Original Article
(Araştırma Makalesi)
DOI : 10.15197/sabad.4.1.04
Göğüs Hast Yoğun Bak Derg 2014;1(1):17-23
J Chest Dis Crit Care Med 2014;1(1):17-23
Nutritional and Antropometric Parameters in COPD Patients with
Respiratory Failure
Durdu Mehmet Yavşan, Mustafa Tosun, Mustafa Göktepe, Turgut Teke, Emin Maden, Kürşat Uzun
ABSTRACT
It is shown that loss of lean body mass due to inadequate nutrition and increased energy consumption increases the morbidity and mortality in
chronic obstructive pulmonary disease (COPD). To evaluate this condition, 41 patients that received NIMV therapy and as control group, 17
COPD patients admitted to hospital due to COPD exacerbation without respiratory failure were enrolled to the study. The APACHE II score,
blood gas values, forearm, leg, body mass index, lean body weight, body/fat ratio, albumin and transferrin values of the study population were
measured and compared in two groups. The mean age was 64.8±9.1 in patient group and 65.5±8.8 in control group; both groups were totally
consisted of males. Mean APACHE II scores of patients and control groups were 17.3±4.1 and 8.9±2.5, respectively (p<0.001). In patient group
mean leg diameter was 26.2±3.9, in control group it was 35.6±8.0 (p<0.0000). No statistically significant difference was present between
other parameters of two groups. When correlation analysis was done, it was seen that leg diameter has negative correlation with APACHE II
score and positive correlation with albumin and transferrin. In 10 of 40 patients taken to study NIMV was resulted with failure. Although
leg diameter was higher in successful cases, no significant difference was found between cases that NIMV is successful and failed (p>0.05).
However, in cases with successful NIMV waist and hip diameters were significantly higher compared to cases with failure in NIMV (p<0.05). In
conclusion, we think that leg diameter, waist and hip circumference which are indicators of nutrition insufficiency in COPD may be important
factors in showing risk of development of respiratory failure, disease severity and efficiency of NIMV; and in COPD nutrition status should be
assessed primarily together with other treatment modalities in reducing morbidity and mortality
Key words: COPD, respiratory failure, nutrition, NIMV, anthropometric measurements
Solunum Yetmezliği Gelişen Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında Antropometrik ve
Beslenme Parametrelerinin Değerlendirilmesi
ÖZET
Kronik obstrüktif akciğer hastalığında (KOAH) yetersiz beslenme ve artan enerji tüketiminden dolayı meydana gelen vücut ve yağsız vücut kitlede kaybın morbidite ve mortaliteyi artırdığı gösterilmiştir. Bu amaçla NIMV uygulanan 41 hasta ve kontrol grubu olarak solunum yetmezliği
olmayan atak ile hastaneye yatan 17 KOAH’lı hasta çalışmaya alındı. Hastaların APACHE II skoru, kan gazı değerleri, ön kol, bacak, vücut
kitle indeksi, yağsız vücut ağırlığı, vücut/yağ oranı, albumin ve transferin değerleri ölçülerek iki grup ararsında karşılaştırıldı. Hasta grubunun yaş ortalaması 64.8±9.1, kontrol grubunun ise 65.5±8.8 olup her iki grup tamamen erkeklerden oluşmaktaydı. APACHE II skoru hasta
grubunda 17.3±4.1, kontrol grubunda 8.9±2.5 idi (p<0.001). Bacak çapı hasta grubunda 26.2±3.9, kontrol grubunda 35.6±8.0 (p<0.0000)
idi. Diğer parametrelere bakıldığında her iki grup arasında istatistiksel anlamlılık yoktu. Korelasyon uygulandığında bacak çapının APACHE
II skoru ile negatif, albumin ve transferin ile pozitif korelasyon gösterdiği gözlendi. Çalışmaya alınan 41 hastanın 10’unda NIMV başarısızlık
ile sonuçlandı. Bacak çapı başarılı olanlarda daha fazla olmasına rağmen NIMV başarılı ve başarısız olanlar arasında anlamlı farklılık yoktu
(p>0.05). Fakat NIMV başarılı olanlarda bel ve kalça çapı NIMV başarılı olmayanlara göre anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0.05). Sonuç
olarak KOAH’da beslenme yetersizliğinin göstergesi olan bacak çapı, bel ve kalça çevresinin ölçülmesi solunum yetmezliği gelişebilme riskini,
hastalık şiddetini ve NIMV etkinliğin göstermede önemli faktörler olabileceğini ve KOAH’da beslenme durumunun morbidete ve mortalitenin
azaltılmasında diğer tedaviler ile birlikte ön planda değerlendirilmesi gerektiği düşüncesindeyiz.
