CERRAHİ TARİHİ
Dr. Sdullah GİRGİN
Kheirurgia: El ile yapılan iş (Eski Yunanca)
Latince ……. Chirurgia
Arapça………..Amelbi’l yed yada amel ül yed
Zamanla …….ameliyat
Cerh: Yaralanma, çürütme, kabul etmeme (Arapça)
Cerrah: Ameliyat yapan
Cerrahi: Ameliyat uygulamalarını kapsayan bilim
dalı
• Elde kanıt olan ilk cerrahi tedavi
kraniyel dekompresyondur.
Kafatasının bir kısmının
çıkartılması kafa travması,
epilepsi tedavisi için oldukça sık
uygulanan bir tedavi biçimiydi. Bu
yüzyılın başına kadar bazı ilkel
kabilelerde bu yöntem halen
kullanılmaktaydı.
“Susruta Samhita” bilinen ilk cerrahi
kitap
(pek çok hastalığın cerrahi tedavisi
ve kullanılan aletler tanımlanmıştır.)
Yazarı: Eski Hindistanda (MÖ.600)
Ganj nehri kıyısında (Benares)
yaşayan Susruta
“Cerrahi bir kanadı bilim,
bir kanadı sanat olan bir kuşa
benzer.
Bir kanadı olmadan uçamaz”
Susruta
Eski Yunan ve Roma’ da cerrahlar var.
En tanınmışları Hipokrat ve Galen
Hipokratın yazdığı Cerrahi üzerine
(MÖ-400) başlıklı kitabında bir
cerrahın bilmesi gerekenler, tedavi
yöntemleri, kırık, çıkık ve sargı
yöntemleri tanımlanmıştır.
Primum nil nocere - Hipokrat
HIPOKRAT (KOS, 460-377 MÖ)
“HASTAYI TEDAVİ ET HASTALIĞI
DEĞİL”
“HERŞEYDEN ÖNEMLİSİ ZARAR
VERME!!!!”
‘’GÖZLEM FİZİK MUYANENİN İLK
BASAMAĞIDIR’’
Operatif cerrahinin ayrıntılarılarıyla
inceleyen ilk cerrah:Ebu El Kasım Halefi
bin Abbas El Zehravi (936-1013)
(Avrupa kaynaklarında Albucasis,
Alzahravi)
Koter kullanımının ilk tanımlayan
El tasrif (30 cilt), son 3 cildinde
cerrahi(kitab ül cerrahiye)
11.yüzyılın sonunda cerrahlar kendi
loncalarını kurmaya başladılar.
Ancak bunlarla birlikte daha da az eğitim
görmüş cerrahlar yani berberler ortaya çıktı.
1
1745 de berberler ve cerrahlar ayrılarak
cerrahi bir meslek dalı olarak kabul edildi.
Rönesans- güzel sanatlar
Mikelanjelo, Donatella, Leonarda Da
Vinci, Rembrant insan vücudu
anatomisine ve anatomik
diseksiyonlara ilgi
Barutun bulunması ile savaş
yaralanmalarının artması
cerrahiye ilgi
Paracelsus ve Harveyanatomi
Padua Üniversitesinde
Cerrahi ve Anatomi
Profesörü olan Andreas
Vesalius 1543 yılında ilk
anatomi kitabını
(Fabrica) yazdı.
XVI. yy en tanınmış cerrahı, dört krala hizmet
eden, savaş cerrahisi üzerine 20 kitap yazan
Ambroise Pare (1510-1590).
Napolyon döneminin ünlü cerrahı ise, ilk kez
kalça amputasyonu ameliyatını yapan Domique
Larrey
Ephraim Mc Dowell ise (1809 yılında Kentucky
ormanları yakınındaki küçük bir kasabada Noel
öncesi, genç bir kadının karnındaki boğulmuş over
kistini çıkartan) ilk laparatomi yapan cerrah
(Ağrı kesici ve anestezinin bulunmasından 40 yıl,
enfeksiyona karşı koruyucu önlemlerin alınması ve
sterilizasyondan 60 yıl önce)
Modern cerrahi
•
•
•
•
•
Anestezi
Antisepsi
Asepsi
Hemostaz
Antibiyotikler
• Joseph Pristley 1772- nitröz oksit
• Humprey Davy kendi üzerinde denemiş -1799, ancak
bulgularını 1849 da yayınlamış
• Horace Wells nitröz oksidi diş çekiminde kullanmış
sonra eteri denemiş -1844
• Eter genel cerrahi de kullanılmış-1846
• Godeckle erytroxylon cocayı bulmuş- 1855
• Niamano saf alkaloidi izole etmiş -1860
• Karl Koller kokain %2’ lik sol. ile tavşan
gözünde tam anestezi yapmış -1884
• W.S. Halsted kokain enjeksiyonunun
sinir trunkusunda iletimi kestiğini
göstermiş – 1885
• Epinefrin eklenmiş-1903
• Prokain keşfedilmiş-1905
• İgnacz Philipp Semmelweis (1818-1865)
El yıkama
• Joseph Lister (1827-1912)
Antisepsi- karbolik asit-1860-65
• Robert Koch (1843-1910)
Hastalık etkeni olan bakterileri tespit eder.
