Ek-1: Bilgi Notu
BATI NiT, VINUSU ENFEKSIYONU
Hastahk Etkeni:
Batt Nil Virtisti (BNV) Flaviviridae ailesinin Flavivirus genusuna ait, sivrisineklerle
bulagan bir patojendir. Ortalama 40-60 nm gaprnda; tek samalh 10.000-11.000 baz igeren
pozitif RNA genomuna sahrp 'znflr bir vinistiir. Flaviviruslerin "Japon enselaliti vinisii
antij enik kornpleksi" subgrubunun bir iiyesidir.
Epidemiyoloji:
Viriis ilk kez 1937 yinda Uganda'da Batr Nil bdlgesinde yagayan ategli bir kadrn
hastadan izole edilmig, Mtsu'da 1950'1i yrllarur baglarrnda sivlisinek, kug ve insanlarda virus
gosterilniqtir. Daha sonralan Asya, Avrupa ve Afrika'da endemik oldufu saptanmrg, 17
iilkede de epidemi yapmrgtrr. israil'de 1957 yrhnda,I974'de Griney Afi'ika'cla dtigtik mortalite
ile seyreden salgrnlardan sonra yine dtigtik morbidite ve mortalite ile seyreden sporadik
vakalar Avrupa, Orta Do[u. Hindistan ve Afi'ika'dan bildirilmeye devam etmigtir, Ancak
1996'da Romanya'da pek gofiunun afr ensefalit oldufu belirtilen ve yriksek rnortalite ile
seyreden, 835 kiqinin hospitalize edildi[i bir salgrn yaganmlg ve ilk kez BNV'nin yol aEtrfir
ateqli hastahfia kamuoyunun dikkati gekilmigtir. Daha sonra hemen her yrl BNV salgrnr gegitli
iilkelerden bildirilmeye devam etmigtir: 7997'de Tunus, 1999'da Rusya ve 2000'<Je islail.
Hastalrk Amerika'da ilk kez l999'da 62 ensefaht vakasrndan bildirilmig ve vaka sayrsr bu
tilkede 2007 y:Irna kadar 24.0A0'i agalken hastahktan olenlerin sayrsl da 1000 kiqinin
r.izerinde olarak saptanmtgtrr. Atla ilgili hastahklar ilk kez 1960't1 yrllann baglarrnda Fransa
ve Mrsrr' da tarumlanmrgtrr'.
Cofrafi agrdan Tr.irkiye, BNV salgrnlarrrun oldu[u ve insan/hayvan olgularulm srkhkla
tespit edildifi tilkelerle yakrn iliqkili bir konumda yer almaktadrr. Ayr.rca iilkerniz, iklim ve
ekolojik kogullar, sivrisinek faunasr ve vektcjr aktiviteleri ile gogmen kuglarrn gog yollarr
uzerinde bulunmasr agrsurdan BNV dolaqrn'rilra oldukga agrk bir l<onumdadu.
Hastahk genelde mevsimseldir, yaz boyunca ve sonbahann erken dcjnemlerinde
gortilrir (Temmuz-Ekim aylarr arasrnda). Qogu epidemiler Afustos ve Eyli.il aylarnda ortaya
grkmaktadrr. Batr Nil Virus epidemileri Avrupa'da yM sonu ve sonbahar bagrnda, kug
goglerinin ytiksek oldu[u ve sivrisinek sayrsmm gok oldufiu dcinemlerde ortaya grkmaktadrr.
Bu olay bize virusun yayrhmrnda gogmen kuglarrn cjnemini vurgulamaktadrr.
Bulagma Yollarr:
BNV igin
esas vektcjr sivrisineklerdir.
