Gezdikçe Gördükçe
‹zlen fien Toker
P
Kufladas›’ndan
kufl uçuflu uzakl›ktaki
isagorion
Baz› günler gökyüzünde sanki gerçekten de gö¤ün
yüzü görünür. ‹ncecik beyaz bulutlardan çizgi gibi
gözler, afla¤› do¤ru uzanan duman görünümlü bir
burun ve onun alt›nda kenarlar› yukar› k›vr›lm›fl baflka
bir bulutun oluflturdu¤u gülen bir a¤›z...
ününe göre mutlu, k›zg›n,
flaflk›n ya da üzgün bakar
bu yüz, bazen solgunlafl›r,
bazen pembeleflir, k›zar›r.
Yaln›zca gözlerini ya da gülümsemesini gösterdi¤i de olur.
Türkçe ad›yla Sisam, Yunanca
G
ad›yla Samos adas›n›n güneyindeki
Pisagorion kentinde gökyüzüne
bakarken bana gülümseyen yüzün
karfl› k›y›daki Kufladas› Dilek yar›madas›ndan nas›l göründü¤ünü merak
ediyorum. Antik yerleflim kal›nt›lar›
üzerine infla edilen Tigani kenti bu
103
BD EYLÜL 2014
Pisagorion liman›
adada do¤an Pisagor’un onuruna 1955
y›l›nda Pisagorion ad›n› alm›fl. Bir
zamanlar küçük bir bal›kç› köyü iken
19.yüzy›lda y›ld›z› parlam›fl; büyüklük
olarak hâlâ bir köy kadar olsa da flimdi
adan›n en çok ziyaret edilen kenti
haline gelmifl.
E
fpalinion Tüneli, Ireon antik
kenti, Roma ve Yunan
dönemine ait tarihi eserler
sayesinde UNESCO Dünya
Kültür Miras› listesine dahil olmufl.
MÖ 6.yüzy›lda, da¤daki kaynaktan
kente su getirmek için yap›lan 1036
metre uzunlu¤undaki Efpalinion
Tüneli’nin bir k›sm› gezilebiliyor.
Mühendis Efpalinos’un tasar›m›yla
da¤daki ve kentteki iki farkl› noktadan
iki ayr› grup taraf›ndan kaz›larak
ortada birlefltirilen tünel 10 y›lda
tamamlanm›fl. Döneminin en önemli
yap›lar›ndan biri olan tünel, su kayna¤›
tükenene dek binlerce y›l kullan›larak
da¤daki suyu kente ulaflt›rm›fl.
Tünelin yak›n›nda da¤›n yama104
c›ndaki antik tiyatro zarar görmüfl olsa
da, kal›nt›lar› üzerindeki ahflap yap›da
yaz aylar›nda etkinlikler düzenleniyor.
Tiyatronun yan›ndaki Panagia
Spilianis (Meryem Ana) Kilisesi de
ziyaret edilebiliyor. Kent giriflindeki
Pisagorion Arkeoloji müzesinde ise
BD EYLÜL 2014
heykeller, yaz›tlar, lahitler, Roma
dönemine ait mermer büstler ve
seramikler sergileniyor.
ir zamanlar kenti saran 6700
metre uzunlu¤undaki surlar›n
neredeyse tamam› y›k›lm›fl,
Akdeniz’in en eski insan
yap›m› liman› oldu¤u düflünülen antik
limandan eser kalmam›fl olsa da yeni
liman eskisinin izinde yap›lm›fl. Güneflin batmaya haz›rland›¤› akflam üzeri
saatlerinde, denize bakan yüksekçe
bir tepe üzerindeki Bizans MüzesiLykourgos Kalesi’ni ve mavi-beyaz
renklere boyanm›fl Metamorfoz
Kilisesi’ni gezerek ara sokaklardan
limana do¤ru yürüyorum. Dar sokaklarda gün boyu ›s›nan tafl parkelerin
üzerinde yürürken, yasemin kokular›n›
içime çekiyorum.
Begonviller, sardunyalar, ayçiçekleri gibi rengârenk çiçeklerle
süslenmifl evlerle dolu sokaklar. Kimi
sokaklar sessiz, kimileri de evlerin
önündeki tahta ve has›r sandalyelerde
sohbet edenlerle dolu. Liman›n hemen
arkas›nda, küçük meydan›n yan›ndaki
bahçede mahalle sakinlerinden oluflan
bir koro flark›lar söylüyor. Yafll› bir
çiftin iflletti¤i bakkal dükkan›ndan
zeytinya¤l› sabun al›p, liman›n kenar›ndaki yola ç›k›yorum. Yolun deniz
taraf›nda yelkenli, yat ve gezi tekneleri; kara taraf›ndaysa lokanta, kafe,
bar ve pastaneler yan yana s›ralanm›fl.
