Kalite Yönetimi
Pamukkale Üniversitesi
Endüstri Mühendisliği Bölümü
IENG 107 Endüstri Mühendisliğine Giriş
Kalite nedir?
• Kullanıma uygunluk (Juran)
• Gereksinimlerle uyum (Crosby)
• Müşterinin şimdiki ve gelecekteki ihtiyaçları ile
ilgilenen bilim dalı (Deming)
• Üretilen ürünlerin müşteri beklentilerini karşılayacak
şekilde tasarlanması, mühendislik çalışmalarından
geçirilmesi, üretilmesi ve bu beklentileri karşılama
derecesinin belirlenmesi (Feigenbaum)
Kalite nedir?
• Üretilen ürünlerin topluma verdiği zararın en
azlanması (Taguchi)
• ISO 9001 standartlarına göre kalite bir ürün
veya hizmetin sahip olması kaçınılmaz olan
özellikleridir.
Ürün için kalite boyutları
•
•
•
•
•
Performans
Özellikler
Güvenilirlik
Uygunluk
Dayanıklılık
•
•
•
•
Servis görebilirlik
Estetik
Güvenlik
Diğer algılamalar
Tasarım Aşamasında Kalitenin
Sağlanması
• Kalitenin tasarım sırasında güvence altına
alınması için farklı çalışmalar yapılmıştır.
• Bunlardan en yaygın olanı Genichi Taguchi
tarafından gerçekleştirilen kalite tasarım
yöntemidir.
• Kalitenin tasarım aşamasında üretime dahil
edilmesini ve sadece “muayene” yoluyla
sağlanmasının mümkün olmadığına dikkat
çekmiştir.
Tasarım Aşamasında Kalitenin
Sağlanması
• Ürün tasarımı adımları:
– Sistem tasarımı: Ürünün müşteri isteklerini
karşılayacak şekilde bir örneğinin üretilmesi,
gerekli olan malzeme, parça ve montaj
gereksinimlerinin ortaya konulması, gerekli olan
en düşük maliyetli ve en verimli imalat
teknolojilerinin belirlenmesi yapılır.
– Parametre tasarımı: Ürünün özellikleri belirlenir.
– Tolerans tasarımı: Parametre tasarımında oluşacak
sapmaların kabul edilebilir sınırları belirlenir.
Üretim Sırasında Kalitenin
Sağlanması
• Üretim sistemlerinin ürünleri istenilen nitelikte
üretmesinin güvence altına alınması demektir.
– Gerçek kalite karakteristiğinin anlaşılması
– Belirlenen kalite karakteristiklerinin ölçülmesi ve
test edilmesi
– İkinci dereceden kalite karakteristiklerinin
oluşturulması
İstatistiksel Süreç Kontrolü
• İstatistiksel teknikler kullanarak kaliteyi
korumayı ve geliştirmeyi amaçlamaktadır.
• Sıfır hata ile ürün veya hizmet üretimi
hedeflenir.
• Kalite problemleri oluşmadan ortaya çıkmasını
önleyecek tedbirleri geliştirmektir.
İstatistiksel Süreç Kontrolü
•
•
•
•
•
•
•
Pareto şemaları
Sebep-sonuç diyagramları
Çetele formları
Frekans dağılımları
Histogramlar
Dağılım şemaları
Kontrol şemaları
İstatistiksel Süreç Kontrol ve
Normal Dağılım
• Temelinde kalitenin sağlanabilmesi için her
şeyin normal olması ve anormal durumların
oluşmaması anlayışı vardır.
• Eğer ölçümü yapılan veriler normal dağılıma
uygun değilse üretim hattında problemler
olduğu ve normal olmayan noktaların
düzeltilmesi gerektiğine karar verilir.
İstatistiksel Süreç Kontrol ve
Normal Dağılım
• Şekil 7.3 ve Şekil 7.4
Pareto Şemaları
• Organisazyonlarda
görülen
kalite
problemlerinin aslında çok az sayıda temel
sebepten kaynaklandığı ve görülen diğer
birçok sebebin karşılaşılan problemlerin asli
sebepleri olmadıkları bilinmektedir. Buna
PARETO İLKESİ denir.
• Problemlerin %80’i nedenlerin %20’sinden
kaynaklanmaktadır.
• %20’yi oluşturan sebeplere “hayati azınlık”,
diğer %80’e ise “önemsiz çoğunluk”
denilmektedir.
Pareto Şemaları
• Amacımız, sebeplerin veya problemlerin hangi
önceliklerle ele alınması konusunda yol
göstermektir.
• Örnek: Egsoz borusu üreten bir işletmede
borularda sızdırma şikayetleri ortaya çıkmış ve
bunun nedenlerinin araştırılması istenmiştir.
Firma daha önce üretmiş olduğu sızdırma
gösteren 200 adet boruyu incelediğinde
hatalar ve onların oluşma olasılıklarını tespit
etmiştir.
Pareto Şemaları
• Tablo 7.7.
• Şekil 7.5.
Sebep-Sonuç Diyagramları
• Ishikawa tarafından bulunmuştur.
• Kılçık diyagramları da denilmektedir.
• Bir imalat veya hizmet sisteminde oluşan
herhangi bir kalite probleminin sebeplerini
analiz ederken 5 ana etken üzerinde durulur.
