Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)
Lozan Antlaşması, Türk Kurtuluş Savaşı’nı sona erdiren antlaşmadır. Bu antlaşma ile
Misak-ı Milli büyük ölçüde gerçekleşmiştir.
Şekil 1. Kasım 1922’de Lozan Konferansı açıldı.
İsviçre’deki LozanKonferansına Türkiye’nin yanı sıraİngiltere, Fransa, İtalya, Japonya,
Yunanistan, Belçika Romanya, Portekiz ve Yugoslavya katılmıştır. Sovyet Rusya ve
Bulgaristan ise sadece Boğazlar konusu görüşülürken katılmıştır. TBMM’yi İsmet Paşa
başkanlığında bir heyet temsil etmiştir. TBMM, heyetten Ermeni meselesi ve
kapitülasyonlar konusunda kesinlikle taviz verilmemesini istemiştir.
Konferans 20 Kasım 1922’de toplanmıştır. Özellikle İngiltere’nin bazı konularda
(boğazlar, Musul, Ermeni meselesi) fazla zorluk çıkarması Şubat 1923’te görüşmelerin
kesilmesine neden olmuştur.
Nisan 1923’te tekrar başlayan konferans 24 Temmuz1923 günü Lozan Barış
Antlaşması’nın imzalanmasıyla sona ermiştir.
12. 1. Antlaşma Şartları:
Sınırlar:
— Yunanistan sınırı: Meriç Nehri, Türk – Yunan sınırı kabul edildi. Yunanistan savaş
tazminatı olarak Karaağaç’ı Türkiye’ye bıraktı. Ege adaları ise Gökçeada, Bozcaada
dışında Yunanistan’a bırakıldı.
— Bulgaristan sınırı: İstanbul Antlaşması ile belirlenen sınırlar kabul edildi (Meriç
nehri sınır).
— Doğu sınırı: 1921 Kars Antlaşması esas alınarak belirlendi (Kars ve Ardahan
Türkiye’ye; Batum Gürcistan’a)
— Suriye sınırı: 1921 Ankara Antlaşması esas alınarak belirlendi (Hatay hariç
Türkiye’ye).
— Irak sınırı: Musul meselesi yüzünden çözümlenemedi. Türkiye ile İngiltere’nin
Musul sorununu daha sonra kendi aralarında çözmeleri kararlaştırıldı.
Uyarı: Lozan’da çözümlenemeyen tek sorun Musul Sorunu olmuştur.
Şekil 2.Lozan Antlaşmasına Göre Bugünkü Türkiye sınırları (Hatay Hariç)
belirlenmiştir.
Boğazlar: Türkiye’nin başkanlığında uluslararası bir komisyon tarafından yöneltilmesi
ve boğazlarda asker bulundurulmaması kararı alındı.
Uyarı: Boğazlar konusunda alınan karar, Misak-ı Milli’deki hedefimize aykırı
olmuştur.
Kapitülasyonlar: Tamamen kaldırılmıştır. Lozan’daki en büyük başarıdır. Kısa bir süre
sonra kurulacak olan Türkiye Cumhuriyeti’nin ekonomik bağımsızlığı adına atılan
önemli bir adımdır.
Dış borçlar: Türkiye’nin hissesine düşen Osmanlı borçlarını belli taksitlerle ödemesine
karar verildi.
Patrikhane: İstanbul’daki Fener Rum Patrikhanesinin varlığının devamı kabul edildi.
Yabancı okullar: Türk yasalarına bağlı kalarak devamında anlaşıldı. Türkiye yabancı
okulların kendi iç meselesini olduğunu diğer devletlere kabul ettirmiştir.
Azınlıklar: Türkiye’de yaşayan herkes Türk uyruklu sayılmıştır. Türkiye’de yaşayan
Rumlar ile Yunanistan’da yaşayan Türklerin karşılıklı olarak yer değiştirmeleri kararı
alındı. Yalnız İstanbul’daki Rumlar ile Batı Trakya’daki Türkler bu değişimin dışında
tutuldu (Mübadele Kararı).
Lozan Antlaşmasının Önemi ve Sonuçları:
•
•
•
•
•
•
•
Yeni Türk devletinin varlığı, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğü tüm dünya
devletleri tarafından kabul edilmiştir.
