İnsanların en iyi öğrendikleri merak
ettikleridir .
OSMANLI DEVLETİ KURULDUĞU SIRADA YAKINDOĞU,
AVRUPA ve BALKANLARDA GENEL DUR
YAKINDOĞU’ DA GENEL DURUM:
Anadolu:
Anadolu Selçuklu Devleti 1243 Kösedağ savaşı yenilgisinden sonra
yıkılma dönemine girmiş, Moğol İlhanlılara bağlı duruma gelmişti. Anadolu
Selçuklu Sultanları İlhanlıların atadığı birer vali durumundaydı. Bu siyasi
boşluk ortamında Anadolu da çok sayıda Türk Beyliği kuruldu.
Anadolu Türk Beylikleri:
Karamanoğulları, Germiyanoğulları, Karesioğulları, Aydınoğulları,
Menteşoğulları, Saruhanoğulları, Candaroğulları,
Hamitoğulları ve
Osmanlı beyliği kurulmuştu. Bu beylikler de başlangıçta İlhanlılara
bağlıydılar. Anadolu Selçuklu Devletinin yıkılmasıyla bu beylikler arasında
Anadolu hakimiyeti konusunda mücadele başladı.
Trabzon Rum İmparatorluğu:
IV. Haçlı seferi sonunda Haçlıların
İstanbul’u işgal etmeleri üzerine Bizans'tan kaçanlar tarafından Trabzon ve
çevresinde kurulmuştu. 13. yüzyılda İlhanlı baskısı altındaydı.
İlhanlı Devleti:
Cengiz İmparatorluğunun parçalanmasıyla İran'da kurulan TÜRKMOĞOL devletidir. Dönemin en güçlü devletlerindendir.
BALKANLARIN DURUMU:
Balkanlarda siyasi birlik yoktu. Balkan devletleri kendi aralarında
savaşlar yapıyorlardı. Var olan devletler şunlardır:
*Bulgar Krallığı *Sırp Krallığı , *Macar krallığı
En güçlü devlet Sırp Krallığı idi. Bunların dışında Bosna Hersek,
Eflak,Boğdan,Erdel ve Arnavutluk beylikleri gibi küçük devletlerde
vardı.Trakya ve Mora ise Bizans egemenliğinde idi.
Bizans: 13. yüzyıla girildiğinde sınırları küçülmüş, eski askeri ve
ekonomik gücü kalmamıştı. Taht kavgalarının yarattığı istikrarsız bir
dönemi yaşıyordu. Halk TEKFUR(Vali)’ların ağır vergileri altında
eziliyordu.

Tekfur: Bizans İmparatorluğu’nda valilere verilen ad.
OSMANLI DEVLETİ'NİN KISA ZAMANDA BÜYÜMESİNİN SEBEPLERİ










Merkeziyetçi bir devlet anlayışına sahip olması (Ülke diğer Türk
devletlerinden farklı olarak hanedan üyeleri arasında bölünmemiştir.)
Bir UC BEYLİĞİ olması (Gaza sebebiyle diğer beyliklerden destek
görmüştür, beylikler arasındaki mücadeleye başlangıçta katılmamıştır.)
Bizansın, Balkanların ve Anadolu’nun karışıklık içinde bulunması.
Sürekli doğudan gelen Türkmen göçleriyle nüfusunun ve askeri gücünün
artması
Osmanlı Devlet adamlarının yetenekli olması
Fethedilen yerlerde Türkleştirme politikasının izlenmesi
Başlangıçta Anadolu beylikleri ile mücadele etmemeleri
Ahilerin, şeyhlerin, erenlerin desteğini almaları.
Takip ettikleri mükemmel İSKÂN siyaseti.
Avrupalıların Yüzyıl Savaşları ile uğraşmaları.
OSMANLI SİYASİ TARİHİNİN DÖNEMLERE AYRILMASI





KURULUŞ DÖNEMİ(1299–1453)
Osmanlı Devleti’nin kuruluşu - İstanbul’un fethi
YÜKSELME DÖNEMİ(1453–1579)
İstanbul’un fethi - Sokullu’nun ölümü
DURAKLAMA DÖNEMİ(1579–1699)
Sokullu’nun ölümü - Karlofça Antlaşması
GERİLEME DÖNEMİ(1699–1792)
Karlofça Antlaşması- Yaş Antlaşması
DAĞILMA VE YIKILIŞ DÖNEMİ(1792–1922)
Yaş Antlaşması-Saltanatın kaldırılması
KURULUŞ DEVRİ (1299–1453)










Kuruluş Devri Hükümdarları:
I.Osman (1281–1326)
Orhan Bey (1326–1362)
I.Murat(1362–1389)
I.Bayezid(Yıldırım) (1389–1402)
1.Mehmet(Çelebi) (1413–1421)
II. Murat (1421–1451)
II. Mehmet(Fatih) in ilk iki yılı (1451–1453...) Osmanlı Devleti’nin
devlet teşkilatlanması açısından Kuruluş Döneminde izlediği seyir:
Ertuğrul Gazi
Aşiret yapısı
Osman Gazi
Aşiret’ten Beyliğe geçiş dönemi
Orhan Gazi
Beylikten Devlet’e geçiş dönemi
I. Murat
Devlet teşkilatlanmasının tamamlanması
Fatih S. Mehmet Mutlak Merkeziyetçi İmparatorluk halini alış dönemi.
OSMAN BEY DÖNEMİ (1281–1326)
ÖNEMLİ OLAYLAR:

Beyliğin ilk devirlerinde Kastamonu Uc beylerinden Çobanoğullarına bağlı
bir sancak beyi durumunda idi

Karacahisar’ı (1288)Bizans’tan almış, bu başarısından dolayı Türkiye Selçuklu
Sultanı tarafından Uc beyliğine atanmıştır.
Bilecik, Yarhisar’ı ,YENİŞEHİR’İfethetti(1298).
NOT: Yenişehir’i devletin merkezi yaptı.
AÇIKLAMA: Yapılan bu fetihler sonunda Bizans’ın Bursa ile İznik arasındaki kara
ulaşımı kontrol altına alındı.
Bizans Tekfurlarını KOYUNHİSAR (BAPHEON) SAVAŞI (1302) ile yendi.
Savaşın sebebi: Osmanlıların İzmit'i kuşatması üzerine Bizans imparatorunun
Bizans Tekfurları ile anlaşarak Osmanlılar üzerine yürümesi.
Sonucu: Mudanya fethedilmiş, Bursa kuşatılmıştır.
Önemi: Bizans ile Osmanlı arasındaki ilk savaştır.
DEVLET TEŞKİLATI ALANINDAKİ GELİŞMELER
İlk Osmanlı parası (Bakır para-Mangır) bastırılmıştı
GENEL DURUM: Osman Bey babasından AŞİRET REİSLİĞİ devralmış oğluna bir















ORHAN BEY DÖNEMİ (1326–1362)
ÖNEMLİ OLAYLAR:
Bursa'nın Fethi (1326): Osman Gazi döneminde başlayan kuşatma, tekfurun şehri
teslimiyle son buldu.(1326).
Sonuçları:
Beyliğin merkezi Bursa’ya taşındı.
Anadolu’daki Moğol idaresine olan şekli bağlılık tamamen koptu.
Böylece Osmanlılar, bir Uc beyliğinden başkenti, sınırları ve yerleşik hayatı olan gerçek
bir devlete dönüşmeye başladı.
Maltepe (Palekanon) Savaşı (1329):
Sebep: Osmanlıların Kocaeli Yarımadasındaki fetihleri ve İznik'i kuşatmaları.
Savaş: Bizans imparatoru III. Andreanikos ile Osmanlı hükümdarı Orhan Bey arasında
yapıldı (1329).Yenilen Bizans imparatoru İstanbul’a kaçtı.
Sonuçları ve Önemi:
O güne kadar dikkat çekmeyen Osmanlılar ön plana çıktı.
Bizans Anadolu’daki askeri direnişlere ve Bizans şehirlerine yardımdan vazgeçti.
İznik(1331) Ve Gemlik’in(1333) Fethi: Maltepe savaşından sonra İznik fethedildi,
bu arada zahire ambarı konumundaki Gemlik’te alındı.
İzmit’in Fethi(1337):İzmit’in fethi ile Kocaeli yarımadasının tamamı Osmanlıların eline









Rumeli'ye Geçiş:
Rumeli'ye Geçişi Kolaylaştıran Sebepler:
Osmanlıların Karesi topraklarına ve Donanmasına sahip olması.
Osmanlıların Hıristiyanlara ait topraklara sahip olma ideali (Gaza).
Türkmenlere Yurt bulma ihtiyacı.
Bizans'ın Balkan milletlerine karşı Orhan Beyden yardım istemesi.
Olay: Bizans İmparatoru Kantakuzen,Yuannis’in Sırp ve Bulgar desteğine karşı
imparator olmak için önce Aydınoğlu Umur Bey’den sonra da Orhan Bey’den
yardım istedi. Edirne'yi kuşatan Sırp ve Bulgarlara karşı Orhan Bey, oğlu Süleyman
Paşa'yı yardıma gönderdi. Edirne'yi kuşatan Sırp ve Bulgarları yenen Süleyman
Paşa'nın yardımlarına karşılık Bizans Gelibolu Yarımadası’ndaki ÇİMPE kalesini
Osmanlılara verdi.(1353)
Önemli Not: Osmanlıların Rumeli’de elde ettiği ilk toprak parçası olan Çimpe
kalesidir. Bu kale Osmanlıların Balkanlardaki fetihleri için önemli bir üs olmuştur.
Orhan Bey Döneminde Rumeli'deki Fetihler:
Orhan bey'in oğlu Süleyman Paşa Gelibolu'yu ele geçirerek Keşan, Malkara,
Tekirdağ, Çorlu ve Lüleburgaz'ı fethetmiştir. Süleyman Paşa’nın ölümü ile fetihler
iki yıl durakladı. Türkmenler bu bölgeye yerleştirildi.

ORHAN BEY DEVRİNDE DEVLET TEŞKİLATINDAKİ GELİŞMELER:

İlk divan teşkilatı kuruldu. ,
İlk vezirlik makamı oluşturuldu
YAYA ve MÜSELLEM adıyla ilk düzenli ordular oluşturuldu.
İznik’te ilk Osmanlı Medresesi kuruldu(1331).
İlk donanma oluşturuldu.
İlk vakıf örgütü oluşturuldu.
İlk subaşı ataması
İlk kadı tayini
Karamürsel’de ilk tersane kuruldu.
GENEL DURUM: Orhan Gazi Dönemini devlet teşkilatlanması
açısından genel olarak “BEYLİKTEN DEVLETE GEÇİŞ DÖNEMİ
“ olarak nitelendirebiliriz.
ÖNEMLİ NOT: 1336’da İlhanlılara ödenen vergi kesilerek devlet
tam bağımsızlığa kavuştu.























Karesioğulları Beyliğinin Alınması(1345): Karesi Bey'in ölümüyle, oğulları
arasındaki taht kavgasından yararlanan Orhan Bey Balıkesir çevresine sahip olan bu
beyliği Osmanlı sınırlarına kattı.
Sonuçları:
Osmanlılar karesi topraklarına sahip olarak, Marmara kıyılarına ve Çanakkale boğazına
ulaştılar.
Osmanlılar Karesi Donanmasına sahip oldular.
Hacı İlbey, Evrenus Bey, Ece Halil gibi değerli Karesi komutanları Osmanlı hizmeti
girdiler.
Karesi oğullarının Balıkesir, Manyas ve Kapıdağı gibi şehirleri alındı.
Önemi: Karesioğulları beyliğinin Osmanlılara katılmasıyla Anadolu Tiirk birliğini sağlama
yolunda ilk adım atılmıştır.
NOT: Osmanlı Devleti’ne katılan ilk beylik Karesioğulları’dır. Ankara Savaşı'ndan sonra
tekrar kurulmamıştır
Osmanlılara kendi isteği ile katılan beylikler :Karesioğulları, Germiyanoğulları
Osmanlılara ilk katılan beylik: Karesioğulları
Osmanlılara son katılan beylik :Ramazanoğulları
Osmanlıları en çok uğraştıran beylik :Karamanoğulları
Ankara’nın Alınması(1345):Alaattin Eratna’nın ölümü ile başlayan iç karışıklıklar
sonucu beyliğin en batı ucundaki Ankara’yı oğlu Süleyman Paşa aldı(1345).









