar Bulvarı
No:139 06800 Çankaya/ANKARA
2
Çukurova Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, TR-01330, Balcalı, Sarıçam/ADANA
Sorumlu yazar: Duman, T.Y. [email protected]
1
Bu çalışmada Evciler fayında ilk defa yapılan hendekli paleosismolojik çalışmalar değerlendirilmiştir.
Yenilenmiş Türkiye diri fay haritasında Evciler fayı, Kazdağ yükseliminin kuzeyini sınırlayan, K60D genel
doğrultulu toplam 46 km uzunluğunda sağ yönlü doğrultu atımlı diri fay olarak tanımlanır. Batıda 34 km’lik
Serhat ve doğuda 12 km’lik Zeybekçayırı olarak adlandırılan iki alt geometrik parçadan (section) oluşur. Fayla
ilişkilendirilebilecek büyük tarihsel veya aletsel dönem depremleri bulunmamaktadır. Ancak, Evciler fayı 1953
yılında 7.2 büyüklüğündeki depremle tamamı kırılan Yenice Gönen fayının güneybatı devamında 4x6 km
boyutlarında açılmalı bir sekme yapısıyla ilişkili bulunur. Fay boyunca aktiviteyi işaret eden farklı boyutlarda
belirgin morfolojik yapılar gözlenir. Fay kuşağı jeolojisinde etkilenen Kuvaterner öncesi en genç birim Erken
Miyosen yaşlı gölsel kırıntılı birimlerdir. Güney bloğunu oluşturan Kazdağ metamorfitleri ile kuzey blokta
yeralan Oligo-Miyosen granitoyidleri, Miyaosen kırıntılı ve volkanitleri tektonik dokanakla karşı karşıya gelir.
Paleosismolojik kazı yapılabilecek güncel çökeller ancak Kazdağı kuzey eteklerinde sınırlı alanlarda gözlenen
yelpaze çökelleridir. Bu alanlardan Serhat köyünün güneydoğusunda 4, Çavuşlu köyünün güneyinde de 3 olmak
üzere toplamda 7 hendek kazısı yapılmıştır. Faya dik açılan Çavuşlu-1 hendeği duvarında Kazdağ metamorfitleri
üzerine yer alan en yaşlı (?) yelpaze çökelinin kuzeye 80-110cm ters atım bileşeni ile itildiği izlenmiştir. Faya
koşut açılan hendeğin duvarlarında ise aynı çökelin en fazla 5m sağ yanal yönde ötelendiği ölçülmüştür. Çavuşlu3 hendeğinde ise fay tarafından kesilmeyen daha genç akarsu kanal çökelleri tespit edilmiştir. Serhat köyü
civarında faya dik açılan 4 hendekte de benzer gözlemler yapılmıştır. İlk arazi gözlemlerine göre Evciler fayı
üzerinde açılan hendek duvarlarında Pleyistosen ve Holosen yaşlı olduğu düşünülen çökellerin fay tarafından
kesildiği veya bu çökellerin fayı örttüğü gözlenmiştir. Farklı yerlerde ancak korele edilebilecek yakın alanlarda
açılan hendeklerde gözlenen güncel çökellerden C14 yöntemiyle yaşlandırılabilecek örnekler alınmıştır. Bu
hendeklerdeki birleştirilmiş stratigrafik dizilimdeki genç çökellerin yaşlandırılması sonucunda Evciler fayında
Geç Kuvaterner döneminde en az iki olayın tarihlendirilmesi ve son olaydan günümüze geçen zamanın
belirlenmesi beklenilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Evciler, paleosismoloji, Kuvaterner
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
57
SÖZLÜ SUNUMLAR
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
58
SÖZLÜ SUNUMLAR
1964 Manyas depremi (M: 7.0) yüzey kırığı (?) üzerinde ilk paleosismolojik araştırmalar,
güney Marmara, Türkiye
Kürçer, A.1, Özaksoy, V.2, Özalp, S.1, Güldoğan, Ç.1, Özdemir, E.1, Duman, T.Y.1
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Jeoloji Etütleri Dairesi Başkanlığı, 06800, Çankaya, Ankara, Türkiye
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Deniz ve Çevre Araştırmaları Dairesi Başkanlığı, , 06800, Çankaya, Ankara,
Türkiye
Sorumlu Yazar: Kürçer, A., [email protected]
1
2
6 Ekim 1964'te, Marmara Denizi’nin güneyinde, Manyas Gölü civarında M:7.0 büyüklüğünde ve10 km
odak derinliğinde bir deprem meydana gelmiştir. Depremde 73 kişi hayatını kaybetmiştir. 1964 Manyas depremi
sırasında meydana gelen yüzey deformasyonunun niteliği ve kaynak faya ilişkin sismolojik değerlendirmeler
açısından farklı görüşler ileri sürülmüştür.
