ARZ
Arz (Supply – S)
Arz kavramı üretici veya firma ile ilgilidir.
 Arzın Tanımı
Ceteris Paribus, belli bir zaman diliminde piyasada üreticilerin değişik fiyat
düzeylerinde satmaya hazır oldukları mal ve hizmet miktarıdır.
 Arz Kanunu
Bir malın satılmak istenen miktarı ile fiyatı arasındaki doğru yönlü ilişkidir. Talep
kanununun tersine arz eden üretici olduğu için, satmaya hazır olduğu malın piyasada oluşan
satış fiyatı arttıkça ilgili maldan daha fazla arz etmek isteyecektir.
 Arz Şedülü
Bir malın değişik satış fiyat düzeylerinde arz edilmeye hazır miktarlarını gösteren
şedüle arz şedülü adı verilmektedir.
Örn:
A firmasının Z malının (ayakkabı) değişik fiyat düzeylerinde arz etmeye hazır olduğu
miktarlar;
Satış
Arz Miktarı
Fiyatı (P) (Qs)
70 TL
50 çift
80 TL
60 çift
100 TL
70 çift
Örneğimizde, arz kanunu gereği ayakkabının piyasa satış fiyatı arttıkça arz miktarının
da arttığını görüyoruz.
 Arz Eğrisi
Ceteris Paribus, bir malın değişik satış fiyatı düzeylerinde üreticinin o maldan arz
etmeye hazır olduğu miktarları gösteren eğridir.
P
S
100
80
70
0
50
1
Arz kanunu gereği, arz eğrisi pozitif (+) eğimli (sol aşağıdan sağ yukarıya çıkan) bir
eğridir. Arz eğrisinin pozitif/artan eğimli olması grafikteki iki değişken (P, satış fiyatı ve Q S
, arz miktarı ) arasında doğru yönlü ilişki olduğunu göstermektedir. Fiyat arttıkça arz miktarı
da artmaktadır.
 Arzı Etkileyen Faktörler
Talepte olduğu gibi arzda da belirleyici birçok faktör vardır. Arz kanununda sadece
ilgili malın satış fiyatı ile arz miktarı arasında ilişki kurulsa da gerçekte arzı etkileyen
faktörlerin tamamını şu şekilde sıralayabiliriz:
1)
2)
3)
4)
5)
6)
7)
8)
İlgili malın satış fiyatında meydana gelen değişim
Üretilebilecek diğer mal fiyatlarında meydana gelen değişim
Girdi fiyatlarında meydana gelen değişim
Teknolojik yenilik
Bekleyişler
Sübvansiyonlar ve vergiler
Endüstrideki firma sayısı
Tarım sektörü için hava koşulları
 İlgili Malın Satış Fiyatında Meydana Gelen Değişim
Arzı etkileyen diğer faktörler sabitken, bir malın satış fiyatında meydana artış –arz
kanunu gereği- sonucunda ilgili malın arzı artar, fiyat düştüğünde arz miktarı da düşer. Bu
değişim aynı arz eğrisi üzerinde olur.
Fiyat Artarsa
Fiyat Azalırsa
S
P
140
140
120
120
0
40
50
S
P
QS
0
40
50
QS
 Üretilebilecek Diğer Mal Fiyatlarında Meydana Gelen Değişim
İlgili malın satış fiyatı sabitken, benzer üretim teknolojisiyle üretilebilecek malların
fiyatında meydana gelecek değişim ilgili malın arzını etkiler. Örneğin, benzer imkânlarla hem
deri kemer hem de deri çanta üreten bir firma düşünelim. Deri kemerin piyasadaki fiyatı
sabitken deri çanta fiyatında düşüş olursa firma deri çanta yerine de daha fazla miktarda deri
2
kemer üretip piyasaya arz edecektir. Buradaki temel hareket noktası kâr oranıdır. Firma
üretimin ve dolayısıyla arzını kâr oranı görece yükselen mala kaydıracaktır.