40'n
lJrzerinde sivrisinekten
izole edilebilmiq
olmasma kargrn predominant genus Culex'tir. Yabani kuglar ana konaktr. Bazr kuglarda uzun
stire yriksek dtizeyde viremi yaparlar. BNV'nin ya$am ddngiisti sivrisineklerle kuglar
arastndadr. Kuglardaki viremi donemi sivrisineklerin viri.isU almasrnda krit.ik bir cjneme
sahiptir. Viriis kuglarda yiiksek derecede patojenik seyreder ve toplu kug ohimleri lokal
yayrhmrn srkhkla en onemli gostergesidir. Gdgmen kuglar ve sivrisinekler hastahfrn drinya
gapmda yayllmasmda etkilidir. Viri.is insanlara ve atlaru sivrisineklerin rsrmasryla bulaqrr.
Ancak bunlarda enfeksiyon diigiik viremi ile seyrettifinden insanlar ve atlar difer
sivrisinekleri enfekte edemez, dolayrsr ile kazara dongriye girerler ve son konak olurlar.
Avrupa'run krrsal kesimlerinde, genig gapta kug oli.imlerinin yoklu$unda atlardaki ncirolojik
semptomlar, vinistin lokal varhfmln genellikle tek gdstergesidir.
Hastahlrn sivrisinek drqrnda da gegitli bulag yollan bildirilmigtir. Kan iirtinlerinin
transftizyonu, organ transplantasyonu ve laboratuvar gahganlarrnda perktitandz inoki.ilasyon
bu bulag yollarrndandrr. insandan insana bulag yoktur.
Hastahfrn endemik oldu[u bolgelerde, drganda gahgan ve sivrisinek rsrnfma marLtz
kalan iggiler, bahgrvanlar ve giftgiler risk altrnda sayrlabilir. Bunun drgrnda BNV ile enfekte
kuglara nekropsi yapan veya enfekte kuglarrn atrklanna mafirz kalan laboratuar gahganlarrna
da viri.is, ellerdeki kesilerden bulagabilir. Risk altrndaki kigilere efitim verilmeli ve gtipheli bir
temas saptandrfrnda hastaneye bagvurmalarr saflanmahdrr.
Klinik:
Serolojik gahgmalar goz oniinde bulunduruldufunda, BNV ile enfekte olan vakalarm
%o 80'nrn asemptomatik seyrettifi, Yo 20'sinde semptomatik enfeksiyon geliqtifi soylenebilir.
BuYo20'Ilk kesimin %o 90'nda Batr Nil Ategi geligirkeno/o 10'unda sinir sistemi tutulumu ile
giden Batr Nil Noro-Invazif Hastahfir (BNNI) geliqmektedir. BNNI'nrn%o 65'i ensefalit,oA
30'u menenjit ve geri kalan o/o 5-3}'lukkesimi ise akut flask paralizi (AFP) ile seyreder. Yani
toplam BNV ile enfekte kigilerin Yo 7'den aztnda sinir sistemi tutulumu olacagt sciylenebilir.
Norolojik hastahk ile hastaneye yatan hastalann yagiarr 5-95 arasrnda defiqmekle birlikte
giddetli hastahk ve cjliim oranr yagh hastalarda dahafazlad:n.
BNV'nin inkr.ibasyon periyodu 3-14 giindrir. Ani baglayan ateg ile birlikte bag afirrsr,
halsizlik, retroorbital a[rt, kas a[rrlarr, gastrointestinal semptomlar (bulantr-kusma, karrn
afrtst ve ishal) ve dokiintil gortiliir. Gegmigte lenfadenopati bildirilmiq olsa da son donem
salgrnlarda daha az rastlanmaktadrr. Ateg genellikle gok ytiksek seyreder. Daha giddetli
olgularda bag a[rrsr ile birlikte gonilen ytiksek ateg, viicut kaslannda zayfihk, boyunu dik
tutamama, uyugukluk, zihinsel karrgrkhk, koma, kas titremeleri, konviilziyonlar ve parahzi
geliqebilir. Bag afinst, BNV igin qo|u zaman onde gelen bulgu olabilir. BNV menenjiti
genellikle ateg, baqa[nsr ve ense sert]i[ine yol agar. Biling defigikli li fazla gortilmez,
oldufunda da rhmhdrr bazen letarjiyle, nadiren de konfiizyon veya komayla sonuglanabilir.