Deprem sırasında, Manyas Gölü'nün güneyindeki Salur, Hamamlı, Yeniköy ve Kızılköy çevresinde
sıvılaşma ve yanal yayılmaya bağlı olarak yoğun hasar meydana gelmiş ancak bariz bir yüzey faylanması rapor
edilmemiştir.
Bu çalışmada; Manyas depremine kaynaklık eden fayın yapısal özelliklerinin belirlenmesi ve Manyas
depremi ile ilişkisinin ortaya konması, deprem sırasında meydana gelen yüzey deformasyonunun niteliğinin
tanımlanması ve ilgili fayın paleosismolojik özelliklerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Manyas Fay
Zonu üzerinde yapısal jeoloji ve Salur segmenti üzerinde hendekli paleosismoloji çalışmaları gerçekleştirilmiştir.
Salur Segmenti, batıda Saraçlar ile doğuda Bölceağaç köyleri arasında uzanan 16 km uzunluğunda normal bir fay
segmentidir. Bu alanda fay çoğunlukla Pliyosen yaşlı Bayramiç formasyonuna ait karasal kırıntılıları yer yer de
Kuvaterner çökellerini kesmektedir. Salur Segmenti’nin batı bölümünde, Bayramiç köyünün doğusunda faya dik
doğrultuda iki paleosisimolojik hendek çalışması gerçekleştirilmiştir. Hendek alanı, Bayramiç formasyonuna ait
kırıntılılar içerisindeki bir aşınımsal etek düzlüğü üzerinde yer alır. Bu alanda fay, birkaç yüz metre izlenebilen
çizgisel bir fay sarplığı ile karakteristiktir. Fay sarplığının önünde geriye doğru eğimlenmeye bağlı olarak gelişmiş
yerel çöküntü alanları bulunmaktadır. Hendekler; Holosen depolanmasını da kayıt altına alabileceği düşünülen
böyle bir yerel çökel alanında kazılmıştır. Hendeklerde üç farklı stratigrafik paket tanımlanmıştır. Bunlardan ilki
Pliyosen yaşlı Bayramiç formasyonuna ait akarsu istifidir. Bu istif, seramik parçaları içeren ve Holosen yaşlı
olduğu düşünülen kanal çökelleri tarafından kazınmıştır. Tüm birimler güncel toprak düzlemi tarafından
uyumsuzlukla örtülmüştür. Hendeklerde, fay kollarının yukarıya doğru sonlanması ve yapısal ilişkiler göz önüne
alınarak yapılan değerlendirmede 1964 depremi de dahil olmak üzere en az üç depremin varlığı tespit edilmiştir.
Bunlardan göreceli olarak en eskisi için olay düzlemi, Holosen yaşlı olduğu düşünülen kanal çökellerinin
tabanıdır. Sondan bir önceki deprem kanal çökellerinin en üst seviyesini kesmekte ve güncel toprak düzlemi
tarafından örtülmektedir. Hendeklerde tespit edilen en son depremin ise 1964 depremi olduğu düşünülmektedir.
1964 deprem yüzey kırığı en üstteki güncel toprak seviyesini kesmektedir. Hendeklerde tespit edilen eski
depremlerin tarihlendirilmesi amacıyla OSL, TL ve C14 örnekleri derlenmiş ve analize gönderilmiştir.
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
59
SÖZLÜ SUNUMLAR
Hendeklerdeki doğrudan fay düzlemi ölçümlerine göre 1964 depreminin kaynak fayı BKB - DGD
doğrultulu, DKD’ya 60°-75° eğimli bir normal faydır. Manyas depremi için odak derinliği 10 km, fay düzleminin
eğim açısı 65° ve fay düzlemsel kabul edilirse deprem merkez üssünün Salur Segmenti’nden yaklaşık 5 km
DKD’da olması beklenir. Bu verilere göre, Manyas Depremi için merkez üssü tarafımızdan Salur ile Manyas Gölü
arası olarak önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Manyas, paleosismoloji, deprem, normal fay
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
60
SÖZLÜ SUNUMLAR
Sinekçi fayının aktivitesine ilişkin jeomorfometrik ve paleosismolojik öndeğerlendirmeler
Çan, T.1, Olgun, Ş. .2, Kop, A.3, Yavuzoğlu, A.2, Sönmez, Ö.2, Duman, T.Y.2
Çukurova Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, TR-01330, Sarıçam/ADANA
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Jeoloji Etütleri Dairesi Başkanlığı Üniversiteler Mahallesi Dumlupınar Bulvarı
No:139 06800 Çankaya/ANKARA
3
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 46100 Kahramanmaraş
Sorumlu Yazar: Çan T. [email protected]
1
2
Sinekçi fayı Biga Yarımadası’nın kuzeyinde, batıda Biga-Çan fay zonu ile doğuda Edincik fayı arasında
26 km uzunluğunda ters eğim atım bileşenli sağ yönlü doğrultu atımlı bir faydır. Bu çalışmada fayın Gönen çayı
ile Kuruoba arasında yeralan yaklaşık 15 km’lik alt geometrik bölümü ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu bölümde
