Obama’nın Suriye Stratejisi
ABD Başkanı Barack Obama’nın 10 Eylül’de yaptığı konuşma zamanlama açısından önemli bir yol ayrımını
işaret ediyor. 21 Ağustos’ta Şam’da gerçekleşen trajik kimyasal silah saldırısından sonra daha güçlü olarak
Barack Obama:
“Esad rejimi kimyasal silah kullanmıştır.
gündeme gelen Suriye’ye askeri müdahale seçeneği İngiltere ve Fransa’nın desteğiyle Obama’yı operasyon
fikrine yaklaştırmıştı. Fakat İngiltere’nin olası bir müdahaleye katılmasını olanaksız hale getiren meclis kararı
ve AB’nin müdahale konusunda cılız ses çıkarması Obama’yı yalnız bir pozisyonda bıraktı. Geçen hafta St.
Petersburg’ta düzenlenen G20 toplantıları çerçevesindeki görüşmeler Obama lehine diplomatik gelişmeler
Buradaki soru ise ABD ve uluslararası
yaratabilirdi fakat Rusya ile esen soğuk rüzgârlar ve uluslararası toplumda siyasi çözüm arayışının vurgulan-
toplumun bu konuda bir şeyler yapmaya
ması Obama’yı sıkıntıya soktu. Buna paralel olarak, Kongre ve Senato’da askeri müdahale için aranan onay
hazır olup olmadığı. O insanlara, o çocukla-
konusunda çok iyi haberlerin olduğu da söylenemez. Yapılan ciddi lobi çalışmalarına rağmen hem Kongre
ra olanlar sadece uluslararası kanunların
hem de Senato’da kararsız oyların fazla olmasıyla birlikte müdahaleyi destekleyenlerin oranı hala istenilen
ihlali değil, aynı zamanda güvenliğimize bir
seviyelere gelemedi. Bu iki faktör, Obama’nın 10 Eylül konuşmasının satır aralarını anlamak için çok iyi bir
tehlikedir. Neden böyle olduğunu açıklama-
yol gösterici niteliğinde.
ma izin verin. Eğer biz harekete geçmekte
başarısız olursak, Esad rejimi kimyasal
Obama’nın tüm konuşmasında dikkat çeken iki ana unsur var. Birincisi, Suriye’de rejimin kimyasal silah kul-
silah kullanmayı durdurmakta hiçbir neden
lanması olası askeri müdahale için tek neden olarak vurgulanıyor. Bu durum da sınırlı müdahaleyi meşrulaş-
görmeyecek. Bu silahlara yönelik yasaklar
aşınırken diğer tiranlar da zehirli gazlar
elde ederken ve bunları kullanırken ikinci
kez düşünmesini gerektirecek için bir neden görmeyecek. Zamanla askerlerimiz
muharebe alanında kimyasal silah savaşıyla yüz yüze kalacak. Terörist örgütler için
bunları elde etmek ve sivillere karşı kullanmak kolaylaşacak.”