OSMANLILARIN RUMELİ’DEKİ İSKÂN SİYASETİ
İskân Siyasetinin Yöntem ve Amaçları:
Fethedilen bölgelere Anadolu’dan Türk göçmenler yerleştirildi. Bundaki amaç
göçmenleri yerleşik hayata zorlamak ve fethedilen yerlerin Türkleşmesini sağlamaktı..
Bu göç gönüllü ve sürgün olmak üzere iki şekilde gerçekleştirildi.
Göçmenler, iskân yerlerine yakın bölgelerden seçilirdi. İklim şartlarının aynı olmasına
dikkat edilirdi. Böylece halkın yeni yere uyumu daha kolay olurdu.
Göçmen aileler seçilirken özellikle anlaşmazlık içinde olan ailelerden birisi seçilirdi.
Göç eden ailelere toprak verilir ve bir süre vergi alınmazdı. Göç edenler yeni yerleşim
yerlerini terk edemezlerdi.
Fethedilen yerlerdeki yerli halktan ayaklanma çıkarma ihtimali olanlar başka
yerlere(ANADOLUYA ) göç ettirilirdi.
Bir yerden göçmen alınırken o yerin üretim ve düzeninin bozulmamasına dikkat edilirdi.
İstimalet sisteminin amacı: Fethedilen yerlerde Türk nüfusunu arttırmak ve Türk
kültürünü yaymaktı.
İSKÂN: Sözlük Anlamı “yerleştirme” demektir.
İSKAN POLİTİKASI: Osmanlının özellikle balkanlarda kullandığı kendini
halka sevdirme politikasıdır. Halkı yerel feodal beylere karşı koruyarak onların
desteğini almak; dini ve mezhebi özgürlük sağlamak başlıca unsurlarıdır.
Osmanlı Devleti’nin Rumeli’de iskân siyasetinin sonuçları:
 Göçebe Türklerin yerleşik hayata geçmeleri sağlandı.
 Fethedilen yerlere Türklerin yerleşmesi sağlanarak o bölgenin
elde tutulması kolaylaştı.
 Fethedilen yerlere Türk-İslam kültürü yayıldı.
 Gayrimüslim halka hoşgörülü bir tavır sergilenerek Osmanlıya
bağlılıkları sağlandı.
I. MURAT DÖNEMİNDE ANADOLUDA GELİŞMELER:
Ankara’nın Yeniden Alınması(1362):Orhan Beyin ölümü ve 1.Murat’ın tahta
geçmesini fırsat bilerek Eratna beyinin Karamanoğullarının teşviki ile Ankara’yı
kendi hakimiyetine alması üzerine 1.MURAT’IN İLK İŞİ, Ankara’yı Eratna
Beyliğinden /Ahilerden geri almak olmuştur.
Germiyanoğulları İle Akrabalık (1381):Karamanoğulları ile savaştığı için zor
durumda kalan Germiyan oğlu Süleyman Bey Osmanlı Devleti’nin yardımını
sağlayabilmek için kızı Devlet Hatun’u Şehzade Beyazıd’e verdi. Çeyiz olarak da
KÜTAHYA, EMET, TAVŞANLI, SİMAV’I Osmanlılara verdi. Bu yerlerin
Osmanlıların idaresine girmesi ile Osmanlılar ile Hamitoğulları sınır komşusu
oldular.
Hamitoğulların’dan Toprak Satın Alınması(1381):Karamanoğulları ile sınır
anlaşmazlığı yanında Osmanlılar ile anlaşamayacağını anlayan Hamitoğulları
I.Murat’ın teklifi ile AKŞEHİR, BEYŞEHİR, KARAAĞAÇ, YALVAÇ,
ISPARTA, SEYDİŞEHİR VE EĞRiDİR gibi şehirlerini Osmanlılara sattılar.
Karamanoğulları İle Akrabalık Ve Mücadele: Karamanoğulları ile ilk
mücadele bu olayla başlamıştır.(1387) Bu olay, Osmanlı Devleti’nin
kuruluşundan itibaren özenle takip ettiği “Beyliklerle dost geçinme politikası”nı
terk ettiği ilk hadise olması bakımından önem taşır.
I.MURAT DÖNEMİNDE BALKANLARDA GELİŞMELER:
Sazlıdere Savaşı (1362) Osmanlı- Bizans + Bulgar ittifak güçleri
Sebebi: Osmanlıların Edirne’yi fethetmek istemesi.
Sonuç: 1- Edirne alındı. 2- Bizans’ın Bulgar ve Sırplarla olan bağlantısı kesildi. 3Balkanlarda fetih yolları açıldı. 4- Gümülcine ve Filibe alınarak Çatalca’ya kadar ulaşıldı.
NOT: Edirne'nin Fethinin Önemi: Sırp ve Bulgarların Bizans’la bağlantısı kesildi.

Sırpsındığı Savaşı (1364): Osmanlı X Sırp, Bulgar, Macar, Eflak ve Bosnalılar)
Sebep: Edirne ve Filibe'nin Osmanlıların eline geçmesi Sırp ve Bulgarları rahatsız
etmiş, bunların papaya başvurmaları üzerine Balkan Devletlerinden oluşan (Sırp kralı
1.Layoş komutasında bir Haçlı ordusu kurulmuştur.
Savaş: Haçlı Ordusunu HACI İLBEY komutasındaki bir akıncı birliği ani bir baskın
sonucu yok etmiştir.
Sonuçları:Bu zaferle Balkan Devletleri üzerindeki Macarların etkisi kırılmış, Türklerin
Balkanlardaki ilerlemeleri hız kazanmıştır. Tuna nehrine kadar olan yerler Türklerin
eline geçmiştir.
 Zaferden sonra Edirne başkent(ikili başkent ) yapılmıştır.
Önemi:

Sırp Sındığı Savaşı Osmanlıların Balkanlarda haçlılar ile yaptığı ilk savaştır.
Çirmen Savaşı
Sebep: 1-Türkleri Balkanlardan atmak 2-Bulgar krallığının Osmanlı
hâkimiyetinden kurtulmak istemesi.3-Osmanlıların Makedonya’yı ele geçirmek
istemesi.
Savaş: Makedonya bölgesini almakla görevlendirilen Evranos Beye karşı Sırplar
birleştiler. Çirmen Savaşı ile düşmanı yenilgiye uğrattı
Sonuçları:1-Makedonya’nın yolu Osmanlı’ya açıldı. 2- Sırp kralı Osmanlı
hâkimiyetini
Ploşnik Bozgunu (1388):
Bu sırada Osmanlıların Anadolu’da Karamanoğulları ile mücadelesini fırsat
bilen Haçlı ordusu, Morova kıyısındaki Ploşnik’te müthiş bir bozguna
uğrattılar.(1388).Bunun üzerine Timurtaş Paşa, Güney Sırbistan’ı terk edip Niş’e
kadar çekildi.
Önemi Ve Sonuçları:
Ploşnik bozgunu Hıristiyanların Türklere karşı kazandığı ilk büyük zaferdir.
Ploşnik Bozgunu I.Kosova Savaşı’nın sebebidir.
Lazar bu zaferle büyük bir üstünlük kazandı ve Osmanlılara karşı Balkanlarda
bir ittifak kurmaya çalıştı.
I. Kosova Savaşı (1389)(Osmanlı Devleti ve Haçlılar )
Sebep:
 Sultan Murat’ın Anadolu’da Karamanoğulları ile uğraşmasını fırsat tanımaları
 Ploşnik bozgunu sonucu Osmanlıların Balkanlarda ilerleyişini durdurmak için Sırp Kralı
LAZAR'ın öncülüğünde Haçlı Ordusunun kurulması.
Sonuç
I. Murat komutasındaki Osmanlı Ordusunun zaferiyle sonuçlandı. I. Murat şehit oldu,
yerine oğlu Yıldırım Bayezıd geçti.
 Tuna’ya kadar topraklar Osmanlıların eline geçti.
 Osmanlıların karşısında sadece Macar kralı kaldı.
Osmanlı Devleti ilk kez bu savaşta düşmanı korkutmak için top kullandı
I. MURAT DÖNEMİNDE DEVLET TEŞKİLATINDAKİ GELİŞMELER:
Divan teşkilatı sistemli ve sürekli hale getirildi.
Kapıkulu (YENİÇERİ )Ocakları kuruldu. İlk kez Pençik Sistemi (1/5)uygulanmıştır.
Defterdarlık kurulmuştur (mali teşkilatlanma).
Veraset sisteminde değişiklik yapıldı. "Devlet hükümdar ve çocuklarının ortak
malı" sayıldı.
İlk defa Tımar Sistemi uygulandı.
l. Murat "Sultan" unvanını kullanan ilk Osmanlı Padişahıdır.
Rumeli Beylerbeyliği kurulmuştur
YILDIRIM BAYEZIT DÖNEMİ (1389–1402)
Niğbolu Savaşı (1396):
Sebepleri:
Kuşatma altında bulunan Bizans'ın Avrupa'dan yardım istemesi,
Macarlar'ın Osmanlıların Balkanlar'daki ilerleyişi karşısında papadan yardım istemesi.
Savaş: Avrupa Devletlerinin ordularından oluşan (Macar, Fransız, Alman, İngiliz,
Polonya, Venedik ve diğerleri)Haçlı ordusunun Niğbolu kalesini kuşatması üzerine,
Yıldırım Bayezid İstanbul kuşatmasını kaldırarak, Niğbolu önlerinde Haçlı ordusunu
yendi.
Sonuç:
Bu zaferden sonra Bulgaristan tamamen Türk topraklarına katıldı.
Mısır'daki halife Yıldırım'a "Rum Diyarının Sultanı" unvanını verdi.
Anadolu'da Türk Birliğinin Sağlanması:
YILDIRIM BAYEZID Anadolu birliğini sağlamak için iki sefer düzenledi. Bu seferler
sonucunda:
Batı Anadolu'daki beyliklerden Germiyan, Aydın, Saruhan, Menteşe ve
Hamitoğullarına son verildi..Candaroğullarına son verildi.



Kadı Burhanettin Beyliği (Eretna devleti) ile yapılan KIRKDİLİM savaşında Osmanlı
kuvvetleri yenildi. Şehzade Ertuğrul şehit oldu. Kadı Burhaneddin'in Akkoyunlu
Devletiyle yaptığı savaşta ölmesi üzerine bu beyliğin toprakları da Osmanlılara katıldı.
1401 yılında Karamanoğullarına son verildi.
Dulkadiroğulları Beyliği Osmanlılara bağlandı.
NOT: Anadolu’daki fetihler sonucunda “Anadolu Beylerbeyliği” kurulmuştur.
İstanbul Kuşatmaları:
Yıldırım Bayezıd 1391–1400 yılları arasında İstanbul'u 4 kez kuşatmış, bu kuşatmalar
sırasında Bizans'a Karadeniz’den gelecek yardımı engellemek için boğazın Anadolu
yakasına Anadolu Hisarını(Güzelce hisar) yaptırdı.(1397)
İlk İstanbul Kuşatması – 1391
Sebep: Yıldırım Bayezid, Bizans imparatoru Manuel’den İstanbul’da bir Türk mahallesi
kurulmasını, bir cami yapılmasını ve Osmanlılara ödenen verginin arttırılmasını
arttırılmasını istedi, imparator bu istekleri kabul etmeyince İstanbul’u kuşattı.
Sonuç: İmparator Yıldırım Bayezid’in isteklerini kabul edince kuşatma kaldırıldı.
Önemi: Osmanlıların ilk İstanbul kuşatmasıdır
Bu kuşatmaların başarısız olma sebepleri:
*Karamanoğullarının problem çıkarması
*Haçlı Saldırıları (Niğbolu)
*Timur tehlikesi
Osmanlı-Bizans Antlaşması:
Yıldırım Timur tehlikesinin belirmesi üzerine Bizans ile anlaşma
imzalayarak 4. kuşatmayı kaldırdı. Bu antlaşmaya göre:
 İstanbul'da Türk Mahallesi kurulacak ve bir cami yapılacak.
 Türkler ticaret amacıyla serbestçe İstanbul'a girebilecek.
 İstanbul'da Türklerin davalarına bakmak için kadı bulunacak.
 Bizans Osmanlı Devletine vergi verecek.


Ankara Savaşı (1402):

15. yüzyıl başlarında Osmanlılar doğuda Memluk ve Timur Devletiyle komşu
olmuşlardı. Timur Çağatay Hanlığına son vererek büyük bir devlet kurmuş, Altınorda
devletinin parçalanmasına yol açmış, İran,Irak ve kuzey Hindistan'ı topraklarına katıp,
1400 yılından itibaren Osmanlı topraklarına saldırmaya başlamıştı.
Sebepleri:
Yıldırım tarafından toprakları alınan Anadolu Beylerinin Timur'a sığınarak, onu
kışkırtmaları.
Timur tarafından toprakları alınan Irak hükümdarı Celayiroğlu Ahmet ve Karakoyunlu
hükümdarı Kara Yülük Osman'ın Yıldırım'a sığınmaları
Timur'un Çin'e yapacağı sefer öncesinde arkasında güçlü bir devlet bırakmak istemeyişi.
Timur'un Osmanlı'dan kabul edilemez istekleri.
Not: Timur Yıldırım Bayezıt'dan Anadolu Beylerinin topraklarını iade etmesini,
Celayiroğlu Ahmet ve Kara Yülük Osman'ın kendisine teslim edilmesini, Osmanlı
Devletinin kendisine bağlılığını bildirmesini istemişti.
Savaş: İki ordu arasında savaş, Ankara'da Çubuk ovasında yapıldı. KARA
TATARLAR'ın ve Anadolu beylikleri askerlerinin saf değiştirmesi Osmanlı ordusunun
savaşı kaybetmesine ve Yıldırım Beyazıt’ın esir düşmesine neden oldu.







Sonuçları:
İlk ve son kez bir Osmanlı padişahı savaşta esir düştü.
Osmanlı Devleti 11 yıl sürecek Fetret devrine girdi.
Anadolu Türk birliği yeniden bozuldu, beylikler yeniden kuruldu.
(Karesi ve Kadı Burhaneddin beylikleri hariç)
Balkanlar'da Osmanlı ilerleyişi bir süre durdu, hatta bazı topraklar
kaybedildi.
Bizans'ın alınması 50 yıl gecikti.

FETRET DEVRİ( Bunalım Devri )(1402–1413)

.Timur'un Anadolu'dan çekilmesinden sonra Yıldırım Bayezid’in 4 oğlu arasında
başlayan ve 11 yıl süren taht kavgası dönemine Osmanlı Tarihinde FETRET DEVRİ
denir. Fetret Döneminde Yıldırım Bayezit'in oğulları Musa, Süleyman, İsa ve Mehmet
Çelebiler iktidar mücadelesine giriştiler. Bu mücadeleyi l. Mehmet kazanmıştır.(1402–
1413)

Önemli Not : Fetret döneminde Rumeli'de Osmanlı yönetimine karşı önemli bir
ayaklanma olmamıştır. Aynı zamanda Osmanlı Devleti bu dönemde ciddi bir toprak
kaybına uğramamıştır. Bunun sebepleri:
 Balkanlardaki adaletli ve hoşgörülü yönetim.
 Uç beylerinin başarılı çalışmaları.
 Avrupa'daki Yüzyıl Savaşları.
 Niğbolu savaşının olumlu etkisi
I.MEHMET (ÇELEBİ MEHMET) DÖNEMİ
(1413–1421)
Kardeşleri Süleyman, İsa ve Musa Çelebiyle giriştiği taht kavgasından başarıyla çıktı.
Devleti kardeşleriyle paylaşma fikrine katılmadı. Böylece Osmanlı Devletini parçalanma
ve yıkılmaktan kurtardı. Bu nedenle Çelebi Mehmet devletin 2. KURUCUSU
sayılır.