fay genel olarak D-B doğrultusunda güney blokta Miyosen volkanikleri ile kuzey blokta yeralan Pliyo-Kuvaterner
çökellerini sınırlandırmaktadır. Fay özellikle Çifteçeşmeler’den itibaren güneybatıya doğru büklüm yaparak ters
atım bileşeni baskın nitelik kazanmaktadır. Morfotektonik açıdan aktiviteye yönelik olarak fay tarafından kesilen
11 adet akarsu alt havzasında hipsometrik parametreler, havza asimetiri faktörü, vadi tabanı genişliği/vadi
yüksekliği oranı, gibi parametreler değerlendirilmiştir. Buna göre, alt havzalara ait dış bükey hipsometri eğrileri
ve %50’nin üzerinde hipsometrik integral değerleri, % 69’a varan havza asimetri değeri ve 1’in altındaki vadi
tabanı genişliği/vadi yüksekliği oranları bölgedeki yüksek tektonik aktiviteyi destekleyen parametreler olarak elde
edilmiştir. Morfometrik parametreler yanısıra Güvemalan ve Kepekli yöresinde beş adet hendek kazısı
gerçekleştirilmiştir. Hendeklerin çoğunluğunda Kuvaterner birimlerinin ters atım bileşeni baskın faylanma
mekanizması ile kesildiği veya deformasyona uğradığı belirlenmiştir. Depremlerin oluşum zamanları ve
deformasyonların gelişimi hakkında, yaş tayini için derlenen örneklerin sonuçlarından kesin değerlendirmeler
yapılabilecektir.
Anahtar Kelimeler: Sinekçi, Biga, jeomorfik indis, paleosismoloji
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
61
SÖZLÜ SUNUMLAR
Tarihi yapılardaki güçlendirme amaçlı kullanılan metal donatıların (gergi, kenet, hatıl
v.b.) GPR ve EM yöntemleri ile tespiti
Yalçıner, C.Ç.1, Topçu, M.İ.2, Kurban, Y.C.3, Belce, E. 4
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çan MYO, Çan, Çanakkale
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Mühendislik Fak., Jeoloji Müh. Böl., Çanakkale
3
Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fak., Jeoloji Müh. Böl., Eskişehir
4
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Mühendislik Fak., Jeofizik Müh. Böl., Çanakkale
Sorumlu Yazar: Yalçıner, C.Ç., [email protected]
1
2
Aktif depremlerin yaşandığı ülkemiz coğrafyasında tarih boyunca bu bölgede yaşamış insanlar
yapılarında bu doğal afetlere karşı önlem almak amacı ile binalarında çeşitli güvenlik uygulamalarına gitmişlerdir.
Güncel olarak, geçmişten gelen değerli Yapıların restorasyon çalışmalarında zamanında uygulanmış olan
önlemleri belirlemek ve onlarala paralel doğrultuda çalışmalar gerçekleştirmek oldukça önem taşımaktadır.
Yıllar içerisinde birçok deprem ve doğal afet geçirerek günümüze kadar ulaşan bu tarz binaların
yapımlarının anlaşılabilmesi için yığma sistemleri ile yapılan duvarlar yapısını anlamak gerekmektedir. Gelişen
teknoloji ile Yerbilimlerinin çeşitli dallarında yaygın olarak kullanılan tahribatsız GPR ve EM yöntemleri yapı
testlerinde de uygulanmaktadır. Çok yüksek frekanslı (1.2, 1.6 ve 2.3 GHz) GPR antenleri sayesinde çok yüksek
çözünürlüklü duvar içi görüntülere ulaşmak tahribatsız ve hızlı bir şekilde mümkün olmaktadır. Yapı radarı olarak
adlandırılan bu yöntem ile yapılan duvar içi metal tespit çalışmalarında diğer tüm uygulamalarda olduğu gibi
yardımcı ikincil yöntem işin güvenirliğini arttırmaktadır.
Topkapı Saray'ının önemli binalarından olan III. Ahmet Kütüphanesi'nde de bu iki yöntem uygulanarak
duvar içerisindeki tüm metal donatıların yerleri ve boyutları tespit edilerek restorasyon çalışmasını
gerçekleştirecek olan mimar ve inşaat mühendislerine sunulmulştur. Bu sayede yapılacak olan müdahalelerde
geçmişin izinde gidilerek en doğru sisteme ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: GPR, EM, restorasyon, metal
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
62
SÖZLÜ SUNUMLAR
Sapanca gölünde Kuzey Anadolu Fayının geometrisinin sismik yansıma yöntemiyle
saptanması ve Sapanca Gölü sedimanları kütle akmalarının depremlerle korelasyonu
Gülen, L.1, Demirbağ, E.2, Çağatay, N.3, Yıldırım, E.1, Yalamaz, B.3
Sakarya Üniversitesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Serdivan, Sakarya, Türkiye.