İlgili malın (deri kemer) satış fiyatı sabitken, üretilebilecek diğer malın (deri çanta)
satış fiyatı artarsa ilgili malın (deri kemer) arzı azalır, arz eğrisi topluca sola kayar:
P
S1
S0
100
QS
0
40 50
İlgili malın (deri kemer) satış fiyatı sabitken, üretilebilecek diğer malın (deri çanta)
satış fiyatı düşerse ilgili malın (deri kemer) arzı artar, arz eğrisi topluca sağa kayar:
S0
P
S1
100
QS
0
40 50
 Girdi Fiyatlarında Meydana Gelen Değişim
Ceteris-Paribus, girdi fiyatlarında meydana gelen değişim ilgili malın arzını etkiler,
arz eğrisinin topluca sağa veya sola hareket etmesine yol açar.
Girdi fiyatlarında meydana gelen artış, firma için kâr oranını düşüreceğinden ilgili
malın arzı azalır, arz eğrisi topluca sola doğru kayar:
S1
P
S0
100
0
40 50
QS
3
Girdi fiyatlarında meydana gelen azalış, firma için kâr oranını artıracağından ilgili
malın arzı artar, arz eğrisi topluca sağa doğru kayar.
P
S0
S1
100
0
QS
40 50
4
 Teknolojik Yenilik
Arzı etkileyen diğer faktörler sabitken üretim teknolojisinde meydana gelecek
yenilikler verimliliği artırır, verimlilik artışı sonucunda maliyetler azalır ve dolayısıyla kâr
oranı artar. Kâr oranındaki artış sonucunda da arz artar, arz eğrisi topluca sağa kayar.
S0
S1
P
100
0
40 50
QS
 Bekleyişler
Geleceğe dönük olarak ilgili malın fiyatının artacağı bekleniyorsa, ilgili malın şimdiki
arzı azalır, arz eğrisi sola kayar:
P
S1
S0
100
QS
0
40 50
Geleceğe dönük olarak ilgili malın fiyatının düşeceği beklentisi ise ilgili malın şimdiki
arzının artmasına ve arz eğrisinin sağa kaymasına yol açar:
S0
S1
P
100
QS
0
40 50

Sübvansiyonlar ve Vergiler
Ceteris-Paribus, ortaya çıkacak sübvansiyon (firmalar için her türlü kolaylık; vergi
indirimi, yatırım teşviki v.b.) arzın artmasına, arz eğrisinin sağa kaymasına yol açarken; vergi
oranlarında meydana gelecek bir artış, maliyetleri artırıp kâr oranının düşmesine neden
olacağından arzı azaltır ve arz eğrisi sola kayar.
5
 Endüstrideki Firma Sayısı
Endüstri, aynı malı üreten firmalar topluluğudur. İlgili malı üreten firma sayısında
meydana gelecek artış o malın arzının artmasına, arz eğrisinin de sağa kaymasına yol açarken;
endüstride meydana gelecek firma çıkışları sonucunda ilgili malın arzı azalır ve arz eğrisi sola
kayar.
 Tarım Ürünleri İçin Hava Koşulları
Tarım ürünleri üretimi, üretim tekniklerinden bağımsız olarak büyük ölçüde hava
koşullarından etkilenir. Bol yağışlı yıllarda toplam tarımsal üretim artarken, kurak yıllarda
tarımsal ürünlerde kıtlık olur. Bu sebeple, tarım ürünleri için hava koşullarının iyileştiği
dönemlerde bu ürünlerin arzı artarken hava koşulları kötüleştiğinde arzda azalma olur.
 Endüstri Arz Eğrisi
Aynı endüstride bulunan firmaların birim satış fiyatından arz ettikleri mal
miktarlarının toplamı endüstri arzıdır. Endüstri arz eğrisi, firma arz eğrilerinin yatay
toplamıdır.
S
P
100
0
S
P
QS
QS
0
X Firması
S
100
100
32
P
30
Y Firması
Firma Arz Eğrileri
QS
0
62
Endüstri
Endüstri Arz Eğrisi
6
Download

Arz (Supply – S) Arz kavramı üretici veya firma ile