AKILLI GAZ SAYAÇLARI İÇİN
İZLENEBİLİRLİK VE TEKNİK
BEKLENTİLER
ICSG -2014
8 Mayıs 2014
Hakan KAYKISIZLI
Gaz Sayaçları
Wet Gas Meters, 1800 yıllarının hemen
başlarında kullanılmaya başlandı
Gaz Sayaçları
1840’lardan itibaren
Julius Pintsch -1899
Gas Museum Warsaw
Gaz Sayaçları
1895: Ön Ödemeli Sayaç
Fransa ve Benelux
Gaz Sayaçları
2000’li yıllar “Akıllı Gaz Sayaçları”
Akıllı gaz sayacı; müşterinin gaz, su ve elektrik
verilerini görüntüleyen, ölçen ve iletimini sağlayabilen ve
kablosuz bir ağ sistemi içerisinde sürekli haberleşmenin
yapılabildiği sayaçlara denir.
Gaz Sayaçları Okuma Sistemleri
Sayaç Okuma Sistemlerinin Evrimi
Manuel
Sayaç okuma
Otomatik Sayaç Okuma
Uzaktan okuma
Tek yönlü veri iletimi
Geliştirilmiş Sayaç Altyapısı
Uzaktan okuma
Çift yönlü yönlü iletişim
Uzaktan erişim ve kontrol
Gaz Sayacı Kalibrasyonları
T P
T P
Referans
AKIŞ
Test
Sayacı
Model Fonksiyon
B = VT − VCT
VR xPR xTT
= VT −
PT xTR x(1 + f R / 100)
Gaz Sayacı Kalibrasyonları
Körüklü Sayaçlar İçin Test Hacimleri
Sayaç
Qmax
(m3/h)
Qmin
(m3/h)
Qmin Test
hacmi (m3)
G 1.6
2,5
0,016
0,02
0,10
0,2
G 2.5
4
0,025
0,02
0,10
0,2
G4
6
0,04
0,03
0,10
0,3
G6
10
0,06
0,03
0,20
0,5
G 10
16
0,10
0,15
0,30
0,9
Qmax Test
0,2Qmax
hacmi (m3)
Test
hacmi (m3)
Gaz Sayaçları Kalibrasyonları
EN 1359
Körüklü sayaçlar
EN 14236
Ultrasonik gaz sayaçları
EN 12480
Rotarymetreler
EN 12261
Türbinmetreler
EN 12405-1
Çevrim cihazları-Hacim çevrimi
PD CEN/TR 16061
Akıllı Gaz Sayaçları
Hata Sınırlarının Değerlendirilmesi
Körüklü Sayaçlar
•
71/318/EEC ye göre test edildiyse maksimum izin verilebilir bağıl hata (MIH):
Debi aralığı
Qmin ≤Q < 0,2Qmax
0,2Qmax ≤ Q ≤ Qmax
•
DIN EN 1529 a göre test edildiyse maksimum izin verilebilir bağıl hata (MIH):
Debi aralığı
Qmin ≤Q < 0,1Qmax
0,1Qmax ≤ Q ≤ Qmax
•
MIH (%)
±3
±2
MIH (%)
±3
± 1,5
2004/22/AT ye göre test edildiyse maksimum izin verilebilir bağıl hata (MIH):
Debi aralığı
Sınıf -1,5 için: MIH (%)
Sınıf -1 için: MIH (%)
Qmin ≤Q < 0,2Qmax
±3
±2
0,2Qmax ≤ Q ≤ Qmax
± 1,5
±1
Hata Sınırlarının Değerlendirilmesi
Rotary ve Türbin Metreler
•
71/318/EEC ye göre test edildiyse maksimum izin verilebilir bağıl hata (MIH):
Debi aralığı
Qmin ≤Q < 0,2Qmax
0,2Qmax ≤ Q ≤ Qmax
MIH (%)
±2
±1
OIML standartlarına göre ise ;
Sayaç Tipi
Körüklü
Türbinmetre
Sayaçlar
Qmin ≤Q < 0,1Qmax
±3
±2
0,1Qmax ≤ Q ≤ Qmax
±2
±1
Belirsizlik Bütçesinin Oluşturulması
B = QT −QCT = QT −
MODEL FONKSİYON
Belirsizlik Kaynakları
Tanımı
Kısmi belirsizlikler
Sembl Tah. değeri Birimi
Sembl
Tah.
değeri
QRxPRxTT
PT xTRx(1+ fR / 100)
Duyarlılık Katsayıları
Referans Debi
QR
0,2134
m3/h
uδ
δQR
1,07E-04
m3/h
Normal
0,5
Cδ
δQR
Değr.