İstanbul Teknik Üniversitesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Maslak, İstanbul, Türkiye.
3
İstanbul Teknik Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Maslak, İstanbul, Türkiye.
Sorumlu Yazar: Gülen, L., [email protected]
1
2
Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerinde bulunan Sapanca Gölü’nde gölün oluşumuna neden olan yapısal
unsurların ortaya çıkartılması amacıyla sismik yansıma ve yandan taramalı sonar çalışmaları yapılmıştır. Sapanca
Gölünde 28 adet K-G ve iki adet D-B uzanımlı olmak üzere toplam 84 km sismik profil alınmıştır. Sismik
verilerin yorumlanmasıyla Kuzey Anadolu Fay Zonunun Sapanca Gölü içerisinde bir çek-ayır (pull-apart) fay
geometrisine sahip olduğu saptanmış ve aktif fay kolları ayrıntılı olarak haritalanmıştır. Ayrıca Sapanca Gölünün
ayrıntılı bir batimetri haritası elde edilmiştir.
Sapanca Gölünden alınan ve uzunluğu 76 cm’ye varan üç karotun sedimantolojik, fiziksel ve jeokimyasal
özellikleri eski deprem kayıtlarını araştırmak amacı ile sistematik bir şekilde analiz edilmiştir. Karotların tane
boyu analizi lazer difraksiyon, fiziksel özellikleri Çoklu Sensör Karot Loglayıcısı (MSCL), Toplam Organik
Karbon (TOC) ve İnorganik Karbon (IC) analizleri Shimadzu TOC Analizatörü, yüksek çözünürlüklü sayısal XIşınları radyografisi ve mikro-XRF element analizleri Itrax Karot Tarayıcısı kulanılarak yapılmıştır. Karotların
Jeokronolojisi için AMS Radyokarbon (C14) and Radyonüklid (Pb210, Cs137) metodları kullanılmıştır.
Sapanca Gölü deprem kayıtları karotlarda alt kısımda gri veya koyu gri, kaba kumdan ince kuma değişen,
üstte siltli kil çamurundan oluşan ve dereceli tane boyu gösteren kütle akması birimleriyle karakterize
edilmektedir. Tabandaki kaba taneli kısmın tabanı keskindir. Birimin üstü ise dereceli geçişlidir. Birimlerin kaba
taneli tabanları genellikle yüksek yoğunluk, yüksek manyetik duyarlılığa sahiptir ve kaba kırıntılı silikat
malzemenin belirteci olan Si, Ca, Ti, K, Rb, Zr ve Fe gibi elementlerden bir veya birkaçı bakımından zenginleşme
göstermektedir. Radyonüklid ve radyokarbon tarihlendirme analizlerine göre kütle akması birimleri 1999 İzmit
(Mw = 7,4) – 1999 Düzce (Mw = 7,2) , 1967 Mudurnu (Mw = 6,8), ve 1957 Abant (Mw = 7,1) depremleri ile
korele edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: KAF, Sapanca, paleosismoloji, sismik yansıma, deprem, MSCL, XRF
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
63
SÖZLÜ SUNUMLAR
Türkiye’nin sismotektonik özelliklerinin 3-Boyutlu sismik tomografi ile belirlenmesi
Şahin, Ş.1, Demirsıkan, H.İ.1, Abdewahed, M.2
SDÜ, Mühendislik Fakültesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Isparta, Türkiye
King Abdulaziz University, National Research Institute of Astronomy and Geophysics, Cidde, Suudi Arabistan
Sorumlu Yazar: Şahin, Ş,. [email protected]
1
2
Bu çalışmada, Türkiye’de meydana gelen ve yerel sismik ağlarla kaydedilen 141889 depreme ait P ve S
dalgası varış zamanlarına ters çözüm yöntemi uygulanarak, 3-Boyutlu P ve S dalgası hız yapısı belirlenmiş ve
bunların sismotektonik aktiviteler ile olan ilişkileri incelenmiştir. Yaklaşık 500.000 varışın göreceli olarak eşit
sayıda P ve S dalga varış zamanını içermesi ve kayıt istasyonlarının tekdüze bir dağılım göstermesi 50 km kadar
olan derinliklerde saptanan hız değerlerinin güvenilir olduğunu göstermektedir. Ters çözüm sonuçları, Türkiye’de
kabuk ve üst mantoda kuvvetli yanal değişimlerin olduğunu işaret etmektedir. Düşük hız değerleri, incelen
alandaki volkanik yapıları ve aktif fay sistemlerini göstermektedir. Bu durum özellikle Ege çöküntü alanında
belirgin bir şekilde gözlenmektedir. Ortalamadan yüksek Poisson oranlarının dağılımı, tektonik zonlarda oluşan
büyük depremlerin tetiklenmesine neden olan muhtemel yüksek basınçlı akışkanların varlığına işaret etmektedir.