ÇELEBİ MEHMET DEVRİ ÖNEMLİ OLAYLARI:
Eflak Osmanlılara yeniden bağlandı.
Venediklilerle İLK DENİZ SAVAŞI yapıldı.(1416) (Ancak bu savaşı Venedikliler
kazandı.)
Anadolu Türk birliğini yeniden sağlamaya çalıştı. (Saruhan oğulları ortadan kaldırdı.
Şeyh Bedreddin ve Mustafa Çelebi isyanlarını bastırdı.
Şeyh Bedreddin İsyanı(1418–1420)
Osmanlı devletinde kazaskerliğe kadar yükselmiş olan Şeyh Bedreddin mülkiyetin
ortak olduğu şeklinde fikirlerle ve İslam'a aykırı düşüncelerle etrafına çok sayıda mürit
topladı. Fetret döneminin oluşturduğu siyasi ve ekonomik bozukluklardan yararlanarak
ayaklandı, sonunda yakalanarak idam edildi.

NOT: Şeyh Bedreddin İsyanı devletin gücünü sarsan, Anadolu Selçuklu
Devleti döneminde meydana gelen BABA İSHAK isyanına benzer.

Önemi: Osmanlı Devleti’ndeki ilk dini ve sosyal nitelikli isyandır
Mustafa Çelebi İsyanı (Düzmece Mustafa)



Timur Ankara savaşından sonra Yıldırım Beyazıt’ın oğlu şehzade
Mustafa Çelebiyi rehin alarak yanında Semerkant'a götürmüştü.
Timur'un ölümüyle serbest kalarak Anadolu'ya gelen. Mustafa Çelebi,
kardeşi Mehmet Çelebi'ye karşı taht kavgasına girmiş, ancak yenilerek
Bizans'a sığınmıştır.
Çelebi Mehmet Mustafa'nın gözaltında tutularak kontrol edilmesi için
Bizans'la anlaşmıştır.
Mustafa Çelebinin Bizans’da rehin olması Bizans imp. Osmanlı
Devletine karşı durumunu güçlendirmiştir.
II. MURAT DÖNEMİ (1421–1451)











II. Murat önce Bizans tarafından serbest bırakılan amcası Çelebi Mustafa( Düzmece
Mustafa) isyanını bastırmış, Mustafa'yı ortadan kaldırdı. Sonra Mustafa'yı serbest
bırakarak destekleyen Bizans'ı kuşattı. Ancak bu defa da Bizans ve Karamanoğullarının
kışkırtması sonucu ayaklanan Kardeşi Şehzade Mustafa ile uğraşmak zorunda kaldı
BALKANLAR'DAKİ ÖNEMLİ OLAYLAR
Edirne-Segedin Antlaşması(1444): Taraflar: Osmanlı - Macar+Sırp
Sebep: Macar, Sırp, Bosna ve Eflak kuvvetlerinin oluşturduğu Haçlı ittifakına karşı
Osmanlı kuvvetleri başarısız olunca, bu antlaşma imzalanmıştır. Osmanlıların bu
antlaşmayı imzalamak zorunda kalışlarının bir nedeni de Karamanoğulları’nın problem
çıkarmasıdır.
Edirne-Segedin Antlaşması’na göre:
İki taraf 10 yıl savaşmayacak,
Tuna Nehri iki taraf arasında sınır olacaktı.
Bulgaristan’daki Osmanlı egemenliği tanınacak
Eflak beyliği Macar egemenliğinde kalacak
Önemi: 0smanlı Devleti'nin haçlılar ile yaptığı ilk antlaşmadır.
Sonuçları: Bu antlaşma, Balkanlarda Osmanlı üstünlüğünü sarsmıştır.
Bu antlaşmadan sonra tahta II. Murat’ın 12 yaşındaki oğlu II. Mehmet geçmiştir. Bu
Varna Savaşı (1444):
Taraflar: Osmanlı X Haçlılar ( Macar, Erdel, Eflak, Alman)
Sebep: II. Mehmet'in küçük yaşta tahta geçmesini fırsat bilen Haçlıların Edirne-Segedin
Antlaşmasını bozmaları.
Sonuç: II. Murat tekrar tahta geçerek Haçlı ordusunu Varna'da yendi.
II. Kosova Savaşı (1448):
Taraflar: Osmanlı X Haçlılar ( Macar, Erdel, Eflak, Alman)
Sebep: Haçlıların Varna yenilgisinin izlerini silmek istemesi.
Türk düşmanı Hunyadi Yanoş’un Macar kralı olup Haçlıların yardımı ile Osmanlılara
saldırmak istemesi.
Önemi:
 Balkanlardaki Osmanlı egemenliği kesinlik kazandı.
 Hıristiyan Avrupa Türklere karşı bir daha Haçlı seferine girişemeyerek,
savunmaya çekildi. (1683 tarihine kadar)
Anadolu’da Gelişmeler
Sultan II. Murat Anadolu’da Anadolu Türk birliğini sağlamak için mücadeleyi sürdürdü.
 Aydınoğulları, Menteşeoğulları ve Hamitoğulları beyliğine son verildi.
 Germiyanoğlu beyliğinin toprakları Yakup Beyin ölümü üzerine vasiyeti yolu ile
Osmanlılara geçti.

OSMANLI DEVLETİNİN YÜKSELME DEVRİ(1453–1579)

Yükselme Devri Padişahları:
Fatih(II. Mehmet) 1453 - 1481
II. Beyazıt 1481 - 1512
Yavuz Sultan Selim 1512 - 1520
Kanuni Sultan Süleyman 1520 - 1566
II. Selim 1566 - 1574
III. Murat 1574 - 1595


Not: Yükselme dönem İstanbul’un fethi ile başlar
Sokullu Mehmet Paşa’nın ölümü biter .
FATİH SULTAN MEHMET DÖNEMİ (1451–1481)









İSTANBUL'UN FETHİ (29 MAYIS 1453):
İstanbul'un Fethini Gerektiren Sebepler:
Bizans'ın Osmanlı şehzadelerini koruyarak ve kışkırtarak, taht kavgalarına neden olması,
Bizans'ın Osmanlı'ya karşı düzenlenen Haçlı seferlerini teşvik etmesi,
Osmanlı toprak bütünlüğünü bozan bir konumda olması
Fatih'in Fethi Kolaylaştırmak İçin Aldığı Tedbirler:
Bizans'a denizden gelebilecek yardımı önlemek amacıyla Anadolu Hisarı'nın karşısına
Rumeli hisarını yaptırdı.
Bizans'a Balkanlardan gelebilecek muhtemel Haçlı yardımını önlemek için sınır
boylarına akıncı birlikleri gönderdi.
Surlara karşılık, Şahi adı verilen büyük toplar döktürdü.
İstanbul'un Fethini Kolaylaştıran Nedenler:
Bizans ordu ve donanmasının zayıf oluşu,
Kuşatma sırasında Avrupa'dan yardım alamaması.
NOT: Bizans kuşatma sırasında sadece Venedik ve Cenevizlilerden yardım alabilmiştir.
Cenevizliler kuşatma sırasında ticari kaygılarından dolayı hem Osmanlılara, hem de Bizans'a yardım
etmişlerdir.











İstanbul’un Fethinin Dünya Tarihi Bakımından Sonuçları:
Venedik ve Ceneviz ticareti olumsuz yönde etkilenmiştir.
Bin yıllık Bizans imparatorluğu tarihe karışmıştır.
Ortaçağ kapanmış, Yeniçağ başlamıştır.
İstanbul'dan kaçan Bizanslı bilim adamları Avrupa'da Rönesans ve Reform
hareketlerinin başlamasında etkili olmuşlardır.
Feodalite(derebeylik) sistemi çözülmeye başlamıştır.
İstanbul'un Fethinin Türk Tarihi Bakımından Sonuçları:
Osmanlı Devleti Yükselme dönemine girmiştir.
Başkent Edirne'den İstanbul'a taşınmıştır.
Osmanlı toprak bütünlüğü sağlanmıştır. Osmanlı'nın Anadolu-Rumeli geçişi
kolaylaşmıştır.
Osmanlı toprakları arasında sürekli sorun çıkaran bir fitne yuvası ortadan
kaldırılmıştır.
Karadeniz-Akdeniz deniz ticaret yolunun denetimi Osmanlılara geçmiştir.
Osmanlı Devleti İslam dünyasında haklı bir şöhret ve itibara kavuşmuştur.
BALKANLARDA
FETİHLER
√ Belgrat hariç bütün
Sırbistan fethedildi.
√ Arnavutluk fethedildi.
√ Bosna-Hersek
fethedildi.
√ Eflak-Boğdan
fethedildi.
√ Mora Yarımadası
fethedildi.
√
√
√
√
√
ANADOLU'DA
FETİHLER ve
SEFERLER
Cenevizlilerden
Amasra alındı.
Candaroğullarından
Sinop alındı.
Karamanoğullarından
Konya ve Karaman
alındı.
Trabzon Rum
İmparatorluğuna son
verildi.(1461)
Otlukbeli Savaşı
yapıldı.(1473)
(Akkoyunlu Devleti
hükümdarı Uzun
Hasan ile Fatih Sultan
Mehmet arasındaki bu
savaşı Osmanlılar
kazandı.)
DENİZLERDE
FETİHLER ve
SEFERLER
√ Bazı Ege adaları alındı.
(İmroz, Taşoz,
Semadirek, Midilli
Eğriboz adaları alındı.
Rodos adası kuşatıldı,
fakat alınamadı.)
√ Kırım Hanlığı
Osmanlılara bağlandı.
√ Otranto (İtalya Seferi)
yapıldı






I) Karadeniz Ticaretine Sahip Olmak İçin Yapılan Fetihler:
Cenevizlilerden Amasra'nın alınması, Trabzon Rum İmparatorluğu'nun fethi ve Kırım
Hanlığının Osmanlılara bağlanması bu amaçla yapılan fetihlerdir.(Bu yerlerin hepsi
Karadeniz kıyısındadır. Böylece Karadeniz bir Türk gölü haline gelmiştir.)
Kırım Hanlığının Osmanlılara Bağlanması(1478) :Hatırlanacağı gibi Altın orda
Devletinin parçalanmasıyla kurulan Türk Hanlıklarından biri de Kırım hanlığıdır. Fatih
döneminde Kırım Hanının ölümü üzerine oğulları arasında taht kavgaları başlamış,
Kırım Halkı Fatih'ten yardım istemiştir. Fatih Gedik Ahmet Paşa komutasındaki
Osmanlı Donanmasını Kırım'a göndererek bu hanlığı Osmanlılara bağlamıştır.
Böylelikle:
Karadeniz bir Türk gölü haline gelmiştir.
Kırım Ordusu Osmanlıların Avrupa'ya yaptığı seferlerde YARDIMCI KUVVET olarak
büyük yararlar sağlamıştır.
Osmanlı Devleti Kırım Hanlığı sayesinde Orta Asya Türkleriyle temas sağlamıştır.
Anadolu Türk Birliğini Sağlamak İçin Yapılanlar
 Candaroğulları’ndan Sinop'u alarak bu beyliğe son vermiştir.
 Karamanoğulları’ndan Konya ve Karaman'ı alarak Anadolu Türk birliğini sağlandı
 IV. Haçlı Seferi sırasında 1204 yılında kurulan Trabzon Rum İmp. ortadan kaldırdı.
 Doğu Anadolu'da hâkimiyet kurmak isteyen AKKOYUNLU devletini 1473'te
Otlukbeli Savaşında yendi. .
Otlukbeli Savaşı’nın tarafları: AKKOYUNLU Devleti ile OSMANLI İMP.
Sonuçları : : * Doğu Anadolu Bölgesi Osmanlı hâkimiyetine girdi.
* AKKOYUNLU Devleti yıkılma sürecine girdi.
Ege Ve AkdenizYAPILAN FETİHLER
 Venediklilerin elinde bulunan Ege adalarını (İmroz, Taşoz, Limni, Bozcaada,
Semadirek, Midilli, Eğriboz) aldı. Rodos adası kuşatıldı, ancak alınamadı
 Böylece Karadeniz'de faaliyet gösteren Cenevizlilerden sonra, Akdeniz’de faaliyet
gösteren Venedik ticaretine de büyük darbe vurdu.
*Osmanlı-Venedik Deniz Savaşları*
 Sebepleri: Osmanlıların; İstanbul'u fethetmeleri, Karadeniz ve Ege ticaretini
denetimleri altına almalarının Venedik ticaretine darbe vurması.
 Sonuç : Venedik donanmasının Osmanlı donanmasından güçlü olmasından dolayı
Venediklilere karşı bir üstünlük sağlanamamıştır. Fatih olası bir Haçlı ittifakını







Fatih'in Hırıstıyanlık Mücadelesi
Hıristiyanlığın iki merkezi vardı. Biri KATOLİKLİĞİN merkezi ROMA(VATİKAN),
diğeri de ORTODOKSLUĞUN merkezi İstanbul(FENER) idi. Fatih İstanbul'u alarak,
buradaki Ortodoks cemaati dini inanç ve ibadetinde serbest bırakmış ve tüm Ortodoks
Hıristiyanların koruyuculuğunu üslenmiş, böylece Hıristiyan dünyasındaki MEZHEP
BİRLİĞİNİ engellemiştir
FATİH DÖNEMİNDE DEVLET TEŞKİLATINDAKİ GELİŞMELER
Osmanlı Devleti'nin ilk altın parası bastırılmıştır.
Topkapı Sarayı yapılmıştır.
İstanbul'da Sahn-ı Seman Medresesi kurulmuştur.
Kanunname-i Ali Osman hazırlanmıştır.
Divana Sadrazam başkanlık etmeye başlamıştır.
Klasik Osmanlı mimarisi ortaya çıktı
GENEL DURUM: Devlet yönetimi “MUTLAK MERKEZİYETÇİ BİR
İMPARATORLUK” şeklini almıştır
II. BAYEZIT DÖNEMİ (1481–1512)
Cem Sultan'ın Hırıstiyan Avrupa'nın elinde olması, II. Bayezıt döneminde Avrupa'ya
karşı Osmanlıların önemli bir sefer geliştirmesini önlemiştir. Bu yüzden II. Bayezıt
Dönemi sönük bir devir olmuştur.
Cem Sultan Olayı: Fatih'in ölümüyle oğulları II. Bayezıt ve Cem Sultan arasında taht
kavgası başlamış, Cem Sultan Bayezıt'a yenilmiş ve Mısır'daki Memlük Devletine
sığınmıştır. Bir süre sonra yeniden Anadolu'ya gelen Cem Sultan tekrar taht
mücadelesine girişmiş, ancak yine başarısız olarak, bu defa da Rodos adasına kaçarak,
buradaki SAİNT JEAN ŞÖVALYELERİNE sığınmıştı. Şövalyeler Cem'i Papaya teslim
etmişler, daha sonra Fransa'ya gönderilen Cem burada ölmüştür.
NOT: Cem Sultan Olayı Avrupalı Devletlerin araya girmesiyle uluslararası bir sorun
haline gelmiştir.
Cem Olayının Sonuçları ve Osmanlı Devletine Etkileri:
 Cem'in Hıristiyanların eline geçmesi, batılı devletlerin Osmanlı Devleti'nin iç işlerine
karışmasına neden olmuştur.
 Osmanlılar'ın batıdaki fetihlerinin durmasına neden olmuştur.