“(Rusya’nın)teklifinin başarılı olup olmayacağını söylemek için çok erken ve herhangi
bir anlaşma, Esad rejiminin taahhütlerini
tırmak için kullanılıyor. Konuşmada kimyasal silah kullanımının vurgulanmasını hem içeride ABD halkına
hem de dışardaki uluslararası kamuoyuna bir mesaj olarak okumamız mümkün. Pew Research Center’ın
haftalık düzenlediği son iki ankette ABD halkının Suriye müdahalesine olumsuz bakış açısı % 48’den % 63’e
yükseldi. Bu rakamları dikkate alan Obama’nın Suriye konusunda ciddi adım atmasını meşrulaştırmak için
kararsızları kendine inandırması gerekiyor. Nitekim konuşmasında da Suriye’deki kimyasal silahların teröristlerin eline geçmesi ihtimalini ortaya atarak sıradan ABD’lileri işin ciddiyetini anlamaya davet etti. Bunun dışında, Obama uluslararası kamuoyuna kimyasal silah kullanımının önünün açılması durumunda olacakları hatırlatarak müdahaleye meşruiyet zemini oluşturmaya çalışıyor. Bu şekilde, olası müdahalenin uluslararası hukuk ihlali olacağına dair suçlamalara da cevap verme amacında olduğu görülüyor. Özetle, Obama konuşmasında kimyasal silah kullanımı ve sonuçlarını vurgulayarak müdahalenin hala masada olduğu ve bunun için
de geçerli nedenler olduğu mesajını hem ABD halkına hem de uluslararası kamuoyuna veriyor. Fakat özellikle ABD halkını bir askeri müdahale konusundaki olumsuz tavrını değiştirmek için Obama’nın zamana ihtiyacı
olduğu ve bunu kazanmaya çalıştığını görmek mümkün. Nitekim konuşma sonrasında yapılan anketlerde
ABD halkının % 60’ının Obama’nın açıklamalarını desteklediğini ortaya koyuyor.
tuttuğunu teyit etmeli. Ancak, bu girişim,
özelikle Rusya Esad'ın en güçlü müttefiki
Konuşmanın ikinci ana unsuru ise Obama’nın çok taraflılık ilkesine uygun şekilde hareket edeceğinden ciddi
olduğu için, askeri güç kullanmadan kimya-
olarak söz etmesiydi. Obama, Rusya ve Çin ile istişareli olarak çalışacaklarını özellikle vurguladı. Hâlbuki
sal silahların ortadan kaldırılması yönünde
ABD ile Rusya arasında Snowden olayıyla başlayan ve Suriye konusundaki fikir ayrılıklarıyla iyice keskinle-
potansiyel taşıyor. Bu nedenle Kongre
şen gergin ilişkilerin ABD’yi BM’yi göz ardı ederek tek başına bir müdahaleye götüreceği konuşuluyordu.
liderlerinden, biz diplomatik yolları izlerken,
Obama’nın bu dönemeçten çok taraflılığı vurgulayarak çıkması Irak ve Afganistan’da alınan derslerin etkili
askeri güç kullanma yetkisine yönelik oyla-
olduğunu açıkça gösteriyor. Obama’nın, Rusya’nın Suriye’deki kimyasal silahların ülke dışına çıkarılmasına
mayı ertelemelerini istedim. Dışişleri Baka-
yönelik önerisine de sıcak bakması ABD’nin her yolu denediğini uluslararası kamuoyuna gösterme çabası
nı John Kerry'i Rus meslektaşıyla perşem-
olarak yorumlamak mümkün. Zira Rusya’nın önerisinin nasıl pratiğe geçeceği konusunda soru işaretleri çok
be günü buluşması için gönderiyorum ve
ben de Başkan Putin ile istişareye devam
edeceğim.”
fazla. Kerry, Lavrov ile Cenevre’deki görüşmesinde plan için kapsamlı, denetlenebilir olmasını ve zaman
sınırlamasına uyulmazsa sonuçları olması gerektiğini vurgulayarak bu plana uyulmamasının müdahale için
ayrı bir neden olacağını dolaylı olarak ima etti. ABD bu şekilde müdahale için zaman kazanarak hem BM
kimyasal silah denetçilerinden doyurucu bir raporun gelmesini bekliyor hem de müdahale için başka nedenlerin olgunlaşmasını izliyor. Askeri müdahale dışında seçeneklerin tüketilmesi Obama’nın Senato ve Kongre’yi
ikna etmesi için hayati bir öneme sahip. Sonuç olarak, Obama’nın 10 Eylül konuşmasını Obama’nın askeri
müdahaleye giden süreci sağlıklı şekilde kontrol etmek adına insiyatifi ele aldığı ve müdahaleyi hem uluslararası kamuoyu hem de ABD kamuoyu gözünde meşruiyet kazandırma çabaları için stratejik bir konuşma olarak niteleyebiliriz.
Download

Dökümanı indir