1876 da vücut dışında ürettiği patojen
mikroorganizmalarla hayvanlarda hastalık yapar
Buhar ve sıcak havanın dezenfektan etkisini
bulur arkadaşları ile-1885
• Anton von Eiselberg (1860-1939)- çeşitli salgı
ve ortamlardan mikroorganizma izolasyonu
• Mickulicz- antisepsiden asepsiye geçiş, yara
örtüleri ve dezenfektanların yara iyileşmesini
kötü etkilediği
• Halsted cerrahide (!)eldiven kullanıyor- 1890
• Hunter Robb jinekolojide-1894
• C. Bloogood genel cerrahide eldiven kullanıyor
• C. Fluegse- damlacıklar-bakteri-ağız
• Mickulicz- ağız bağı-1899
• Maske kullanımı 1930 dan sonra yaygınlaşmış
• İlk penset M.Ö. 3000 yılında Sümer şehri Ur
kalıntılarında saptanmış
• Kanamanın penslerle durdurulması –El Zahravi
• Bugünkü pens ve klemplerin ilk şekillerini
Alsaceli Eugene Koeberk (1828-1915) kullanmış
• Pens kullanımının yaygınlaşması Jules Pean
• Sir Thomas Spencer Wells- kilitli
• Hawskley- 30 derece açılı
• Halsted- çok sayıda
• Cushing- masquito
• Von Bergmann- Beyaz önlükler, beyaz..
• De Mortel –mavi..
• Berkely George Andrew Moynihan- yeşil…
• El Zahravi ilk dikiş materyali- katgüt
• Halsted- krome katgüt-1913
• İlk mide rezeksiyonu-1881 Billroth(Tip 1), 1885 de tip
2
• İlk total gastrektomi- Carl Schlatter- 1897
• İlk başarılı barsak anastomozları Salerno Tıp
okulunda(Adale-Arap, Elinus-Yahudi, Pontus-Rum,
Solernus- Latin)-9-13.yy
• 1824 Jobert, 1826 Lembert anastomoz teknikleri
• Carl Johann August Langenbuch-1882- ilk başarılı
kolesistektomi
• Eduardo Bassini- Modern fıtık ameliyatları(1844-1924)
• Gertrude Herzfed: İndirek inguinal herniprocessus vaginalis- 1925 !!!!!!!
• Patalog Regionald Heber Fitz a.appandisiti
tanımlamış-1886
• Cladius Amyand a.appandisit perfore olmadan
appendektomi uygulamış
• Mc Burney kesisi ilk kez Dr Lewis Mc Arthur
tarafından uygulanmış
• Deneysel tıbbın kurucusu Fransız cerrahı Claude
Bernard –sonra fizyolojiye geçiyor
• Alexander Flemming cerrahiden sonra mikrobiyolojiye
geçiyor-1919-antiseptikler yara iyileşmesine (-) etkili,
1926 –penisilin
• Cerrah Carl Tierche kanserin epitel dokudan
kaynaklandığını saptıyor
• İlk böbrek nakli Joseph Murray-1954
• İlk Karaciğer nakli Thomas Starzl-1963
Nobel ödülleri ve cerrahlar
• Emil Theodore Kocher- 1909
Troidektomi-hormon replasmanı
• Alexis Carrell- 1912
Modern vasküler cerrahi
• Frederick G. Banting-1923
Tıp öğrencisi Charles Herbert Best ve Kanadalı
fizyolog Macleod ile birlikte insulinin keşfi
Nobel ödülleri ve cerrahlar
• Antonio Egan Moritz- 1949
Prefrontal leukotominin etkileri
• Charles Huggins- 1966
Kanser gelişliminde endokrin organların etkisi
Prostat kanseri tedavisinde adrenalektomi
• Joseph Murray-1990
Böbrek transplantasyonu ve immünolojisi
Mitoloji
• ASKLEPIOS
(Aesculapios)Asklepios, sağlık
tanrısı özelliği de olan
Apollon'un oğludur. Sağlık ve
hekimlik tanrısıdır. Yunan
mitolojisinde olduğu kadar
Roma tarafından da çok
benimsenmiştir.
• Asklepios'un yılanlarla sarılmış
asası bugün de hekimliğin
simgesidir.
ideal cerrah
“Apollo beyinli
Aslan yürekli
Hanım elli”
John Bell
SURGERY
THE SURGEON GIVES LIFE FROM HIS OWN
Download

CERRAHİ TARİHİ