Ersin KAPLAN
Vergi Müfettişi
Ankara Yeminli Mali Müşavirler Odası
09.01.2015
 Vergi Yargısında Yapılan
Değişiklikler (İstinaf)
 Kamu Denetçisine
(Ombudsman) Başvuru
Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel
Başvuru
6545 sayılı Türk Ceza Kanunu ile
Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun
(28.06.2014)
 Bölge idare mahkemelerinin
(BİM) yapısı,
 “İtiraz” kanun yolunun yerine
“istinaf” kanun yolu,
 Diğer kanun yollarında bazı
değişiklikler.
Yargısal uyuşmalıkların orta
dereceleri yargı yerlerinde
sonuçlandırılmak
suretiyle
üst derece yargı yerlerinin
yükünün hafifletilmesi.
İdare ve vergi mahkemelerinin
nihai karara bağladığı dosya
toplamının;
 %70’i Danıştay’da,
 %30’u bölge idare mahkemelerinde
denetlenmektedir.
 Danıştay’ın temyizen karara
bağladığı iş yükünün yaklaşık
%80 oranında azaltılması,
 Danıştay’ın içtihat mahkemesi
rolünün güçlendirilmesi.
 Vergi Mahkemeleri
 Bölge İdare Mahkemeleri
 Danıştay
 Üç dereceli yargı düzeni.
 İlk derece istinaf temyiz.
 Vergi
mahkemesi
Danıştay.
BİM
 BİM,
istinaf
mercii
olarak
yapılandırılmıştır,
 İstinaf
mahkemelerince
karara
bağlanan konulardan bazıları temyiz yolu
ile Danıştay’a gider,
 Bu konular dışındaki davalar BİM’de
istinaf incelemesi neticesinde kesinleşir.
Eski
Bölge idare mahkemesi başkanı ile iki üyeden oluşur.
Yeni
 Başkanlık,
başkanlar kurulu, daireler, adalet
komisyonu ve müdürlüklerden oluşur.
 BİM’de biri idare diğeri vergi olmak üzere en az
iki daire bulunur.
 Dairelerde bir başkan ile yeteri kadar üye bulunur.
 Her daire, bir başkan ve iki üyenin katılımıyla
toplanır, kararlar çoğunlukla verilir.
Eski
 Tek hakim tarafından verilen bazı
kararları “itiraz” üzerine incelemek ve
kesin olarak hükme bağlamak.
Yeni
 İstinaf başvurularını inceleyip karara
bağlamak.
 İlk derece mahkemelerince verilen
ve istinaf yolu açık olan nihai
kararlara karşı yapılan istinaf
başvurularını inceleyerek karara
bağlamak.
 Diğer görevler.
Kanun yolu, mahkemelerce verilen nihai
kararların üst derece yargı organları veya
doğrudan doğruya kararı veren yargı
organı tarafından yeniden incelenmesi,
hukuki denetiminin yapılması ve gerekli
görülürse değiştirilmesidir.
Olağan kanun yolu
Mahkemelerin verdiği nihai kararların
kesinleşmesine engel olur.
Olağanüstü kanun yolu
Kesinleşmiş hükümlere karşı tanınır.
Olağan kanun yolları (3)
İtiraz, temyiz, kararın düzeltilmesi.
Olağanüstü kanun yolları (2)
Yargılamanın yenilenmesi ve kanun
yararına bozma.
Olağan kanun yolları (2)
İstinaf, temyiz.
Olağanüstü kanun yolları (2)
Yargılamanın yenilenmesi ve kanun
yararına temyiz.
İlk derece mahkemelerinin henüz
kesinleşmemiş nihai kararlarının
hem maddi hem de hukuki
yönlerden denetlenmesi amacıyla
bir üst mahkemeye götürülmesi.
 İdare ve vergi mahkemelerinin
kararlarına karşı,
 Yargı çevresindeki bölge idare
mahkemesine,
 Kararın tebliğinden itibaren
otuz gün içinde,
istinaf yoluna başvurulabilir.
Konusu 5.000 TL’yi geçmeyen vergi
davaları, tam yargı davaları ve idari
işlemlere karşı açılan iptal davaları
hakkında idare ve vergi
mahkemelerince verilen kararlar
kesin olup, bunlara karşı istinaf
yoluna başvurulamaz.
 BİM,
ilk derece mahkemesi
kararını hukuka uygun bulmadığı
takdirde
istinaf
başvurusunun
kabulü ile ilk derece mahkemesi
kararının kaldırılmasına karar verir.
 Bu halde BİM, işin esası hakkında
yeniden bir karar verir.
Bölge idare mahkemelerinin
temyize açık olmayan kararları
kesindir.
İstinaf, genel (istisnai
olmayan) kanun yoludur.
