C :1
6 H a z i r a n 1325
İ : 96
o k u d u m , o k u d u m , yine bir şey a n l a m a d ı m . N e yapı­
met istediği vakıtta
yoruz, n e takip ediyoruz, neredeyiz? Biz eski
rejim
baksın. O o l m a z efendim. Nasıl ki bir a d a m ı n evine
vaktinde iniyiz? Y o k s a Devri Meşrutiyet içinde mi­
girmek m e m n u d u r , cemiyetin evine de girmek m e m ­
yiz? Bir şey a n l a m ı y o r u m ve anlamadım. Biz ne ka­
nudur. Eğer bir a d a m a H ü r r i y e t olursa, u m u m a d a
d a r çalıştık, mahbesler doldurduk, kanlar
hürriyet olur. Böyle nizamnameler, böyle şeyler yap­
akıttırdık,
fakat yine fikrin ö n ü n ü alamadık. Asla İttihat ve T e ­
rakki
Cemiyetinin
ve diğer
cemiyetlerin
gelsin
bir şey yapıyor
muyuz,
m a k olmaz, bu bize ayıptır.
amalinin
İ S M A İ L P A Ş A (Tokat)
— Ayıptır sözünü geri
ö n ü n ü alamadık. Onlar kendi fikirlerine eriştiler ve
al, bu bize ayıptır, bunu reddetmesini teklif
b u n u n sebebi de ne k a d a r ki h a k , ahalinin yanında­
rum.
dır, ne k a d a r ki H ü k ü m e t haksızdır d a i m a halk ka­
zanacaktır. Şimdi biz cemiyetleri tahdit edecek yerde,
OHANNES
görmesin.
Ahali haksızlık
İSMAİL
onun
fikrinden bile geçmez. Cemiyetleri tahdit edecek yer­
de, bizim icraatımızı tahdit edelim, milletin
PAŞA
(Devamla) —
OHANNES
Paşa, efendim,
efendim.
(Tokat) — Ayıptır sözünü
alınız, Meclis n a m ı n a iade ediyoruz.
görmediği halde, zaten
H ü k ü m e t e mugayir bir teklif icra etmek asla
EFENDİ
Paşa Hazretleri kürsü riyasete buyurun
m e n ' edecek yerde, H ü k ü m e t i öyle bir hale bıraka­
lım ki asla ahali adaletsizlik görmesin, asla haksızlık
VARTEKS
ediyo­
VARTEKS
EFENDİ
geri
(Gürültü)
(Devamla) —
rica ederim kürsü riyasete
buyurun.
(Handeler)
menfaa-
İSMAİL
PAŞA
(Tokat) — Geri almazsan ben
tına dair nizamlar koyalım. Bakınız altı aydır, yedi
bu Mecliste o t u r a m a m , m a z u r u m , geri aldırınız reis
aydır
bey.
çalışıyoruz
nin A ğ n a m
bunların
bu k a d a r vergiler meselesi,
meselesi var, ziraat
meselesi var. Biz
hiçbirisini düşünmedik ki nasıl yapalım ki
z ü r r a ' olan ahali biraz hafiflesin,
medik, götürdük
Serseri
ahali­
b u n u asla düşün­
m a t b u a t a sıkı bir nizam
Nizamnamesini
koyduk.
O ahali
koyduk.
aç, susuz.
OHANNES
İstibdattan
met dikkat etsin, baksın cemiyet ne fikir
nedir,
dağıtıp
çalışacak
onlara
Meşrutiyet
yerde, tahdit
aynı zulümde, aynı
nedir,
ediyoruz. Ahali
karanlıkta, aynı
Bu lâyihayı reddederek hafî
Hürriyet
halde
yine
kalsın.