Birimi
m3/h
1,00E+00
Test debi
QT
0,2144
m3/h
uδ
δQT
2,92E-04
m3/h
Normal
0,5
Cδ
δQT
1,00E+00
Referans öncesi
Ölçülen Basınç
δPR
1005,3
mbar
uδ
δPR
5,50E-02
mbar
Normal
0,5
Cδ
δPR
-2,12E-04
Referans öncesi
Ölçülen Sıcaklık
δTR
293,7
K
uδ
δTR
5,00E-02
K
Normal
0,5
Cδ
δ PR
7,26E-04 m3/h/K 3,30E-10 (m3/h)2
Test sayacı öncesi
Ölçülen Basınç
δ PT
1005,4
mbar
uδ
δ PT
2,00E-02
mbar
Normal
0,5
Cδ
δ PT
2,12E-04
Test sayacı öncesi
Ölçülen Sıcaklık
δTT
293,7
K
uδ
δTT
7,50E-03
K
Normal
0,5
Cδ
δTT
-7,27E-04 m3/h/K 7,42E-12 (m3/h)2
Hata
B
0,00100
m3/h
Hata Değeri
B
=
0,00100
m3/h
Q=
QT
-
B
±
U (k=2)
Q=
0,21
-
0,00100
±
0,00031
Birimi Dağl.Fnk Çarpanı
Smbl
Kısmi Varyanslar
Birimi
2,85E-09 (m3/h)2
2,13E-08 (m3/h)2
m3/h/mba
3,41E-11 (m3/h)2
r
m3/h/mba
4,50E-12 (m3/h)2
r
TOPLAM VARYANS
u2 =
2,45E-08 (m3/h)2
Standard Belirsizlik
u=
1,57E-04 (m3/h)
Genişletilmiş Belirsizlik
m3/h
m3/h
Değeri
Relatif Belirsizlik
Beyan değeri
(U)0.95 = 3,13E-04 (m3/h)
(U)0.95 = 1,47E-03
-
(U)0.95 =
-
0,05%
Akıllı Gaz Sayaçları
HABERLEŞME
SENSÖRLER
VANA KONTROLÜ/ÖN ÖDEME
Akıllı Gaz Sayaçları
PD CEN/TR 16061
•
•
•
•
•
•
Tanımlar
Akıllı Gaz Sayaçları
Akıllı Ölçüm Sistemi
İlave Donanımlar
Yönetmelikler
Tip Onay Testleri
Akıllı Gaz Sayaçları
PD CEN/TR 16061 Gaz Sayaçları -Akıllı Sayaçlar
Akıllı sayaç kablolu veya kablosuz iletişim sağlanabilen
istenilen zaman aralaıklarında çalışabilen ve aşağıdaki fonksiyonlardan
en az birini ilave olarak taşıyan sayaçtır.
•Uzaktan endeks okuma
•Ev otomasyon etkileşimi
•Veri işleme-analiz
•Ön ödeme fonksiyonu
•Zaman saati
•Konfigurasyon verisinin uzaktan güncellenmesi
•Uzaktan kontrol/otomatik gaz kesme
Akıllı Gaz Sayaçları
Endeks değerleri veya tüketim kaydedilmelidir;
-dönüştürülmemiş hacim m3
-baz şartlardaki hacim, m3
- sıcaklık dönüştürülmüş m3
-kg
Gerçek zamanlı bir saat, veri işleme-kayıt veya tarife hesaplamaları
için kullanılmalıdır. Tavsiye edilen, verinin UTC ye bağlı olarak
veri işlemesi ve müşteriye yerel zaman bilgisinin sunulmasıdır çünkü
Akıllı Enerji profilinin oluşturulabilmesi talebin karşılanması/yük kontrolü
için zaman senkronizasyonuna ihtiyaç vardır.
Akıllı Gaz Sayaçları
• Sıcaklık, basınç, sıkıştırılabilirlik gibi bilgileri sabit faktörler olarak
merkezi sistem üzerinden sağlanabilir.
• Sayacın enerji hesabı için kalorifik değerin gerçek zamanlı
ölçülmesini mümkün kılacak tüm faktörleri sağladığı düşünülse de
bu pratikte pek mümkün değildir.
• Gaz sağlayıcısından kullanıcılara gidene kadar değişik ağlarda
farklılaşmalar olabilir ve bunun gerçek zamanlı takibi pek kolay
olmayabilir.
• Gaz kullanıcıya ne kadar geç ulaşıyorsa enerji hesabındaki
belirsizlikte o kadar büyüyecektir. Ortalama bir değer üzerinden
ücretlendirme ise gerçeği yansıtmaması bakımından risklidir.
Akıllı Gaz Sayaçları
• Mevcut durumda sayaç performansı, kalibrasyonu
bakımından bir değişiklik öngörülmemekle birlikte,
ücretlendirmeye konu olabilecek veri toplayıcı gerçek
zamanlı bilgi aktaran sensörler gibi ilave donanım için
kalibrasyon ihtiyacı doğabilir.
İlave kalibrasyon ihtiyacı
• Basınç
• Sıcaklık
• Zaman
Akıllı Gaz Sayaçları
Teknik olarak aşılması gereken sorunlar
• Puls çıkış konnektörlerinin standartlaştırılması
• Enerji olarak anlık ölçümlerin yapılabilmesi
• Elektrik sayaçları kWh olarak enerji tüketimini gösterirken gaz
sayaçları tüketim noktasındaki gaz hacmini m³ olarak
göstermektedir. Enerji tüketimi için tüm sayaçların yenilenmesi
yada ilave ekipmanlarla donatılması gerekmektedir.
Akıllı Gaz Sayaçları
İyonize olmayan mikrodalga radyasyonu
( RF EMF radyasyonu)
31 MAYIS 2011, World Health Organisation, RF EMF
“SINIF 2B OLASI KANSOREJEN”
- kurşun, DDT, kloroform & civa ile aynı katagori)
Download

hakan kaykısızlı - ICSG ISTANBUL 2014