Anahtar Kelimeler: KOAH, solunum yetmezliği, beslenme, NIMV, antropometrik ölçümler
Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları
Anabilim Dalı ve Yoğun Bakım Bilim Dalı, Konya
Received:21.06.2013, Accepted: 01.07.2014
İletişim Yazarı: Prof. Dr. Kürşat Uzun
Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD
ve Yoğun Bakım BD, Konya
E-mail: [email protected]
Göğüs Hastalıkları ve Yoğun Bakım Dergisi 2014; 1 (1): 17-23
1
Solunum yetmezliği olan KOAH’da beslenme parametreleri
Giriş
Gereç ve Yöntem
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) günümüzde
Bu çalışma prospektif olarak Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD ve
Yoğun Bakım BD’da bulunan 12 yataklı yoğun bakım ünitesinde yapıldı. Çalışmaya GOLD rehberine göre tanı konulan atak ve solunum yetmezliği ile başvuran KOAH’lı
hastalar dahil edilirken bronşektazi, astım ve KOAH dışı
NIMV uygulanan hastalar dahil edilmedi. KOAH atak
GOLD rehberinde belirten kriterlere göre ve NIMV endikasyonu ise solunum sayısı > 25/dk, PCO2 >45 mmHg
ve PO2 <60 mmHg değerlerine göre yapıldı (1,7). Çalışmaya NIMV uygulanan 41 hasta ve kontrol grubu olarak
solunum yetmezliği olmayan atak ile hastaneye yatan 17
KOAH’lı hasta alındı. Bu iki grup dışında NIMV uygulanan hastalar kendi içinde NIMV başarısına göre iki alt
gruba ayrıldı. Hastaların APACHE II, arteryal kan gazı değerleri (pH, PO2, PCO2), antropometrik ölçümleri (ön kol
ve bacak çapları (cm), kalça ve bel çevreleri (cm), vücut
kitle indeksi (kg/m2), yağsız vücut ağırlığı, vücut yağ oranı, ideal ağırlık ölçümleri) ile birlikte biyokimyasal parametreler (albumin (g/dL) ve transferin (mg/dL) değerleri
ölçülerek NIMV uygulanan KOAH’lı hastalar ile atakla gelen solunum yetmezliği gelişmeyen KOAH’lı hastalar ve
NIMV başarılı olanlar ile başarısız olanlar karşılaştırıldı.
önemli bir halk sağlığı problemi olmakla birlikte 2020 yılında tüm dünyada en öenmli sorunlar arasında 5. sırada
yer alması beklenmektedir (1). KOAH temelde bir akciğer
hastalığı olmakla beraber akciğer dışı organların etkileyen
sistemik bir hastalıktır (2). Malnütrisyon KOAH’da sık görülen komplikasyonlardan olup, fonksiyonel kapasite ve
mortaliteyi belirleyen önemli bir etmendir. KOAH’lı hastaların %25’inde, kronik hipoksemisi ve ciddi obstrüksiyonu
olan KOAH’lıların %50’sinde, solunum yetmezliği ile yoğun
bakıma alınanların ise %60’ında beslenme yetersizliği olduğu belirlenmiştir (3).
Beslenme yetersizliğinin nedenleri başlıca besin alımı
ve besinlerin oksidasyonundaki yetersizlik, istirahatteki
enerji harcamasında artış ve hipermetabolik durum olarak
sayılabilir. Tüm bu nedenler sebebiyle iskelet kas kütlesinin kaybı sonucu egzersiz performansında, respiratuar kas
kütlesi kaybı sonucu ise alveoler ventilasyonda bozulma
meydana gelir (4).