Cem Sultan’ın Memlükler’e sığındığı dönemde bu devlet tarafından padişah gibi karşılanıp,
himaye görmesi, Osmanlı-Memlük ilişkilerinin daha da bozulmasına sebep olmuştur.

Papa'nın bakım masrafı diye yüklü miktarda para alması Osmanlı maliyesini
zayıflatmıştır.






Osmanlı-İran İlişkileri:
İran'da Akkoyunlu Devleti'nin yerine SAFEVİ DEVLETİ kurulmuştu.(1502)
Safeviler:Doğu Anadolu'yu ele geçirmek istiyorlardı.Anadolu'ya gönderdikleri
dervişlerle Şii mezhebini Anadolu'da yaymaya çalışıyorlardı.
Safevilerin bu faaliyetleri sonucu 1511 yılında Anadolu'da ŞAH KULU İSYANI çıktı.
O sırada Trabzon valisi olan Şehzade SELİM (Yavuz), babası II. Beyazıt’ın Safevi ve Şii
tehlikesine karşı yeterli önlem almaması üzerine yeniçerilerin desteğiyle babasını tahttan
indirerek padişah oldu. (Şah Kulu İsyanı ‘nın sonucu)
II. Bayezıt Döneminde Osmanlı Memlük İlişkileri:
Osmanlı Memluk ilişkilerinin bozulma sebepleri:
Fatih Döneminde Hicaz suyolları meselesi. (Fatih Memluk Sultanına Mekke yolunda
gerekli önlemlerin alınarak hacıların rahatça seyahat etmelerinin sağlanmasını rica
etmişti. Ancak Memluklar bu isteği iç işlerine karışma şeklinde yorumlamışlardı.)
Memlükler'in Cem Sultan'ı himaye etmeleri,
Osmanlı Devleti ile Memluk Devleti arasında yer alan Güneydoğu Anadolu'daki
Dulkadiroğulları Beyliği yüzünden iki devletin çekişmesi.
SONUÇ: Osmanlı Devleti ile Memluklar arasında 8 yıl süren savaş yaşandı. Bu savaş
süresince iki taraf birbirlerine karşı üstünlük sağlayamadılar.

Karamanoğulları Beyliğine Son Verilmesi(1487):
II. Beyazıt döneminde Cem olayına karıştığı için bu beylik kesin olarak ortadan
kaldırıldı.
Kili ve Akerman kaleleri alınarak Boğdan'ın fethi tamamlanmıştır.
Sonuçları:
 Osmanlı'nın Kırım ile Balkan toprakları birleşti
 İlk Osmanlı -Lehistan ilişkisi başladı.
 Karadeniz tam anlamıyla bir Türk gölü haline gelmiştir
YAVUZ SULTAN SELİM DÖNEMİ(1512–1520)
Babası II. Beyazıt’ın doğudaki Safevi tehlikesine karşı önlem almaması üzerine,
Yavuz Sultan Selim yeniçerilerin desteğiyle babasını tahttan indirerek padişah
oldu.
NOT: Bu olay Yeniçerilerin bir şehzadenin tahta geçmesinde doğrudan rol
oynadıkları ilk gelişmedir.
İran Seferi Ve Çaldıran Savaşı(1514)
 Sebep: Safevilerin Doğu Anadolu'yu ele geçirmek istemeleri ve Şiilik
propagandası yapmaları.
 Savaş: 1514 yılında Safevi Devleti hükümdarı ŞAH İSMAİL ile Osmanlı
Hükümdarı YAVUZ arasında ÇALDIRAN ovasında yapıldı. Savaşı Osmanlılar
kazandı.
 Önemi: Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da Şiilik tehlikesi ortadan kalktı.
Turnadağ Savaşı(1515)
 Bu savaşla Anadolu Beyliklerinin(Dulkadir ve Ramazanoğulları) siyasi varlığı
kesin olarak sona erdi.
 Böylece Anadolu Türk Birliği sağlandı. Anadolu Tük Birliğini kesin
olarak sağlayan Yavuz Sultan Selim’dir

Mısır Seferi(Memlük Seferi)
Sebepleri:
 Fatih döneminde başlayan Hicaz suyolları meselesi
 Memlukların Cem Sultan'ı himaye etmeleri
 Osmanlılar ile Memluklar arasında Dulkadiroğulları yüzünden çekişme.
 Memlukların Şah İsmail ile ittifak kurmaları.
 Yavuz'un Memluk topraklarını ele geçirerek BAHARAT yolunu denetim altına almak
istemesi.
 Her iki devletinde Türk-İslam dünyasının lideri olma mücadelesi.
Savaşlar: Yavuz Sultan Selim 1516' da MERCİDABIK Savaşında Memluk ordusunu
yenerek Suriye ve Filistin topraklarına sahip oldu.1517'de RİDANİYE Savaşında
Memluk ordusunu ikinci kez yenerek, bu devleti ortadan kaldırdı. Mısır toprakları
Osmanlılara katıldı.
Mısır Seferinin Sonuçları:
 Memluk Devletinin ortadan kalkmasıyla bu devletin toprakları Osmanlılara katıldı.(
Suriye, Filistin, Hicaz,Mısır)
 Baharat yolunun denetimi Osmanlı Devletine geçti.
 Not: Osmanlı Devleti Baharat yolundan beklenen ticari kazancı elde edemedi. Çünkü
Avrupalıların Ümit Burnu'nu bulmalarıyla Coğrafi yollar değişmiştir.










Halifelik ve İslam'ın kutsal emanetleri Osmanlılara geçti.
(Böylece Osmanlı Devleti İslam Dünyasının Lideri oldu.)
Not 1: İlk Osmanlı Halifesi Yavuz Sultan Selim'dir.
Not 2: Halifeliğin Osmanlı'ya geçmesiyle, Osmanlı Devleti İslam Dünyasının
tartışmasız lideri olmuştur
Venedikliler Kıbrıs Adası için Memluklara verdikleri vergiyi Osmanlılara vermeye
başladılar..
Not: Bu dönemde I.Selim devamlı doğuya sefer yaparak Müslümanları Osmanlı
Devleti çatısı altında toplamak istemiştir (İslam birliği).
Not: Yavuz, batıya hiç sefer yapmamıştır.
Not: Yavuz'un İran ve Mısır seferleri sonucunda burada bulunan kültürel eserler ile
bilim adamları ve sanatçılar İstanbul'a getirilmiş, böylece Osmanlı Kültüründe doğunun
etkisi artmıştır.
YAVUZ SULTAN SELİM'İN DOĞU SİYASETİ: Yavuz Sultan Selim'in amacı
bütün Türkleri ve Müslümanları tek bayrak altına toplayarak Türk-İslam birliğini
sağlamaktı.

Kanuni Sultan Süleyman Dönemi:((1520-1566)

DÖNEMİN OLAYLARI VE ÖZELLİKLERİ
 İÇ İSYANLAR:
Canberdi Gazali İsyanı: Yavuz tarafından Suriye Valiliğine atanan eski Memluk
komutanlarından Canberdi Gazali, Yavuz'un ölümünü fırsat bilerek ayaklanmış ve
ortadan kaldırılmıştır
Ahmet Paşa İsyanı: Kanuni tarafından Mısır'a vali olarak gönderilen Ahmet Paşa
ayaklanmış ve ortadan kaldırılmıştır.
Not: Bu iki isyan Memluk Devletini yeniden kurmak amacıyla ortaya çıkmıştır. Baba
Zünnun İsyanı: Yozgat’ta arazi meselesinden çıkmış gibi gösterilen bir Şii
ayaklanmasıdır
Kalenderoğlu İsyanı: Konya'da Hacı Bektaş-ı Veli soyundan geldiğini ileri süren
Kalenderoğlu tarafından çıkarılmış bir şii ayaklanmasıdır.






Belgrat'ın Alınması(1521):
*Macarlardan Belgrat'ın alınmasıyla Orta Avrupa'nın kapıları Osmanlılara açıldı.
*Ayrıca Avrupa fetihleri için önemli bir üs kazanılmış oldu.










Mohaç Meydan Savaşı(1526):
Açıklama: Bu sırada Avrupa'da Kutsal Roma Germen İmparatorluğu(Alman İmp.) ve
başında da ŞARLKEN bulunmaktaydı. Şarlken Avrupa birliğini sağlamak amacıyla
İspanya'yı ele geçirmiş, Fransa Kralı Fransuva'yı esir almıştı. Fransuva'nın annesinin
isteği üzerine, Kanuni Fransa'ya destek olmak için II. Macaristan seferine çıktı ve
Macarları Mohaç ovasında yendi.
Mohaç Meydan Savaşı: Macar ordusuyla yapılan savaşı Osmanlı Devleti kazandı. (1526)
Önemi ve Sonuçları: Bu zaferle Macaristan Osmanlı devletine bağlandı. Ve Fransa
Kralı esaretten kurtarıldı.
Not: Kanuni Macaristan'ı Osmanlı topraklarına katmamış, himaye altına almıştır.
Bunun nedeni Osmanlıların Kutsal Roma Germen İmparatorluğu ile Osmanlı Devleti
arasında bir tampon bölge oluşturmak istemesidir.
I. Viyana Kuşatması(1529):
Bu sırada Avusturya'nın başında Şarlken'in kardeşi FERDİNAND bulunmaktaydı.
Ferdinand Osmanlı himayesindeki Macaristan'a saldırınca Kanuni Sultan Süleyman
harekete geçerek Viyana'yı kuşattı. Ancak; aşağıdaki sebeplerle kuşatmayı kaldırarak
İstanbul'a geri döndü
Kış mevsiminin yaklaşması,
Ağır topların getirilmeyişi,
Erzağın yetersiz oluşu...
Almanya Seferi(1532)








Sebebi: Avusturya Kralı Ferdinand'ın Kanuni'nin İstanbul'a geri dönmesinden sonra
tekrar Macaristan'a saldırması.
Sefer: Kanuni Ferdinand ve Şarlkenle bir meydan savaşı yapmak umuduyla Almanya
içlerine kadar ilerledi. Ancak Şarlken ve Ferdinand karşısına çıkma cesareti
gösteremeyince İstanbul'a döndü.
İstanbul Antlaşması(1533):
Ferdinand'ın barış isteği üzerine İLK Osmanlı-Avusturya Antlaşması İstanbul'da
imzalandı(1533).
Maddeleri:
Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı sadrazamına denk olacak.
Avusturya elinde tuttuğu Macar toprakları için Osmanlılara vergi verecek.
 Önemi: Bu antlaşma Osmanlı Devleti'nin Orta Avrupa'daki üstünlüğünün bir
kanıtıdır.
Not: Bu üstünlük 1606 yılında yine Osmanlı Devleti ve Avusturya arasında
imzalanacak olan ZİTVATOROK antlaşmasıyla sona erecektir
Osmanlı-Fransız İlişkileri Ve Kapitülasyonlar (1535)
İlk Osmanlı-Fransız ilişkisi Fransa kralı I. Fransuva'nın Almanya İmparatoru (Kutsal
Roma Germen) Şarlken ile yaptığı savaşta esir düşmesiyle başlamıştı.
Kanuni Sultan Süleyman 1535'de Fransızlarla KAPİTÜLASYON antlaşması
imzalamıştır.
**Osmanlı Devleti’nin, Fransızlara kapitülasyon hakkı tanımasının nedenleri:
Şarlken'e karşı Fransa'yı güçlü kılarak, Avrupa Hıristiyan birliğinin oluşmasını önlemek
Akdeniz ticaretini canlandırmak.
Osmanlı ekonomisine bol ve ucuz mal girişini sağlamaktır.
**KAPİTÜLASYON: Bir devletin yabancı bir devlete tanımış olduğu siyasi, hukuki, mali
ayrıcalık veya Ticaret, hukuk, gümrük gibi alanlarda devletlerin birbirlerine tanıdıkları
imtiyazlardır Osmanlılar Kapitülasyonları İMTİYAZAT-I MAHSUSA olarak
adlandırmışlardır.