Karmaşık tektonizma ve jeolojik yapıların etkisiyle, düşük-yüksek hız zonlarının geçiş bölgelerinde depremlerin
daha fazla meydana geldiği belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar ile bölgede deformasyon enerjisinin oluşumuna
neden olan potansiyel alanların varlığı ortaya konulmuştur. Saptanan hız ve Poisson Oranı değerleri Türkiye’de
daha önce yapılan jeofiziksel çalışmalarla uyumlu olduğu ve bölgenin güncel sismotektonik aktiviteleri açıklayıcı
niteliktedir.
Anahtar Kelimeler: Kabuk Yapısı, Sismik Tomografi, Sismik Hız Yapısı, Türkiye, Poisson Oranı.
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
64
SÖZLÜ SUNUMLAR
İyonosfer TEİ hesabında yeni bir ağırlık fonksiyonu yaklaşımı
Şentürk, E.1, Çepni, M. S.1
Kocaeli Üniversitesi, Harita Mühendisliği Bölümü, Kocaeli, Türkiye
Sorumlu Yazar: Şentürk, E., [email protected]
1
İyonosferik aktivitenin belirlenmesinde Küresel Uydu Seyrüsefer Sistemi (GNSS) ölçüleri yaygın bir
kullanıma sahiptir. GNSS ölçümlerinden beklenen hassasiyet ise başta iyonosfer olmak üzere büyük ölçüde
atmosferik koşullara bağımlıdır. İyonosferden kaynaklanan sinyal gecikmeleri GNSS ölçülerini etkileyen başlıca
parametre olmakla birlikte, sinyalin iyonosferde aldığı eğik yol boyunca hesaplanan Eğik Toplam Elektron İçeriği
(STEC - Slant Total Electron Content) değerlerinin büyüklüğü ile ilgilidir. STEC değerleri iyonosferdeki toplam
elektron yoğunluğunun belirlenebilmesi amacıyla dikey yöndeki elektron aktivitesini tanımlayan Düşey Toplam
Elektron İçeriği (VTEC - Vertical Total Electron Content) değerlerine dönüştürülür. Herhangi epokta bir GNSS
alıcısı için tanımlanmak istenen Toplam Elektron İçeriği (TEİ), alıcının ilgili epokta sinyal alabildiği tüm
uydulardan hesaplanan VTEC değerlerinin belirli bir ağırlıklandırma algoritması yardımıyla ağırlıklı ortalaması
alınarak hesaplanır.
Ağırlıklı ortalama için literatürde farklı ağırlıklandırma algoritmaları kullanılmaktadır. Kullanılan bu
ağırlıklandırma algoritmaları uydu yükselme açısının bir fonksiyonu şeklindedir. Uydunun konumuna bağlı olarak
uydu yükselme açısının alıcının zenitine yakın olması durumunda, ilgili uydunun ağırlığı zenitten uzak olanlara
göre daha büyük seçilir. Böylece alıcının zenitindeki iyonosferik aktiviteyi en iyi tanımlayacak uyduya ait VTEC,
alıcının TEİ değerinin belirlenmesinde daha etkin olmaktadır. Bu çalışmada VTEC hesabında seçilecek
ağırlıklandırma fonksiyonu için uydu azimut açısının etkisi araştırılmış ve bu kapsamda içerisinde uydu azimut
açısının etkisini içeren yeni bir ağırlıklandırma fonksiyonu önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: GNSS, iyonosfer, uydu
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
65
SÖZLÜ SUNUMLAR
Batı Anadolu horst-graben sisteminde farklı zeminler için yerel sönüm parametresinin
irdelenmesi
Kurtulmuş, T.Ö.1, Akyol, N.1
Dokuz Eylül Üniversitesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Buca, İzmir
Sorumlu Yazar: Kurtulmuş, T.Ö, [email protected]
1
Derin graben yapıları üzerinde, nüfus yoğunluğunun ve endüstrileşmenin fazla olduğu yerleşim birimleri
ve yüksek deprem aktivitesine sahip Batı Anadolu’da, sismik tehlike çalışmalarının önemi gün geçtikçe
artmaktadır. Yer hareketi genlik spektrumları, deprem mühendisliğinde, zemin büyütmelerinin belirlenmesinden,
beklenen yer hareketinin kestirimine kadar oldukça geniş kullanım alanına sahiptir. Yer hareketi kayıtları, deprem
kaynağı ve ortamın soğurma özelliklerinin araştırılmasında da kullanılmaktadır. Depreme ait bu parametrelerin
doğru şekilde tanımlanması, olası depremlerin zaman/frekans serilerinin benzeşimini ve ilgilenilen zeminde
depreme dayanıklı yapıların tasarımını olanaklı kılmaktadır. Ortama ait bölgesel sönüm parametreleri, sismik
dalgaların uzaklığa bağlı olarak genlik azalımını ifade etse de; ivme spektrumlarında yüksek frekanslarda
gözlenen üstel düşüşü açıklamada yetersiz kalmaktadır. Bölge için küçük ve orta büyüklükteki 321 adet depreme
ait 1584 adet kayıt incelendiğinde, spektral kaynak modelinin Brune’nun (ω-2) modeli ile tanımlanabileceği
görülmüştür. Gözlenen Fourier genlik spektrumu ile ω-2 kaynak modeli arasındaki sapmalar, belirli bir eşik
frekansının (fe) üzerinde yüksek frekanslarda keskin bir üstel düşüş şeklinde, yerel sönüm parametresi (κ) ile
tanımlanmıştır. Yerel sönüm parametresi, stokastik kuvvetli yer hareketi benzeşimi için tanımlanması gerekli olan
bir diğer önemli parametredir. κ'nın kökeni ve fiziksel anlamı halen tartışma konusu olmakla birlikte, güncel
çalışmaların çoğunluğunda, hem zemin (κ0) hem de ortam etkilerinin (κr) birleşiminden oluştuğu kabul
edilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye, Batı Anadolu horst-graben sisteminde, geçici bir sismik ağ istasyonlarının
konumlandığı her bir zemin için yerel sönüm parametresi elde edilmiştir. Her bir deprem kaydı için
spektrumlardan kaynak ve soğurma fonksiyonları etkileri giderildikten sonra elde edilen κ değerlerinin, deprem
uzaklığı ve büyüklüğüne bağımlılığı araştırılmıştır. İncelenen zeminlerin birçoğunda, kappa ile episantır uzaklığı
ve büyüklük değerleri arasındaki bağımlılığın zayıf olduğu gözlenmiştir. Elde edilen κ0 değeri 0.015 ve 0.049 s
arasında değişmektedir. Ayrıca, bazı zeminler için büyük fe değerlerine karşılık gelen büyük κ0 değerleri elde
edilmiştir. Bu sonuç, yüzeye yakın ayrışmış zonların varlığının, yüksek frekanslardaki sönüm olgusu üzerindeki
etkisini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Batı Anadolu, horst-graben, zemin, deprem, yerel sönüm parametresi
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
66
DİZİNLER
KONU DİZİNİ
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
67
DİZİNLER
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
68
DİZİNLER
Konu dizini
H
Havran–Balıkesir Fay Zonu .......................................... 53
heyelan .................................................................... 24, 43
hidrojeokimya ............................................................... 46
Hitit ......................................................................... 35, 36
horst-graben................................................................... 66
A
afet .......................................................................... 24, 62
Afyon ............................................................................ 52
Akşehir Fayı ................................................................. 28