Küçük bir keçi yavrusu teknelerden
birinin önünde yere oturmufl, yolda
yürüyen insanlara bak›yor. Lokanta
ve kafelerin kap›lar›nda menüleri
sergileniyor. Sunulan birçok güzel
B
Pisagor heykeli
Matematik ve
astronomiye büyük
katk›lar sa¤layan
Pisagor MÖ 580
y›l›nda bu adada
do¤mufl.
meze olsa da buradaki turistik lokantalarda en çok tüketilenler bal›k, deniz
ürünleri, musakka ve spagetti gibi
görünüyor. Hilal fleklindeki liman›n
sonuna do¤ru lüks yatlar ve büyük
tekneler yerini canl› renklere boyanm›fl
bal›kç› teknelerine ve küçük sandallara
b›rak›yor. Köfledeki Sanat Galerisi
binas›n›n yan›ndan denize do¤ru
uzanan üçgen bölümdeki Pisagor
heykeli limana girenleri karfl›l›yor
105
Pisagorion’da bir sokak
sanki. Say›lar›n babas› olarak bilinen,
matematik ve astronomiye önemli
katk›lar sa¤lam›fl olan Pisagor MÖ
580 y›l›nda bu adada do¤mufl. Dönemin zalim hükümdar› Polikrates’le
çat›flmas› sonucu uzun süre bir
ma¤arada sakland›ktan sonra adadan
ayr›lmak zorunda kalm›fl. M›s›r’da,
Babil’de ve son olarak Güney ‹talya’
da yaflam›fl, açt›¤› okullarda birçok
ö¤renci yetifltirmifl. Kendisini filozof,
yani bilgeli¤in dostu olarak adland›ran
‹yonyal› Pisagor düflüncelerini yaz›ya
dökmedi¤i için, bugün onun hakk›nda
bildiklerimiz ö¤rencilerinin aktard›k-
Kufladas›’na bak›fl
lar›yla s›n›rl›. O ve ö¤rencileri evrenin
bir say› uyumu oldu¤una, her fleyin
say›lardaki iliflkilerle aç›klanabilece¤ine ve tahmin edilebilece¤ine inanm›fllar.
üzi¤in matematiksel
oranlara indirgenebilece¤i, dünyan›n yuvarlak
oldu¤u düflüncesi, astronomi çizimleri ve çarp›m tablosuna
ek olarak, onun en ünlü çal›flmas›,
kan›tlayarak kendi ad›n› verdi¤i Pisagor Teoremi tasar› ve düflüncelerinden
en bilinenleridir. Limandaki heykeli
M
BD EYLÜL 2014
de bu ünlü teoremini (Bir dik aç›l›
üçgende dik kenarlar›n her birinin
karelerinin toplamlar›, hipotenüsün
karesine eflittir.) hat›rlat›rcas›na bir
üçgeni simgeliyor.
Akflama do¤ru, gündüz tekne
turlar›na kat›lanlar, çevredeki
sahillerde yüzenler, flnorkel, kano, su
kaya¤›, plaj voleybolu
gibi su sporlar›, t›rmanma, yürüyüfl,
bisiklet turlar› yapanlar ya da sadece günefllenip, dinlenenler
kentin liman bölümünü ve limana giden
ana caddesini yavafl
yavafl dolduruyor.
Buzlu kahveler, taze
s›k›lm›fl portakal sular› içiliyor, yemek
tabaklar›, renk renk
dondurma kuplar›
masalara servis ediliyor. Adan›n
Muskat üzümünden yap›lan ünlü tatl›
flarab› yudumlan›yor, anason kokulu
uzo bardaklar› tokuflturuluyor.
A
na cadde üzerindeki marketlerde, giyim eflyalar›, tak›lar, ev eflyalar› ve hediyelik
ürünlerin sat›ld›¤› dükkanlarda geç saatlere kadar devam eden
al›flverifl yo¤unlafl›yor.
En çok sat›lan hediyelik eflya
buraya özgü Pisagor barda¤›. Bu bardak, ancak iflaretli yere kadar doldurulabiliyor, daha fazla dolduruldu¤unda
içine konulan s›v› barda¤›n alt›ndan
akmaya bafll›yor. Pisagor’un bu barda¤› herkes eflit miktarda flarap içsin,
Burada en çok sat›lan
hediyelik eflya olan
Pisagor barda¤›, ancak
iflaretli yere kadar
doldurulabiliyor
Limandan bir görünüfl
kimse açgözlülük etmesin, herkes ne
kadar içti¤ini bilsin diye tasarlad›¤›
düflünülüyor.
Liman›n biraz ilerisindeki Remataki sahilindeki lokantalar›n önündeki
kumsalda, flezlong ve flemsiyeler
toplanarak, yerlerine akflam yeme¤i
için masa ve sandalyeler diziliyor.
Günbat›m›ndan hemen sonra, masalardaki minik mumlar yak›ld›¤›nda
denizdeki gümüfl renkli bal›klar suyun
üzerinde dansediyor sanki. Simsiyah
gökyüzünde y›ld›zlar belirmeye
bafllad›¤›nda az önce güneflin batt›¤›
da¤›n ard›nda incecik bir hilal görünüyor. Gökyüzünün saç›ndaki parlak bir
tokaym›fl gibi... •
[email protected]
107
Download

izlen sen.fh11