Kapitülasyonlarla İlgili Önemli Notlar:
İlk ticari ayrıcalıklar Fatih döneminde Venediklilere verilmiştir.
Bu antlaşma süresiz değildi. İki hükümdarın yaşadığı dönemde geçerli olacaktı. Ancak Kanuni’nin
ölümünden sonra Fransızların isteğiyle 5 kez yenilenmiş ve I. Mahmut döneminde 1740'da sürekli
hale getirilmiştir.
Devletin gücünü koruduğu dönemlerde önemli bir sorun yaratmayan kapitülasyonlar, devletin
gücünün azalmasına paralel olarak ve Avrupa'da sanayinin gelişmesiyle önemli bir sorun
olmuştur.
MILLIYETÇILIK ISYANLARI(ULUSÇULUK HAREKETLERI)
** Sırp Isyanı (1804 – 1878)
Sebepleri :
- Fransiz İhtilali’nin ortaya çıkardıgı milliyetçilik akimi
-Rusya’nın Panislavizm politikası doğrultusunda SIRPLARI kiskirtmasi
- Osmanli Avusturya savaslarinda Sirbistan’in savas alani haline gelmesi
- Osmanli merkezi otoritesinin bozulmasi
-Gönderilen yöneticilerin(Yeniçerilerin) haksiz davranislari
Ilk isyan 1804’de Kara Yorgi tarafindan çikarilmis, Rus savaslari yüzünden uzun süre
bastirilamamıstır.
1812 Bükres Antlasmasi ile imtiyazlar elde eden Sırplar,
1829 Edirne Antlasmasi ile özerklik kazanmıs,
1878 Berlin Antlasmasi ile de bagimsizliklarini elde etmislerdir.
Not : Sirplar Osmanli’ya karsi ilk ayaklanan millettir.







** Yunan Isyanı (1820 –1829) :
Sebepleri :
Milliyetçilik akımı
Rusya’nın Panislavizm politikası doğrultusunda Yunanlıları
kışkırtması
Avrupa Devletlerinin Rumlar’i eski Yunan uygarlıgının
temsilcileri olarak kabul etmeleri
Etnik-i Eterya’nin çalısmaları
Osmanli yönetimindeki bozulmalar
Rum aydinlarinin çalismalari


Yunan İsyanında Osmanlı Politikası:
Osmanlı Devleti isyanı bastırmakta zorlanınca Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali
Paşadan yardım istemiştir.


Yunan İsyanında Avrupa Devletlerinin Osmanlı Politikası
İngiltere,Fransa ve Rusya Osmanlı devletinden Yunan bağımsızlığını
tanımasın istemiş bu teklif kabul görmeyince Rusya Osmanlı devletin
savaş açmıştır.
Osmanlı Devleti yeniçeri Ocağını (1826)kaldırmış ordu Ruslara karşı
yeterli donanıma sahip olmadığı için. Ruslar doğuda Erzurum’a, batıda
Edirne’ye kadar ilerlemişlerdir. Rus donanması Navarinde Osmanlı –
Mısır donanmasını yaktı. (20 Ekim 1827)






1829 Edirne Antlasması :
Yunanistan bagımsız olacak (ilk kez bir azınlık bagımsızlık
kazandı.)
Sırplar’a özerklik verilecek (ilk kez bir azınlık özerklik
kazandi.)
Eflak ve Boğdan Osmanlı Imparatorlugu’na baglı kalacak fakat
buralara imtiyaz verilecek (Romanya’nin temelleri atilmistir.)
Osmanli Devleti 8.500.000 lira savas tazminatı ödeyecek
Dogu’da Batum’a kadar olan topraklar (Kafkasya) Rusya’ya
bırakılacak

Not-1 : Küçük Kaynarca’dan sonra imzalanan en ağır
anlasmadir.
Not-2 : Fransa’nın Cezayir’i isgaline zemin hazırlamıstır.
(Kuzey Afrika’da kaybettigimiz ilk topraktır – 1830)

Not-3 : Misir sorununa sebep olmustur








5) Karesioğulları Beyliğinin Alınması(1345): Karesi Bey'in ölümüyle,
oğulları arasındaki taht kavgasından yararlanan Orhan Bey Balıkesir
çevresine sahip olan bu beyliği Osmanlı sınırlarına kattı.
Sonuçları:
Osmanlılar karesi topraklarına sahip olarak, Marmara kıyılarına ve
Çanakkale boğazına ulaştılar.
Osmanlılar Karesi Donanmasına sahip oldular.
Hacı İlbey, Evrenus Bey, Ece Halil gibi değerli Karesi komutanları
Osmanlı hizmeti girdiler.
Karesi oğullarının Balıkesir, Manyas ve Kapıdağı gibi şehirleri alındı.
Önemi: Karesioğulları beyliğinin Osmanlılara katılmasıyla Anadolu Tiirk
birliğini sağlama yolunda ilk adım atılmıştır.
NOT: Osmanlı Devleti’ne katılan ilk beylik Karesioğulları’dır. Ankara
Savaşı'ndan sonra tekrar kurulmamıştır


Osmanlılara kendi isteği ile katılan beylikler

Pontus Sorunu:
Yunanlılar Karadeniz bölgesinde tarihte kurulan
Trabzon Rum imp. dayanarak Samsun-Artvin
arasındaki bölgenin tarihte Pontus Rum toprağı
olduğunu iddia etmesidir.
Milli mücadele döneminde (1918-1922)bölgede
Rumlar Pontus devleti kurmak amacıyla Pontus
isyanını başlattı.
Mustafa Kemal bölgede çıkan isyanı bastırmak
amacıyla 19 mayıs 1919 Samsun ve çevresine geniş
yetkiler ile gönderilmiştir.
Lozan antlaşması ile bölgedeki Rumlar Yunanistan’a
gönderilerek Pontus sorunu tamamen çözülmüştür.
Şark meselesi(1815-…..)

BÜYÜK DEVLETLERİN OSMANLI POLİTİKALARI
Şark Meselesi:İlk kez 1815 Viyana Kongresinde ortaya atılmış bir
terimdir.Batı Hristiyan dünyası ile Türk-İslam dünyası arasındaki
ilişkilerin tamamıdır.

İngiltere’nin Osmanlı Politikası:Büyük bir sömürge imparatorluğu
kuran İngiltere 1878 Berlin Konferansına kadar Osmanlıların toprak
bütünlüğünü savunmuştur.Onlara göre Hindistan’daki sömürgelerine
giden yolda güçsüz bir Osmanlı Devleti çıkarlarına uygundu.Ancak
Berlin Konferansı ile Osmanlıların dağılışı hızlanınca bu siyasetinden
vazgeçti ve Osmanlı topraklarından pay almaya çalıştı.Mısır(1882) ve
Kıbrıs’ı(1878) işgal etti,Ermenileri destekledi.

Fransa’nın Osmanlı Politikası:İki yüzlü bir siyaset izlemiş,dost
görünmüş ancak zaman zaman Osmanlı topraklarına saldırmaktan da
çekinmemiştir.(Mısır’ı işgal etmesi gibi)19.yy’dan itibaren de
Cezayir(1830),Tunus(1882) ve Fas’ı işgal ederek sömürgecilik
faaliyetlerini yaygınlaştırmış ve Ermenileri desteklemiştir.
Rusya’nın Osmanlı Politikası:
Çar I.Petro’dan beri izledikleri siyaseti devam
ettirmişlerdir.(Sıcak denizlere inmek ve Panislavizm Sırp
isyanı(1804),Yunan isyanı(1821-1829),1877-78 Osmanlı –Rus
savaşı 1.Dünya savaşı Kafkas cephesi ,Ermeni isyanları ….
Avusturya’nın Osmanlı Politikası:
Macaristan’ı ele geçirdikten sonra Bosna-Hersek’e göz
dikmiştir.II.Meşrutiyet olayları sırasında topraklarına katmayı
başaracaktır.(1908) Avusturya Balkanlarda Rusyanın
güçlenmesini engelleme politikasını izlemiştir.

Almanya’nın Osmanlı Politikası:
Siyasi birliğini geç tamamlayan Almanya sömürge yarışına katılmak için
Osmanlı Devletine dost olarak görünmüş,Boğazlar üzerinde söz söyleme
ayrıcalığı elde etmek ve İngiltere ile Fransa’nın sömürgelerine giden
yolları kesmek için Osmanlılara yakınlaşmıştır .Halifeliği İngiltere’ye
karşı kullanma ,petrol bölgelerini (Irak) kontrol etme hedefini taşır.
OSMANLI DEVLETİNİN AVRUPA POLİTİKASI
Osmanlılar,19.yy’da batı karşısındaki güçsüzlüklerini
Denge politikası uygulayarak gidermeye .
Rusya’ya karşı İng- Fransa
İng karşı Rusya- Fransa-Almanya’ yı kullanmaya çalışmıştır.
Daha sonra ise batılılaşma çabası içine girdi.Osmanlılar,Avrupa
Devletlerinin iç işlerine karışmasını engellemek için;Tanzimat (1839)ve
Islahat Fermanlarını(1856) yayınladılar.1.Meşrutiyeti(1876) ve 2.
Meşrutiyeti(1908) ilan etti .




Mısır Sorunu
a) Mehmet Ali Paşa'nın Mısır Valisi Olması ve Yükselmesi:
Kavala'da doğan Mehmet Ali Paşa Mısır'ı Fransızlardan kurtarmak amacıyla
gönderilen askerlerin arasında Mısır' a gitmişti. Öğrenim görmemiş
olmasına karşılık zeki, cesur ve kabiliyetliydi. Fransızların geri
çekilmesinden sonra Kahire'deki başıbozuk askerlerin komutanı oldu.
Sonra da Valiyi Mısır'dan ayrılmak zorunda bırakarak yönetimi eline geçirdi.
Osmanlı hükümeti bu durumu tanımak zorunda kaldı (1805).
Mehmet Ali Paşa, Mısır Valisi olduktan sonra kazandığı başarılarla
kendisini kabul ettirdi.
• İskenderiye ve Resife asker çıkaran İngilizleri geri püskürtmeyi başardı.
• Mısır'ın büyük bir derdi olan Kölemenlerle uğraştı
• Hicaz'da isyan eden Vehhabilerle mücadele etti. Vehhabi isyanını
bastırarak Hac yollarını açtı. Bu başarıyla İslâm dünyasında büyük bir
kazandı.
Babıâli bu gelişmeler karşısında Mehmet Ali Paşa'ya Hicaz ve Habeş
valiliklerini verdi. 1822'de Sudan'ı da ele geçiren Mehmet Ali Paşa, bir Mısır
devleti kurmayı başardı.
Mehmet Ali Paşa; askerlik, bayındırlık, tarım ve ticaret dallarında yaptığı
yeniliklerle büyük bir güç kazandı. Elde ettiği gelirlerle Fransızların
yardımıyla ordu ve donanmasını modernleştirdi. Avrupa'ya, özellikle
Fransa'ya öğrenciler gönderildi. Mehmet Ali Paşa'nın çalışmaları, Mısır'ı
Doğu Akdeniz'de önemli bir yere getirdi.





b) Mehmet Ali Paşa'nın İsyanı
Mehmet Ali Paşa, Mora isyanı üzerine Osmanlı Devleti'ne yardımcı
kuvvet göndermiş, ancak Navarin'de Osmanlı donanmasıyla beraber
donanmasını kaybetmişti.
Mora'daki askerlerini habersizce çekmesi
1828-1829 Osmanlı-Rus savaşında yardım istendiği halde asker
göndermemesi,
Padişah ile arasının açılmasına neden oldu.
Mora'yı alamayan Mehmet Ali Paşa, II. Mahmut'tan Suriye ve Girit
valiliklerinin kendisine verilmesini istedi. Padişah II. Mahmut, bu teklifi
kabul etmediği gibi Mehmet Ali Paşa'yı Mısır Valiliğinden atmak için
planlar yapmaya başladı. Fakat ilk harekete geçen Mehmet Ali Paşa oldu.
Mehmet Ali Paşa'nın oğlu İbrahim Paşa komutasındaki Mısır Ordusu
Akka'yı alarak Şam üzerine yürüdü. Şam'ı alan Mısır Ordusu Belen
geçidinde bir Osmanlı ordusunu yenerek Adana'ya girdi (1833).
Ardından da İstanbul üzerine yürüdü. Sadrazam Reşit Paşa
komutasındaki Osmanlı kuvvetlerinin de Konya'da mağlup olmasıyla
Mısır ordusuna İstanbul yolu açıldı.


c) Kütahya Antlaşması (1833):
II. Mahmut, İbrahim Paşa'nın kazandığı bu başarılar üzerine Ruslardan
yardım istemek zorunda kaldı. Rus Çarı l. Nikola , bu teklifi kabul ederek
Karadeniz donanmasıyla 15 bin kişilik bir Rus ordusunu İstanbul'a
gönderdi. Rus donanmasının İstanbul'a kadar gelmesi Mısır sorununu bir
Avrupa sorununa dönüştürdü. Çıkarları tehlikeye düşen İngiltere ve
Fransa II. Mahmut'la Kavalalı Mehmet Ali Paşa arasına girerek anlaşma
yapılmasını sağladı. Bunun üzerine
Kütahya Antlaşması yapıldı (1833).
1)Mehmet Ali Paşa'ya Mısır ve Girit Valiliklerine ek olarak Suriye Valiliği,
2)Oğlu İbrahim Paşa'ya da Cidde valiliğine ek olarak
Adana valiliği verildi.
Yorum:
• Bu antlaşma, Mısır sorununu bir süre için çözümledi.
• İki tarafta yapılan antlaşmadan memnun olmadı.
• Rusların İstanbul'a gelmesi Mısır sorununu Avrupa sorunu haline
getirdi.
• Osmanlı Devleti, Rusya ile antlaşma yapma yoluna gitti.

d) Hünkâr İskelesi Antlaşması (1833):
II. Mahmut'un yardım istemesiyle İstanbul'a gelen kuvvetleri Hünkâr iskelesine
yerleştiler. Kütahya Antlaşması yapıldığı ve Mısır kuvvetleri geri çekildiği halde Rus
kuvvetleri Boğazdan ayrılmadılar. Padişah II. Mahmut ise Suriye ve Adana'yı kaybettiği
için Kütahya antlaşmasından memnun değildi. Ayrıca, Mehmet Ali Paşa'nın yeniden
isyan etmesinden endişelenen Padişah İngiltere ve Fransa'ya güvenmiyordu. Bütün
bunlar II. Mahmut'un Ruslarla ittifak yapmasına neden oldu. Bu amaçla Osmanlı
Devleti ile Rusya arasında
Hünkâr İskelesi Antlaşması yapıldı (1833).
1) Osmanlı Devleti ve Rusya savaş zamanında birbirine yardım edeceklerdi.
2) Osmanlı Devleti'ne bir saldırı olursa, Rusya asker ve donanma gönderecekti, ancak
masrafları Osmanlı Devleti karşılayacaktı.
3) Rusya bir saldırıya uğrarsa, Osmanlı Devleti Rusya'ya asker ve donanma
göndermeyecek, fakat buna karşılık Çanakkale ve İstanbul Boğazlarını kapatacaktı.
4) Bu antlaşma sekiz yıl süreyle yürürlükte kalacaktı.
Yorum:
• Hünkâr İskelesi Antlaşması, Rusya'nın Karadeniz'deki güvenini artırdı.
• Osmanlı Devleti, Mehmet Ali Paşa'nın yeniden isyanına karşı kendini güvenceye aldı.
• Boğazların kapatılması İngiltere ve Fransa'nın çıkarlarını tehlikeye düşürdü.
• Hünkâr iskelesi Antlaşmasıyla Boğazlar sorunu ortaya çıktı.
• Osmanlı Devleti, Boğazlar üzerindeki egemenlik hakkını son defa tek başına kullandı.