aktif fay .................... 34, 39, 40, 44, 45, 46, 55, 56, 63, 64
Aktif tektonik ................................................................ 54
Alaşehir......................................................................... 49
analog model........................................................... 25, 41
arkeoloji ........................................................................ 36
artçı şok .................................................................. 29, 30
İ
iyonosfer ........................................................................ 65
J
jeodezi ........................................................................... 47
jeoid............................................................................... 48
jeomorfik indis ........................................................ 28, 61
jeomorfoloji ................................................. 28, 42, 45, 53
jeotermal ........................................................................ 46
B
Batı Anadolu ..............................34, 35, 37, 49, 52, 55, 66
Belgrad Formasyonu ..................................................... 27
Biga......................................................................... 46, 61
Bingöl ........................................................................... 41
Bolvadin Fayı ............................................................... 52
Burdur ..................................................................... 34, 52
büyüklük ................................................................. 37, 66
K
kabuk ................................................................. 25, 34, 64
Kabuk Yapısı ................................................................. 64
KAF ....................................................... 23, 35, 45, 47, 63
KAFZ ................................................................ 37, 41, 44
kayma hızı ............................................................... 42, 45
KB Anadolu ............................................................ 46, 54
kinematik analiz ................................................ 41, 51, 53
Kocaeli .................................................................... 23, 48
kozmojenik .................................................................... 42
Kuvaterner ..................... 35, 39, 42, 50, 51, 54, 57, 59, 61
Kütahya Fay Zonu ................................................... 44, 55
Ç
çek-ayır havza ................................................... 39, 40, 45
D
deprem .. 23, 25, 28, 29, 30, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 45, 46,
47, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 59, 60, 62, 63, 66
deprem fırtınası ....................................................... 33, 34
depremsellik............................................................ 29, 37
diri fay .................................................. 33, 34, 44, 46, 57
doğrultu atımlı fay ......... 25, 29, 30, 39, 41, 45, 46, 51, 53
Doğu Anadolu Tektonik Bloğu. ................................... 40
dönüş periyodu ............................................................. 37
L
LİDAR .................................................................... 43, 44
M
Ecemiş Fay zonu ........................................................... 42
EM ................................................................................ 62
Erzurum .................................................................. 39, 40
Eskişehir ........................................................... 26, 44, 56
Eskişehir Fayı ............................................................... 26
Evciler........................................................................... 57
Manyas .............................................................. 54, 59, 60
Marmara .............................. 29, 30, 37, 44, 45, 47, 53, 59
Mekece Fayı .................................................................. 23
metal .............................................................................. 62
modelleme ..................................................................... 25
morfoloji.................................................................. 23, 56
MSCL ............................................................................ 63
Mustafakemalpaşa Fayı ................................................. 54
G
N
Gediz............................................................................. 49
Geyve Fayı.................................................................... 23
GNSS ............................................................................ 65
Gökçeada ...................................................................... 30
görünebilir kırık ............................................................ 37
GPR .................................................................. 26, 55, 62
GPS ....................................................... 24, 35, 47, 48, 49
Grabeni ................................................................... 49, 52
neotektonik .............................................................. 27, 53
normal fay .. 28, 33, 34, 35, 39, 46, 49, 51, 52, 53, 55, 56,
60
E
O
odak mekanizması ....................................... 29, 30, 33, 46
P
paleosismoloji ......... 23, 44, 53, 55, 56, 57, 59, 60, 61, 63
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
69
DİZİNLER
Poisson Oranı. ............................................................... 64
post-sismik .................................................................... 50
Türkiye ..23, 28, 33, 34, 37, 39, 44, 46, 48, 54, 57, 59, 64,
66
R
U
restorasyon .................................................................... 62
uydu ............................................................ 24, 45, 55, 65
S
V
Sapanca ......................................................................... 63
Sarıyer ........................................................................... 27
sayısal görüntü eşleştirme ............................................. 25
Sinekçi ........................................................................... 61
Sismik aktivite ............................................................... 33
sismik boşluk ................................................................. 47
Sismik Hız Yapısı.......................................................... 64