cemiyetler teşkil edil­
m e m e k üzere nizam konulmalı, m e n ' etmelidir; başka
bir şey yok. H ü k ü m e t , ahali beyninde ne cereyan et­
tiğini a n l a m a k isterse, Zabıtası, Polisleri var, takip et­
sin, anlasın. H ü k ü m e t
oturarak
aylı­
ğını alıyor, diyor ki bakınız böyle bir nizam
koy­
muşum
yerinde r a h a t
: k i m ki bu nizama m u g a y i r harekette bu­
lunursa b e n b u n u döverim. Nasıl ki bazı mekteplerde
hoca der ki kim söylerse on tane ç u b u k vuracağım,
çocuk rahatsız olduğu vakıtta on tane ç u b u k başına
vurur. Bizim polisler de böyle yapıyorlar. N i z a m ı bı­
rakıyor, kendi yerinde o t u r u y o r ç ü n k ü h a b e r aldı ki
falan yerde bir şey olmuş, o a n d a başına
vuruyor.
H ü k ü m e t her bir cemiyet içine girmeli, takip etmeli.
B u n u n fikri, esası nedir? Niçin ben gidip H ü k ü m e t e
anlatacağım? H ü k ü m e t gelsin, kendi anlatsın.
Benim
evime girmeğe, yollamağa H ü k ü m e t i n n e hakkı var?
G i d i p cemiyetlerin idarelerini teftiş etmeğe ne h a k k ı
var? Öyle ise, hepimiz, evlerimizin kapılarını
bırakalım,
y a t a k odalarımızı açık bırakalım,
açık
Hükü­
besliyor?
O n d a n ziyade ileri gitmeğe ne hakkı var?
ÖMER
FEVZİ EFENDİ
(Bursa) — İhtilâl Ce­
miyeti olursa yine bakmasın mı?
kalan o fikirleri izale etmek için, cemiyetler ahalinin
içrisine
(Devamla) —
la ahalinin bir cemiyet yapmasına karışıyor?. H ü k ü ­
Şimdi de gelmişiz o aç, susuz olan ahaliye b a k m ı y o ­
ruz. Şimdi de cemiyetler h a k k ı n d a Devri
VARTEKS EFENDİ
U ğ u r l a r olsun efendim. (Gürültü) H ü k ü m e t n e hak­
OHANNES
VARTEKS
EFENDİ
(Devamla) —
İhtilâl Cemiyeti varsa, öğrensin. Rica ederim. Abdülhamid
bütün kuvvetiyle İhtilâl Cemiyetlerinin
önü­
nü almak istedi. Ç ü n k ü bu İhtilâl Cemiyetleri h a k
üzerine müesses idi ve bu h a k ile çalışıyorlardı; o n u n
için A b d ü l h a m i d
önünü
alamadı, kendi
başını ye­
dirdi. (Handeler) Biz de eğer haksız olursak, bin de
nizam koysak ihtilâl cemiyetlerinin ö n ü n ü alamayız.
İhtilâl
cemiyetlerinin
teşkilâtına
meydan
vermemek
için, h a k ve adalet olmalı, başka türlü olamaz. Ni­
zamla kimseyi m e n edemeyiz. Velhasıl, bu m e r a s i m
çok yerlerde var. Benim dediğim gibi, ahalinin elle­
rini, ayaklarını
bend etmemeliyiz. Biz çalışalım ki,
bir kimse bir şey y a p a r k e n beni m e n ediyorlar fik­
rine
zahib
olmasın.
Bir insan,
bir şey y a p m a k t a n
m e n edildi mi, mutlak o n u y a p m a ğ a çalışır. K o n u ­
lan nizamat öyle olmalı ki, ahalinin üzerine yüklen­
memeli, ahali serbest
olmalı, n i z a m
olduğunu his-
setmemeli. O n u n için, bendeniz, b u m a d d e l e r üzerine
söz söylenmesini muvafık
laka
Cemiyetler
görmüyorum.
Nizamnamesi
yapmak
Yani
mut­
istiyorsunuz
ve b u n u yapmağı d a bir iş zannediyorsunuz, b u n u n
reddi ile güzelce, m ü n e v v e r fikirle düşünerek,
aha­
linin faydasını pişi t e a m m ü l e alarak bir k a n u n lâyi-
— 478 —
Download

İ : 96 6 Haziran 1325 okudum, okudum, yine bir şey anlamadım. Ne