Düşük vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi ve yağsız vücut
kitlenin kaybı KOAH’lı hastalarda bağımsız olarak mortalite için risk faktörleridir. Yağsız vucut kitlesinin azalmasını gösteren kas kaybı stabil KOAH hastalarının %20
-40’ında, akciğer transplantasyonu bekleyen veya solunum yetmezliği olan KOAH’lı hastaların %70’inde gözlenmektedir (5). KOAH’da vücut ve yağsız vücut kitlesinde kayıp mortalite ile ilişkili bulunmuştur. Düşük ağırlıklı
KOAH’lı hastalarda beş yıllık yaşam %50 iken, ağırlığı
Beslenme yetersizliği hastaların olması gereken ideal kilosunun %90’ından daha az bir ağırlığa sahip olması, vücut kitle indeksinin 20’nin altında olması veya albumin ve
transferin seviyelerinin düşük olması olarak tanımlandı
(8). Yoğun bakımda NIMV uygulanan ve normal servise
atakla gelen hastaların genel durumlarından dolayı hastaların hiçbirine solunum fonksiyon testleri yapılamadı.
İstatistik değerlendirme için SPSS paket programı kullanılarak bağımsız gruplar arası Mann-Whitney U testi ve
parametreler arasındaki ilişkiyi göstermek için korelasyon
testi uygulandı. İstatistiksel anlamlılık için p < 0.05 değeri
yeterli olarak kabul edildi.
stabil olanlarda %80 olarak belirlenmiştir (6).
Bu çalışmada nutrüsyonel durumun değerlendirilmesinde kullanılan antropometrik ölçümler ve biyokimyasal
parametreler kullanılarak solunum yetmezliği nedeni ile
noninvaziv mekanik ventilasyon kullanan ve solunum
yetmezliği olmayan, atak ile gelen KOAH’lı hastalarda beslenme durumunun prognoz ile olan ilişkisinin ve
NIMV başarısana etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
18
Journal of Chest Diseases and Critical Care 2014; 1 (1): 17-23
Bulgular
NIMV grubunun yaş ortalaması 64.8±9.1, kontrol grubun ise 65.5±8.8 olup her iki grup tamamen erkeklerden oluşmaktaydı. APACHE II skoru hasta grubunda
17.3±4.1, kontrol grubunda 8.9±2.5 idi (p<0.001). NIMV
uygulanan ve uygulanmayan hasta gruplarına ait demografik özellikler Tablo 1 de gösterilmiştir.
Tablo 2 de her iki hasta grubunda ölçülen antropometrik
ölçümler ve biyokimysal parametrelerin karşılaştırılması
Yavşan ve ark.
gösterilmektedir. Bu değerler arasında sadece bacak çapı
her iki grup ararsında anlamlı olarak farklılık göstermekteydi. Buna göre bacak çapı NIMV uygulanan grupta 26.2±3.9, kontrol grubunda 35.6±8.0 (p<0.0001) idi.
Diğer parametrelere bakıldığında her iki grup arasında
istatistiksel anlamlılık yoktu (Şekil 1 ve 2).
Her iki grupta beslenme durumunu gösteren değerler ile
kan gazı ve APACHE II skorları arasındaki ilişkiyi göstermek için korelasyon testi uygulandığında bacak çapının
APACHE II skoru ile negatif, albumin ve transferin düzeyleri ile pozitif korelasyon gösterdiği gözlendi.
Noninvaziv mekanik ventilasyon çalışmaya alınan 41
hastanın 10’unda başarısızlık ile sonuçlandı. Noninvaziv mekanik ventilasyonun başarı durumuna göre antropometrik ve biyokimyasal değerler karşılaştırıldığında
bacak çapı başarılı olanlarda olmayanlara göre daha yüksek olmasına rağmen aralarında anlamlı farklılık yoktu
(p>0.05). Fakat diğer göstergelerden bel çevresi, kalça
çevresi ve vücut yağ oranı başarılı olanlarda olmayanlara
göre anlamlı olarak yüksekti (p<0.05) (Şekil 3)
Tartışma
İskelet kaslarındaki zayıflık ve özellikle yağsız kitle kaybı
ile birlikte olan kas kaybı KOAH’ın ana sistemik etkilerinden biridir. KOAH’da kas zayıflığı hastalığın şiddetinden
bağımsız olarak egzersiz kapasitesinin önemli etkeni
olan kas gerilim kaybı ile ilişkilidir. Şiddetli KOAH’lı hastalarda kas kaybı morbiditede, hastaneye yatış oranında ve mekanik ventilasyona bağlanma oranında artışa
neden olmaktadır. Bundan dolayı kas kaybı KOAH’da
akciğer fonksiyonları, sigara ve BMI’den bağımsız olarak
mortaliteye katkı gösteren önemli bir etken olarak tespit
edilmiştir (9,10). Tedavi olarak pulmoner rehabiliatasyonun KOAH’lı hastalarda kas fonksiyonlarını düzelttiği, egzersiz kapasitesini artırdığı gösterilmiş olmasına
rağmen kas fonksiyonları asla normale dönmemektedir
(11).