Mehmet Ali Paşa 1839'da bağımsızlığını ilân ederek ayaklandı. Nizip
savaşı, Osmanlı Devleti'nin yenilgisiyle sonuçlandı. Yenilgi haberi
İstanbul'a gelmeden II. Mahmut öldü, yerine Abdülmecit padişah oldu.
Bu sırada Kaptan-ı Derya Ahmet Fevzi Paşa, Osmanlı donanmasını
Mısır'a götürdü. Böylece, Osmanlı Devleti, savunmasız bir duruma
düştü.
Osmanlı Devleti'nin bu durumundan dolayı Rusların Hünkâr İskelesi
Antlaşmasından yararlanarak İstanbul Boğazı'na girebileceğini düşünen
İngiltere ve Fransa, Mısır sorununu Avrupa sorunu haline getirmeye'
karar verdiler. İngiltere ile çatışmayı göze alamayan Rusya da bu durumu
kabul etti. Sonunda İngiltere, Avusturya, Prusya, Rusya ve Osmanlı
Devleti'nin delegeleri Londra'da toplandılar. Mısır sorunu görüşülerek
Londra Antlaşması yapıldı (1840).
Fransa'ya güvenen Mehmet Ali Paşa bu antlaşmayı kabul etmedi. Bunun
üzerine Osmanlı ve İngiliz donanmaları Suriye ve Mısır kıyılarına abluka
ettiler.Akkâ kalesi kısa zamanda alındı. Mehmet Ali Paşa,
Londra Antlaşması'nı kabul etti. Bu gelişmeler sonunda:
• Mısır sorunu çözüldü.
• Mısır iç işlerinde serbest, dış işlerinde Osmanlı Devleti'ne bağlı bir
imtiyazlı eyâlet haline geldi.
• Mehmet Ali Paşa isyanı sırasında Tanzimat Fermanı ilân edildi (1839).

Boğazlar Sorununun Ortaya Çıkması
Osmanlı Devleti, 15. yüzyılın ortalarından itibaren İstanbul'u ve
arkasından Sinop, Trabzon, Kırım, Eflâk-Boğdan'ı fethetti.
Böylece Marmara ve Karadeniz bir iç deniz haline geldi. Bununla
birlikte Boğazlar da tamamen egemenlik altına alındı. Boğazlar ve
Karadeniz'in yabancı gemilere kapalılığı, Osmanlı Devleti'nin
ısrarla üzerinde durduğu bir konu olmuştur.

Osmanlı Devleti'nin 1535'de Fransa'ya, 1578'de İngiltere'ye,
1598'de Hollanda'ya verdiği kapitülasyonlarla Boğazlar bu
devletlerin ticaret gemilerine açık hale getirilmiştir.
1700'de İstanbul Antlaşması'yla Azak'ın Rusların eline geçmesi,
Karadeniz'deki statüyü değiştirmeye başladı. Ruslar burada bir
filo kurmaya başladılarsa da, Osmanlı Devleti'nin tepkisi üzerine
Karadeniz'de Türk gemileri ile ticaret yapmak zorunda kaldılar.
1774 yılında Küçük Kaynarca Antlaşması ite Rusya, Karadeniz'de
kendi gemileri ile ticaret yapmak ve ticaret gemilerini
Boğazlardan geçirmek hakkını elde etti. Ancak bu bir
kapitülasyon niteliği taşıyordu ve Boğazların kapalılığı ilkesi yine
devam ediyordu.



Napolyon'un 1789'de Mısır Seferi ile Fransa'nın buraya yerleşme durumu
Akdeniz'de çıkarları olan devletleri harekete geçirdi. Bu devletlerden
İngiltere, Fransa'nın Hindistan yolu üzerinde.yerleşmesini istemiyordu.
Akdeniz'le ilgili emelleri olan Rusya ise Osmanlı Devleti ile bir ittifak
antlaşması yaptı. 1798'de yapılan antlaşma ile Osmanlı Devleti) Rus savaş
gemilerinin geçici olarak ve kendisine yardım etmek amacıyla
Boğazlardan geçmesine izin yerdi. Karadeniz'in Türk ve Rus
gemilerinden başkasına kapalı olduğu, yani Rusya'nın ortaklığı kabul
edildi
Bu arada İngiliz savaş gemileri, Çanakkale Boğazından zorla geçerek
İstanbul önlerine geldi. Bundan sonra 1809'da İngilizlerle Kale-i
Sultaniye (Çanakkale) Antlaşması yapıldı. Bu antlaşmada, Boğazların
bütün savaş gemilerine kapalılığı ilkesi kabul edildi. Osmanlı Devleti,
barış zamanında hiç bir devletin savaş gemisinin Boğazlardan
geçirmeyeceğine garanti verdi.


Hünkâr İskelesi Antlaşması yapıldı (1833).
1) Osmanlı Devleti ve Rusya savaş zamanında birbirine
yardım edeceklerdi.
2) Osmanlı Devleti'ne bir saldırı olursa, Rusya asker ve
donanma gönderecekti, ancak masrafları Osmanlı Devleti
karşılayacaktı.
3) Rusya bir saldırıya uğrarsa, Osmanlı Devleti Rusya'ya asker
ve donanma göndermeyecek, fakat buna karşılık Çanakkale
ve İstanbul Boğazlarını kapatacaktı.
4) Bu antlaşma sekiz yıl süreyle yürürlükte kalacaktı
1833te yapılan Hünkâr İskelesi Antlaşması ile Rusya
durumunu daha fazla güçlendirdi. Karadeniz'de ve
Boğazlarda en üstün nüfuza sahip devlet durumuna geldi. Bu
durum diğer devletlerin, Boğazlar statüsü ile daha yakından
ilgilenmesine neden oldu.






BALTA LİMANI ANTLAŞMASI (1838)
Osmanlı Devleti 1826'dan beri yerli ham maddelerin yurt dışına
çıkarılmasını önleyen yed-i vahid (tekel) sistemini uygulamaya koymuştu .
İngiltere'nin çıkarlarına uygun düşmüyordu ve İngilizler kendilerine
Osmanlı topraklarında kendilerine ayrıcalıklar verilmesi için
Osmanlılara baskı yaparak Mısır ve boğazlar sorununu kullandılar
Mustafa Reşit Paşa, Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanını
bastırmak için İngilizlerden yardım istedi. Bu yardıma karşılık olarak ta
İngilizlere ticari bakımdan büyük ayrıcalıklar veren bir antlaşmayı
Baltalimanı'nda imzaladı
Tekel sistemi kaldırıldı.
İç ticarete Osmanlı vatandaşları yanısıra İngilizlerin de katılması
öngörüldü.
İngiliz vatandaşları Osmanlı ürünlerini ihraç etme hakkına sahip oldular.
Transit resmi kaldırıldı.
İngiliz gemileriyle gelen İngiliz malları için bir defa gümrük ödendikten
sonra mallar alıcı tarafından nereye götürülürse götürülsün bir daha
gümrük ödenmeyecekti. Böylece İngiltere vatandaşları Osmanlı Devleti
sınırları içinde ticaret yaparken Osmanlı vatandaşlarından bile daha az
vergi ödeyeceklerdi

1841'de Londra'da toplanan konferansa İngiltere,Rusya, Avusturya, Fransa,
Prusya ve Osmanlı Dev¬leti katıldı. Konferans sonunda şu kararlar alındı:
1) Boğazlar Osmanlı Devleti'nin egemenliğinde kalacaktı.
2) Barış zamanında hiç bir yabancı savaş gemisi Boğazlardan geçemeyecekti.
• Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki hüküm¬ranlık hakları sınırlanarak,
Boğazların koruyuculu¬ğu beş devlete bırakıldı.
• Boğazlar ilk defa uluslararası bir statüye bağlandı.
• 1841 Londra Antlaşması, Rusya'nın Hünkâr iske¬lesi Antlaşmasıyla Boğazlar
ve Osmanlı Devleti üzerindeki himaye hakkını sona erdirdi.
• Avrupalı devletler, Rusya'nın aşırı isteklerini ilk de¬fa engellediler.
• Bu antlaşma, Rusya'nın zararına olmuş; İngiltere ve Fransa antlaşmadan karlı
çıkmıştır.
• Boğazların ticaret gemilerine açık, fakat yabancı savaş gemilerine kapalı olması,
devletlerarası bir statüye dönüştü. Bu durum Avrupa devletler huku¬kunun bir
prensibi haline geldi.
• Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki mutlak egemenliği sona erdi
XIX. YÜZYIL
ISLAHATLARI
-Avrupa örnek alınarak Osmanlı devletinin parçalanmasını
engelleme amacıyla yenilikler yapılmıştır.
-XIX. Yüzyıl ıslahatları öncekilere göre daha kapsamlıdır.
-Milliyetçilik isyanları ve liberal düşüncelerin yaygınlaşması
ıslahatları yönlendirmiştir.
Bu dönem ıslahatları üç başlık altında incelenebilir. Bunlar:
II.MAHMUT DÖNEMİ ISLAHATLARI 1808/
1839


Yaptığı ıslahatlarla devlete batılı bir karakter vermeye
çalışmış olan II. Mahmut döneminde ilk kez çok yönlü
ıslahatlar yapılmıştır.


Yönetim ve Hükümet Alanında Yapılan Islahatlar
Sened-i İttifak – 1808
Ayanlarla padişah arasında imzalanmıştır. Buna göre:


Ayanlar devlet emirlerine ve yapılacak ıslahatlara itaat
edecekler.
Buna karşılık bulundukları yerlerde devlet adına vergi ve asker
toplayabilecekler.




ÖNEMİ :
Sened-i İttifak padişahın bazı yetkilerini
kısıtlayan ilk belgedir. ( 1215’te İngiltere’de
imzalanan Magna Carta’ya benzetilebilir.)
Padişah ayanları resmen tanımıştır. Bu durum
devletin ayanlara bile söz geçiremeyecek kadar
zayıf olduğunun bir göstergesidir.
Not: II. Mahmut Alemdar olayından sonra bunu
yürürlükten kaldırmıştır.
Yapılan Diğer Islahatlar İse Şunlardır:












Divan örgütü kaldırılarak yerine bakanlıklar kuruldu.
Tımar ve Zeamet kaldırılarak yerine memurlara maaş
bağlandı.
Devlet memurlarının rütbe nişan verilmesi yoluyla terfi
etmeleri sağlandı.
Devlet hizmetinde çalışanların öldükten sonra mallarına el
konulması kuralı ( müsadere ) kaldırıldı.
Eski büyük iller bölünerek yenileri kuruldu. Başlarına
maaşlı valiler atandı.
Askeri, idari, hukuki işlerde danışma meclisleri kuruldu.
Dar-ı Şuray- ı Askeri--------------------------askeri işler
Dar-ı Şuray- ı Bab-ı Ali-----------------------idari işler
Meclis- i Valay- ı Ahkam-ı Adliye----------adli işler
Memurların, fes, ceket ve pantolon giymeleri mecburiyeti
getirildi.
Posta ve karantina teşkilatı kuruldu.
Askeri maçlı bir nüfus sayımı yapıldı.
Askeri Alanda Yapılan Islahatlar



Alemdar Mustafa Paşa “Sekban-ı Cedid” adıyla
bir ordu kurduysa da yeniçeriler kendisiyle
birlikte bu orduyu da ortadan kaldırdılar.
“Eşkinci Ocağı” adıyla bir ordu daha kuruldu.
Yeniçeriler bunu da ortadan kaldırmak isteyince,
yeniçeri ocağı ortadan kaldırıldı. ( Vakay-ı
Hayriye 1826 )
Yeniçeri Ocağının yerine “Asakir-i Mansure-i
Muhammediye” adıyla yeni bir ordu kuruldu.
Eğitim, Kültür ve Sosyal Alanda Yapılan Islahatlar







Devlet memuru yetiştirmek amacıyla, “Mekteb-i
Tıbbiye”, “Mekteb-i Harbiye” ve “ Mekteb-i Maarif-i
Adliye” açıldı.
İlk öğretim zorunlu hale getirildi.
İlk kez Avrupa’ya öğrenci gönderildi.
Rüştiyeler ( orta okul) açıldı.
Takvim-i Vakayı adıyla ilk resmi gazete çıkarılmaya
başlandı.
İlk kez pasaport uygulaması getirildi.
Devlet dairelerine II. Mahmut’un resmi asıldı
Ekonomik Alanda Yapılan Islahatlar



Yerli malı kullanımı teşvik edildi ve kumaş
üretimi için yeni fabrikalar açıldı.
Yerli tüccarlara gümrük kolaylıkları sağlandı.
Not: Ekonomik alanda tüm gayretlere rağmen
istenilen başarı elde edilemedi. Osmanlı toprağı
tam bir Pazar hailine geldi. Ülke Avrupa
mallarının istilasına uğrarken, yerli küçük
atölyeler kapandı
TANZİMAT DÖNEMİ
ISLAHATLARI – 1839 / 1786

Bu dönemde Avrupalı devletlere tavizler
verilerek onların desteği alınmaya çalışılmıştır.
Bu sayede toprak bütünlüğü korunmaya
çalışılmıştır
Tanzimat Fermanı – 1839

Abdülmecit döneminde Mustafa Reşit Paşa’ya
hazırlatılarak,(İngiltere örnek alınarak) Gülhane
Parkında halka okunmuştur. Buna göre:






Müslüman ve gayrimüslim halkın can, mal ve namus güvenliği
devletin garantisi altında olacak.
Vergiler herkesin gelirine göre düzenli bir şekilde alınacak.
Kanun önünde herkes eşit olacak.
Müsadere kaldırılacak, özel mülkiyet gelecek. Miras olacak.
Mahkemeler açık olacak, hiç kimse haksız yere
cezalandırılmayacak.
Rüşvet ve iltimas kaldırılacak.