Santral Sinir Sistemi (SSS) tutulumu oldu[unda bag a[rrsrndan aseptik menenjit ve ensefalite
kadar defiqen klinik tablolar gortilebilir ve genellikle difier benzeri viral sendromlardan ayrrt
edilemez.
Tanr:
BNV flavivirus ailesindeki di[er viriislerle o/o70 ve daha yr.iksek oranda antijenik
yakrnlrk gosterir Ye gapraz reaksiyon verebilir. Bu nedenle aynm igin plak rediiksiyon
notralizasyon testi ve dzellikle BNV spesifik RNA sekanslarmrn kullanrldrfr polimeraz zincir
reaksiyonu (PCR) gibi spesifik testler kullanrlrr. Hastah[rn viremi ddnemi
krsa olduEundan
daha gok antikor tayini ile tanr konulmaktadrr.
Sns€t ef
s-Trr:ltttd rn€'
2 . L5 rJage inoubdtjtr
D"'
lEfE'ffiDn
'i i:.:. t!
Serolojik testler (ELisA ve inAtl kalitatif olarak degerlendirilir.
Konvalesan d6nem
serum cjrneklerine gerek olup olmadrprna Laboratuvar ile birlikte
karar veriiir. $ayet
konvalesan donem serum cirnekleri almacaksa, semptomlarrn
baglamasmdan sonraki 14.
gtinden itibaren almrp gonderilmesi gerekir.
Enfeksiyonun akut dcineminde serum veya ozellikle BOS cjrneklerinde pCR
ile virris
tantmlanmasl ve doku orneklerinden (yagayan vakalardakaraciler;
cjlen vakalard,akaraciper,
beyin, medulla spinalis) vinis izolasyonu kesin tam koydurucudur.
Biyopsi veya postmortem
cjrnekler formalin iginde gcinderilir.
Tedavi:
BNV enfeksiyonunun bilinen bir tedavisi yoktur ve tedavide kullanrmr
cjnerilen
spesifik bir antiviral bulunmamaktadrr. Bu nedenle enfeksiyonun
tedavisi oncelikle
destek
tedavisi geklinde olmahdrr. $iddetli olgularda srkhkla hastaneye
yatmayr gerektiren destek
tedavi, IV stvt verilmesi, solunum deste[i ve sekonder enfeksiyon
geligmesinin cjnlenmesi
temel yaprlacak uygulamalardrr.
Hastaneye y attilan hastalarda oneriler:
*Srvr-elektrolit dengesinin
sallanmasr igin IV srvr
Solunum yetersizlifiinde ventilatdr desteEi
*Serebral odem
.
takibi
*Konvrilsiyonlar
agrsrndan takip ve gerekirse tedavi
*Duyu kaybr ile birlikte
olan ve olmayan motor paralizi agrsmdan deferlendirrne
yaprlmasr geklindedir.
Nciroinvaziv BNV olgularrnrn ndroloji vzmant, enfeksiyon
hastahklarr hekimi, yofiun
bakrm hekimi ve gerekti[inde psikiatrist ile birlikte izlenmesi
dnerilmektedir. yagllar,
gocuklar, hamileler ve HIV/AIDS hastalarr gibi
ba[rgrkhk sistemi baskrlanmrg kigilerde BNV
ciddi seyredebilecefiinden ve sinir sistemi enfeksiyonuna yol
agabilecefiinden cizellikle bu
hastalarda BNV enfeksiyonu tespit edildi[inde
daha yakrn takip edilmelidir.
x
Korunma ve Kontrol:
Download

BATI NiT, VINUSU ENFEKSIYONU Batt Nil Virtisti (BNV) Flaviviridae