 (1) Danıştay dava dairelerinin nihai
kararları,
 (2)BİM’in kanunda sayılan davalar
hakkında verdikleri kararlar.
 Kararın tebliğinden itibaren otuz
gün içinde.
 Danıştay.
 Düzenleyici işlemlere karşı açılan
iptal davaları.
 Konusu 100.000 TL’yi aşan vergi
davaları, tam yargı davaları ve idari
işlemler hakkında açılan davalar.
 Kanunda sayılan diğer davalar.
 İstinaf sonrasında temyize
başvurulabilecektir.
 Temyiz, kanunda (İYUK, m.46)
sayılan durumlarla sınırlı olarak
başvurulabilecek bir kanun
yoludur.
 İdare ve vergi mahkemesi kararlarına
karşı doğrudan temyiz yoluna
başvurulamaz (ivedi yargılama hariç).
 Öncelikle istinaf yoluna, daha sonra
temyiz yoluna gidilebilir.
 Sınırlı olarak sayılan bazı
uyuşmazlıklar hariç, doğrudan temyiz
yoluna gitmek mümkün değildir.
 Kanun
yararına
bozma
kanun yararına temyiz.
 Yargılamanın yenilenmesi
değişiklik yok.
 Kararın düzeltilmesi
yürürlükten kaldırılmıştır.
 İdari yargıda kanun yollarına ilişkin
getirilen hükümler, yeniden kurulan bölge
idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve
başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar
hakkında uygulanır.
 Bu tarihten önce verilmiş kararlar
hakkında,
kararın
verildiği
tarihte
yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin
hükümler uygulanır.
 Adalet Bakanlığı, Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren üç ay içinde (28
Eylül 2014), öngörülen bölge idare
mahkemelerini kurar.
 Bölge
idare
mahkemelerinin
kuruluşları, yargı çevreleri ve tüm yurtta
göreve başlayacakları tarih, Resmî Gazete’de
ilan edilir.
 6328 sayılı Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanunu (29.06.2012 )
 Başvuruya ilişkin hükümler
29.03.2013
tarihi
itibarıyla
yürürlüğe girmiştir.
 İdarenin
her türlü eylem ve
işlemleri ile tutum ve davranışlarını;
insan haklarına dayalı adalet anlayışı
içinde, hukuka ve hakkaniyete
uygunluk yönlerinden incelemek,
araştırmak ve idareye önerilerde
bulunmak.
 Gerçek
ve
tüzel
kişiler
(yabancılar dahil) başvurabilirler.
 Yargı organlarında görülmekte
olan veya,
 Yargı
organlarınca
karara
bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin
başvurular incelenmez.
 2577
sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanununda öngörülen
idari başvuru yolları ile,
 Özel kanunlarda yer alan
zorunlu idari başvuru yollarının
tüketilmesi gereklidir.
 Kurum
kararları bağlayıcı
olmayıp, öneri mahiyetindedir.
 Bu yola başvurulması zorunlu
değil, isteğe bağlıdır.
 Vergiyle
ilgili
konularda
başvuru yapılabilir.
 30.01.2014 tarihli 04.2013/1460 sayılı
ret kararı,
 12.03.2014 tarihli 04.2013/1860 sayılı
ret kararı,
 08.04.2014 tarihli 04.2013/1937 sayılı
ret kararı,
 22.01.2014 tarihli 04.2013/1370 sayılı
tavsiye kararı.
 07.05.2010
tarihli
Anayasa
değişikliği.
 6216
sayılı
Anayasa
Mahkemesi’nin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında
Kanun.
“Herkes, Anayasada güvence altına
alınmış temel hak ve özgürlüklerinden,
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
kapsamındaki herhangi birinin kamu
gücü
tarafından,
ihlal
edildiği
iddiasıyla
Anayasa
Mahkemesine
başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek
için olağan kanun yollarının tüketilmiş
olması şarttır.” (Anayasa, m.148/3).
 Yasama işlemleri ile,
 Düzenleyici idari işlemler
aleyhine doğrudan bireysel
başvuru yapılamaz.
 Vergisel
uyuşmazlıklarla
ilgili
bireysel
başvuru
yapılabilir.
 Avrupa
İnsan Hakları
Sözleşmesi ve anlaşmaya ek
protokollerde tanınan haklar.
 2013/596 08.05.2014 tarihli kabul kararı
(makul sürede yargılanma),
 2013/1813 17.12.2013 tarihli ret kararı
(hak arama hürriyeti ihlali),
 2013/2420 14.01.2014 tarihli ret kararı
(adil yargılanma hakkı),
 2013/4413 21.11.2013 tarihli ret kararı
(adil yargılanma hakkı).
Teşekkürler…
[email protected]
Download

"Yeni Düzenlemeler Sonrasında Vergi Yargısı" konulu konferans