*Önemi :

İlk defa bir Osmanlı padişahı sınırsız olan yetilerinin üstünde
bir kanun gücünü tanımış oldu. Bu sebeple Tanzimat Fermanı
Osmanlı Devleti’nde anayasallaşma sürecinin başlangıcı olarak
kabul edilir.
Hukukta Müslim- Gayrimüslim eşitliği sağlanmıştır.
Askerlik görevi ocak hizmeti olmaktan çıkarılarak vatan görevi
şekline dönüşmüştür.
Osmanlıcılık fikrinin doğmasına zemin hazırlamıştır.




**Not : Tanzimat Fermanı Müslümanlar tarafından tepkiyle
karşılanmış, Gayri Müslimler ise yetersiz bulmuşlardır. Azınlık
isyanlarını sona erdirememiştir. Hatta Avrupa’nın
müdahalesine açık kapı bırakmıştır.
3- K I R I M S A V A Ş I VE P A R İ S
A N T L A Ş M A S I ( 1853-1856)
NEDENLERİ:




-Rusya’nın boğazlar üzerinde K.Kaynarca ve
Hünkar iskelesi antlaşmalarına dayanarak hak
iddia etmesi
-Osmanlı devletini hasta adam olarak
değerlendirip Osmanlı topraklarını İngiltere ile
paylaşmak istemesi
-Kutsal yerlerde yaşayan Ortodoksların
haklarının genişletilmesi isteği
-Balkan toplumlarını kışkırtması
SONUÇ:











Rusya bu savaş sırasında SİNOP ta bulunan Osmanlı
donanmasını yaktı.Bu olaydan sonra
İngiltere,Fransa,Piyamonte Osmanlının yanında yer aldı.
Rusya yapılan savaşlarda yenildi ve barış istedi.
Yapılan PARİS ANTLAŞMASINA göre;
-Osmanlı bir Avrupa devleti sayılacak,Avrupa hukukundan
yararlanacak
-Osmanlının toprak bütünlüğünü Avrupa devletleri
koruyacak (Osmanlının güçsüzlüğü ortaya çıktı)
-Boğazlar Londra antlaşmasındaki gibi kalacak
-Avrupalılar Osmanlının yapacağı Islahatlere karışmayacak
-Osmanlı ve Rusya Karadeniz de donanma
bulundurmayacak
(Bu maddeyle Osmanlı yenik duruma düşürülmüştür)
-Eflak ve Boğdan Avrupa nın kefilliğinde kalacak
(Osmanlının egemenlik haklarını zedelemiştir,Avrupalılar
her an bu bölgeleri denetim altına alabilirlerdi)
ÖNEMİ:


-Osmanlı Avrupa devletlerinin iç işlerine karışmasını
önlemek için Paris görüşmeleri sırasında ıslahat fermanını
hazırlayarak taraflara sunmuştur
-Osmanlı ilk kez Kırım savaşında ABDÜLMECİT
zamanında (1854)İngiltere’den borç para almıştır.

(Avrupalı devletler borçlarını tahsil etmek için DUYUN-U
UMUMİYE İDARESİ’Nİ kurdular ve gelir
kaynaklarımıza el koydular)

-Islahat fermanının Paris antlaşmasının içinde yer alması
Avrupalıların içişlerimize karışmasına zemin
hazırlamıştır. (Avrupa devleti sayılmasının bedeli)
-Rusya K.Kaynarca ve Edirne antlaşmasında elde ettiği
hakları kaybetti
-Osmanlının galip devlet olarak imzaladığı son
antlaşmadır ve kazandığı en son savaştır.


Islahat Fermanı – 1856

Kırım Savaşı’nda İngiltere ve Fransa’dan yardım
alan Osmanlı Devleti, bu devletlerin iç işlerine
karışmasını önlemek amacıyla 1856’da Islahat
Fermanı’nı ilan etti. Buna göre:
Gayrimüslimler devlet memuru olabilecekler,
istedikleri okulda okuyabilecekler.
 Gayrimüslimlere karşı küçük düşürücü sözler
kullanılmayacak.
 İşkence, dayak ve kötü muamele ortadan kaldırılacak.
 Vergiler herkesin gelirine göre alınacak.
 .........





*Önemi :
Gayrimüslimler, tanınan ayrıcalıklarla
Müslümanlardan daha üstün konuma
gelmişlerdir. Bu da toplumsal huzursuzluğa
neden olmuştur.
Avrupalı devletlerini iç işlerimize daha fazla
karışmasına neden olmuştur.
Osmanlı Devleti’nin parçalanma süreci
hızlanmıştır.
4- 93 HARBİ (1877-1878 Osm-Rus Savaşı)
NEDENLERİ:




-Rusya nın Paris antlaşması tanımadığını ilan etmesi
(Çünkü Fransa Prusya karşısında yenilmiş Avrupa da
güçler dengesi bozulmuştur)
-Kırım savaşında kaybettiği hakları geri almak
istemesi
-Rusyanın panislavizm politikasını hızlandırması
-Savaşı önlemek için toplanan Berlin,Londra,İstanbul
konferansı kararlarını Osmanlının kabul etmemesi
AYASTEFANOS ANT GÖRE 0SMANLI DEVLETİ
AYASTEFANOS ANT GÖRE 0SMANLI DEVLETİ
BERLİN ANT GÖRE 0SMANLI DEVLETİ










SONUÇLARI:
Rusya ile yapılan savaşta ağır yenilgi alındı ve Ruslar doğudan
Erzuruma,batıdanYeşilköye kadar ilerlediler.Osmanlı barış istedi.
1878 Ayestefanos (Yeşilköy) antlaşması yapıldı fakat
II:Abdülhamit’in isteği ve Avrupalı devletlerin baskısıyla bu
antlaşma uygulanmamış, yerine BERLİN antlaşması yapılmıştır.
BERLİN antlaşmasına göre:
-Sırbistan,Karadağ ve Romanya ya bağımsızlık verilecek.
-Batum,Kars,Ardahan,Artvin Rusyaya verilecek
-Teselya Yunanistana verilecek
-Ermenilere ve Rumlara ayrıcalıklar verilecek
-Bosna-Hersek in yönetimi Avusturya ya bırakılacak
-Bulgaristan 3 kısma ayrılacak
(Makedonya Osmanlıda kalacak,Doğu Rumeli hiristiyan bir vali
tarafından yönetilecek ve asıl Bulgaristan özerklik verilecek)
ÖNEMİ:














-Ermeni sorunu ilk kez ortaya çıkmıştır
-Rusya ilk kez Doğu Anadolu da toprak almıştır.
-Doğu sınırımız değişmiştir
-19. yy.da yapılan en ağır antlaşmadır.
-Osmanlı-Almanya yakınlaşması başlamış
-Osmanlının tek kazancı Doğu Beyazıt olmuştur.
-Kıbrıs gibi önemli bir üs kaybedilmiştir.
-İngiltere ve Avusturya en karlı çıkan devletlerdir
-Rusya Ayestefanos antlaşmasıyla Boğazlar ve balkanlarda elde ettiği
hakları Berlin antlaşmasıyla kaybetti
N O T =
-Rusyanın Osmanlıyı parçalama isteği engellenmiş oldu.
-Bu antlaşmadan sonra İngiltere Rusyanın Akdenize inmesini
engellemek bahanesiyle Kıbrısı işgal etmiştir.
-İstanbul konferansı toplandığında II.ABDÜLHAMİT 1.Meşrutiyeti
ilan etti ve ilk anayasa olan KANUN-İ ESASİ yürürlüğe girdi.
-Osmanlı tarihinde ilk uygulanmayan antlaşma Ayestefanos’tur.
(Sevr antlaşmasıda 1.Dünya savaşı sonunda yapılmış ve
uygulanmamıştır,iki antlaşma bu yönden benzerdir.)
OSMANLI TOPRAKLARINDA
YAPILAN DİĞER İŞGALLER






FRANSA:
Cezayir,Fas,Tunus
İNGİLTERE: Kıbrıs,Mısır,
İTALYA:
Trablusgarp (Libya)
AVUSTURYA: Bosna-Hersek
YUNANİSTAN: Girit
MEŞRUTİYET DÖNEMİ ( 1876-78 )
ISLAHATLARI
Meşrutiyet’in İlan Nedenleri
 Genç Osmanlıların yürüttüğü faaliyetler
 Avrupalıların iç işlerine karışmasına engel olmak
istenmesi.
 Azınlıklara haklar vererek onların devletten
kopmalarına engel olmak istenmesi.
 İstanbul Konferansı’ndan lehte bir karar çıkarabilmek
için.
 Not: Meşrutiyet 23 Aralık 1876’da ilan edildi. 20 Mart
1877’de Meclis- i Mebusan toplandı. Meşrutiyet
Avrupa’da beklenen ilgiyi görmedi.






Meşrutiye’nin Getirdiği Yenilikler
Halk dolaylı da olsa ilk kez padişahın yanında
yönetime katılma hakkı elde etti.
Osmanlı Devleti ilk kez anayasa ilan etti ve
parlamenter sisteme geçti.
Kanun-ı Esasi Türk tarihinin ilk anayasasıdır.
Padişahın yetkileri meclisten daha üstün
tutulmuş ve meclis danışma meclisi konumuna
düşürülmüştür.









Kanun-ı Esasinin Esasları
Yürütme görevi, padişah başkanlığında “Vekiller
Heyeti”’ne aittir( Bakanlar Kurulu).
Yasama yetkisi, “ Ayan” ve “ Mebusan Meclisi’ne”
aittir.
Seçimler 4 yılda bir yapılır.
Ayan Meclisi üyeleri padişah tarafından atanır.
Meclisi açma ve kapatma yetkisi padişaha aittir.
NOT : II. Abdülhamit, Doksan Üç Harbini bahane
göstererek meclisi kapatmıştır. Bu dönemde meydana
gelen bazı gelişmeler ise şunlardır:
Duyun-u Umumiye İdaresi kurulmuştur. 1881
Sanayi-i Nefise Mektebi açılmıştır. ( Güzel Sanatlar )
1881.



MEŞRUTİYET DÖNEMİ
Meşrutiyetin tekrara ilan edilmesi için İttihat ve Terakki Partisi
öncülüğünde isyanlar çıkmıştır. Makedonya’da isyanların
bastırılamaması üzerine II. Abdülhamit 23 Temmuz 1908’de II.
Meşrutiyet’i ilan etti. Bu dönemde:
 İlk kez çok partili siyasî hayata geçilmiştir.
 Yeniden seçimler yapılmış ve meclis açılmıştır.
 Meşrutiyet iç karışıklıklara neden olmuştur.( Bulgaristan
bağımsızlığını ilan etmiş, Girit Yunanistan’a bağlanmış,
Bosna- Hersek Avusturya tarafından ilhak edilmiş vs. )
 Halk İstanbul’da meşrutiyet yönetimine son verilmesi isteğiyle
ayaklanmıştır. 31 Mart Vakası da denilen bu olayı, Selanik’ten
gelen “Hareket Ordusu” bastırmıştır.
Not: Bu isyan bastırıldıktan sonra Abdülhamit tahttan indirilmiş
ve yerine V. Mehmet Reşat padişah olmuştur.


XIX.YY ISLAHATLARININ SONUÇLARI
Bu dönemde yapılan ıslahatlar da başarılı
olamamıştır. Bunun başlıca nedenleri:
Sürekli girilen savaşlar.
 İç isyanlar
 Rusya’nın ve diğer Avrupa devletlerinin engellemeleri
 İttihat ve Terakki’nin yanlış politikaları.


TRABLUSGARP SAVAŞI (1911-1912)
A-İtalya’nın Trablusgarp’ı işgalinin Nedenleri
1-Birliğini geç kuran İtalya’nın ham madde ve pazar
arayışı(Sömürgecilik)
Açıklama: Birliğini geç tamamlayan İtalya sömürgecilik
yarışında geç kalmıştır. 1896’da Habeşistan’a saldırdıysa
da; İtalya’nın bu saldırısı başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
2-Trablusgarp’ın İtalya’ya yakın olması
3-Osmanlı Devleti’nin Libya’yı(Trablusgarp) savunacak
gücünün olmaması
Açıklama: Osmanlı Devleti Trablusgarp’a karadan yardım
edemezdi; çünkü Mısır, İtalya’nın Trablusgarp’ı işgalini
onaylayan İngiltere’nin elindeydi. Donanmasının
güçsüzlüğünden dolayı da Osmanlı Devleti Trablusgarp’a
denizden yardım edemezdi.