Türk Kurtuluş Savaşı’nı kesin olarak bu antlaşma sona erdirmiştir.
Sevr’in yerine Lozan yürürlüğe girmiştir.
Esaret altında bulunan milletlere örnek olmuştur.
Günümüzde de geçerliliğini muhafaza etmektedir.
Türkiye’nin günümüz sınırları (Hatay hariç) çizilmiştir.
Misak-ı Milli büyük ölçüde gerçekleştirilmiştir. Misak-ı Milliye göre
çözümlenemeyen meseleler ileride dış politikada halledilmeye çalışılacaktır.
ETKİNLİK 17
Aşağıda verilen metindeki boşlukları uygun şekilde doldurunuz.
Türk Kurtuluş Savaşı’nı sona erdiren antlaşma, …………….. Antlaşmasıdır. Bu
antlaşma ile …………….. büyük ölçüde gerçekleşmiştir.
Lozan, …………….’nin bir şehridir. Burada 20 Kasım 1922’de başlayan konferansta
Türkiye’yi ………….. Paşa temsil etmiştir.
Konferansa katılan delegelere, ………………… ve …………………… konularında taviz
vermemeleri istenmiştir.
Özellikle ………………….devletinin belirli konularda taviz vermemesi üzerine Şubat
1923’te konferans dağılmıştır. Nisan 1923’te tekrar toplanan konferansa katılan
delegeler, 24 Temmuz1923’te Lozan Barış Antlaşmasını imzalamıştır.
Lozan Barış Antlaşmasına göre …………………, Türk – Yunan sınırı kabul edildi.
Yunanistan savaş tazminatı olarak …………………..’ı Türkiye’ye bıraktı. Ege adaları ise
……………… ve …………… dışında Yunanistan’a bırakıldı.
Bulgaristan ile daha önce imzalanan …………….. Antlaşması ile belirlenen sınırlar
kabul edildi. …………….. sınırımız ise 1921 Kars Antlaşması esas alınarak belirlendi.
Buna göre ………………… ve …………………… Türkiye’ye; ……………… ise
Gürcistan’a bırakıldı.
Suriye sınırımız 1921 Ankara Antlaşması esas alınarak belirlendi. Böylece …………….
hariç Türkiye, bugünkü güney şehirlerimize sahip oldu. Irak ile olan sınırımız ise
çözüme kavuşmadı. Bugün Irak’ta olan …………… şehri için Türkiye ile
……………..’nin/nın ileride bir araya gelerek karar almaları kararlaştırıldı.
Lozan Barış Antlaşması’nda boğazların Türkiye’nin başkanlığında ………………. bir
komisyon tarafından yöneltilmesi ve boğazlarda asker bulundurulmaması kararı
alındı. Böylece bu konuda tam egemenliğimiz sağlanamamış oldu.
Lozan Antlaşmasının en önemli başarısı …………………..’ın/intamamen kaldırılmış
olmasıdır. Böylece kısa bir süre sonra kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin
………………….. bağımsızlığı adına önemli bir adım atılmıştır.
Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye’nin hissesine düşen Osmanlı borçlarını ……………
halinde
ödemesi
kararlaştırıldı.
Ayrıca
İstanbul’daki
………………………
Patrikhanesi’nin varlığının devamı kabul edildi.
Türkiye …………………………….. kendi iç meselesini olduğunu da diğer devletlere
kabul ettirmiştir.
Türkiye’de yaşayan herkesin Türk uyruklu sayılması ile Lozan Barış Antlaşmasında
………………. Meselesi de büyük ölçüde çözüme kavuşmuştur.
Türkiye’de yaşayan ……………. ile ………………………’de/da yaşayan Türklerin
karşılıklı olarak yer değiştirmeleri kararı alındı. Bu kararın uygulanmasına
…………………….. (karşılıklı nüfus değişimi) denildi.
Sonuç olarak Lozan Barış Konferansı ile yeni Türk devletinin varlığını tüm ……………
devletleri kabul etmiş oldu. Bu antlaşmanın yürürlüğe girmesi ile ……………..
Antlaşması, tamamen geçerliliğini yitirdi ve ……………………………….. büyük ölçüde
gerçekleşti.
Download

1. Lozan Barış Antlaşması