sismik moment .............................................................. 37
Sismik Tomografi .......................................................... 64
sismik yansıma .............................................................. 63
sismoloji ............................................................ 29, 47, 51
Sivas ........................................................................ 24, 43
stratigrafi ................................................................. 23, 27
SYM .............................................................................. 43
Van.......................................................................... 50, 51
Varto Fay Zonu ............................................................. 41
X
XRF .............................................................................. 63
Y
Yalova ........................................................................... 34
yamulma birikimi .......................................................... 47
yapay sarsıntılar ............................................................ 33
Yeraltı Radarı................................................................ 26
yerdeğiştirme hızı ......................................................... 37
yerel sönüm parametresi ............................................... 66
yokoluş .......................................................................... 36
yüzey deformasyonu ..................................................... 52
Z
T
zemin .......................................................... 35, 40, 52, 66
tektonik . 26, 27, 28, 29, 33, 37, 39, 42, 45, 46, 49, 54, 55,
56, 57, 61, 64
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
70
DİZİNLER
YAZAR DİZİNİ
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
71
DİZİNLER
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
72
DİZİNLER
A
F
Abdewahed, M.............................................................. 64
Akkoyunlu, M.F. .......................................................... 51
Akman, İ. ...................................................................... 52
Aksoy, M.E. ............................................................ 23, 45
Aktürk, Ö. ..................................................................... 55
Akyol, N. ...................................................................... 66
Akyüz, H.S. ............................................................ 23, 41
Altınok, S. ................................................... 26, 44, 50, 56
Altunel, E. ......................................................... 26, 50, 56
Ateş, Ö. ......................................................................... 46
Ferry, M. ....................................................................... 45
Floyd, M. ....................................................................... 47
G
Göller, Ö........................................................................ 51
Gül, C. ........................................................................... 46
Gül, D. ........................................................................... 49
Gül, Ü. ........................................................................... 51
Güldoğan, Ç. ................................................................. 59
Gülen, L. ................................................................. 30, 63
Güler, T. ........................................................................ 53
Gürboğa, Ş..................................................................... 55
Gürsoy, H. ..................................................................... 43
Gürsoy, Ö. ..................................................................... 49
B
Barış, Ş. ........................................................................ 29
Başaran, C. .................................................................... 52
Belce, E......................................................................... 62
Berge, M.A. .................................................................. 35
Bozkurt, E ..................................................................... 55
Büyüksaraç, A. ............................................................. 56
H
Hastaoğlu, K.Ö. ....................................................... 24, 49
I
Irmak, T.S. .................................................................... 51
C
İ
Canoğlu, C. ................................................................... 39
İnce, C.D. ...................................................................... 48
İşbil, D. .......................................................................... 27
Ç
Çağatay, N. ................................................................... 63
Çaka, D. ........................................................................ 29
Çakır, Z. .................................................................. 45, 47
Çakmak, R. ................................................................... 47
Çalık, G......................................................................... 51
Çan, T. .................................................................... 57, 61
Çepni, M. S. .................................................................. 65
Çiner A. ........................................................................ 42
K
Kaçar, B. ....................................................................... 46
Kadirioğlu, F. T. ............................................................ 33
Kalafat, D. ............................................................... 34, 51
Kara, M. ........................................................................ 54
Karabacak, V. .......................................................... 44, 56
Karakaş, A ..................................................................... 51
Kartal, R. F. ................................................................... 33
Kekovalı, K. .................................................................. 51
Keller, E. ....................................................................... 28
Kılıç, T. ......................................................................... 33
King, R.W. .................................................................... 47
Koçbulut, F. ............................................................. 24, 49
Koçyiğit, A. ................................................................... 39