Bizim çalışmamızda NIMV ihtiyacı gösteren hastalarda
kas yıkımını gösteren bacak çapının NIMV ihtiyacı olmayanlara göre anlamlı olarak düşük olduğu, bununla
birlikte NIMV başarılı olanlarda bel çevresi, kalça çevresi
ve vücut yağ oranı başarısız olanlara göre anlamlı olarak
yüksek bulunduğu gösterilmiştir. Ayrıca hastalığın şiddetini gösteren APACHE II skorunun bacak çapı ile negatif bir korelasyon gösterdiği gözlenmiştir. Beslenme
durumunu gösteren biyokimyasal parametrelerin ise bu
çalışmada gruplar arasında herhangi bir farklılık göstermediği bulunmuştur.
Meral ve ark. (12) 39 stabil KOAH’lı hastada antropometrik ve biyokimyasal ölçümler ile beslenme durumunu
değerlendirmiş olup BMI ile kol kas çevresi ve SFT arasında pozitif korelasyon gözlendiğini, fakat SFT ile biyokimyasal parametreler arasında bir ilişkinin olmadığını
bildirmişlerdir. Bu çalışmada ayrıca kol kas çevresinin kan
üre nitrojen ile negatif, serum albumin ve protein ile pozitif korelasyon gözlendiği bildirilmiştir. Bizim çalışmada
hastaların klinik durumlarının ağılığından dolayı SFT yapılamamıştır. Bu nedenle SFT ile beslenme parametreleri
ararsındaki ilişki değerlendirilememiştir. Bizim çalışmamızdaki hastaların hiçbiri stabil olmayıp hepsi atak ile
gelen hastalardan oluşmaktaydı. Biz beslenme göstergelerinden bacak çapının hastalığın şiddeti ile negatif transferin ve albumin ile pozitif korelasyon gösterdiğini tespit
ettik.
Annemie ve ark. (13) 400 KOAH’lı hastayı incelediklerinde KOAH’da kilo kaybının mortalite için bir risk faktörü
olduğunu ve BMI’in 25 kg/m2’in eşik değer olarak mortaliteyi göstermede bir faktör olduğunu göstermişlerdir.
Lainscak ve ark. (14) da 968 KOAH’lı hastada BMI’in 21
kg/m2’in altında olması mortalite için önemli bir etken
olduğunu bildirdiler. Bizim çalışmada KOAH’da mortalite ile BMI ararsındaki ilişki değerlendirilmemekle birlikte
solunum yetmezliği gelişen ve solunum yetmezliği bulunmayan KOAH’lı hastalar arasında ve NIMV uygulanan
Tablo 1. Hastaların demografik özellikleri.
NIMV Grubu
Kontrol
41
17
Yaş, yıl
64.8±9.1
65.5±8.8
Vücut ağırlığı, kg
62.4±12.5
66.6±17.1
Boy, cm
167.4±6.3
167.5±6.2
APACHE II skoru *
17.3±4.1
8.9±2.5
pH *
7.33±0.10
7.44±0.05
pO2, mmHg
52.7±17.4
56.7±17.6
pCO2, mmHg *
63.9±17.1
40.0±8.8
Hasta sayısı
AKG
* p< 0.05
Göğüs Hastalıkları ve Yoğun Bakım Dergisi 2014; 1 (1): 17-23
19
Solunum yetmezliği olan KOAH’da beslenme parametreleri
Tablo 2. NIMV uygulanan ve uygulanmayan hastaların antropometrik ölçümleri ve biyokimyasal
değerleri.