4-İtalya’nın, Trablusgarp’ın işgali için, Avrupa devletlerinin
onayını alması
Açıklama:1900’de,
Fransa, Fas’ı almasına yardımcı olduğu takdirde Trablusgarp’ı
İtalya’nın işgal etmesine razı olabileceğini açıkladı.
1902’de ise Avusturya Bosna-Hersek üzerindeki emellerini
İtalya’ya kabul ettirdiği için; İtalya’nın Trablusgarp’a yönelik olan
emellerini kabul etti.
Fransa’nın işgali altındaki Tunus ile kendi işgali altındaki Mısır
arasında Trablusgarp’ı tampon bölge olarak gören ve İtalya’yı
bloklaşmada yanında tutmak isteyen İngiltere de İtalya’nın
Trablusgarp’a yönelik emellerini olumlu karşıladı.
İtalya’nın Rusya’nın Boğazlara yönelik olan planlarını
desteklemesinden dolayı; Rusya da İtalya’nın Trablusgarp’a
yönelik olan emellerini onayladı. Almanya ise oluşan bloklaşma
hareketinde İtalya’yı kaybetmek istemediğinden dolayı İtalya’nın
Trablusgarp’a yönelik olan emellerini kabul etti.
5-İtalya’nın, Trablusgarp’ın uygarlıkta geri bırakıldığı ve burada
İtalyanlara kötü davranıldığı iddiası.

Trablusgarp’ın İşgali
Büyük devletlerle gizli görüşmeler yaparak Trablusgarp’ı ele
geçirme serbestliği elde eden İtalya, haklı bir gerekçe
göstermeden 28 Eylül 1911’de Trablusgarp üzerine harekete
geçti.

Osmanlı bölgeyi savunabilecek durumda olmadığından dolayı
bir grup vatan sever subay(M. Kemal, Enver Paşa, Nuri Conker,
Ali Çetinkaya, Fethi Okyar), halkı teşkilatlandırmak için
Trablusgarp’a gitti. Bölgeye giden subaylardan Mustafa Kemal
Derne ve Tobruk’u teşkilatlandırırken; Enver Paşa Bingazi’yi
teşkilatlandırdı. Teşkilatlanmış olan asker ve halk karşısında
İtalyanlar başarısız duruma düştüler.

İtalya Trablusgarp’ta başarılı olamayacağını anlayınca;
Osmanlı’yı barışa zorlamak için On İki Ada’yı işgal etmiştir.
Osmanlı bu durum karşısında barışa yanaşmamıştır. Fakat, 8
Ekim 1912’de Balkan Devletleri Osmanlı’ya saldırınca; Osmanlı
İtalya ile Uşi Antlaşmasını imzalamak zorunda kalmıştır.

-(QUCHY)Uşi Antlaşması (18 Ekim 1912)

1-Trablusgarp İtalyanlara verilecek.

2-On İki Ada, Yunan işgali ihtimaline binaen, geçici olarak,
İtalyanlara bırakılacak.
Açıklama: Balkan Savaşlarından sonra I. Dünya Savaşının
başlaması On İki Ada meselesini küllendirdi. Savaş esnasında
ise İtilaf Devletleri gizli anlaşmalarla On İki Ada’yı İtalya’ya
bıraktılar. Lozan Antlaşması ile adalara resmen sahip olan
İtalya II. Dünya Savaşından sonra ise bölgeyi Yunanistan’a
bıraktı.

3-İtalya Osmanlı Devletine kapitülasyonların kaldırılması
konusunda destek verecek.

4-Trablusgarp dini bakımdan halifeye bağlı kalacak.(Böylelikle
Osmanlı Devleti Trablusgarp halkıyla olan dini-kültürel bağını
sürdürmüştür.)

D-Trablusgarp Savaşının Sonuçları

-Balkan Savaşı’nın başlaması üzerine Osmanlı
Devleti İtalya ile anlaşma yapmak zorunda kaldı.
Osmanlı Devleti Kuzey Afrika’daki son toprak
parçasını İtalya’ya verdi.

-Mustafa Kemal Paşa Trablusgarp’ta kazandığı
başarılar(Derne-Tobruk) sonucu binbaşı oldu.

-Balkan devletlerinin Osmanlı üzerine harekete
geçişi kolaylaştı
İttihat ve Terakki Partisi prestij kaybetti.
: Mustafa Kemal ilk defa sömürgeciliğe karşı
savaştı.


ATATÜRK- Trablusgarb1911
SÖZ KONUSU VATANSA GERİSİ TEFERRUATTIR
Atatürk 1911 Derne/Trablusgarb

I. BALKAN SAVAŞI (1912-1913)
A-Savaşın Nedenleri
1-Rusya’nın Balkanlarda takip ettiği Panslavist politika
2-Balkanlardaki gelişmelerin, Osmanlı tarafından, takip edilememesi
3-Fransız ihtilalinin etkisi (Milliyetçilik ve bağımsızlık)
4-Türklerin Balkanlardan tamamen atılmak istenmesi
Açıklama:Savaş başlamadan önce; Arnavutluk, Makedonya, Selanik ve Yanya
Osmanlı’nın elindeydi.
5-Trablusgarp Savaşı esnasında, Osmanlı Devleti’nin güçsüz olduğunun
anlaşılması
6-Kiliseler sorununun Balkan devletlerinin lehine sonuçlanması
7-Balkan devletlerinin Osmanlı’ya karşı ittifak kurmaları
8-İngiltere’nin, 1908’de Estonya’nın başkenti Reval’de yapılan görüşmeler
sonucunda, Rusya’yı Balkan politikasında

-Katılan Devletler ve Savaşın sonucu
1-Karadağ, Bulgaristan, Sırbistan ve Yunanistan Osmanlı Devleti’ne karşı
savaştılar(Bu devletlerin Bulgaristan önderliğinde birleşip; Osmanlı’ya
saldırmasında Rusya etkili oldu. Savaş 8 Ekim 1912’de Karadağ’ın
Osmanlı topraklarına saldırması ile başladı. Bulgarlar Çatalca’ya kadar
gelmeyi başarırken;Rauf Orbay’ın Hamidiye Kruvazörü ile yaptığı başarılı
mücadelelere rağmen Yunanlılar Ege Adalarını işgal etmeyi başarmıştır.)
2-Osmanlı Devleti bütün cephelerde yenilerek Çatalca’ya kadar geriledi
C-Osmanlı’nın Başarısızlığının Nedenleri
1-Ordunun siyasete karışması
2-Savaştan önce askerlerin bir bölümünün terhis
edilmesi
3-Ordunun savaşa hazır olmaması
4-Osmanlı donanmasının yetersiz olması
5-Avrupa devletlerinin Balkan uluslarını desteklemesi

6-İngiltere, Fransa ve Rusya’nın Balkan
sınırlarının değişmeyeceğine dair verdikleri
teminata güvenen Osmanlı’nın Balkanlar’da
gelişen olayları takip etmemesi.
7-Balkan devletlerinin birlikte hareket etmesi
8-Balkan devletlerinin ulaşım ve iletişim
imkanlarını etkisiz hale getirmelerinden dolayı
Osmanlı ordusunda iletişim ve ulaşım bozukluğu
olması.
9-Osmanlı’nın siyasal yalnızlık içinde olması.
BERLİN ANT GÖRE 0SMANLI DEVLETİ

D-Londra Antlaşması (30 Mayıs 1913)
1-Midye-Enez çizgisinin batısındaki topraklar Balkan devletlerine
bırakıldı(Osmanlı, Gelibolu Yarımadası hariç olmak üzere, Doğu Trakya
ve Balkan topraklarının tamamını kaybetti.)
2-Ege adalarının durumu ve Arnavutluğun sınır durumu büyük
devletlerin kararına bırakıldı
Açıklama: Ege Adaları fiilen elden çıkmıştır. I. Dünya Savaşı başlayınca;
Ege Adaları meselesi askıya alınmış; Lozan Antlaşması ile Ege Adaları
resmen Yunanistan’a verilmiştir.
E-I. Balkan Savaşının Sonuçları
1-Osmanlı Devleti’nin Balkanlar’daki varlığı ta-mamen sona erdi.
2-Edirne ve Kırklareli Bulgaristan’a bırakıldı
3-Gökçe Ada ve Bozca Ada hariç, Ege Adaları fiilen elden çıktı
4-28 Kasım 1912’de, Arnavutluk, bağımsızlığını ilan etti. Bu durum
İslamcılık politikasını da olum-suz etkiledi. (Osmanlı Devleti’nden ayrılan

5-İttihat ve Terakki Partisi, 23 Ocak 1913’de düzenlediği Bab-ı Âli
Baskını sonucunda hükümeti tam olarak ele geçirdi. (Bu partinin resmî
iktidar dönemi başladı.)
Açıklama:İttihat ve Terakki Partisi 1889’da kurulan II. Meşrutiyetin
ilanında etkili olan, 31 Mart Olayından itibaren yönetimde etkili olmaya
başlayan, II. Meşrutiyet Döneminde Türkçülüğü devletin siyasi düşüncesi
haline getiren, Osmanlı Devletini I. Dünya Savaşına sokan bir partidir.
6-Mustafa Kemal’in ordunun siyasete girmemesi şeklindeki görüşünün
doğruluğu ispatlandı.
7-Bulgaristan Ege Denizi’ne ulaşmıştır.
8-Balkan devletleri arasındaki anlaşmazlık sonucunda II. Balkan Savaşı
çıkmıştır.
9-Balkanlar’dan Anadolu’ya göç başladı
10-Mustafa Kemal siyaseti bırakmıştır.




OSMANLI DÖNEMİNDE DÜŞÜNCE AKIMLARI
20. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti'nin çöküş dönemine girmesi çeşitli
düşüncelerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Osmanlı Devleti 19. yüzyılda daha
düzenli ve programlı bir ıslahat hareketine girişmiştir. Fakat, 19. yüzyılın ikinci
yarısından sonra devleti batmaktan kurtarmak amacını güden bir takım akımlar 20.
yüzyıl başlarında II. Meşrutiyetle daha belirgin olarak ortaya çıkmışlardır.
Tamamen devletin birlik ve bütünlüğünü sağlamaya çalışan bu fikir akımları küçük
çapta birer devlet doktrini özelliği gösterirler. Sırasıyla Osmanlıcılık, İslamcılık,
Batıcılık ve Türkçülük şeklinde ortaya çıkan bu akımlar, l. ve II. Meşrutiyet
devresinde devlet hayatına hakim olmuşlar ve etkilerini göstermişlerdir.
a. Osmanlıcılık:
Osmanlı tarihinde ilk defa olarak bazı aydınlar tarafından Genç Osmanlılar adıyla
hükümetin çalışmalarını denetleyecek bir cemiyet kurulmuştur. Devletin sınırları
içinde yaşayan fertler arasında dil, ırk, kültür ve din bakımından hiç bir fark
gözetmeksizin, hepsinin aynı hak ve yetkilere sahip olmasının gerektiği
savunulmaktadır. Osmanlı Toplumunda olması istenen kaynaşmanın ancak bu
düşünceyle sağlanacağına inanmaktadırlar.
Osmanlıcılık fikrinin yaşaması Meşrutiyet idaresinin varlığına bağlıdır. Meclis-i
Mebusan’ın kurulmasını ve Kanun-u Esasi'nin (ilk anayasa) ilân edilmesini
istemişlerdir.
Savunucuları: Mithat Paşa,Namık Kemal,Ziya Paşa

İslamcılık
 İslamcılık kısaca Osmanlı devletinde birlik ve bütünlüğü dinle sağlamayı




amaçlayan bir akımdır
2.Abdülhamit ,M.Akif Ersoy,Cemaleddin Afgani
2.Abdülhamit Halifelik makamını İngiltere,Fransa,Rusya’da yaşayan
müslümanlar üzerinde etkisiniz artırarak etkili olmaya çalışmıştır.
İslamcılık Balkan savaşında Arnavut bağımsızlığı ve 1.Dünya savaşında
Arap isyanları sonucunda zayıflamıştır.
c. Batıcılık:
Bu görüş, devletin ancak batılılaşmak yoluyla kurtulabileceğini ve bunun
için çeşitli alanlarda ıslahatlar yapılması gerektiğini savunmuştur.
Abdullah Cevdet, Celal Nuri ve Süleyman Nazif

. Türkçülük/TURANCILIK Türkçülük akımı Osmanlı İmparatorluğu
sınırları içinde yaşayan Türkleri dil, din ve kültür değerleriyle birbirlerine
bağlanmasını, dışarıdaki Türklerle de birleşme yolları aranmasını
amaçlıyordu. II. Abdülhamid'in kurmak istediği İslâm Birliği gibi Türk
Birliğini kurmak amaçlanmıştır. II. Meşrutiyet'in ilânından sonra
Türkçülüğün etkisi daha da arttı. İttihatçılar genellikle bu düşünceye
sahiplendiler.

Türkçülük fikrinin savunucuları Ziya Gökalp, M. Emin Yurdakul, Ömer
Seyfeddin gibi yazarlardı.
Türkçülük Akımı, II. Meşrutiyet'in ilânından önce yalnız anavatanı
düşünmekle kalmamış, bütün Türklerin kurtuluş imkanlarını da araştıran
Pantürkizm cereyanına doğru yönelmiştir.
Milliyet fikrinin etkisiyle ortaya çıkan Türkçülük, biçim değiştirmiş,
Turancılıktan Misak-ı Milli esaslarına dönüşerek Türk Kurtuluş Savaşı'nın
ve Türkiye Cumhuriyeti'nin temel ideolojilerinden olmuştur




“VATAN TÜRKLERE NE TÜRKİYEDİR NE TÜRKİSTAN
VATAN BÜYÜK VE MÜEBBED BİR ÜLKEDİR TURAN “
Ziya Gökalp
“Ne Mutlu Türküm diyene..”
(Atatürk)
“Ben TÜRKÜM dinim ve ırkım yücedir“
Mehmet Emin Yurdakul
Düşmanın ülkesi viran olacak,
Türkiye büyüyüp "TURAN" olacak.
Ziya Gökalp
Yüksel Türk!
Senin için yükselmenin hududu yoktur...
(Atatürk)
Gençler hepiniz Türk bayrağısınız ,onu
düşürmeyiniz,kirletmeyiniz…………….
Download

NOT - ercanbag