Kop, A. .................................................................... 54, 61
Koral, H. ........................................................................ 27
Köksal, M.D. ................................................................. 25
Kurban, Y.C. ............................................... 26, 50, 56, 62
Kurtulmuş, T.Ö. ............................................................ 66
Kürçer, A. ...................................................................... 59
D
Demirbağ, E. ................................................................. 63
Demirel, M. ............................................................ 24, 49
Demirsıkan, H.İ. ........................................................... 64
Doğan, B. ................................................................ 23, 51
Doğan, U. ...................................................................... 47
Drahor, M.G. ................................................................ 35
Duman, H. .............................................................. 24, 49
Duman, T.Y. ............................................... 54, 57, 59, 61
Dumlupınar, İ................................................................ 52
E
Elliot, J. ......................................................................... 50
Elmacı, H. ..................................................................... 54
Enül, D. ......................................................................... 46
Ergintav, S. ................................................................... 47
Erkal, T. ........................................................................ 51
Eski, S. .......................................................................... 53
L
Lühr, B. ......................................................................... 29
M
Mackenzie, D. ............................................................... 50
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
73
DİZİNLER
McClusky, S. ................................................................. 47
Meghraoui, M. ............................................................... 45
T
Tatar, O. .................................................................. 24, 49
Tepe, Ç. ......................................................................... 53
Tığlı, O. ......................................................................... 23
Tiryakioğlu, İ. ............................................................... 49
Topal, S. ........................................................................ 28
Topçu, M.İ. ....................................................... 26, 56, 62
Tuncel, E. ................................................................ 26, 44
Tunç, B. ........................................................................ 29
Tunçel, E. ...................................................................... 56
Türk, T. ................................................................... 24, 49
O
Olgun, Ş................................................................... 57, 61
Ongar, A. ....................................................................... 35
Ö
Özaksoy, V. ................................................................... 59
Özalp, S. .................................................................. 54, 59
Özdemir, E. ................................................................... 59
Özden, S. ....................................................................... 46
Özener, H. ..................................................................... 47
Özkaymak, Ç. .......................................................... 52, 53
Özkeskin, B. .................................................................. 48
U
Utku, M. ........................................................................ 37
Uzel, B. ......................................................................... 53
P
Ü
Polat, A.......................................................................... 43
Poyraz, F. ................................................................ 24, 49
Ürküt, Y. ....................................................................... 46
R
W
Reilinger, R.E. ............................................................... 47
Woith, H. ...................................................................... 29
S
Y
Sançar, T. ...................................................................... 41
Sarıkaya M.A. ............................................................... 42
Sarıkaya, H. ................................................................... 52
Sönmez, Ö. .............................................................. 57, 61
Sözbilir, H. .................................................................... 53
Sümer, Ö. ...................................................................... 53
Yalamaz, B. .................................................................. 63
Yalçın, H. ................................................................ 29, 30
Yalçıner, C.Ç. ................................................... 26, 56, 62
Yaralı, G. ...................................................................... 53
Yavuzoğlu, A. ............................................................... 57
Yıldırım C. .................................................................... 42
Yıldırım, E. ................................................................... 63
Yıldız, A. ...................................................................... 52
Yılmaz, I. ...................................................................... 24
Ş
Şahin, Ş. ........................................................................ 64
Şengül, M.A. ................................................................. 27
Şentürk, E. ............................................................... 48, 65
Z
Zabcı, C................................................................... 23, 41
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
74
TEŞEKKÜR
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı, 5-7 Kasım 2014 tarihlerinde Muğla Sıktı
Koçman Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü ev sahipliğinde gerçekleştirilmiştir.
Emeği geçen tüm çalışanlara ve bizi destekleyen kuruluşlara teşekkür ederiz.
Aktif Tektonik Araştırma Grubu Çalıştayı
ATAG 18 / 5-7 Kasım 2014
75
Download

BARKOD İLAÇ FİRMA KDV HARİÇ DEPOCU SATIŞ