NIMV Grubu
Kontrol
41
17
Ön kol çapı, cm
20.9±2.3
21.2±2.4
Triseps kalınlığı, cm
24.4±3.8
24.3±3.4
Bacak çapı, cm
26.2±3.9*
35.6±8.0
Bel çevresi, cm
91.6±12.3
90.5±14.4
Kalça çevresi, cm
100.1±12.9
99.2±10.2
Vücut kitle indeksi, kg.m-2
22.2±4.0
24.7±5.8
Yağsız vücut ağırlığı; kg
43.2±11.7
47.7±8.2
Vücut yağ oranı
31.6±11.0
26.5±11.1
İdeal vücut ağırlığı, kg
63.4±5.8
63.3±5.5
Albumin, gr/dL
3.1±0.9
3.4±0.7
206.8±75.3
235.6±69.8
Hasta sayısı
Transferin, mg/dL
KOAH’lı hastalartda başarılı olanlar ile olmayanlar arasında BMI yönünden bir farklılık gözlenmedi. Fakat solunum
yetmezliği bulunan NIMV uygulananlarda ortalama BMI
indeksi 22.2±4.0 kg/m2, solunum yetmezliği bulunmayan
atak ile gelen KOAH’lı hastalarda ise 24.7±5.8 kg/m2 bulundu.
Sabino ve ark. (15) yağsız vücut ağırlığınınKOAH’da egzersiz kapasitesi ve BMI ile olan ilişkisini değerlendirmiş
olup düşük BMI’i olan hastalarda yağsız vücut ağırlığının
Şekil 1. Solunum yetmezliği gelişen KOAH’lı hasta grubu ile atak ile gelen SY gelişmemiş kontrol grubunun
bacak çapı ve APACHE II ortalama değerleri.
40
35
30
25
20
15
10
5
0
Hasta
Kontrol
Bacak
APACHE II
* p< 0.05
20
Journal of Chest Diseases and Critical Care 2014; 1 (1): 17-23
ve egzersiz kapasitesinin daha düşük olduğunu göstermişlerdir.Bizim çalışmada NIMV grubu ile kontrol grubu
arasında yağsız vücut ağırlığı bakımından herhangi bir
ilişki bulunamamıştır. Fakat Kas kitlesi hakkında bilgi
veren bacak çapının NIMV grubunda anlamlı olarak azaldığı ve hastalığın şiddeti ile negatif korelasyon gösterdiği
gözlenmiştir. Bununla birlikte bel ve kalça çapının NIMV
grubunda başarılı olanlarda başarısız olanlara göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur.
Yazdanpanah ve ark. (16) evre 2 (%28.6), 3 (%50.8) ve
4 (%20.6) 63 KOAH’lı hastayı incelemişlerdir. Bu çalışmada hastalık şiddeti arttıkça antropometrik ölçümlerin
azaldığını fakat bu azalmanın istatistiksel olarak anlamlı
olmadığını, fakat yağsız vücut ağırlığının şiddet arttıkça
anlamlı olarak azaldığı gösterilmiştir. Biyokimayasal parametrelerden albumin ve total protein düzeylerininde
hastalığın şiddeti arttıkça azaldığı bu çalışmada gösterilmiştir. Bizim çalışmamızda hastalğın şiddetine göre hastalar solunum yetmezliği gelişen ve gelişmeyenler olarak 2
gruba ayrıldı. Bu 2 grup arasında bacak çapı dışında antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametreler dışında
herhangi bir ilişki bulunmamıştır.
Yoğun bakıma yatan solunum yetmezlikli KOAH’lı hastalarda %60 oranında beslenme yetersizliği gözlendiği ve
hastalık şiddeti arttıkça beslenme yetersizliğinin görülme sıklığının arttığı gösterilmiştir. Havayolu darlığının
derecesine bağlı olarak beslenme yetersizliğinin sıklığı
değişmektedir. Havayolu darlığı FEV1<%35 olanlarda
Yavşan ve ark.
Tablo 3. NIMV başarılı ve başarısız olunan hastaların antropometrik değerleri.