Sebep-Sonuç Diyagramları
– Kullanılan araç ve gereçler (Makine)
– Araç ve gereçleri kullanan ve hizmet/ürün üretimi
yapanlar (Çalışanlar)
– Mamul veya hizmet üretiminde kullanılan
malzemeler (Malzeme)
– Mamul veya hizmetin üretiliş yöntemi (Metot)
– Mamul veya hizmetin kalitesinin ölçülmesi
yöntemi (Ölçüm yöntemi)
Sebep-Sonuç Diyagramları
Çetele Formları
• Çetele formları, bir kalite karakteristiği
hakkında kolay veri toplama amacıyla
kullanılırlar.
Histogramlar
• Nicelik belirten bir kalite karakteristiğinin sıklık
dağılımını göstermektedir.
Üretim Sistemlerindeki Doğal
Değişkenlik
• Üretilen ürün veya ilgili sürecin kalite karakteristiğinde ortaya
çıkan bazı değişiklikler havadaki nem oranı gibi kontrol
edilemez faktörlerdir ki, bunların üzerinde insanların
yapacakları çok şey yoktur.
• Üretim tesislerinin kurulumu sırasında önleyici yatırımlar
gerçekleştirmek yolu ile bu faktörlerin olumsuz etkileri
önlenmeye çalışılır.
• Bu faktörlerden kaynaklanan sebeplere rassal veya genel
sebepler denir.
• Eğer sürecin kalite karakteristiğindeki sapmalar sadece bu
önlenemez faktörlerden kaynaklanıyorsa o zaman süreç
istatistiksel olarak kontrol altında kabul edilmektedir.
Üretim Sistemlerindeki Özel
Sebeplerden Dolayı Değişkenlik
• Üretim sistemlerinde bazı durumlarda
düzensiz malzeme karışımı, yanlış ölçme veya
ölçüm aleti kullanılması, makine ayarının tam
yapılamaması,
operatörlerin
bilgi
ve
deneyimlerinin farklı olması gibi bazı kontrol
altında tutulabilir faktörlerden dolayı kalite
karakteristiğinde değişkenlikler görülebilir.
Bunlara kontrol edilebilir sebepler denir.
• Bu gibi durumlarda süreç kontrolden çıkmış,
kalite problemi var demektir.
Kontrol Şemaları ile Süreç
Kontrolü
• Bir üretim sisteminde üretilen hizmet veya
ürünlerin aynı koşullarda üretilseler bile
birbirlerinin aynı olmadığı gerçeğinden
hareket ile geliştirilmiştir.
• Üretim sistemlerindeki değişikliklerin sebebi
çeşitli faktörlerden olabilir.
• Kontrol şemaları bu değişiklikleri dikkate
alarak üretilen ürün ve hizmetlerin kalite
karakteristiğinin sürekli izlenmesini ve bu
yolla sürecin kontrol altında tutulmasını
sağlamaktadır.
Kontrol Şemaları
• Sürecin maruz kaldığı doğal değişkenlik
limitleri belirlenir.
• Üretilen ürünlerdeki kalite değişkenliğinin bu
limitler arasında olup olmadığına bakılır.
• Bir kontrol şeması, kalite karakteristiğinin
olması gereken ortalama değerini, onun
altında ve üstünde doğal değişkenlik sınırlarını
gösterir.
Üretimin Kontrol Altında Olması
• Üretilen tüm ürünler üzerinde yapılan
ölçümlerden elde edilen değerlerinin normal
dağılıma uygun şekilde kontrol şemasında
belirlenen doğal değişkenlik sınırları içinde
dağılmasıdır.
Sürecin Kontrolden Çıkması
• Süreç üzerinden ölçülen kalite karakteristiği
değerlerinin normal değişkenlik sınırları dışına
çıkması süreçte kalite sorunu olduğunu
göstermektedir.
Kontrol Şeması Türleri
• Değişken şemaları:
– X-bar şeması – ortalama değerin kontrol edilmesi
– R şeması – aralıkların kontrol edilmesi
– S şemaları – standart sapmanın kontrol edilmesi
• Nitelik şemaları:
– P-şeması – hata oranlarının kontrol edilmesi
– NP şeması – hatalı ürünlerin kontrol edilmesi
– C şeması – hata sayısının kontrol edilmesi (örnek
büyüklüğü sabit)
– U şeması - hata sayısının kontrol edilmesi (örnek
büyüklüğü değişken)
X-bar şeması
• Bir süreç üzerinde belirlenen kalite karakteristiğinin
ölçülmesi ve merkezi limit teoremine göre normal
dağılıma
uygunluğunun
incelenerek
sürecin
istatistiksel olarak doğal değişkenlik sınırları
içerisinde kalıp kalmadığının izlenmesi için
geliştirilmiştir.
• Her seferinde belli sayıda örnek alınarak onların
ortalamaları şema üzerinde grafiksel olarak çizilerek
dağılımları izlenmektedir.
• Bu dağılım normal görünürse süreç kontrol altında
demektir, aksi durumda sürecin kontrol dışında
olduğu söylenir.
R –Aralık Şeması
• Burada
sürecin
kalite
karakteristiği
ortalamalarının ölçülmesi yerine, alınan her
örnekteki en büyük ve en küçük değerlerin
farkları izlenir.
Download

12.12.2014 - Pamukkale Üniversitesi