İş Kazası ve Sağlık İşkolu
Alp Ergör
Sağlık Çalışanlarının Sağlığı ve
Örgütlenme Çalıştayı – PAÜ, Denizli
Şubat 2014
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
Çalışma Yaşamı ve Sağlık İlişkisi
Çalışma İlişkileri
Çalışma Koşulları
Çalışma Ortamı
SAĞLIK
Yaşanan Çevre
Bireysel Özellikler
Toplumsal Özellikler
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
İş kazası fatalite hızlarının küresel dağılımı
Bildirilen olgular üzerinden (yüzbinde) ILO 2005 kestirimleri
EME - Established Market Economies; FSE – Formerly Socialist Economies; IND – India;
CHN – China; OAI – Other Asia and Islands; SSA – Sub-Saharan Africa;
LAC Latin America and the Caribbean; MEC - Middle East Crescent.
Kaynak: ILO, 2005
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
İş Kazası (ILO-WHO)
• Planlanmamış ve beklenmeyen
• Çalışanların, donanımın zararı
• Üretimin durması
İş Kazası (İSG Kanunu)
• İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle
• Mortalite ya da morbiditeye neden olan
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
İş Müf.Şeref Uzman, 2013
Kaza Buzdağı
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
İş Müf.Şeref Uzman, 2013
İş Kazası – Ramak Kala Olay - Tehlikeli Durum
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
İş Müf.Şeref Uzman, 2013
Zorunlu nedensellik
etmen
çalışan
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
sonuç
Kaza ve 4 temel bileşen
DONANIM
ÇALIŞAN
ORTAM
Kaza ve kuramlar
Heinrich
Bird
Loftus
Marcus
…
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
YÖNETİM
Sınıflama
•
•
•
•
•
•
Yaralanan vücut bölgesi
Yaralanma türü
Çalışanların iş statüleri-nitelikleri
Birim
İş-meslek
Çalışan sayısı
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
Oluş biçimleri
1.
2.
3.
Aletlerle yaralanma (KDAY, ...)
Düşmek (AYNI DÜZLEMDE; kaygan zeminde düşmek)
Bir şeye çarpma (sabit bir donanım ya da makinaya çarpmak, el ya da
4.
5.
Yüksekten düşmek
Diğer (çok soğuk ya da çok sıcak, radyasyon, asit ve bazlar, toksik
6.
7.
Bir şeyin içinde, arasında ya da altında kalmak – CIUB (daire
ayakların atık malzemelere vb. çarpması)
maddeler vb. ile karşılaşma ısılarla karşılaşma)
Bir şeyin çarpması (hareketli ya da düşen cisimler, ...)
testere, merdane, pres vb.)
8.
9.
Elektrik kazaları
Motorlu taşıt kazaları
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
Yönetsel politika ve
kararlar
Denetim – izlem araç
ve yöntemleri
Çalışma ortamına
ilişkin etmenler
Çalışma koşullarına
ilişkine etmenler …
TEMEL / HAZIRLAYICI
NEDENLER
ARA / TETİKLEYİCİ
NEDENLER
KAZA SÜRECİ
Mühendislik önlemi yok ya
da yetersiz, KKE yok ya da
uygun değil, …
Kaza – KDAY, düşme, …
Morbidite - Mortalite
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
Çalışana ilişkin
etmenler
Eğitsel, demografik,
antropometrik,
psikopatolojik süreçler …
İş stresi etmenleri
iş yükü
Bireysel etmenler
Yaş
Cinsiyet
Medeni durum
Eğitim durumu
Alışkanlıklar
BKİ
Yandaş hastalık
Uyku bozuklukları
İş türü ve Sektör
Deneyim
…
İşyerinde şiddet
Bilişsel beceri gereksinimi
İş kontrolü
Yetilerin kullanılamayışı
Psikososyal Stres Tepkileri
İş doyumu
Depresyon bulguları
…
Kişiler arası çatışmalar
Olası İş Sağlığı
Çıktıları
İş kazası
…
İş güvencesizliği
…
Dengeleyici Etmenler
Sosyal destek
Yöneticiler
Çalışma arkadaşları
Aile
NIOSH iş stresi modeli (Hurrel & McLanney 1988) üzerinde geliştirilen iş stresi – iş kazası kuramsal ilişki kuramı
Nakata et al. 2006
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
İK neden inceleriz?
•
•
•
•
ÖNLEM
Nedensellik
Düzenlemelere uyum
Güvensiz süreçler
Kimler İncelemeli?
•
•
•
•
•
•
İSİG uzmanı
İşyeri hekimi
İşyeri hemşiresi
Risk değerlendirme ekibi
İSİG Kurulu
Çalışanlar
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
İş Müf.Şeref Uzman, 2013
İş Kazası – Ramak Kala Olay - Tehlikeli Durum
• Bildir
• Araştır
• Önle - EYLEM
• İZLE
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
İş Müf.Şeref Uzman, 2013
İş Kazası İncelemesi
•
•
•
• Kazalının ve tanıkların dinlenmesi
• Olay yeri incelemesi
•
•
•
• Geçmiş bilgileri toplama
•
• Gerçek nedenlerin belirlenmesi
•
•
•
Kim, ne, ne zaman, nerede, nasıl, neden ?
Hangi çalışanlar, işlemler, donanım?
Hangi etmenler?
•
•
•
•
•
•
•
Zaman geçirmeden
görüş
Suçlu arama, yargılama
Gerçekleri ve
düşünceleri ayır
Kaza yeri sınırlandır, koru
Fotoğraf çek, kroki çiz
İlgililerle birlikte olay yerinde
değerlendirme yap
Donanım ve çalışanların
konumu
Çalışma ortamının etkisi
Uyarılar
Kayıtlar, izlem araçları
Yönergeler …
Eğitim belgeleri
Süreç, örgütlenme bilgileri
Kaza verileri …
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
İş Müf.Şeref Uzman, 2013
Gerçek Nedenlerin Belirlenmesi
• Karmaşıklık ilkesi (Pek çok neden)
• Önem ilkesi (Farklı nedenler)
• Sıralama ilkesi (Nedenler zinciri)
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
İş Müf.Şeref Uzman, 2013
OLGU
• DEÜH O2 tankı - düşme
• Durum saptama – işyeri gezisi
• 2 gün sonra kaza
• Nedensellik – gerçek neden?
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
Teşekkürler
DEÜH ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ
Download

İş Kazası ve Sağlık İşkolu