Başarılı
Başarısız
31
10
Yaş, yıl
65.6±9.0
61.6±10.6
Ön kol çapı, cm
21.1±2.4
20.2±1.9
Bacak çapı, cm
26.8±4.1
24.7±3.0
Bel çevresi, cm
94.2±11.2*
84.5±13.1
102.6±11.9*
93.2±13.4
22.5±4.0
21.4±4.3
Yağsız vücut ağırlığı; kg
42.6±11.3
44.8±12.9
Vücut yağ oranı *
34.1±8.7
24.8±13.7
Hasta sayısı
Kalça çevresi, cm
Vücut kitle indeksi, kg.m
-2
* p< 0.05
%50, orta derecede darlığı olanlarda ise %25 beslenme
yetersizliği görüldüğü bildirilmiştir. Beslenme bozukluğu hem spontan solunumu olan hem de ventilatöre bağlı
hastalarda solunum kas fonksiyonlarında kayıp, solunum
dürtüsünde ve akciğer savunma mekanizmasında bozulmaya bağlı olarak solunum fonksiyonlarını kötü bir şekilde etkileyebilir (17).
Sonuç olarak KOAH’da inspiratuar basınçta azalma ve
solunum iş yükünde artma temel problemi oluşturmaktadır. KOAH’da inspiratuar kas zayıflığı hiperkapninin
oluşması için şiddetli olması gerekmektedir. Normalde
miyopatili hastalarda hiperkapni meydana gelebilmesi
için inspiratuar basıncın 1/3’den daha az olması gerekmektedir. KOAH’da ise hiperkapni olabilmesi için inspiratuar basıncın normalin yarısından daha az olması
gerekmektedir. Böylece hiperkapni solunum iş yükünü
artıran diğer mekanik anormallikler bulunduğunda solunum kas zayıflığının çok az bir azalması ile birlikte hiperkapni meydana gelebilir. Böylece beslenme bozukluğu
olan KOAH’lı hastalarda hiperkapnik solunum yetmezliği
daha kolay meydana gelebilecektir (18). Bizim çalışmamızda da beslenme bozukluğunun gösteren antrapometrik ölçümlerinden olan bacak çapının solunum yetmezliği
Şekil 2. Hasta ve kontrol gruplarındaki antrapometrik değerlerinin karşılaştırılması.
120
100
80
60
Hasta
40
Kontrol
20
0
lo
Ki
VK
İ
k
ca
Ba
Ça
pı
Be
ev
lÇ
i
res
lç
Ka
ev
aÇ
ı
i
i
ı
lık
lık
lığ
an
res
res
ğır
ğır
lın
Or
ev
ev
A
A
a
Ç
Ç
ğ
l
l
Ya
sK
sız
ea
lek
Ko
İd
ağ
ep
Bi
n
s
Y
i
Ö
Tr
i
res
Göğüs Hastalıkları ve Yoğun Bakım Dergisi 2014; 1 (1): 17-23
21
Solunum yetmezliği olan KOAH’da beslenme parametreleri
Şekil 3. NIV uygulanan KOAH hastalarında başarı durumuna göre antropometrik ölçümlerin
karşılaştırılması.
120
100
80
60
Başarılı
Başarısız
40
20
0
Ön Kol
Çapı
Bacak
Çapı
Bel
Çevresi
Kalça
Çevresi
olan KOAH hastalarında solunum yetmezliği gelişmemiş
normal atak ile gelen KOAH’lı hastalara göre anlamlı düşük olduğu ve düşük bacak çapının hastalığın şiddetini
gösteren APECHE II skoru ile negatif korelasyon gösterdiği bildirilmiştir. Ayrıca Solunum yetmezliği gelişen
KOAH’lı hastalarda NIV uygulandığında başarılı olan
grubun başarısı olan gruba göre daha iyi antrapometrik
ölçümlere sahaip oladuğu da gösterilmiştir. Bu nedenle
KOAH’lı hastalarda beslenme yetersizliğinin solunum
yetmezliği gelişimi için önemli bir gösterge olabileceği ve
beslenme desteğinin diğer tedaviler ile birlikte ön planda
değerlendirilmesi gerektiği düşüncesindeyiz.
VKİ
Global Initiative for COPD. Global strategy fort he diagnosis
management, and prevention of chronic obstructive pulmonary
diseases Updated 2013.
2.
Barnes PJ, Celli BR. Systemic manifestations and comorbidities
of COPD. Eur Respir J 2009; 33: 1165-85.
3.
S.K. Pingleton. Enteral nutrition in patients with respiratory
disease. Eur Respir J 1996;9:364–370
4.
Aniwidyaningsih W, Varraso R, Cano N, Pison C. Impact of
nutritional status on body functioning in chronic obstructive
pulmonary disease and how to intervene. Curr Opin Clin Nutr
Metab Care 11:435-442
22
Journal of Chest Diseases and Critical Care 2014; 1 (1): 17-23
Yağ
Oranı
5.
Raguso CA, Luthy C. Nutritional status in chronic obstructive
pulmonary disease: role of hypoxia. Nutrition 2011;27(2):13843.
6.
Schols AM, Slangen J, Volovics L, Wouters EF. Weight loss is
a reversible factor in the prognosis of chronic obstructive pulmonary disease.Am J Respir Crit Care Med 1998;157(6 Pt
1):1791-7.
7.
Keenan SP, Sinuff T, Cook DJ, et al. Which patients with acute
exacerbation of chronic obstructive pulmonary disease benefit
from noninvasive positive pressure ventila
tion?
A systematic review of the literature. Ann Intern Med
2003;138:861–870
8.
Soler JJ, Sánchez L, Román P, Martínez MA, Perpiñá M. Prevalence of malnutrition in outpatients with stable chronic obstructive pulmonary disease. Arch Bronconeumol 2004;40(6):250-8.
9.
Swallow EB, Reyes D, Hopkinson NS, et al. Quadriceps strength
predicts mortality in patients with moderate to severe chronic
obstructive pulmonary disease. Thorax 2007; 62: 115–120.
KAYNAKLAR
1.
Yağsız
Ağırlık
10. Man WD, Soliman MG, Nikoletou D, et al. Non-volitional assessment of skeletal muscle strength in patients with chronic
obstructive pulmonary disease. Thorax 2003; 58:665–669.
11.
Puente-Maestu L, Tena T, Trascasa C, et al. Training improves
muscle oxidative capacity and oxygenation recovery kinetics in
patients with chronic obstructive pulmonary disease. Eur J Appl
Physiol 2003; 88: 580–587.
Yavşan ve ark.
12. Meral Mehmet, Araz Ö, Uçar EY, Yılmaz N, Mirici NA.
Nutritional assessment via anthropometric and biochemical measurements with stable COPD. Turk J Med Sci
2012;42(supp.2):1490-93
16. Yazdanpanah L, Shidfar F, Moosavi JA, Heidarnazhad H,
Haghani H. Assesment of Nutritional Status in chronic obstructive pulmonary disease patients. Iranian J Publ Health
2009;38(3):39-45
13.
Schols AMWJ, Slangen J, Volovics L, Wouters EFM. Weight loss
is a reversible factor in the prognosis of chronic obstructive pulmonary disease. Am J Respir Crit Care Med 1998;157:1791-7
17.
14.
Lainscak M, von Haehling S, Doehner W, Sarc I, Jeric T, Ziherl
K, Kosnik M, Anker SD, Suskovic S. Body mass index and prognosis in patients hospitalized with acute exacerbation of chronic
obstructive pulmonary disease. J Cachexia Sarcopenia Muscle
2011;2(2):81-86.
15.
Sabino PG, Silva BM, Brunetto AF. Nutritional status is related
to fat-free mass, exercise capacity and inspiratory strength in
severe chronic obstructive pulmonary disease patients.Clinics
(Sao Paulo) 2010;65(6):599-605.
Pingleton SK. Enteral nutrition in patients with respiratory disease. Eur Respir J 1996;9:364-70
18. Rochester DF, Braun NMT. Determinants of maximal inspiratuar pressure in chronic obstructive pulmonary disease. Am Rev
Respir Dis 1985;132:42-7
Göğüs Hastalıkları ve Yoğun Bakım Dergisi 2014; 1 (1): 17-23
23
Download

Nutritional and Antropometric Parameters in COPD Patients with